Türk Vatandaşıyla Evli Yabancı Çalışma İzni 2026: 3 Yıl Sonra Kriter Muafiyeti
Kısa ve net cevap: 2026 çalışma izni değerlendirme kriterlerine göre, en az üç yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan yabancılar adına yapılan çalışma izni başvurularında istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterleri uygulanmaz. Bu muafiyet evlilik cüzdanının tek başına yeterli olduğu anlamına gelmez: üç yıllık evlilik birliği kamu kayıtlarıyla kanıtlanmalı, evlilik devam etmeli ve çalışma izninin 6735 sayılı Kanundaki diğer şartları yerine getirilmelidir. Muafiyet çalışma iznini otomatik vermez.
Türk Vatandaşıyla Evli Yabancının Çalışma İzni Kriter Muafiyeti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri metninin Ç/1.1-e bendi, en az üç yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan yabancıları özel muafiyet grubunda sayar. Aynı bölüm, bu kişiler adına yapılan çalışma izni başvurularında istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinin uygulanmamasını esas kabul eder.
Muafiyetin hukuki işlevi, Türk vatandaşıyla gerçek ve devam eden evlilik bağı içinde uzun süredir Türkiye’yle aile bağı kurmuş yabancının çalışma izni başvurusunu genel işveren oranları ve ücret eşiklerinden ayırmaktır. Ancak Bakanlık kriter metni, muafiyet kapsamında olmanın çalışma izni verilmesi konusunda mutlak hak sağlamadığını ayrıca açıkça yazar.
Bu nedenle üç yıllık evlilik şartı “çalışma izni otomatik çıkar” sonucu doğurmaz. Yabancının mesleği Türk vatandaşlarına hasredilmiş olmamalı, başvuru usulüne uygun yapılmalı, sahte belge veya kamu düzeni bakımından engel bulunmamalı ve çalışma ilişkisi gerçek olmalıdır.
Üç Yıllık Evlilik Şartı Nasıl Hesaplanır?
Kriter, yabancının en az üç yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşamasını arar. Süre başvuru tarihi itibarıyla tamamlanmış olmalıdır. Başvuru günü üç yıl dolmamışsa, ileride dolacak olması mevcut başvuruya muafiyet sağlamaz.
Örneğin evlilik 20 Ekim 2023 tarihinde kurulmuşsa ve evlilik birliği kesintisiz devam ediyorsa üç yıllık süre 20 Ekim 2026 tarihinde tamamlanır. 19 Ekim 2026’da yapılan başvuruda üç yıl henüz dolmamıştır; 20 Ekim ve sonrasındaki başvuruda süre koşulu yönünden muafiyet değerlendirilebilir.
Süre hesabında resmi evlilik tarihi temel başlangıç verisidir. Yabancının evlilikten önceki nişanlılık, birlikte yaşama veya dini nikâh dönemi üç yıllık resmi evlilik süresinin yerine geçmez.
“Evlilik Birliği İçinde Yaşamak” Ne Anlama Gelir?
Metin yalnız “Türk vatandaşıyla üç yıldır evli olmak” değil, “evlilik birliği içinde yaşamak” ifadesini kullanır. Bu nedenle evliliğin resmi kayıtta devam etmesi yanında aile birliğinin fiilen ve hukuken sürdüğünün ispatı önemlidir. Muvazaalı evlilik veya yalnız çalışma izni avantajı için kağıt üzerinde kurulmuş birlik korunmaz.
Adres kayıtları, nüfus kayıtları, aile ikamet statüsü, ortak yaşamı gösteren resmi belgeler ve gerektiğinde Bakanlığın isteyebileceği ek bilgiler evlilik birliğinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Eşlerin iş veya eğitim nedeniyle geçici olarak farklı şehirlerde bulunması tek başına evliliğin sona erdiği anlamına gelmez; somut kayıtlar bütün hâlinde incelenir.
Türk eşin vatandaşlığının başvuru tarihinde devam etmesi gerekir. Eşin vatandaşlığı kaybetmesi veya evliliğin sona ermesi, Ç/1.1-e bendinin dayanağını etkiler.
Hangi Çalışma İzni Kriterleri Uygulanmaz?
Ç/1.1 ana cümlesi, bentlerde sayılan yabancıların çalışma izni başvurularında istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinin uygulanmamasını düzenler. Türk vatandaşıyla en az üç yıllık evlilik birliği içinde yaşayan yabancı bu üç kriterden birlikte muaf tutulur.
Bu muafiyetin kapsamı doğru anlaşılmalıdır. Çalışma izni harcı, belge bedeli, başvuru usulü, mesleki ön izin, özel kanunlardaki vatandaşlık şartı veya kamu düzeni değerlendirmesi bu cümleyle ortadan kalkmaz.
