Vekâlet Sözleşmesi Sessiz Kalmakla Kurulur mu? TBK 503 Kabul ve Hemen Ret Kuralı 2026
Kısa ve net cevap: TBK m.503’e göre kendisine bir işin görülmesi önerilen kişi, bu işi görme konusunda resmî sıfata sahipse, işin görülmesi mesleğinin gereğiyse veya bu tür işleri kabul edeceğini duyurmuşsa öneriyi hemen reddetmediği takdirde vekâlet sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu özel kural, her sessizliğin kabul anlamına geldiği genel bir ilke değildir; yalnız maddede sayılan koşullarda uygulanır.
1. TBK 503’ün özel kabul kuralı
TBK m.503, vekâlet sözleşmesinin kurulmasına ilişkin özel bir kabul karinesi getirir. Kendisine iş görme önerisi yapılan kişinin belirli mesleki veya kamusal konumu nedeniyle öneriyi cevapsız bırakması, kanunda sayılan koşullarda kabul sonucu doğurur. Amaç, bu tür hizmetleri sunmayı mesleki veya resmî olarak üstlenmiş kişilerin karşı tarafı belirsizlikte bırakmasını önlemektir.
Hüküm üç alternatif durum öngörür: kişinin işi görmeye ilişkin resmî sıfatı bulunması, işin görülmesinin mesleğinin gereği olması veya kişinin bu gibi işleri kabul edeceğini duyurmuş olması. Bunlardan biri varsa teklifin hemen reddedilmemesi sözleşmenin kurulması sonucunu doğurabilir.
Güncel hüküm için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî metni esas alınmalıdır. Vekâletin genel tanımı ve ücret konusu için TBK m.502 vekâlet sözleşmesi rehberi birlikte okunmalıdır.
2. Sessizlik normalde kabul müdür?
Sözleşme hukukunda sessizlik kural olarak irade beyanı değildir. Bir kişiye “şu işi benim için yap” mesajı gönderilmesi ve cevap alınmaması tek başına her zaman sözleşme kurmaz. TBK m.503 bu genel yaklaşımın vekâlet alanındaki özel istisnalarından biridir.
İstisnanın uygulanabilmesi için alıcının mesleki veya resmî konumu nedeniyle teklife derhâl cevap vermesinin beklenebilir olması gerekir. Maddede sayılan koşullar yoksa sessizlikten sözleşme sonucu çıkarılamaz.
Ayrıca teklif yeterince belirli olmalıdır. Hangi işin görülmesinin istendiği anlaşılmıyorsa, kişinin susması belirsiz ve sınırsız bir vekâletin kabulü olarak yorumlanamaz.
3. Resmî sıfatı olan kişiler
Kanunun ilk kategorisi, iş görme konusunda resmî sıfata sahip kişilerdir. Burada belirli görevin kanun, atama veya kamusal statü nedeniyle kişinin faaliyet alanına girmesi söz konusu olabilir. Ancak resmî sıfatın varlığı, yetki ve görev sınırlarını aşan her talebin kabul edildiği anlamına gelmez.
Teklif edilen iş kişinin resmî göreviyle bağlantılı olmalıdır. Görev alanının dışında kalan özel bir iş için TBK m.503 karinesi kurulamaz. Ayrıca kamu hukukundan doğan özel kabul, başvuru ve yetki kuralları varsa bunlar öncelikle uygulanır.
Bu nedenle “resmî sıfat” ifadesi genişletilerek kamu görevlisinin her sessizliğine özel hukuk sözleşmesi sonucu bağlanmamalıdır.
4. İşin mesleğin gereği olması
İkinci kategori, önerilen işin kişinin mesleğinin gereği olmasıdır. Avukat, mali müşavir, danışman, yönetici veya başka profesyoneller bakımından işin gerçekten mesleki faaliyet alanına girip girmediği önemlidir.
Mesleğin genel alanına girmek tek başına sınırsız kabul anlamına gelmez. Profesyonelin kapasitesi, çıkar çatışması, coğrafi veya uzmanlık sınırı bulunabilir. Bu nedenle talep geldiğinde kabul edilmeyecekse derhâl ve açık şekilde reddetmek güvenli uygulamadır.
Örneğin bir avukata dava dosyası gönderilmesi, henüz ücret ve iş kapsamı konuşulmamış olsa bile cevapsız bırakılmamalıdır. Ancak avukatlık ilişkisinin kurulması bakımından Avukatlık Kanunu, meslek kuralları ve somut irade beyanları da birlikte değerlendirilir.
5. Bu işleri kabul edeceğini duyurmak
Üçüncü kategori, kişinin bu gibi işleri kabul edeceğini duyurmuş olmasıdır. İlan, web sitesi, platform profili, katalog veya ticari iletişimle belirli hizmetlerin sunulduğunun kamuya açıklanması bu kapsamda önem taşıyabilir.
