Uzaktan Müşteri Edinen Aracı Kurum ve Kripto Platformunun MASAK’a Üç Aylık Bildirimi Nedir? SPK m.8/A/6 | 2026
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. 3 Eylül 2026 tarihli III-42.1.b sayılı Tebliğ, yabancı gerçek kişilerin pasaportla uzaktan müşteri kabulünde yalnız kimlik tespiti şartlarını değil, kuruluşların sonradan yerine getireceği düzenli bildirim yükümlülüğünü de belirledi. III-42.1 sayılı Tebliğin m.8/A/6 hükmü, uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin belirli bilgilerin MASAK’a periyodik olarak bildirilmesini zorunlu kılar.
Kısa ve Net Cevap
Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar; uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarlarını, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında MASAK’a bildirmek zorundadır. Hukuki dayanak SPK III-42.1 sayılı Tebliğ m.8/A/6dır.
Bu bildirim, şüpheli işlem bildirimiyle aynı şey değildir. M.8/A/6 belirli müşteri grubuna ilişkin periyodik düzenleyici bildirim yükümlülüğü kurar. Şüpheli işlem bildirimi ise kendi koşulları ve ayrı mevzuatı bulunan farklı bir yükümlülüktür.
Hukuki Dayanak
III-42.1 sayılı Tebliğe m.8/A, 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan III-42.1.b sayılı değişiklik Tebliğiyle eklendi. Maddenin altıncı fıkrası şu üç unsuru birlikte düzenler: uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler, bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları; takvim yılı esaslı üç aylık dönemler; bildirimin Mali Suçları Araştırma Kuruluna yapılması.
Resmî metin 3 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete, sermaye piyasası düzenlemeleri SPK, MASAK duyuruları ise MASAK üzerinden izlenmelidir.
Hangi Kuruluşlar Bildirim Yükümlüsü?
M.8/A’nın kapsamı aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarıdır. Bu kuruluşlar, m.8/A kapsamındaki uzaktan müşteri kabul sürecini uyguladıklarında altıncı fıkradaki periyodik bildirim yükümlülüğünü de dikkate almak zorundadır.
Bir şirketin yalnız teknoloji altyapısını sağlaması onu otomatik olarak m.8/A/6’nın muhatabı yapmaz. Yükümlülük, Tebliğ kapsamındaki kuruluşun müşteri edinim ilişkisi içinde yerine getirmesi gereken düzenleyici görevdir. Dış hizmet alınması hâlinde sorumluluk ve veri akışı ayrıca ilgili mevzuata göre yönetilmelidir.
Hangi Müşteriler Bildirim Kapsamında?
Fıkra “uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişiler” ifadesini kullanır. M.8/A’nın bağlamı, pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan Türk uyruklu olmayan gerçek kişilere ilişkin özel rejimdir. Bu müşteri edinim yöntemiyle kabul edilen kişilerin bilgileri, portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları periyodik bildirime konu olur.
Hesabın daha sonra aktif kullanılmaması veya belirli dönemde işlem hacminin düşük olması, fıkranın kapsamını kendi başına ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Kuruluş, bildirilecek portföy ve yatırım verisini dönemsel kayıtları üzerinden mevzuata uygun şekilde oluşturmalıdır.
Hangi Bilgiler Bildirilir?
M.8/A/6 üç veri grubunu açıkça ifade eder. Birincisi uzaktan kabul edilen kişilere ilişkin bilgilerdir. İkincisi bu kişilerin portföy büyüklükleri, üçüncüsü ise yatırım tutarlarıdır. Tebliğ maddesi, bildirimin teknik veri formatını tek tek saymak yerine yükümlülüğün kapsamını bu kavramlarla tanımlar.
Kuruluşlar, MASAK’ın güncel teknik duyurularını, bildirim kanallarını ve veri standartlarını ayrıca takip etmelidir. Bir mevzuat hükmünün bildirim yükümlülüğü getirmesi ile bildirimin teknik formatının idari sistemler üzerinden belirlenmesi farklı konulardır.
