Yabancı Sicilde Kayıtlı Gemi Türk Siciline Nasıl Geçer? Terkin Belgesi ve Çifte Kayıt Yasağı | TTK 962 (2026)
Kısa ve Net Cevap
TTK m.962’ye göre daha önce yabancı bir gemi siciline kayıtlı bulunan bir Türk gemisinin Türk Gemi Siciline tescili için, önceki yabancı sicil kaydının sona erdiğinin sicil müdürlüğüne kuvvetle muhtemel şekilde belgelenmesi gerekir. TTK m.958 de yabancı bir gemi sicilinde hâlen kayıtlı bulunan Türk gemisinin aynı anda Türk Gemi Siciline tescil edilemeyeceğini düzenler. Bu nedenle yabancı sicilden Türk siciline geçişte temel belge, geminin eski sicildeki kaydının gerçekten kapandığını gösteren yetkili sicil terkin belgesidir.
Uygulamada yalnız “registry extract”, mülkiyet belgesi veya satış sözleşmesi çifte kayıt sorununu çözmez. Önceki sicildeki ipotek, haciz, şerh ve diğer ayni haklar; terkin işleminin kesinleşme tarihi; yeni malikin Türk Bayrağı çekme hakkı ve Türk sicilindeki yetkili müdürlük birlikte kontrol edilmelidir. Finansman bulunan gemilerde eski ipotekli alacaklının onayı ve yeni sicilde kurulacak teminat sırası ayrıca planlanır.
1. TTK m.962 Yabancı Sicilden Türk Siciline Geçişi Nasıl Düzenler?
TTK m.962, daha önce yabancı bir gemi siciline kaydedilmiş Türk gemisinin Türk Gemi Siciline tescilinde özel bir ispat şartı getirir. Başvuran, geminin artık yabancı sicile kayıtlı olmadığını kuvvetle muhtemel gösteren belgeleri sicil müdürlüğüne sunmalıdır. Bu hüküm, Türk sicilinde kurulacak mülkiyet ve diğer ayni hakların başka bir sicildeki aktif kayıtla çatışmasını önlemeyi amaçlayan somut bir tescil şartıdır.
Madde, TTK m.958’deki tescil yasağıyla birlikte uygulanır. TTK m.958 uyarınca yabancı bir gemi siciline hâlen kayıtlı bulunan Türk gemisi Türk Gemi Siciline kaydedilemez. Dolayısıyla m.962 yalnız belge sunma kolaylığı değildir; çifte sicilin sona erdirildiğini ispat eden geçiş mekanizmasıdır.
Gemi daha önce hangi ülkede veya hangi sicilde kayıtlıysa, o sicilin hukuki niteliği de araştırılmalıdır. Bazı ülkelerde ulusal sicil, uluslararası sicil, bareboat charter sicili veya geçici bayrak rejimleri bulunabilir. Sunulan belgenin gerçekten ayni hakların tutulduğu ana kaydı mı yoksa yalnız operasyonel/bayrak kaydını mı gösterdiği belirlenmelidir.
2. Aynı Gemi Neden İki Sicilde Birden Aktif Olarak Kayıtlı Olamaz?
Gemi sicili, mülkiyet, ipotek ve belirli diğer ayni haklar bakımından üçüncü kişilerin güvenebildiği kamusal bir kayıt sistemidir. Aynı geminin iki farklı ülkede aynı anda birbirinden bağımsız ayni hak kayıtlarına tabi olması, hangi malik ve hangi ipotek sırasının geçerli olduğuna ilişkin ciddi belirsizlik yaratır.
TTK m.958 ve m.962 bu nedenle yabancı sicil kaydının sona erdirilmesini Türk siciline girişin ön koşulu hâline getirir. Çifte sicil yalnız idari bayrak meselesi değildir; geminin finansmanı, satışı, cebrî icrası ve sigorta ilişkileri bakımından doğrudan sonuç doğurur.
Örneğin yabancı sicilde bir banka lehine ipotek varken geminin Türk siciline “temiz” şekilde kaydedildiği varsayılırsa, eski alacaklının teminatı ile yeni kredi verenin beklentisi çatışabilir. Bu nedenle terkin öncesinde yabancı sicildeki takyidatların ve bunların nasıl kaldırılacağının kontrolü gerekir.
