Uçak Sicili Herkese Açık mı? Sicil ve Belgeleri Kim İnceleyebilir? | 2920 m.51

2920 sayılı Kanun m.51 neyi düzenler?

2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.51, m.50’de kurulan uçak sicilinin üçüncü kişiler tarafından hangi çerçevede incelenebileceğini düzenler. Sicilin aleniyeti, yüksek değerli hava araçlarında işlem güvenliğini sağlayan temel unsurdur.

Bir kişi uçak satın alırken satıcının malik olup olmadığını, kayıtlı ipotek veya başka hakların bulunup bulunmadığını bilmek ister. Finans kuruluşu da kredi teminatına alacağı uçağın sicil durumunu doğrulamak zorundadır. Aleniyet bu hukuki güveni destekler.

Ancak uçak sicili internette tüm belgelerin koşulsuz yayınlandığı bir veri tabanı olarak düşünülmemelidir. Kanun ilgisini ispat eden kişinin inceleme hakkını öne çıkarır ve uygulama sicil mevzuatıyla yürütülür.

m.51, sonraki m.52 sicile güven hükmünün fiilen çalışabilmesi için de önemlidir. Sicile güvenebilmek için ilgili kişinin kayıt ve dayanaklarını makul şekilde inceleyebilmesi gerekir.

Uçak sicilinin aleniyeti ne anlama gelir?

Aleniyet, sicilin hukuki işlemlerde üçüncü kişilerce erişilebilir ve incelenebilir olmasıdır. Bu sistem, gizli mülkiyet veya gizli ayni hakların işlem güvenliğini bozmasını önlemeyi amaçlar.

Sicilin aleni olması, herkesin hiçbir sebep göstermeden tüm dosyayı kopyalayabileceği anlamına gelmez. m.51’in sistemi, hukuki ilgisini ortaya koyan başvuranın kayıt ve belgeleri incelemesine yöneliktir.

Aleniyet ayrıca sicil kaydının üçüncü kişiler bakımından hukuki görünüm oluşturmasına hizmet eder. Bu görünüm m.52’de iyi niyetin korunmasıyla birleşir.

Hava aracının uluslararası finansmanında yabancı hukuk danışmanları da sicil belgesi talep edebilir. Başvurunun kim tarafından ve hangi temsil yetkisiyle yapılacağı yerel sicil usullerine göre hazırlanmalıdır.

Kim “ilgili” sayılabilir?

Kanun tek tek bütün ilgili kişi türlerini saymak yerine ilgisini ispat eden kişiye inceleme imkânı tanır. Uçağı satın almak için bağlayıcı veya ciddi müzakere içinde olan alıcı, finansman veren banka, ipotek alacaklısı, malik, işletici veya hukuki uyuşmazlığın tarafı somut duruma göre ilgili olabilir.

Salt merak veya ticari casusluk amacıyla başvuru, hukuki ilgi şartını karşılamayabilir. Başvuran, sözleşme, vekâlet, dava dosyası, finansman ilişkisi veya başka belgeyle ilgisini gösterebilir.

Avukat müvekkili adına başvuruyorsa vekâlet/temsil belgesinin gerekli kapsamı taşıması aranabilir. Yabancı şirket adına başvuruda imza yetkisi ve belge tasdiki ayrıca gündeme gelebilir.

İlgililik değerlendirmesi başvurunun konusu ile istenen belge kapsamı arasında ölçülülük gerektirir. Bir ipotek uyuşmazlığı için sicilin tamamen alakasız personel veya teknik dosyalarını istemek farklı değerlendirilebilir.

Sicilde hangi kayıtlar incelenebilir?

Hava aracının tescil kimliği, üretici/seri numarası, malik bilgisi, kayıtlı ayni haklar, ipotekler, şerhler ve sicilde gösterilen diğer hukuki kayıtlar inceleme konusu olabilir.

Belirli işlem için en kritik kayıtlar farklıdır. Satın almada malik ve ipotek; finansmanda mevcut öncelikli teminatlar; yabancı sicile geçişte terkin ve kayıt engelleri önem kazanır.