Yabancı yatırımcının genel uzaktan müşteri kabul şartları için uzaktan yatırım ve kripto hesabı rehberimiz incelenebilir.
Bildirim Ne Zaman Yapılır?
M.8/A/6, bildirimin takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında yapılacağını düzenler. Takvim yılı; Ocak-Aralık sistemini esas alır. Üç aylık dönemler bu takvim yılı içinde çeyrekler halinde değerlendirilir.
Hükmün “son ayında” ifadesi, kuruluşların dönemsel veri üretimini bildirim ayına bırakıp kontrolsüz biçimde son güne sıkıştırması gerektiği anlamına gelmez. Uyum sistemi, müşteri edinim tarihlerini, portföy büyüklüklerini ve yatırım tutarlarını dönem boyunca doğru ve izlenebilir biçimde üretmelidir.
Yeni Müşteri Dönem Ortasında Edinilirse Ne Olur?
Müşteri üç aylık dönemin ortasında uzaktan kabul edilmiş olabilir. M.8/A/6, müşteri kabulünün yalnız dönemin ilk günü gerçekleşmesi şartını getirmez. Bu nedenle kuruluş, ilgili dönemde uzaktan kabul edilen müşteriyi kendi dönemsel kayıt ve MASAK bildirim sistemine mevzuata uygun biçimde dahil etmelidir.
Teknik raporlama kesim tarihi veya veri formatı bakımından MASAK’ın güncel uygulama açıklamaları esas alınmalıdır. Hukuki yükümlülüğün kendisi ise Tebliğ m.8/A/6’dan doğar.
Bu Bildirim Şüpheli İşlem Bildirimi mi?
Hayır. M.8/A/6 bildirimi, müşterinin şüpheli işlem yaptığına ilişkin bir hüküm değildir. Belirli müşteri edinim yöntemine bağlı periyodik raporlama yükümlülüğüdür. Uzaktan pasaportla müşteri kabul edilen kişinin bilgileri, portföy büyüklüğü ve yatırım tutarı dönemsel olarak MASAK’a bildirilir.
Şüpheli işlem bildirimi ise 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili ikincil mevzuattaki şartlara göre doğar. Bir işlem için şüphe kriterlerinin oluşup oluşmadığı ayrı değerlendirilir. M.8/A/6 kapsamındaki periyodik bildirim yapılmış olması, şartları oluşan başka bir bildirimi ortadan kaldırmaz.
Yüksek Risk İzlemesiyle Bağlantısı
M.8/A/3, pasaportla uzaktan kimliği tespit edilen gerçek kişilerin yüksek risk grubunda izlenmesini emreder. M.8/A/6 ise bu müşteri grubuna ilişkin bilgilerin ve finansal büyüklüklerin periyodik olarak MASAK’a bildirilmesini düzenler. Bu iki hüküm aynı özel müşteri kabul rejiminde birbirini tamamlar, fakat aynı yükümlülük değildir.
Yüksek risk izlemesinin ne anlama geldiğini Yabancı Yatırımcı Neden Yüksek Riskte İzlenir? rehberimizde ayrıntılı açıkladık.
SWIFT Kuralının Bildirime Etkisi
M.8/A/4, pasaportla uzaktan edinilen müşterinin hesabına yalnız yurt dışındaki kendi banka hesabından SWIFT ile para transferi yapılmasını ve çıkışın da kendi banka hesabına olmasını öngörür. SWIFT mesajındaki ayırt edici bilgiler müşteri KYC verileriyle karşılaştırılır.
Bu kontrol, periyodik bildirimden farklıdır; ancak kuruluşun müşteri, yatırım tutarı ve portföy büyüklüğü verisini doğru kişiyle ilişkilendirmesine yardımcı olan müşteri tanıma zincirinin parçasıdır. Ayrıntılı kural için SWIFT ve kendi banka hesabı şartı yazımız kullanılabilir.
