Yangın Dedektörü Hangi Odalara Konur? TS EN 54-14 ve BYKHY m.75/5 | 2026
Kısa ve net cevap: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.75/5 uyarınca, Ek-7 kapsamında otomatik yangın algılama sistemi gereken binalardaki bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı yerleştirilir. Yalnız koridorlara veya ortak alanlara dedektör koymak yeterli değildir. Açık istisna; yangın anında normal baca niteliği olmayan, içinde yanmaya elverişli madde bulunmayan ve erişilmesi mümkün olmayan boşluklardır. Duman algılayıcının kullanılması uygun veya yeterli değilse m.75/4 gereğince sabit sıcaklık, sıcaklık artış, alev veya başka uygun tip algılama cihazı kullanılır.
“Bütün mahaller” kuralının hukuki dayanağı
Yönetmeliğin 75. maddesinin üçüncü fıkrası, yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Ek-7’deki değerleri aşan binalara otomatik yangın algılama cihazlarının tesisini zorunlu tutar. Zorunluluk doğduktan sonra beşinci fıkra cihazların bina içinde nasıl yayılacağını belirler ve Ek-7’de belirtilen binalardaki bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı yerleştirilmesini emreder.
Bu düzenleme, yalnızca bina girişinde, merdiven hollerinde veya koridorlarda dedektör bulunmasının yeterli olmadığı anlamına gelir. Koruma kapsamındaki odalar ve erişilebilir hacimler de projede değerlendirilmelidir. Bir mahallin küçük olması, az kullanılması veya kapısının çoğu zaman kapalı tutulması Yönetmelikte yazılı bir istisna değildir.
Önce Ek-7 kapsamı doğru belirlenmelidir
Her binada her odaya otomatik dedektör konulacağı şeklinde bir sonuç da doğru değildir. m.75/5’in bütün mahaller kuralı, Ek-7 nedeniyle otomatik algılama sistemi kurulması gereken bina bakımından uygulanır. Güncel Ek-7’de konutlar, konaklama amaçlı binalar, büro binaları, depolar ve yüksek tehlikeli yerler için yürürlükte kalan yükseklik ve alan eşikleri bulunmaktadır. Danıştay kararlarıyla iptal edilmiş eski satırlar güncel zorunluluk hesabında kullanılmamalıdır.
Bu nedenle proje incelemesinin ilk aşaması yapının doğru kullanım sınıfını, yapı yüksekliğini ve toplam kapalı alanını tespit etmektir. Ek-7 eşiği aşılıyorsa bütün mahallerin algılama kapsamı ikinci aşamada TS EN 54-14 çerçevesinde belirlenir. Başka maddeler veya özel kullanım hükümleri ayrıca yükümlülük getiriyorsa bunlar da bağımsız olarak uygulanır.
TS EN 54-14 neden doğrudan önemlidir?
Yönetmelik yalnız “dedektör bulunsun” dememekte, algılayıcıların TS EN 54-14’e göre yerleştirilmesini şart koşmaktadır. Bu atıf cihazın oda içinde gelişigüzel bir noktaya monte edilmesini önler. Tavan geometrisi, engeller, hava akımları, mahalin kullanım biçimi ve cihazın algılama karakteristiği standart esaslarına göre değerlendirilir.
Yangın alarm projesindeki cihaz yerinin sahada aydınlatma, havalandırma menfezi veya dekoratif eleman nedeniyle başka noktaya kaydırılması algılama performansını değiştirebilir. Bu nedenle proje dışı değişiklikler teknik sorumlu tarafından yeniden değerlendirilmelidir. As-built proje ile fiilî cihaz konumu aynı olmalıdır.
Ofis odalarına dedektör konulur mu?
Ek-7 kapsamında otomatik algılama zorunluluğu bulunan bir büro binasında erişilebilir ofis odaları, toplantı odaları, açık çalışma alanları ve benzeri mahaller genel “bütün mahaller” kuralı içindedir. Yalnız koridora dedektör konulması, oda kapısı kapalıyken içeride başlayan yangının erken algılanmasını geciktirebilir. Bu nedenle oda oda kapsam kontrolü yapılmalıdır.