İşveren, yalnız bu muafiyet nedeniyle yabancıyı çalışma izni olmadan çalıştıramaz. Önce e-İzin üzerinden başvuru yapılır ve olumlu çalışma izni kararı alınır.
Türk Eşi Olan Yabancı İçin 5 Türk Çalışan Şartı Var mı?
Hayır. Ç/1.1-e şartı sağlanıyorsa genel istihdam kriteri uygulanmaz. Bu nedenle işyerinde her yabancı için en az beş Türk çalışan bulunması şartı bu başvuruda aranmaz.
Örneğin iki çalışanlı küçük bir işyeri, yabancı çalışan Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evlilik birliği içinde yaşıyorsa, yalnız “beş Türk çalışan yok” gerekçesiyle genel istihdam kriterinden elenmez. İşveren ve yabancı yine çalışma izninin diğer şartlarını yerine getirmelidir.
Bu muafiyet kişi bazlıdır. Aynı işyerindeki başka bir yabancı, Türk vatandaşıyla üç yıllık evlilik şartını taşımıyorsa kendi başvurusu bakımından genel veya başka özel kriterlere tabi olabilir.
500.000 TL Sermaye / 8 Milyon TL Satış Şartı Uygulanır mı?
Ç/1.1-e kapsamındaki yabancı için mali yeterlilik kriteri de uygulanmaz. Dolayısıyla işverenin yalnız bu yabancı bakımından 500.000 TL ödenmiş sermaye, 8.000.000 TL net satış veya 150.000 ABD doları ihracat eşiklerinden birini sağlaması çalışma izni değerlendirme kriteri olarak aranmaz.
Muafiyet, şirketin Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki asgari sermaye veya vergi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Yalnız Çalışma Bakanlığının A/2 mali yeterlilik testinin bu başvuru için uygulanmamasını sağlar.
Türk Eşi Olan Yabancıda Ücret Kriteri Uygulanır mı?
Ç/1.1-e kapsamında ücret kriteri de uygulanmaz. Bu, işverenin yabancıya kanuni asgari ücretin altında ücret ödeyebileceği anlamına gelmez. 4857 sayılı İş Kanunu, asgari ücret düzenlemeleri, eşit işlem ilkesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçerliliğini korur.
Buradaki muafiyet, yabancı çalışma izni için göreve göre uygulanan brüt asgari ücretin 1–5 katı katsayı sisteminin uygulanmamasıdır. Yabancı çalışan yine en az genel iş hukuku ve asgari ücret kurallarına uygun ücret alır.
Çalışma izni ücret katsayıları hakkında Yabancı Çalışma İzni Ücretleri 2026 rehberi incelenebilir.
Türk Vatandaşıyla Evlilik ve Vatandaşlık Aynı Şey Değildir
Türk vatandaşıyla evlilik yabancıyı otomatik Türk vatandaşı yapmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16, en az üç yıldan beri bir Türk vatandaşıyla evli ve evliliği devam eden yabancıya belirli şartlarla vatandaşlığa başvurma imkânı verir. Vatandaşlık kararı ayrı idari süreçtir.
Çalışma izni kriter muafiyeti ise Çalışma Bakanlığının değerlendirme sisteminde uygulanır. Yabancı vatandaşlık başvurusu yapmamış olsa da üç yıllık evlilik birliği şartını taşıyorsa çalışma izni kriter muafiyetinden yararlanabilir. Tersine vatandaşlık başvurusunun reddedilmiş olması, çalışma izni muafiyetini otomatik olarak ortadan kaldırmaz; güncel evlilik ve yabancılık statüsü ayrıca değerlendirilir.
Boşanma Halinde Çalışma İzni Muafiyeti Ne Olur?
Evlilik boşanmayla sona ererse Ç/1.1-e bendinin dayandığı “Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşama” şartı ortadan kalkar. Henüz başvuru yapılmamışsa yabancı bu özel muafiyet üzerinden yeni başvuru yapamaz.
Mevcut çalışma izni devam ederken boşanma gerçekleşirse, izin belgesinin türü, kalan süresi ve değişikliğin Bakanlığa bildirilmesi gereken bir durum olup olmadığı Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğine göre kontrol edilir. Sonraki uzatma veya yeni başvuruda yabancı artık Ç/1.1-e dışında başka bir muafiyet veya genel kriter kapsamında değerlendirilir.
Boşanma ile Türk vatandaşlığı m.16 başvurusu ve çalışma izni kriter muafiyeti birbirinden farklı sonuçlar doğurur; her dosya kendi mevzuatıyla yürütülür.
Muafiyet Hangi Belgelerle İspatlanır?