İnceleme tarihinin kayda geçirilmesi gerekir. Uçak sicili dinamik olduğu için bir hafta önce alınmış kayıt kapanış günündeki durumu garanti etmez.

Yüksek değerli işlemlerde closing gününde güncel sicil kontrolü veya resmi teyit alınması yaygın risk yönetimi yaklaşımıdır.

Sicil kaydının dayanağı olan belgeler incelenebilir mi?

m.51 yalnız özet sicil kaydına değil, belirli şartlarla sicil kaydının dayanağı olan belgelerin incelenmesine de imkân sağlar. Bu, kaydın hangi hukuki işleme dayandığını anlamak bakımından önemlidir.

Örneğin ipotek kaydının dayanağı olan sözleşme, malik değişikliğinin dayanağı satış/devir belgesi veya tescil başvurusundaki belirli evrak uyuşmazlık çözümünde önem taşıyabilir.

Dayanak belge incelemesinde ticari sır, kişisel veri veya üçüncü kişiye ait ilgisiz bilgiler bakımından sınırlama ve maskeleme gündeme gelebilir. Aleniyet ile veri koruması birlikte uygulanmalıdır.

Belge görüntüsünün okunaksız veya eksik olması halinde sicil makamından onaylı örnek veya daha açık nüsha istenebilir.

Henüz sonuçlanmamış sicil başvuruları neden önemlidir?

Bir uçak sicili bugünkü kayıt kadar bekleyen işlem nedeniyle de risk taşıyabilir. Örneğin yeni ipotek veya malik değişikliği başvurusu henüz tamamlanmamış olabilir.

m.51’in aleniyet sistemi ve ilgili sicil düzeni, işlem güvenliği bakımından bekleyen tescil işlemlerinin de incelenmesini önemli hale getirir. Alıcı yalnız mevcut özet kayda bakıp bekleyen değişiklikleri göz ardı etmemelidir.

Kapanış sözleşmesinde satıcının yeni takyidat tesis etmeme taahhüdü bulunabilir. Closing öncesi güncel bekleyen başvuru kontrolü bu taahhüdü doğrular.

Bekleyen başvurunun hukuki önceliği ve etkisi işlemin türüne göre değerlendirilir. Yalnız dosya numarası görmek sonuç hakkında otomatik hüküm vermek için yeterli değildir.

Sicil belgesinin örneği alınabilir mi?

Kanun, ilgili kişinin gerekli masrafı karşılayarak sicil kayıt ve belgelerinden örnek alabilmesine imkân verir. Resmi işlemde çoğu zaman yalnız ekran görüntüsü yerine onaylı veya doğrulanabilir belge tercih edilir.

Belge türüne göre elektronik veya fiziki örnek, tasdik ve ücret uygulaması değişebilir. Güncel SHGM/sicil usulü kontrol edilmelidir.

Yabancı ülkede kullanılacak belgenin apostil, konsolosluk tasdiki veya tercüme ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Sicil belgesinin Türkiye’de geçerli olması yabancı finans kuruluşunun belge formalitesini otomatik çözmez.

Belge alındığında düzenlenme tarihi ve geçerlilik amacı dosyada belirtilmelidir. Eski tarihli sicil belgesi yeni satış kapanışı için yeterli görülmemelidir.

Aleniyet kişisel verilerin korunmasını ortadan kaldırır mı?

Hayır. Uçak sicilinin kanundan doğan aleniyeti, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun uygulanmadığı anlamına gelmez. Kanuni erişim amacı ve veri minimizasyonu birlikte değerlendirilir.

Malikin adı gibi sicilin hukuki işlevi için gerekli veri ile dayanak belgedeki telefon, banka hesabı veya ilgisiz kişisel bilgi aynı düzeyde açıklanmak zorunda olmayabilir.

Ticari sırlar da benzer şekilde değerlendirilir. Sicil aleniyeti, sözleşmenin sicil kaydı için gereksiz bütün ekonomik şartlarının rakiplere koşulsuz açıklanmasını otomatik gerektirmez.

