Yabancılar NFC Pasaportla Ödeme Kuruluşunda Uzaktan Kimlik Tespiti Yapabilir mi? ICAO 9303 (2026)
4 Eylül 2026’da Ne Değişti?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 4 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de iki bağlantılı düzenleme yayımladı. Birincisi Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelikte değişiklik yaptı. İkincisi, Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğde değişiklik yaptı.
Değişikliklerin ortak amacı uzaktan müşteri edinimi ve kimlik tespitinin teknik/hukuki çerçevesini güncellemektir. Tebliğde “T.C. Kimlik Kartı” odaklı ifadeler “kimlik belgesi” kavramına dönüştürüldü; kimlik doğrulamasında NFC önceliği ve NFC’nin kullanılamadığı haller için alternatif yöntemler düzenlendi. Ayrıca yabancı gerçek kişiler için ayrı ve açık bir pasaport hükmü eklendi.
Yeni m.10/16, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitinin MASAK Genel Tebliği Sıra No:19 m.4/C esasları içinde, ICAO 9303 standardına uygun, yakın alan iletişimi (NFC) özelliği bulunan pasaportla uzaktan yapılabileceğini düzenler. Hüküm yayımlandığı gün yürürlüğe girmiştir; ayrıca ileri tarihli genel geçiş süresi öngörülmemiştir.
Kimler NFC Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespiti Yapabilir?
Hüküm açıkça Türk uyruklu olmayan gerçek kişileri kapsar. Bu nedenle tüzel kişinin kendisi pasaportla kimlik tespiti yapılan “kişi” değildir; şirketin gerçek kişi yetkilisi veya temsilcisinin kimlik tespiti, yetki ve şirket belgeleriyle birlikte ayrı süreçte yürütülür.
Yabancının Türkiye’de ikamet izni bulunup bulunmaması, vergi numarası veya yabancı kimlik numarası gibi unsurlar başka işlemlerde önem taşıyabilir. Ancak m.10/16’nın teknik pasaport koşulu uyruğa ve pasaportun standardına bağlıdır. Kuruluşun MASAK kapsamında talep edeceği ek kimlik/adres/meslek/işlem amacı belgeleri ayrıca uygulanır.
Pasaportun yalnız geçerli olması yeterli değildir. Kanuni-teknik koşul, pasaportun ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliği olan elektronik pasaport niteliği taşımasıdır. Çipsiz eski tip pasaport bu özel uzaktan doğrulama yönteminin teknik temelini karşılamaz.
ICAO 9303 Standardı Nedir?
ICAO, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatıdır. ICAO 9303, makine tarafından okunabilir seyahat belgelerinin teknik standartlarını belirleyen uluslararası standart setidir. Elektronik pasaportlarda kimlik bilgileri ve biyometrik veri içeren güvenli çipin yapısı, okunabilirlik ve belge güvenliği bu standartla ilişkilidir.
TCMB düzenlemesinin ICAO 9303’e açık atıf yapması, uzaktan kimlik tespitinde herhangi bir pasaport fotoğrafının yeterli olmadığını gösterir. Kuruluşun müşterinin ekrandan gösterdiği veya yüklediği belge görüntüsü yanında, elektronik çipteki veriyi güvenilir biçimde okuyup belgeyle kişi arasındaki bağı doğrulaması hedeflenir.
Standarda uygunluk kuruluşun yalnız kullanıcı beyanıyla kabul edeceği konu değildir. Uygulama, pasaport çipini NFC üzerinden okuyarak gerekli doğrulama kontrollerini teknik sistemde gerçekleştirmelidir.
NFC Şartı Neden Var?
NFC, yakın alan iletişimi teknolojisidir. Elektronik pasaport çipindeki bilgilerin uyumlu telefon veya okuyucu üzerinden kısa mesafede güvenli biçimde okunmasına imkan verir. Uzaktan kimlik tespitinde sahte belge görüntüsü veya değiştirilmiş fotoğraf riskini azaltan önemli bir teknik doğrulama katmanıdır.
Yabancılar için m.10/16 hükmü özellikle “yakın alan iletişimi özelliği olan pasaport” şartını kullanır. Bu nedenle yalnız OCR ile pasaportun üzerindeki yazıları okumak, yabancı pasaportla kurulan bu özel uzaktan kimlik tespit yönteminde NFC şartının yerine geçtiği anlamına gelmez.
Türk kimlik belgesi süreçlerinde NFC’nin çalışmaması halinde OCR, kart okuyucu veya TCMB’nin uygun gördüğü diğer yöntemlere ilişkin ayrı düzenleme bulunmaktadır. Yabancı pasaport hükmü ise doğrudan ICAO 9303 + NFC koşulunu yazar; iki düzenleme birbirine karıştırılmamalıdır.