Adres Teyidi ve Bildirim Ayrı Yükümlülüklerdir
M.8/A/1-c adresin en geç üç ay içinde belirli belgeler veya kamu veri tabanlarıyla doğrulanmasını ve teyit yapılmadan para/kripto transferi ile sermaye piyasası aracı virmanı yapılamamasını düzenler. M.8/A/6 ise üç aylık dönemsel MASAK bildirimidir.
Adres doğrulamasının tamamlanması, periyodik bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Adres teyidi şartlarının ayrıntıları için adres teyidi ve transfer yasağı rehberimize bakabilirsiniz.
Kişisel Veri Açısından Bildirim Hukuka Aykırı mı?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından bir veri aktarımının hukuki sebebi somut mevzuat yükümlülüğüyle birlikte değerlendirilir. M.8/A/6, Tebliğ kapsamındaki kuruluşlara belirli verileri MASAK’a bildirme yönünde açık düzenleyici yükümlülük getirir. Dolayısıyla bildirim, kuruluşun keyfî pazarlama veya üçüncü kişiye ticari veri paylaşımı değildir.
Bununla birlikte kuruluşlar veri güvenliği, erişim yetkileri, saklama ve kayıt bütünlüğü bakımından KVKK ve kendi sektör düzenlemelerine uymaya devam eder. Düzenleyici bildirim yükümlülüğü, verilerin sınırsız veya amaç dışı kullanılmasına izin vermez.
Müşteriye Bu Bildirim Söylenmeli mi?
Müşterinin kişisel verilerinin hangi hukuki sebeplerle ve hangi alıcılara aktarılabileceğine ilişkin aydınlatma yükümlülüğü KVKK m.10 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Kuruluşun aydınlatma metni, uygulanan mevzuat ve veri akışına uygun, açık ve güncel olmalıdır.
Ancak düzenleyici bildirimin yapılması müşterinin ayrıca “açık rıza vermesine” bağlı bir pazarlama tercihi gibi ele alınmamalıdır. Hukuki yükümlülük kapsamında yapılan işleme uygun veri işleme sebebi ayrıca değerlendirilir.
Portföy Büyüklüğü ile Yatırım Tutarı Aynı Şey mi?
M.8/A/6 her iki kavramı ayrı ayrı sayar. Bu nedenle kuruluşun dönemsel raporlamasında portföy büyüklüğü ve yatırım tutarı verilerini kendi mevzuat ve raporlama tanımları içinde doğru üretmesi gerekir. Birinin diğerinin yerine geçeceği varsayılmamalıdır.
Teknik veri sözlüğü ve hesaplama yöntemi bakımından MASAK veya SPK’nın güncel teknik açıklamaları takip edilmelidir. Hukuki metnin açık sonucu, her iki veri kategorisinin de bildirim kapsamına alınmış olmasıdır.
Kripto Platformu İçin Portföy Büyüklüğü Nasıl Ele Alınır?
Kripto varlık hizmet sağlayıcı da m.8/A kapsamındaki kuruluşlardan biridir. Müşteri kabul ve raporlama altyapısında yatırım tutarı ve portföy büyüklüğüne ilişkin verileri mevzuata uygun şekilde üretmek zorundadır. Kripto varlıkların fiyat değişkenliği, yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; teknik değerleme ve raporlama yaklaşımı güncel düzenleyici açıklamalara göre kurulmalıdır.
Kripto platformunun SPK yetkisi ve statüsü bakımından SPK Faaliyette Bulunanlar Listesi Lisans Anlamına Gelir mi? yazımız ayrıca incelenebilir.
Kuruluşlar İçin Uyum Kontrol Listesi
- Pasaportla uzaktan kabul edilen müşterileri sistemde ayrı ve doğru sınıflandırın.
- Müşteri kabul tarihini ve m.8/A kapsamındaki kimlik doğrulama kayıtlarını saklayın.
- Portföy büyüklüğü ve yatırım tutarı verilerini dönemsel olarak üretilebilir hâlde tutun.