Başvuru ve belge teslim sistemi yetkisiz erişime karşı korunmalıdır. Sicil görevlisi, başvuranın kimlik ve ilgi belgesini doğrulamalıdır.

Uçak satın alma due diligence sürecinde m.51 nasıl kullanılır?

Alıcı ilk olarak hava aracının seri numarası ve tescil işaretini doğrular. Ardından güncel sicil kaydı, malik ve kayıtlı takyidatlar incelenir.

İkinci aşamada satış zinciri ve mevcut ipoteklerin dayanakları kontrol edilir. Üçüncü aşamada bekleyen başvuru veya itiraz şerhi olup olmadığı araştırılır.

Dördüncü aşamada kapanış günü için güncel sicil teyidi planlanır. Satış bedelinin serbest bırakılması ile ipotek terkininin eş zamanlı yürütülmesi gerekiyorsa escrow yapısı kurulabilir.

Leasing satın alımında işletici ve kira kayıtları, finansman yükümlülükleri ve yabancı sicil geçiş planı da ayrı incelenir.

Dava veya icra dosyasında uçak sicili nasıl kullanılır?

Mülkiyet, ipotek, haciz, alacak veya sözleşme uyuşmazlığında sicil kaydı önemli delildir. Mahkeme veya icra müdürlüğü resmi sicil bilgisini doğrudan ilgili kurumdan da isteyebilir.

Taraf kendi dosyası için sicil örneği alacaksa m.51 ilgililik sisteminden yararlanabilir. Alınan belgenin resmi niteliği ve güncelliği önemlidir.

Sicil kaydının gerçeğe aykırı olduğu iddia ediliyorsa yalnız fotokopi sunmak yerine dayanak belgeler ve m.53 itiraz şerhi imkânı değerlendirilmelidir.

Yabancı mahkeme veya tahkim dosyasında Türk uçak sicil belgesinin tercüme/tasdik formaliteleri ayrıca planlanmalıdır.

m.51 başvuru dosyası nasıl hazırlanmalı?

Başvuranın kimlik veya şirket belgeleri, temsil yetkisi ve hukuki ilgiyi gösteren belge dosyaya konulur. İncelenecek hava aracı seri numarası ve tescil işareti açıkça yazılır.

İstenen kayıt ve belge türleri mümkün olduğunca somut belirtilmelidir. “Uçakla ilgili tüm belgeler” yerine malik, ipotek, itiraz şerhi ve belirli dayanak belgeler listelenebilir.

Onaylı örnek gerekiyorsa başvuruda belirtilmeli ve ücret/masraf prosedürü takip edilmelidir. Yabancı kullanım için tasdik ihtiyacı baştan planlanmalıdır.

Alınan belgeler gizli işlem dosyasında saklanmalı ve yalnız yetkili ekiplerin erişimine açılmalıdır.

m.51 sicil incelemesi için 12 maddelik kontrol listesi

• Başvuranın hukuki ilgisi belgelenebiliyor mu?
• Hava aracının seri numarası doğru mu?
• Güncel tescil işareti doğrulandı mı?
• Malik kaydı incelendi mi?
• İpotek ve diğer ayni haklar kontrol edildi mi?
• İtiraz şerhi bulunuyor mu?
• Bekleyen sicil başvuruları araştırıldı mı?
• Dayanak belgelerden hangilerine ihtiyaç olduğu belirlendi mi?
• Onaylı belge örneği gerekiyor mu?
• Belgenin yabancı ülkede kullanımı için tasdik planlandı mı?
• KVKK ve ticari sır sınırlamaları gözetildi mi?
• Kapanış günü güncel sicil kontrolü yapılacak mı?

Site içi ilgili içerikler

Türk uçak sicili – m.50 · Türk milliyet şartları – m.49 · SHGM bilgi-belge yükümlülüğü – m.28 · Yabancı tescilli kiralık uçak – m.31

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.51
• SHGM – Güncel sektörel mevzuat
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Sık Sorulan Sorular