Duyurunun kapsamı belirleyicidir. Bir danışman yalnız şirket kuruluşu hizmeti sunduğunu duyurmuşsa, alakasız bir gayrimenkul yönetimi talebini sessizce kabul etmiş sayılması beklenmez. Duyurulan hizmet ile teklif edilen iş arasında bağlantı olmalıdır.
Web sitesinde “tüm başvurular iş kabulü değildir, yazılı teyit olmadan sözleşme kurulmaz” gibi süreç açıklamaları yapılması, profesyonelin iş kabul prosedürünü netleştirir. Bununla birlikte kanuni kuralı bertaraf edip etmediği somut koşullara göre değerlendirilir.
6. “Hemen reddetme” ne demektir?
TBK m.503 belirli saat veya gün sayısı vermez; “hemen” reddetme şartı kullanır. Süre, iletişim aracı, işin aciliyeti, mesleki çalışma düzeni ve teklifin içeriğine göre belirlenir. Acil ihtiyati tedbir talebi ile aylar sonra yapılacak danışmanlık aynı hızda cevap gerektirmez.
Profesyonel teklifi incelemek için zamana ihtiyaç duyuyorsa “dosyanızı aldım, henüz iş kabulü yapılmamıştır; inceleme sonrası teyit edeceğim” şeklinde açık ara cevap vermesi belirsizliği azaltır. Böylece sessiz kalma yerine kabul sürecinin devam ettiği açıklanmış olur.
Ret bildiriminin de ispatlanabilir olması önemlidir. E-posta, KEP, platform mesajı veya kayıtlı müşteri sistemi kullanılabilir.
7. Önerinin kapsamı neden önemlidir?
Vekâlet önerisi, üstlenilecek işi belirleyebilecek açıklıkta olmalıdır. “Tüm işlerimi takip edin” gibi ucu açık teklifin susmakla sınırsız vekâlet doğurduğunu kabul etmek mümkün değildir. İş, süre, dosya veya hedef mümkün olduğunca tanımlanmalıdır.
Profesyonel yalnız belirli bölümü kabul edip diğer kısmı reddedebilir. Bu durumda kısmi kabul açıkça bildirilmelidir. Örneğin danışman vergi incelemesini üstlenip ceza davasını üstlenmediğini yazılı belirtmelidir.
Ücret koşulu, teslim süresi veya ek belge gereksinimi kabulün kapsamına dahil edilebilir. Şartlı kabul yeni öneri niteliği oluşturabilir; sözleşmenin hangi koşullarla kurulduğu yazışmalardan anlaşılır.
8. E-posta ve çevrim içi teklif
Günümüzde vekâlet teklifleri e-posta, WhatsApp, web formu ve mesleki platformlardan gelir. Mesajın teknik olarak ulaşmış olması ile profesyonel tarafından görülmesi aynı olmayabilir. Otomatik spam filtresi, tatil bildirimi veya sistem arızası “hemen ret” değerlendirmesinde somut olgudur.
Profesyonel hizmet sağlayıcılar otomatik alındı mesajında “mesajınız alınmıştır; ayrıca yazılı kabul verilmeden iş üstlenilmiş sayılmaz” açıklaması kullanabilir. Kritik süre içeren talepler için ayrı acil başvuru kanalı belirlenebilir.
Müvekkil veya müşteri de yalnız belge göndermenin işin kabul edildiği anlamına geldiğini varsaymamalı; açık kabul teyidi istemelidir. Özellikle dava ve başvuru süreleri açısından bu güvenli davranıştır.
9. Ücret ve sözleşme koşulları
TBK m.503 sözleşmenin kurulmasına ilişkin özel karine getirir; ücretin miktarını belirlemez. Ücret TBK m.502, özel mevzuat, taraf anlaşması ve teamüle göre ayrıca belirlenir.
Profesyonel işi kabul ederken ücret teklifini ve gider politikasını eş zamanlı bildirmelidir. İşe başlayıp uzun süre sonra ücret tartışması çıkması taraflar arasındaki güveni zedeler.
Sözleşme sessizlikle kurulmuş sayılsa dahi ücretin hangi miktarda olduğu için ayrıca delil ve özel düzenleme gerekebilir. Mesleki asgari tarifeler varsa bunlar dikkate alınır.
10. İspat düzeni
Uyuşmazlıkta teklifin gönderildiği tarih, içeriği, profesyonelin hizmet alanı ve ret olup olmadığı incelenir. Web sitesi veya ilan metninin teklif tarihindeki hâli önemlidir; sonradan değiştirilen sayfa geçmişi gerekebilir.
E-posta başlıkları, çağrı kayıtları, müşteri yönetim sistemi ve otomatik yanıtlar sözleşmenin kurulup kurulmadığını gösterebilir. Profesyonelin işe fiilen başlaması da açık kabul yönünde güçlü olgudur.