Cihaz tipi ve adedi, odanın alanı ve tavan özellikleri dikkate alınarak standart esaslarına göre belirlenir. Bir ofis tadilatla iki odaya bölünürse eski tek dedektörün yeni plana yeterli olup olmadığı yeniden hesaplanmalıdır. Mimari tadilat yangın alarm projesinden bağımsız görülemez.
Otel ve konaklama odalarında dedektör yerleşimi
Konaklama amaçlı bina Ek-7 eşiklerini aşıyorsa otomatik algılama sistemi zorunludur ve m.75/5 kapsamında bütün mahallerin korunması esastır. Yataklı kullanımda yangının erken algılanması özellikle önemlidir; koridordaki bir dedektör, kapalı odada başlayan yangının erken algılanmasının yerine geçmez.
Banyo veya buhar oluşan benzeri mahallerde klasik duman algılayıcının uygunluğu ayrıca değerlendirilir. Duman algılayıcı uygun değilse m.75/4 alternatif algılayıcı tiplerini öngörür. Mahali tamamen algılamasız bırakmak ancak mevzuattaki açık istisna veya teknik standart çerçevesindeki hukuken geçerli gerekçeyle mümkündür.
Depo ve arşivlerde hangi dedektör seçilir?
Depo Ek-7 kapsamına giriyorsa bütün mahaller algılama projesinde değerlendirilir. Depolanan malzeme, raf düzeni, tavan yüksekliği, toz ve hava hareketleri duman dedektörünün uygunluğunu etkileyebilir. Duman algılama uygun veya yeterli değilse sabit sıcaklık, sıcaklık artış, alev veya başka uygun algılayıcı seçilir.
Arşiv ve evrak depolarında yangın yükü yüksek olabilir. Rafların sonradan yükseltilmesi, hava akımının değişmesi veya depolama biçiminin değiştirilmesi algılama performansını etkileyebilir. İşletme değişikliklerinde alarm projesi de tekrar kontrol edilmelidir.
Teknik odalar ve elektrik hacimleri kapsam dışı değildir
Bir mahallin “teknik oda”, “elektrik odası” veya “mekanik oda” olarak adlandırılması m.75/5 bakımından otomatik istisna oluşturmaz. Erişilebilir ve yangın riski bulunan teknik hacimler, Ek-7 kapsamındaki binada genel kural uyarınca algılama sistemine dâhil edilir. Mahalin çevresel şartlarına göre uygun cihaz tipi seçilir.
Panel odası, UPS odası, elektrik dağıtım alanı veya benzeri hacimlerde cihazın panelde doğru mahal adıyla tanımlanması da önemlidir. Alarm anında müdahale ekibinin gerçek konumu hızlı biçimde bulabilmesi için cihaz adresi, saha etiketi ve proje kodu birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Asma tavan boşluklarına her durumda dedektör gerekir mi?
m.75/5 açık bir istisna getirir: yangın anında normal baca niteliği olmayan, içinde yanmaya elverişli madde bulunmayan ve erişilmesi mümkün olmayan boşluklara duman algılayıcı takılması gerekli değildir. Bu şartların birlikte değerlendirilmesi gerekir. Sadece “asma tavan boşluğu” veya “tesisat boşluğu” denilmesi istisnayı kendiliğinden doğurmaz.
Boşluk içinde yanıcı kablo veya başka yanıcı malzeme bulunuyorsa, boşluk erişilebiliyorsa veya yangında baca etkisi oluşturabilecek nitelikteyse istisnanın koşulları yeniden incelenmelidir. Projede dedektör konulmayan boşlukların gerekçesi açıkça gösterilmeli ve saha uygulamasının bu gerekçeyle uyumlu olduğu kontrol edilmelidir.
Duman dedektörü uygun değilse ne yapılır?