MASAK Tebliği No.19 m.4/C Neden Önemli?
TCMB Tebliği yabancıların kimlik tespitinin “MASAK Genel Tebliği (Sıra No:19) m.4/C’de yer alan esaslar dahilinde” yapılacağını düzenler. Bu atıf, ödeme kuruluşunun yalnız pasaport çipini okumasının tüm kimlik tespit yükümlülüğünü tamamlamadığı anlamına gelir.
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan düzenlemeler, yükümlü finansal kuruluşların müşteriyi tanıması, kimliği doğrulaması, gerçek faydalanıcı ve risk değerlendirmesi, şüpheli işlem takibi ve kayıt saklama gibi yükümlülüklerini düzenler. Uzaktan kanal kullanılması bu yükümlülükleri kaldırmaz.
Kuruluş, uzaktan kimlik tespitini MASAK esaslarına uygun kurmalı; belge güvenliği, canlılık/biyometrik kontroller, kişi-belge eşleşmesi ve gerekli diğer müşteri bilgilerinin alınmasını uçtan uca yönetmelidir.
Hangi Kuruluşlar Bu Düzenlemenin Kapsamında?
Düzenleme, 6493 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemleri ve uzaktan müşteri edinimi süreçlerini ilgilendirir. Dijital cüzdan, ödeme hesabı, para transferi veya diğer lisanslı ödeme hizmetleri sunan kuruluşlar buna dahildir.
Her mobil finans uygulaması 6493 kapsamındaki ödeme/elektronik para kuruluşu değildir. Bankalar, sermaye piyasası kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve diğer finansal kuruluşların uzaktan kimlik tespiti kendi sektörel düzenlemelerine de tabidir. Bu nedenle bir uygulamanın hangi lisansla hizmet verdiği TCMB’nin faaliyet izni listelerinden doğrulanmalıdır.
Ödeme kuruluşu adına teknolojik kimlik doğrulama hizmeti sunan dış hizmet sağlayıcılar da teknik uyum bakımından etkilenir; ancak mevzuattan doğan temel sorumluluk yetkili kuruluşun kendi yönetim ve kontrol sistemi içinde devam eder.
Bu Düzenleme Yabancının Banka Hesabı Açmasıyla Aynı mı?
Hayır. TCMB’nin 4 Eylül 2026 değişikliği ödeme ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan kimlik tespiti rejimine ilişkindir. Bankaların müşteri edinimi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu düzenlemeleri ile MASAK hükümlerine tabi ayrı hukuki çerçeveye sahiptir.
Bir yabancının elektronik para hesabı veya ödeme hesabı açabilmesi ile mevduat bankasında banka hesabı açabilmesi aynı işlem değildir. Kullanıcı önce hizmet sunan kuruluşun banka mı, ödeme kuruluşu mu, elektronik para kuruluşu mu olduğunu belirlemelidir.
Bu ayrım özellikle “NFC pasaportla Türkiye’de banka hesabı açılır” şeklindeki genellemelerde önemlidir. TCMB Tebliğindeki m.10/16 doğrudan ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemleri Tebliğine eklenmiştir.
Şartlar Sağlansa da Kuruluş Başvuruyu Reddedebilir mi?
Evet. Uzaktan kimlik tespit yönteminin hukuken mümkün olması, her başvurunun kabul edilmesi zorunluluğu anlamına gelmez. Ödeme ve elektronik para kuruluşu 6493, MASAK mevzuatı, yaptırım listeleri, risk yönetimi, müşteri kabul politikası ve hizmet şartları çerçevesinde başvuruyu değerlendirebilir.
Pasaport çipi okunamıyor, belge güvenlik kontrolü başarısız oluyor, görüntülü doğrulama sırasında kişi-belge eşleşmesi sağlanamıyor veya müşteri hakkında zorunlu bilgiler doğrulanamıyorsa süreç tamamlanmayabilir. Kuruluş uzaktan yöntemi bırakıp fiziksel doğrulama veya mevzuata uygun başka kanal talep edebilir.
Ret kararının ayrımcılık yasağı ve sözleşme hukuku bakımından ayrıca incelenebileceği durumlar olabilir; ancak düzenleme tek başına kullanıcıya “kuruluş beni mutlaka müşteri yapmak zorunda” şeklinde mutlak hak vermez.
Pasaport ve Biyometrik Veriler KVKK Bakımından Nasıl Korunur?
Uzaktan kimlik tespiti, pasaport bilgileri, görüntü/ses kayıtları ve biyometrik nitelik taşıyabilecek verilerin işlenmesini gerektirebilir. KVKK bakımından biyometrik veriler özel nitelikli kişisel veridir. 2024 sonrası güncel KVKK rejiminde özel nitelikli verilerin işlenmesi Kanundaki şartlara ve Kurulun güvenlik tedbirlerine tabidir.