Ücret ödemesi, belge talebi, üçüncü kişiyle vekâlet veren adına yazışma veya dosya numarası oluşturma gibi davranışlar ilişkiyi somutlaştırabilir.
11. Profesyoneller için risk yönetimi
Birinci kural, her yeni talebi aynı gün veya makul ilk fırsatta sınıflandırmaktır: kabul, ret veya inceleme bekliyor. Bu statü müşteri sisteminde kaydedilmelidir. “Cevapsız e-posta” iş kabul süreci olmamalıdır.
İkinci kural, çıkar çatışması kontrolünü iş kabulünden önce tamamlamaktır. Profesyonel hizmet mesleki nedenle kabul edilemiyorsa ret hızlı yapılmalıdır. Kritik süre varsa karşı tarafın hak kaybı yaşamaması için işin üstlenilmediği açıkça belirtilmelidir.
Üçüncü kural, kabulden sonra kapsam mektubu göndermektir. Hangi işin üstlenildiği, hangisinin dışında bırakıldığı, ücret, iletişim ve kritik tarihler tek belgede toplanabilir.
Sık sorulan sorular
1. Mesaja cevap vermemek her zaman vekâlet oluşturur mu?
Hayır. TBK m.503 yalnız resmî sıfat, meslek gereği veya kabul duyurusu bulunan özel durumlarda uygulanır.
2. Avukata dosya gönderince sözleşme kurulmuş olur mu?
Somut kabul iradesi, meslek kuralları ve TBK m.503 birlikte değerlendirilir; açık teyit alınması güvenlidir.
3. “Hemen” kaç gündür?
Kanun sabit gün sayısı vermez; işin aciliyeti ve iletişim koşullarına göre değerlendirilir.
4. Otomatik e-posta yanıtı ret sayılır mı?
İçeriğine göre işin henüz kabul edilmediğini açıklayabilir; somut olayda diğer davranışlarla birlikte değerlendirilir.
5. Profesyonel teklifi kısmen kabul edebilir mi?
Evet; kabul edilen ve reddedilen kapsam açıkça bildirilmelidir.
6. Ücret konuşulmadıysa sözleşme kurulamaz mı?
Vekâlet ücretsiz de olabilir; ücret TBK m.502 ve özel mevzuata göre ayrıca belirlenir.
7. Web sitesinde hizmet ilanı önemli mi?
Evet. Bu tür işleri kabul ettiğini duyurma TBK m.503’te sayılan hâllerden biridir.
8. Ret telefonla yapılabilir mi?
Şekil engeli olmayabilir; ancak ispat için yazılı teyit daha güvenlidir.
9. İşe fiilen başlamak kabul müdür?
Fiilî davranış açık kabul göstergesi olabilir.
10. Kritik süre varsa müşteri ne yapmalı?
İşin açıkça kabul edildiğini ve sürenin takip edileceğini teyit etmeden yalnız sessizliğe güvenmemelidir.
12. İş kabul protokolü nasıl kurulmalıdır?
TBK m.503 riskini azaltmanın en etkili yolu, profesyonel hizmet sağlayıcının standart bir iş kabul protokolü kullanmasıdır. Yeni talep sisteme girdiğinde otomatik olarak “potansiyel iş” statüsü verilmeli; çıkar çatışması kontrolü, kapasite incelemesi, ücret teklifi ve kapsam değerlendirmesi tamamlanmadan “kabul edildi” statüsüne geçirilmemelidir.
Müşteriye ilk mesajda işin henüz kabul edilmediği ve kritik süreleri kendisinin takip etmeye devam etmesi gerektiği açıklanabilir. İnceleme sonunda kabul mektubu veya sözleşme gönderilir. Ret hâlinde de kısa fakat açık bildirim yapılır. Böylece sessizlikten doğan hukuki belirsizlik azaltılır.
İş kabul sistemi yalnız avukatlar için değil mali müşavir, danışman, mimar, temsilci ve benzeri profesyoneller için de önemlidir. Özellikle yoğun e-posta alan işletmelerde taleplerin cevapsız kalması TBK m.503 kapsamında beklenmeyen sözleşme iddialarına yol açabilir.
13. Çıkar çatışması nedeniyle hemen ret
Profesyonel kişi işi normalde kabul eden meslek grubunda olsa bile somut olayda çıkar çatışması, bağımsızlık sorunu veya meslek kuralı nedeniyle işi üstlenemeyebilir. Böyle bir durumda TBK m.503 açısından sessiz kalmak yerine ret derhâl bildirilmelidir.