Yönetmelik m.75/4, algılama sisteminin gerekli olduğu fakat duman algılama cihazının kullanımının uygun veya yeterli olmadığı mahallerde sabit sıcaklık, sıcaklık artış, alev veya başka uygun tip algılama cihazı kullanılacağını düzenler. Hüküm “duman dedektörü çalışmazsa dedektör koyma” seçeneği vermez; doğru algılama teknolojisini seçme yükümlülüğü getirir.
Buhar, toz, proses dumanı veya yoğun hava hareketi bulunan bir mahalde sık yalancı alarm oluşuyorsa cihaz tipi teknik koşullara göre değiştirilmelidir. Seçimin gerekçesi projede belirtilmeli ve kabul testinde ilgili algılama senaryosu doğrulanmalıdır.
Sprinkler varsa sıcaklık dedektörü zorunlu mu?
m.75/7’ye göre otomatik yağmurlama sistemi bulunan mahaller, otomatik sıcaklık algılayıcılarıyla donatılmış gibi işlem görür ve bu mahallerde otomatik sıcaklık artış algılayıcılarının kullanılması mecburi değildir. Bunun için sprinkler zon hatlarındaki su akış anahtarlarının kontak çıkışları yangın alarm sistemine bağlanır.
Bu hüküm bütün algılama sisteminin kaldırılabileceği anlamına gelmez. Sprinkler sistemi ile alarm sistemi arasındaki entegrasyon belirli bir sıcaklık algılayıcısı yükümlülüğü bakımından sonuç doğurur. Diğer algılama gereksinimleri binanın bütünü ve TS EN 54-14 esaslarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Dedektörlerin bakım için ulaşılabilir olması zorunlu
m.75/6 bütün algılama cihazlarının periyodik testler ve bakımlar için ulaşılabilir olmasını şart koşar. Cihazın dekoratif tavan arkasında, sabit mobilya üzerinde veya servis ekipmanının erişemeyeceği bir noktada bırakılması uygun değildir. Yüksek tavanlı yapılarda bakım yöntemi ve güvenli erişim ekipmanı tasarım aşamasında planlanmalıdır.
Ulaşılamayan cihaz zamanla kirlenebilir, arızalanabilir veya duyarlılığını kaybedebilir. “Test edilemiyor” denilerek cihazın periyodik bakım dışında bırakılması Yönetmeliğin açık hükmüyle bağdaşmaz. Bakım listesinde her dedektörün cihaz kodu ve fiziksel konumu bulunmalıdır.
Panel adresi ile oda adı neden aynı olmalı?
Adresli yangın alarm sistemlerinde panelde görünen cihaz tanımı sahadaki gerçek mahale karşılık gelmelidir. Bir dedektör panelde “301 nolu oda” şeklinde görünürken tadilatla oda numarası değişmişse panel tanımı güncellenmelidir. Yanlış mahal bilgisi yangın sırasında müdahale ekibinin yanlış yere yönelmesine neden olabilir.
Mimari revizyon, oda numarası değişikliği veya kiracı değişimi sonrasında as-built proje, cihaz listesi ve panel adres tablosu birlikte güncellenmelidir. Fonksiyon testinde alarm verilen dedektörün panelde doğru mahal adıyla göründüğü doğrulanmalıdır.
Algılama sistemi kabloları sürekli denetlenir
Yönetmelik m.74/2, yangın uyarı sistemindeki bütün kabloların ve uzak kontrol-denetim merkezleriyle haberleşme hatlarının kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli denetim altında tutulmasını zorunlu kılar. Dedektörün doğru odaya yerleştirilmesi tek başına yeterli değildir; cihazın panelle güvenilir haberleşmesi de korunmalıdır.
Panelde arıza oluştuğunda yalnız ikazı susturmak arızayı gidermek değildir. Arızanın hangi hat veya cihazdan kaynaklandığı bulunmalı, teknik müdahale yapılmalı ve sistem yeniden fonksiyon testine tabi tutulmalıdır. Olay ve bakım kayıtları saklanmalıdır.