- Takvim yılı üç aylık dönemlerini otomatik raporlama takvimine bağlayın.
- Bildirimden önce müşteri kimliği ile finansal verinin eşleştiğini kontrol edin.
- MASAK’ın güncel teknik bildirim formatı ve kanalını izleyin.
- Periyodik bildirim ile şüpheli işlem bildirimini farklı süreçler olarak yönetin.
- Yetkisiz personelin raporlama verisine erişmesini önleyin.
- KVKK aydınlatma ve veri güvenliği dokümantasyonunu güncel tutun.
- Bildirim kayıtlarını denetlenebilir şekilde saklayın.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Aracı kurum
Aracı kurum, pasaportla uzaktan kabul ettiği yabancı müşterilerin dönem sonundaki portföy büyüklüğü ve yatırım tutarını ilgili müşteri bilgileriyle birlikte m.8/A/6 kapsamındaki raporlama sürecine dahil eder.
Örnek 2: Kripto platformu
Kripto varlık hizmet sağlayıcı, uzaktan müşteri edinim sistemindeki yabancı müşteri kayıtlarını finansal büyüklüklerle eşleştirerek üç aylık dönem sonu MASAK bildirimini mevzuata uygun teknik kanaldan hazırlar.
Örnek 3: Şüpheli işlem de var
M.8/A/6 kapsamındaki periyodik bildirim yapılmış olması, somut işlem için şüpheli işlem bildirimi şartları oluşmuşsa o ayrı yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Sık Sorulan Sorular
MASAK bildirimi kaç ayda bir?
M.8/A/6, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında bildirim öngörür.
Kim bildirir?
Tebliğ kapsamındaki aracı kurum, portföy yönetim şirketi ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar yükümlülüğü kendi faaliyetleri bakımından yerine getirir.
Hangi müşteriler bildirilir?
Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişiler m.8/A/6 kapsamındadır.
Hangi finansal bilgiler bildirilir?
Portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları hükümde açıkça sayılır.
Bu şüpheli işlem bildirimi mi?
Hayır. Periyodik düzenleyici bildirimdir; şüpheli işlem bildirimi ayrı hukuki rejime tabidir.
Müşteri yüksek riskte değilse bildirim yapılmaz mı?
M.8/A kapsamında pasaportla uzaktan kabul edilen gerçek kişiler zaten m.8/A/3 gereği yüksek riskte izlenir; m.8/A/6 ise ayrıca periyodik bildirim getirir.
Adres doğrulanınca MASAK bildirimi biter mi?
Hayır. Adres teyidi ile periyodik bildirim farklı yükümlülüklerdir.
SWIFT kontrolü bildirimin yerine geçer mi?
Hayır. SWIFT m.8/A/4’teki fonlama ve kimlik eşleşmesi kontrolüdür; m.8/A/6 ayrı bildirimdir.
Bildirim KVKK’ya aykırı mı?
Bildirim açık düzenleyici yükümlülüğe dayanır; kuruluş KVKK’daki veri güvenliği ve aydınlatma yükümlülüklerine ayrıca uyar.
Teknik bildirim formatı nereden takip edilir?
MASAK ve SPK’nın güncel resmi duyuru ve teknik sistemleri takip edilmelidir.
Resmî Kaynaklar
- 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete
- Sermaye Piyasası Kurulu
- Mali Suçları Araştırma Kurulu
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
Sonuç
SPK III-42.1 m.8/A/6, pasaportla uzaktan müşteri kabul sisteminin sonrasına uzanan açık bir raporlama yükümlülüğü getirir. Uzaktan kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında MASAK’a bildirilir. Bu periyodik bildirim; yüksek risk izlemesi, SWIFT fonlama kontrolü ve şartları oluşursa şüpheli işlem bildirimi gibi diğer yükümlülüklerden ayrı olarak yerine getirilmelidir.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 16 Eylül 2026 tarihinde SPK III-42.1 m.8/A/6 ve bağlantılı m.8/A hükümleri esas alınarak resmi mevzuat üzerinden hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