3. Yabancı Sicil Terkin Belgesi Hangi Unsurları Taşımalıdır?
TTK m.962 belirli bir belge adı vermez; önceki sicil kaydının sona erdiğini kuvvetle muhtemel gösteren belgelerin sunulmasını arar. Uygulamada yetkili yabancı sicil makamınca düzenlenen deletion certificate, closed transcript veya benzeri resmî terkin belgesi bu işlevi görür. Ancak belgenin başlığı değil içeriği önemlidir.
Terkin belgesinde geminin kimliğinin tereddütsüz belirlenebilmesi gerekir. Gemi adı tek başına yeterli güvenlik sağlamaz; IMO numarası, resmî numara, yapı numarası, çağrı işareti, eski bayrak ve sicil numarası gibi tanımlayıcılar belge üzerinde kontrol edilmelidir. Geminin adı satış veya bayrak değişimi sırasında değişmişse eski ve yeni ad bağlantısını gösteren kayıt da dosyalanmalıdır.
Belgenin terkin tarihini ve kaydın gerçekten kapandığını göstermesi gerekir. “Terkin başvurusu yapılmıştır” veya “terkin için uygundur” anlamındaki belge, kaydın fiilen sona erdiğini ispatlamayabilir. Türk siciline başvuru tarihi itibarıyla yabancı sicilin aktif olup olmadığı ayrıca teyit edilmelidir.
4. Yabancı Sicilde Gemi İpoteği, Haciz veya Şerh Varsa Ne Olur?
Yabancı sicilde mevcut ipotek, haciz, mahkeme şerhi veya başka bir ayni hak, terkin işleminin nasıl yapılacağını doğrudan etkileyebilir. Birçok sicil, ipotekli alacaklının onayı olmadan gemiyi serbestçe terkin etmez. Bu nedenle satın alma veya bayrak değişikliği sözleşmesinden önce tam sicil dökümü alınmalı ve tüm takyidatlar listelenmelidir.
Türk siciline geçiş, yabancı ipoteği kendiliğinden Türk hukukunda aynı derece ve içerikle bir Türk gemi ipoteğine dönüştürmez. Türk sicilinde kurulacak sözleşmeye dayalı gemi ipoteği TTK m.1014-1016 hükümlerine uygun şekilde ayrıca tesis edilmelidir. Eski kredi kapatılacaksa ödeme, ipotek fekki, terkin belgesi, yeni sicil tescili ve yeni ipotek aynı kapanış zincirinde koordine edilir.
Yabancı alacaklı bakımından ayrıca uygulanacak hukuk, sözleşme, MÖHUK ve uluslararası özel hukuk meseleleri doğabilir. Sitemizdeki yabancı kayıtlı gemilerde mülkiyet ve rehin hukuku rehberi, MÖHUK m.22 bağlantısını ayrı olarak açıklar.
5. Türk Siciline Geçişte Türk Bayrağı Çekme Hakkı Nasıl Kontrol Edilir?
Yabancı sicil kaydının silinmiş olması, geminin otomatik olarak Türk siciline kabul edileceği anlamına gelmez. Gemi ayrıca TTK m.956 kapsamında Türk Gemi Siciline tescil edilebilir olmalı ve TTK m.940 çerçevesinde Türk Bayrağı çekme hakkına sahip olmalıdır.
Gerçek kişi alıcıda vatandaşlık; şirket alıcıda kuruluş, ortaklık, oy ve yönetim yapısı gibi unsurlar bayrak hakkı bakımından önem taşıyabilir. İlk tescil başvurusunda TTK m.960 uyarınca bayrak hakkının dayandığı olgular açıklanır ve m.961 uyarınca belgelenir.
Bu nedenle yabancı sicilden çıkış belgesinin alınmasıyla Türk siciline giriş arasında “hukuki boşluk” oluşmaması için bayrak ve tescil şartları terkin öncesinde kontrol edilmelidir. Aksi hâlde gemi eski sicilden çıkmış fakat yeni sicile girememiş durumda kalabilir.