Avukatlıkta mevcut veya eski müvekkille çatışma, mali müşavirlikte denetim bağımsızlığı, danışmanlıkta rakip şirket gizli bilgileri gibi durumlar örnek olabilir. Ret gerekçesinin tüm hassas ayrıntıları karşı tarafa açıklanmak zorunda olmayabilir; ancak işin üstlenilmediği açık olmalıdır.
Çıkar çatışması kontrolü gecikirse profesyonel yanlışlıkla dosyaya ilişkin stratejik bilgi alabilir veya süre yaklaşabilir. Bu nedenle kontrol mümkün olduğunca teklif gelir gelmez yapılmalıdır.
14. Acil süre içeren işlerde özel dikkat
İhtiyati tedbir, dava açma, itiraz, ihale veya başvuru gibi kesin süreli işlerde “hemen ret” değerlendirmesi daha sıkıdır. Profesyonel, işi üstlenmeyecekse karşı tarafın başka hizmet sağlayıcı bulabilmesi için gecikmeden açıkça bildirmelidir.
Dosyanın son gün gönderilmesi profesyoneli otomatik olarak kabul yükümlülüğü altına sokmaz; ancak maddede sayılan mesleki konum nedeniyle sessizlik risklidir. “Dosyayı aldım, süre bugün sona eriyor; işi üstlenmiyorum” gibi net bir bildirim hak kaybı ihtimalini azaltır.
Müşteri açısından da kritik ders açıktır: belge gönderilmiş olmasıyla yetinilmemeli, işin kabul edildiği ve sürenin takip edileceği açık teyit edilmelidir. Özellikle dijital platformların otomatik “mesajınız alındı” cevabı gerçek mesleki kabul olarak görülmemelidir.
15. Kısmi kabul ve kapsamın sınırlandırılması
Profesyonel teklifin yalnız bir bölümünü kabul edebilir. Örneğin şirket kuruluş işlemini üstlenip vergi danışmanlığını veya dava takibini üstlenmeyebilir. Kısmi kabulde hangi işlerin kapsam dışında kaldığı açıkça yazılmalıdır.
Bu ayrım yapılmazsa müşteri profesyonelin tüm süreci takip ettiğini düşünebilir. Kabul mektubunda “kapsam içi işler” ve “kapsam dışı işler” başlıkları kullanılması pratik bir çözümdür. Kritik süreler de kimin sorumluluğunda olduğu belirtilerek dağıtılmalıdır.
Sonradan kapsam genişletilecekse yeni yazılı teyit yapılmalıdır. İlk işin kabulü, gelecekteki tüm benzer işlerin otomatik kabulü anlamına gelmez.
16. Ret bildiriminin ispatı
Ret telefonla yapılmış olabilir; ancak uyuşmazlıkta ispat güçlüğü doğar. Profesyonel telefon görüşmesi sonrasında kısa bir e-posta göndererek “bugünkü görüşmemizde belirttiğim üzere bu işi üstlenmiyorum” diyebilir. Böylece tarih ve içerik kayıt altına alınır.
Kurumsal sistemde ret nedeni, tarih ve bildirimin gönderildiği kanal saklanmalıdır. Kişisel veri ve mesleki gizlilik ilkeleri gözetilerek gereğinden fazla hassas bilgi tutulmamalıdır.
17. Mesleki ilan ve web sitesi metni nasıl düzenlenmeli?
TBK m.503’te “bu gibi işleri kabul edeceğini duyurma” açıkça sayıldığı için profesyonel web sitesi ve hizmet tanıtım metinleri hukuki önem taşır. Hizmet sayfası, her başvurunun otomatik olarak kabul edildiği izlenimini vermemelidir. “Başvuru gönderilmesi tek başına sözleşme kurmaz; iş kabulü ayrıca yazılı teyit edilir” şeklinde süreç açıklaması kullanılabilir.
Bununla birlikte böyle bir internet notu, kanunun emredici veya özel koşullarını bertaraf eden sihirli bir kayıt değildir. Profesyonelin daha sonra işi fiilen yürütmesi, belge istemesi, ücret alması veya üçüncü kişilere müşteri adına yazması açık kabul göstergesi olabilir. Web sitesi metni yalnız değerlendirmedeki unsurlardan biridir.
İletişim formunda konu, son tarih ve aciliyet alanları bulunması da yararlıdır. Böylece süreli bir başvurunun normal genel iletişim kutusunda kaybolması önlenebilir. Otomatik yanıt, mesajın teknik olarak alındığını fakat henüz mesleki kabul yapılmadığını açıkça söylemelidir.
Hukuki değerlendirme notu
TBK m.503 her sessizliği kabul saymaz; profesyonel veya resmî konum nedeniyle hemen ret beklenen özel hâllerde sözleşmenin kurulmasını sağlar. Somut olayda teklifin içeriği, hizmet alanı, ret süresi ve tarafların fiilî davranışları birlikte incelenmelidir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