Bakanlık kriter metni, Ç/1.1 kapsamındaki yabancıların durumlarını kamu kurum ve kuruluşlarından alınmış belgelerle kanıtlamasını zorunlu kılar. Türk eşin vatandaşlık kaydı, evlilik tarihi ve evliliğin devam ettiğini gösteren nüfus kayıtları temel belgelerdir.
Yabancı ülkede yapılmış evlilik Türkiye’de usulüne uygun tanınmış ve nüfus sistemine işlenmiş olmalıdır. Yabancı evlilik belgesi tek başına Türk kamu kayıtlarında görünmüyorsa tescil işlemi başvuru öncesinde tamamlanır.
Eşlerin kimlik bilgilerindeki isim, soyadı veya doğum tarihi farklılıkları varsa nüfus ve yabancı kimlik kayıtları eşleştirilir. E-İzin sistemindeki kişisel bilgiler resmi kayıtlardan kopuk olmamalıdır.
İşveren Değişikliğinde Muafiyet Devam Eder mi?
Ç/1.1-e muafiyeti işverene değil yabancının aile statüsüne bağlıdır. Yabancı Türk vatandaşı eşiyle en az üç yıllık evlilik birliği şartını taşımaya devam ettiği sürece yeni işveren yanındaki çalışma izni başvurusunda da bu kişi bazlı muafiyetin değerlendirilmesini isteyebilir.
Ancak mevcut çalışma izni başka işverene otomatik taşınmaz. İşveren değişikliği yeni çalışma izni başvurusu gerektirir. Yeni işverenin bilgileri, iş sözleşmesi ve görev baştan sisteme girilir; muafiyet ise yabancının statüsü üzerinden tekrar belgelenir.
Türk Eşle Evlilik Muafiyeti ile A/4 İlk Üç Yabancı Muafiyetinin Farkı
2026’da aynı yabancı teorik olarak birden fazla kriter kolaylığının şartlarını taşıyabilir. Örneğin Türk vatandaşıyla dört yıldır evli olan yabancı, aynı zamanda başvuru tarihinde son üç yılda en az bir yıl çalışma izni, öğrenci ikameti dışındaki ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında Türkiye’de yasal kalmış olabilir. Bu durumda Ç/1.1-e kişi bazlı muafiyet ile 3 Ağustos 2026’dan beri yürürlükte olan A/4 yurt içi başvuru istisnası karıştırılmamalıdır.
Ç/1.1-e kapsamında istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinin üçü birden uygulanmaz. A/4 ise yalnız istihdam ve mali yeterlilik kriterlerini kaldırır; ücret kriterini kaldırmaz ve işyerindeki yabancı sayısının Türk çalışan sayısını aşmaması sınırını getirir. Türk eş muafiyeti şartlarını taşıyan yabancı bakımından Ç/1.1-e daha doğrudan kişisel hukuki dayanaktır.
Başvuruda en açık ve güçlü muafiyet dayanağı seçilmeli ve belge seti ona göre hazırlanmalıdır. Birden fazla bendi yığmak yerine, yabancının statüsünü doğrudan doğrulayan kamu kayıtlarıyla somut dayanak kurulması daha sağlıklıdır.
Türk Eşin Ölümü Halinde Üç Yıllık Muafiyet
Kriter metnindeki ifade “Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayan” yabancıdır. Türk eşin ölümüyle evlilik ölüm nedeniyle sona erdiğinden, sonraki yeni çalışma izni başvurusunda Ç/1.1-e bendinin lafzi şartı artık mevcut değildir. Yabancının aile ikamet izni veya vatandaşlık başvurusu bakımından başka özel hükümler bulunması bu çalışma izni kriterini kendiliğinden sürdürmez.
Mevcut çalışma izninin Türk eş hayattayken verilmiş olması hâlinde ölümün mevcut izne etkisi ile sonraki uzatma başvurusunun kriterleri ayrı incelenir. Yabancı uzun dönem ikamet, sekiz yıllık yasal kalış veya başka bir Ç/1.1 bendi kapsamına giriyorsa sonraki başvuruda o yeni hukuki dayanak kullanılabilir.
Aile İkamet İzni Olmadan Muafiyet Mümkün mü?
Ç/1.1-e hükmü lafzen “aile ikamet izni sahibi olma” şartı koymaz; en az üç yıl Türk vatandaşıyla evlilik birliği içinde yaşamayı arar. Yabancının çalışma izni, kısa dönem ikamet veya başka yasal statüyle Türkiye’de bulunması, tek başına bu kişi bazlı evlilik muafiyetini dışlamaz.