6. Yabancı Terkin Belgesinde Apostil ve Türkçe Tercüme Gerekir mi?
Yabancı resmî belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülke, belgenin türü ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeler dikkate alınarak apostil veya konsolosluk tasdiki gerekebilir. Türkçe olmayan belgelerin usulüne uygun tercümesi de hazırlanmalıdır.
Belge elektronik olarak düzenlenmişse doğrulama kodu, QR kodu veya resmî sicil portalındaki doğrulama mekanizması kaydedilmelidir. E-posta çıktısı veya aracı şirket yazısı, resmî sicil makamının terkin belgesinin yerine geçirilmemelidir.
Yabancı belgenin çevirisinde “deletion”, “suspension”, “closure”, “bareboat registry” ve benzeri teknik kavramların doğru çevrilmesi önemlidir. Yanlış çeviri, aktif sicil kaydını sona ermiş gibi gösterebilir. Gerekirse belgenin yabancı hukuk anlamı ayrıca uzman görüşüyle açıklanır.
7. Gemi Satışında Yabancı Sicilden Türk Siciline Geçiş Nasıl Planlanmalıdır?
Uluslararası gemi satışında kapanış planı, bedel ödemesi ile sicil işlemlerini birbirine bağlamalıdır. Satıcıdan yalnız satış sözleşmesi değil; güncel sicil kaydı, takyidat listesi, ipotek fek yazıları, terkin için gerekli onaylar ve teslim belgeleri de kapanış öncesinde alınmalıdır.
Alıcı, Türk siciline giriş şartlarını eski sicilden çıkmadan önce tamamlamalıdır. Yetkili Türk sicil müdürlüğü TTK 955 yetkili sicil rehberine göre belirlenir; tescil dilekçesi ve zorunlu bilgiler ise TTK 959-960 ilk tescil rehberindeki sistemle hazırlanır.
Bedelin tamamının, gemi yabancı sicilden silinmeden veya Türk siciline tescil edilebilirliği doğrulanmadan ödenmesi ciddi teminat riski yaratabilir. Bu nedenle escrow, eşzamanlı belge teslimi veya banka ödeme şartları gibi sözleşmesel mekanizmalar kullanılabilir.
8. Banka Finansmanında Eski ve Yeni Gemi İpoteği Nasıl Koordine Edilir?
Gemi üzerinde yabancı banka ipoteği varsa yeni finansman çoğu zaman eski borcun kapatılması ve ipoteğin fekkiyle bağlantılıdır. Kapanışta eski bankanın release/fek belgesi, yabancı sicil terkin işlemi, Türk sicil tescili ve yeni banka lehine TTK m.1015 uyarınca gemi ipoteği tescili belirli bir sırayla yapılır.
Türk sicilindeki yeni ipoteğin derecesi ve tescil anı, yeni kredi veren için temel teminat konusudur. gemi alacaklısı hakkı gibi kanundan doğan deniz alacakları da ayrıca incelenmelidir; sicilde görünen ipotek sırası bütün deniz alacaklarına karşı mutlak öncelik sağlamaz.
Geminin geçiş sırasında seferde olması, limanda bulunması veya ihtiyati hacze konu edilmesi planı değiştirebilir. gemi ihtiyati haczi rehberi, gemi üzerindeki cebrî koruma tedbirlerini ayrı olarak açıklar.
9. Yabancı Sicilden Türk Siciline Geçişte En Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata: Aktif sicil kaydını gösteren registry extract’i terkin belgesi sanmaktır.
İkinci hata: Yabancı sicildeki ipotek ve şerhleri incelemeden satış bedelini ödemektir.
Üçüncü hata: Eski sicilden çıktıktan sonra Türk Bayrağı çekme ve tescil şartlarının sağlanamadığının fark edilmesidir.
Dördüncü hata: Apostil/tasdik ve tercüme işlemlerini kapanış gününe bırakmaktır.
Beşinci hata: Eski ipoteğin Türk siciline otomatik geçtiğini varsaymaktır. Yeni ipotek Türk hukukuna göre ayrıca kurulmalıdır.