Kuruluş, hangi verinin hangi yasal zorunlulukla işlendiğini belirlemeli, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeli, gereksiz veri toplamamalı ve erişim yetkilerini sınırlandırmalıdır. Kimlik tespiti sürecinin kesintisiz kayıt altına alınması gerektiğinde kayıtların saklama süresi finansal mevzuatla birlikte değerlendirilir.
Yurt dışı bulut hizmeti veya yabancı biyometrik doğrulama tedarikçisi kullanılıyorsa KVKK’nın yurt dışına veri aktarımı hükümleri de ayrıca uygulanır. TCMB düzenlemesi, veri güvenliği ve kişisel veri yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Yabancı Kullanıcı İçin Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
İlk olarak hizmet alınacak kuruluşun TCMB tarafından yetkilendirilmiş ödeme veya elektronik para kuruluşu olup olmadığı kontrol edilmelidir. İkinci olarak pasaportun geçerli, ICAO 9303 uyumlu elektronik pasaport ve NFC çipli olması gerekir.
Üçüncü olarak NFC okuyabilen mobil cihaz kullanılmalıdır. Telefonun NFC özelliği kapalıysa uygulama çipi okuyamaz. Kalın kılıf, pasaportun yanlış bölgeye tutulması veya işletim sistemi izinleri teknik başarısızlığa yol açabilir.
Dördüncü olarak kuruluşun isteyeceği ek adres, iletişim, vergi/kimlik numarası, meslek ve işlem amacı belgeleri hazırlanmalıdır. Beşinci olarak görüntülü doğrulama yapılacaksa kamera/mikrofon izinleri ve stabil internet bağlantısı sağlanmalıdır.
Kimlik tespiti tamamlandıktan sonra hesabın işlem limitleri ve hangi ödeme hizmetlerine açık olduğu sözleşmeden kontrol edilmelidir. Uzaktan kimlik tespiti yapılması her ürünün sınırsız kullanılacağı anlamına gelmez.
2026 Uyum Kontrol Listesi
- Kişinin Türk uyruklu olmadığını ve gerçek kişi olduğunu teyit edin.
- Pasaportun ICAO 9303 standardına uygun olduğunu doğrulayın.
- Pasaportta NFC özelliğinin bulunduğunu kontrol edin.
- MASAK Tebliği No.19 m.4/C esaslarını uygulayın.
- Belge çipinin bütünlük ve güvenlik kontrollerini yapın.
- Kişi-belge eşleşmesi ve canlılık kontrollerini kayıt altına alın.
- Kuruluşun 6493 kapsamındaki lisansını ve müşteri kabul politikasını uygulayın.
- Biyometrik/pasaport verileri için KVKK güvenlik tedbirlerini güncelleyin.
- Dış hizmet sağlayıcı varsa veri aktarımı ve sözleşme kontrollerini yapın.
- Ödeme kuruluşu hesabını banka hesabıyla karıştırmayın.
İlgili İçerikler
- Ödeme ve elektronik para kuruluşlarında NFC kimlik okutma zorunlu mu?
- 6493 sayılı Kanun ödeme hizmetleri içerikleri
- Uzaktan kimlik tespiti rehberleri
Resmî Kaynaklar
- Resmî Gazete – 4 Eylül 2026, 33360
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası – Ödeme Hizmetleri Mevzuatı
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6493 ve 5549 sayılı Kanunlar
Sık Sorulan Sorular
Yabancılar NFC pasaportla ödeme hesabı açabilir mi?
Kimlik tespiti ICAO 9303 uyumlu NFC pasaportla uzaktan yapılabilir. Hesabın açılması ayrıca kuruluşun müşteri kabulü ve MASAK kontrollerine tabidir.
Çipsiz pasaportla bu yöntem kullanılabilir mi?
m.10/16 NFC özelliği bulunan ve ICAO 9303 standardına uygun pasaport şartını açıkça arar.
Bu kural banka hesabı için de geçerli mi?
Bu hüküm ödeme ve elektronik para kuruluşlarının Bilgi Sistemleri Tebliğine ilişkindir. Bankaların müşteri edinimi ayrı mevzuata tabidir.
ICAO 9303 nedir?
Makine tarafından okunabilir seyahat belgelerine ilişkin ICAO teknik standardıdır.
NFC neden zorunlu?
Yabancı pasaport hükmü belge çipindeki güvenli verinin okunabilmesi için NFC özellikli pasaportu açıkça şart koşar.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?
4 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Pasaport bilgileri KVKK kapsamında mı?
Evet. Pasaport ve uzaktan kimlik verileri kişisel veri; biyometrik veri işleniyorsa özel nitelikli kişisel veri rejimi ayrıca uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