Sistem devre dışı kalırsa ne yapılır?
m.74/3 uyarınca yangın uyarı sistemi herhangi bir sebeple devre dışı kalırsa yeniden çalışır duruma getirilinceye kadar korumasız kalan bölgelerde ilave güvenlik personeli ile denetim yapılır ve gerekli tedbir alınır. Çok sayıda oda bulunan bir otel, büro veya depoda tek bir zonun devre dışı kalması bile o alanın otomatik korumasını etkiler.
Geçici güvenlik tedbirinin kapsadığı alanlar yazılı belirlenmeli, vardiya teslimlerinde aktarılmalı ve arıza kalıcı olarak giderilmelidir. Onarım sonrasında ilgili zon, cihazlar ve uyarı senaryoları test edilmeden sistem normal kabul edilmemelidir.
Periyodik bakım sorumluluğu kimdedir?
Yönetmelik m.84 uyarınca yangın algılama ve uyarı sistemleri, bina sahibi ve yöneticinin veya bunların sorumluluğu yazılı olarak devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında ilgili standartların gerektirdiği periyodik kontrol, test ve bakıma tabi tutulur. Kabul işlemlerinde de aynı esaslara uyulur.
Bu sorumluluk yalnız bakım sözleşmesi imzalamaktan ibaret değildir. Bina yönetimi bakımın fiilen yapıldığını, arızaların giderildiğini, cihazların erişilebilir olduğunu ve tadilat sonrası proje ile saha durumunun güncellendiğini kontrol etmelidir.
Projede oda oda kontrol nasıl yapılır?
Güncel mimari plan üzerinden her mahal numaralandırılır. Yangın alarm projesindeki algılayıcı sembolleri mahal listesiyle karşılaştırılır. Cihaz bulunmayan bir mahal varsa bunun m.75/5’teki açık istisnaya girip girmediği veya başka teknik gerekçesi olup olmadığı incelenir. İstisna gerekçesi belgesiz bırakılmamalıdır.
Saha kabulünde cihazların gerçekten projedeki mahalde olduğu, doğru tipte seçildiği, panelde doğru adresle göründüğü ve bakım için ulaşılabilir bulunduğu kontrol edilir. Her cihaz test edilerek alarmın panel ve varsa sesli-ışıklı uyarı ile diğer entegre sistemlerde doğru senaryoyu başlattığı doğrulanır.
En sık yapılan uygulama hataları
Birinci hata yalnız koridorlara dedektör koymaktır. İkinci hata duman dedektörünün uygun olmadığı mahali tamamen algılama dışı bırakmaktır. Üçüncü hata bütün asma tavan boşluklarını otomatik olarak istisna saymaktır. Dördüncü hata cihazların bakım için erişilemeyeceği noktalara monte edilmesidir.
Beşinci hata tadilat sonrası yeni odaların yangın alarm projesine eklenmemesidir. Altıncı hata paneldeki mahal adlarının güncellenmemesidir. Yedinci hata sprinkler bulunan alanda bütün dedektör yükümlülüğünün kalktığını varsaymaktır. Sekizinci hata ise arıza sinyallerinin onarım yapılmadan kalıcı biçimde susturulmasıdır.
İç bağlantılar ve resmî kaynaklar
Otomatik algılama sisteminin hangi binalarda başladığını Otomatik Yangın Algılama Sistemi Hangi Binalarda Zorunlu? rehberimizde ayrıntılı inceledik. Mevcut binalardaki yangın güvenliği eksikliklerinin idari sonuçları için Binalarda Yangın Güvenliği Eksikliği yazımıza bakabilirsiniz.
Uygulamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu ile yürürlükteki Yönetmelik hükümleri esas alınmalıdır. Değişiklik metinlerine Resmî Gazete üzerinden erişilebilir.
Sık sorulan sorular
Ek-7 kapsamındaki binada yalnız koridorlara dedektör yeterli mi?
Hayır. m.75/5 genel olarak bütün mahallere TS EN 54-14’e göre algılayıcı yerleştirilmesini şart koşar.
Ofis odasına dedektör gerekir mi?
Ek-7 nedeniyle otomatik algılama zorunlu bir binada erişilebilir ofis odaları genel bütün mahaller kuralı kapsamındadır.