Altıncı hata: Gemi adı değişmişse eski ve yeni sicil kayıtlarının aynı gemiye ait olduğunu IMO/resmî numara üzerinden doğrulamamaktır.
10. Yabancı Sicilden Türk Siciline Geçiş Kontrol Listesi
- Geminin Türk Bayrağı çekme ve Türk siciline tescil şartlarını terkin öncesinde doğrulayın.
- Yabancı sicilden tam ve güncel sicil dökümü alın.
- İpotek, haciz, şerh ve diğer takyidatları listeleyin.
- Gerekli alacaklı onaylarını ve fek belgelerini kapanıştan önce hazırlayın.
- Yetkili yabancı sicil makamından kesin terkin belgesi alın.
- Gemi kimliğini IMO, resmî numara, yapı numarası ve eski/yeni ad üzerinden eşleştirin.
- Apostil/konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercüme gerekliliğini tamamlayın.
- TTK m.955’e göre yetkili Türk sicilini belirleyin.
- TTK m.959-961 ilk tescil dosyasını eşzamanlı hazır tutun.
- Yeni finansman varsa Türk gemi ipoteği tescilini kapanış planına bağlayın.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Gemi Sicil
- Türk Gemi Sicilleri Portalı
- Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil Yönetmeliği
Sık Sorulan Sorular
Yabancı sicilde kayıtlı Türk gemisi aynı anda Türk Gemi Siciline kaydedilebilir mi?
Hayır. TTK m.958 yabancı sicilde aktif kayıtlı Türk gemisinin Türk Gemi Siciline tesciline izin vermez.
Türk siciline geçişte terkin belgesi zorunlu mudur?
TTK m.962, önceki yabancı sicil kaydının sona erdiğini kuvvetle muhtemel gösteren belgelerin sunulmasını gerektirir.
Registry extract terkin belgesi yerine geçer mi?
Genellikle aktif kayıt bilgilerini gösteren sicil özeti ile kaydın sona erdiğini gösteren terkin belgesi farklı belgelerdir. Belgenin içeriği kontrol edilmelidir.
Yabancı sicilde ipotek varsa gemi terkin edilebilir mi?
İlgili yabancı sicil hukukuna göre ipotekli alacaklının onayı veya fek işlemi gerekebilir. Tam sicil dökümü alınmadan terkin planlanmamalıdır.
Eski yabancı ipotek Türk siciline otomatik taşınır mı?
Hayır. Türk sicilinde sözleşmeye dayalı gemi ipoteği TTK m.1014-1016’ya göre ayrıca kurulmalıdır.
Terkin belgesi apostilli olmalı mı?
Belgenin düzenlendiği ülke, belge türü ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeye göre apostil veya başka tasdik gerekebilir.
Yabancı sicilden çıktıktan sonra Türk siciline kabul kesin midir?
Hayır. Geminin ayrıca Türk Bayrağı çekme ve Türk siciline tescil şartlarını taşıması gerekir.
Gemi adı değişmişse terkin belgesi kullanılabilir mi?
Evet, ancak eski ve yeni adın aynı gemiye ait olduğu IMO veya diğer resmî tanımlayıcılarla gösterilmelidir.
Gemi satış bedeli ne zaman ödenmeli?
Ödeme planı sözleşmeye göre kurulur; sicil terkin ve yeni tescil belgelerinin eşzamanlı teslimini güvence altına alan kapanış mekanizması tercih edilir.
Türk sicilindeki yetkili müdürlük nasıl belirlenir?
TTK m.955 kural olarak bağlama limanının tabi olduğu sicil müdürlüğünü yetkili kabul eder; Kanunda özel hâller de vardır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber TTK m.962 ile bağlantılı m.958-961, m.940 ve gemi ipoteğine ilişkin hükümler; ayrıca UAB’nin güncel gemi sicili kaynakları kontrol edilerek hazırlanmıştır. Doğrulanmamış Yargıtay karar numarası kullanılmamıştır.
Yabancı sicilden Türk siciline geçiş, gemi satışı, ipotek ve uluslararası deniz ticareti işlemleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.
Yabancı Sicil Geçişi İçin İletişim
Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