Bununla birlikte evlilik birliğinin ve yabancının Türkiye’deki yasal statüsünün kamu kayıtlarında tutarlı olması gerekir. Aile ikamet izninin bulunmaması durumunda neden başka bir statü kullanıldığı ve evlilik birliğinin fiilen devam ettiği resmi kayıtlarla açık biçimde gösterilmelidir.
Yurt Dışında Yaşayan Türk Eşle Başvuru
Muafiyet “evlilik birliği içinde yaşayan” yabancıyı kapsadığı için eşlerin uzun süredir tamamen ayrı ülkelerde ve ayrı yaşam merkezlerinde bulunması, evlilik birliğinin fiilen sürdürülüp sürdürülmediği konusunda ek inceleme doğurabilir. Geçici görevlendirme, eğitim veya zorunlu ayrılık ile fiilen sona ermiş birlik aynı değildir.
Başvuru öncesinde adres, seyahat, nüfus ve aile kayıtları arasındaki çelişkiler açıklanmalıdır. Bakanlık durumun ispatı için kamu kurumlarından alınmış belge ister; gerçeğe aykırı ortak yaşam beyanı yapılmamalıdır.
Her başvuru, başvuru tarihindeki güncel resmi kayıtlarla değerlendirilir.
Muafiyet Uygulanmadan Başvuru Reddedilirse
Çalışma izni başvurusu “beş Türk çalışan yok”, “mali yeterlilik yok” veya ücret kriteri gerekçesiyle reddedildiğinde yabancı aslında Ç/1.1-e şartlarını taşıyorsa tebliğden itibaren otuz gün içinde e-İzin üzerinden itiraz edilir.
İtiraz dilekçesinde evlilik tarihi, Türk eşin vatandaşlığı, üç yıllık sürenin tamamlandığı tarih ve evlilik birliğinin devam ettiği resmi belgelerle gösterilir. İtiraz reddedilirse idari yargı yolu açıktır.
Mersin ve Türkiye Genelinde Uygulama
Türk vatandaşı eş nedeniyle çalışma izni kriter muafiyeti Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’deki işveren veya yabancı için farklı üç yıl, ücret ya da istihdam hesabı yapılmaz. Başvuru Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının e-İzin sistemi üzerinden yürütülür.
Mersin’de aile ikamet izni, adres kaydı ve nüfus tescili gibi yerel işlemler dosyanın belge altyapısını oluşturabilir; çalışma iznini veren makam Bakanlıktır.
Türk Eşi Olan Yabancının Çalışma İzni SSS
Türk vatandaşıyla evli yabancı çalışma izni almak zorunda mı?
Türk vatandaşıyla evlilik tek başına çalışma izni yerine geçmez. Yabancı çalışma hakkını 6735 sayılı Kanuna göre elde eder.
Kaç yıllık evlilikten sonra kriter muafiyeti var?
En az üç yıl Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşamak gerekir.
5 Türk çalışan şartı uygulanır mı?
Üç yıllık şart sağlanıyorsa istihdam kriteri uygulanmaz.
Şirket sermaye şartı aranır mı?
Bu yabancı bakımından mali yeterlilik kriteri uygulanmaz.
1–5 kat ücret kriteri uygulanır mı?
Ç/1.1-e kapsamında ücret kriteri uygulanmaz; genel asgari ücret ve iş hukuku hükümleri devam eder.
Üç yıl dolmadan muafiyet kullanılır mı?
Hayır. Başvuru tarihinde üç yıllık süre tamamlanmış olmalıdır.
Yabancı ülkede yapılan evlilik geçerli mi?
Türkiye bakımından usulüne uygun tanınmış ve gerektiğinde nüfusa tescil edilmiş olması gerekir.
Boşanınca muafiyet devam eder mi?
Yeni başvurular bakımından Ç/1.1-e dayanağı sona erer; yabancı diğer kriterlere göre değerlendirilir.
İşveren değişirse yeniden izin gerekir mi?
Evet. Yeni işveren için yeni çalışma izni işlemi yapılır; kişi bazlı muafiyet şartları devam ediyorsa tekrar uygulanabilir.
Türk eş vatandaşlık hakkı da verir mi?
Evlilik vatandaşlığı otomatik vermez; 5901 m.16 uyarınca ayrı başvuru ve şartlar vardır.
Muafiyet çalışma iznini garanti eder mi?
Hayır. Kriter muafiyeti mutlak çalışma izni hakkı doğurmaz.
Ret kararına itiraz süresi kaç gün?
Tebliğden itibaren otuz gündür.
Resmî Kaynaklar
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri Ç/1.1-e.
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İçerik 11 Eylül 2026 tarihinde Bakanlığın güncel kriter muafiyeti metni ve 6735 sayılı Kanun esas alınarak hazırlanmıştır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den yürütülür.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