Duman dedektörü uygun olmayan yerde ne yapılır?
m.75/4 uyarınca sabit sıcaklık, sıcaklık artış, alev veya başka uygun tip algılama cihazı seçilir.
Asma tavan boşluğuna hiç dedektör gerekmez mi?
Hayır. İstisna yalnız yangın anında normal baca niteliği olmayan, yanmaya elverişli madde içermeyen ve erişilemeyen boşluk için uygulanır.
Sprinkler varsa sıcaklık artış dedektörü şart mı?
m.75/7’deki şartlar sağlanırsa otomatik yağmurlama bulunan mahaller sıcaklık algılayıcıyla donatılmış gibi işlem görür ve sıcaklık artış algılayıcısı zorunlu değildir.
Dedektöre bakım için ulaşmak zorunlu mu?
Evet. m.75/6 bütün algılama cihazlarının periyodik test ve bakım için ulaşılabilir olmasını şart koşar.
Panelde oda adı yanlışsa düzeltilmeli mi?
Evet. Alarmın doğru mahale yönlendirmesi için cihaz adresi, proje ve saha bilgileri eşleştirilmelidir.
Sistem arızasında ne yapılır?
m.74/3 uyarınca sistem yeniden çalışana kadar korumasız bölgelerde ilave güvenlik personeliyle denetim yapılmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
Periyodik bakım sorumluluğu kimdedir?
m.84 uyarınca bina sahibi, yönetici veya sorumluluğu yazılı devralan bina yetkilisi ilgili standartlara göre kontrol, test ve bakımın yaptırılmasından sorumludur.
Tadilat ve kullanım değişikliğinde dedektör kapsamı yeniden hesaplanır
Otomatik algılama sistemi bir kez kurulduktan sonra bina içindeki mahallerin değişmeyeceği varsayılamaz. Ofislerin bölünmesi, otel odalarının birleştirilmesi, depo raflarının yükseltilmesi, asma tavan yapılması veya teknik hacim eklenmesi dedektör kapsamasını ve cihaz tipini etkileyebilir. Yeni duvarlar yangının ve dumanın yayılım yolunu değiştirebildiği gibi daha önce tek cihazla korunan bir alanı birbirinden bağımsız iki hacme dönüştürebilir. Bu nedenle mimari tadilatın ardından yalnız yeni elektrik prizleri veya aydınlatma değil, yangın algılama projesi de gözden geçirilmelidir.
Kontrol sırasında güncel mimari plan ile eski yangın alarm projesi üst üste değerlendirilir. Yeni oluşan her mahalin algılama kapsamına girip girmediği, seçilen cihaz tipinin ortam koşullarına uygunluğu ve bakım erişimi kontrol edilir. Yer değiştiren dedektörlerin panel adresleri, cihaz etiketleri ve proje kodları da aynı anda güncellenmelidir. Böylece sistem yalnız cihaz sayısı bakımından değil, gerçek kullanım düzeni bakımından da Yönetmeliğe uygun tutulur. Kabul veya bakım tutanağında yapılan değişikliklerin tarih ve cihaz koduyla gösterilmesi, sonraki denetimlerde hangi revizyonun ne zaman uygulandığının ispatını da kolaylaştırır ve bakım zincirinin sürekliliğini açık biçimde gösterir.
Sonuç
Ek-7 kapsamında otomatik yangın algılama sistemi gereken binalarda temel yerleşim kuralı açıktır: bütün mahaller TS EN 54-14’e göre uygun algılayıcılarla korunur. Duman dedektörünün uygun olmadığı yerde başka uygun algılayıcı seçilir; açık istisna dışında oda veya hacimler sırf küçük, az kullanılan ya da teknik alan olduğu için sistem dışında bırakılamaz. Cihazların bakım için erişilebilir olması, panel adreslerinin güncel tutulması, kabloların arızaya karşı sürekli denetlenmesi ve sistemin periyodik test-bakım altında tutulması gerekir. Mimari veya kullanım değişikliği yapıldığında kapsam hesabı yeniden yapılmalı ve fiilî bina düzeniyle alarm projesi eşleştirilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
