Yangın Uyarı Butonu Yerden Kaç cm Yükseğe Konur? 110–130 cm | 2026
Kısa ve net cevap: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.75/2 uyarınca yangın uyarı butonları yerden en az 110 cm, en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilir. Bu aralık bir tavsiye değil, Yönetmelikte doğrudan yazılı montaj ölçüsüdür. Buton ayrıca yangın kaçış yolunda bulunmalı, görünür ve kolay erişilebilir olmalı; kattaki herhangi bir noktadan en yakın butona yatay erişim uzaklığı 60 metreyi geçmemelidir.
110–130 cm ölçüsünün hukuki dayanağı nedir?
Yangın uyarı butonlarının yerleşimi Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 75. maddesinde düzenlenir. Maddenin ikinci fıkrası, el ile yangın uyarısının yangın uyarı butonları aracılığıyla yapılacağını belirledikten sonra butonların kaçış yollarında tesis edilmesini, 60 metrelik yatay erişim sınırını, görünür ve kolay erişilebilir olma şartını ve montaj yüksekliğini aynı hüküm içinde düzenler. Hükme göre bütün yangın uyarı butonları yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilir.
Bu nedenle projede 110–130 cm aralığı belirtilmişken sahada cihazın daha yukarıya veya daha aşağıya taşınması mevzuata uygun değildir. Yangın alarm tesisatında cihazın elektriksel olarak çalışması tek başına yeterli sayılmaz. Yangın anında kullanıcının cihazı görebilmesi, ona ulaşabilmesi ve tek hareketle alarmı başlatabilmesi gerekir. Montaj yüksekliği bu erişilebilirlik zincirinin ölçülebilir parçalarından biridir.
Yükseklik nereden ölçülür?
Yönetmelik “yerden” ifadesini kullanır. Bu nedenle ölçü bitmiş döşeme seviyesinden, butonun kullanım seviyesine göre kontrol edilir. Uygulama projesi hazırlanırken cihaz kotu mimari bitmiş döşeme kotuna bağlanmalıdır. Şap, yükseltilmiş döşeme veya sonradan eklenen platformlar nedeniyle fiili zemin seviyesi değişmişse saha kabulünde gerçek zemin seviyesi esas alınarak ölçüm tekrarlanmalıdır.
Özellikle ticari alanlarda sonradan yapılan dekorasyonlar, yükseltilmiş döşemeler veya sahne-platform düzenlemeleri cihazın zemine göre yüksekliğini değiştirebilir. Bir buton ilk montajda 120 cm seviyesinde iken zemin kaplaması veya platform eklenmesi sonucunda izin verilen aralığın dışına çıkabilir. Bu nedenle tadilat sonrası kontrol yalnızca cihazın çalışıp çalışmadığıyla sınırlı tutulmamalıdır.
Buton 130 cm’den daha yukarı konulabilir mi?
Hayır. Yönetmelik üst sınırı 130 cm olarak belirlemiştir. Mimarî estetik, duvardaki kaplama, mobilya düzeni, elektrik panosunun yeri veya işletmenin görsel tercihleri bu üst sınırı değiştirmez. Cihazın 140 cm, 150 cm veya daha yüksek bir seviyeye konulması, hükümdeki açık ölçüye aykırıdır.
Aynı şekilde cihazın 110 cm’den aşağıya monte edilmesi de uygun değildir. Buradaki aralık, alt ve üst sınırı birlikte getirir. Bu nedenle teknik şartname veya proje notunda yalnızca “yaklaşık 120 cm” yazılması yerine Yönetmelikteki 110–130 cm aralığının aynen belirtilmesi daha doğru bir uygulamadır.
Yükseklik şartı erişilebilirlik şartının yerine geçmez
Bir butonun 110–130 cm aralığında bulunması, tek başına uygunluk sağlamaz. Madde 75/2 aynı cihazın görünür ve kolay erişilebilir olmasını da zorunlu kılar. Önüne sabit dolap yerleştirilmiş, kapı kanadı ile kapanmış, dekoratif panel arkasında kalmış veya kontrollü bir bölüm içinde erişilemez hâle gelmiş bir buton, doğru yükseklikte olsa bile Yönetmeliğin erişilebilirlik amacını karşılamaz.
Benzer biçimde 110–130 cm yüksekliğindeki bir buton, yangın kaçış yolu üzerinde değilse veya kattaki en uzak noktadan erişim 60 metreyi aşıyorsa yerleşim tekrar düzenlenmelidir. Yangın alarm projesi cihaz yüksekliği, yatay erişim, kaçış yolu ve görünürlük kriterlerini birlikte sağlamalıdır.
Engelli ve yaşlı kullanıcılar bakımından kural nasıl uygulanır?
Yönetmelik buton yüksekliğini 110–130 cm olarak sabitler; ayrıca engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde 60 metrelik yatay erişim mesafesinin azaltılabileceğini açıkça belirtir. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, erişilebilirliğin yalnızca dikey montaj kotundan ibaret olmadığı görülür. Kullanıcı profilinin daha kısa erişim gerektirdiği yapılarda buton sayısı artırılarak yatay erişim kolaylaştırılır.
Sağlık, bakım ve rehabilitasyon kullanımlarında projenin gerçek kullanıcı profiline göre değerlendirilmesi gerekir. Montaj kotunun doğru olması, butonun ağır bir kapının arkasında veya erişilmesi güç bir nişte kalmasını meşru hâle getirmez. Cihazın kullanım fonksiyonu, acil durumda hızlı ve engelsiz müdahaledir.
Hangi yapılarda bu yükseklik kuralı uygulanır?
Yangın uyarı butonu kurulması gereken bütün yapılarda m.75/2’deki montaj şartları uygulanır. Konutlar hariç kat alanı 400 m²’den fazla olan iki ila dört katlı binalarda, konutlar hariç dörtten fazla katlı binalarda ve konutlar dâhil bütün yüksek binalarda buton kullanılması zorunludur. Bir yapıda buton zorunluluğu doğduğunda cihazların tamamı 110–130 cm aralığında yerleştirilmelidir.
Binanın bir kısmında 120 cm, başka bir kısmında 145 cm uygulama yapılması Yönetmeliğin açık ölçüsüne uygun değildir. Cihaz tipi, marka veya kullanım alanı değişse de montaj kuralı ortadan kalkmaz. Proje, uygulama ve işletme aşamasında aynı ölçü korunmalıdır.
Otomatik algılama varsa buton yüksekliği önemini kaybeder mi?
Hayır. Otomatik yangın algılama sistemi ile el ile alarm verme sistemi birbirinden farklı işlevlere sahiptir. Otomatik dedektör yangın belirtilerini kendiliğinden algılarken, yangın uyarı butonu olayı gören kişinin sistemi elle devreye sokmasını sağlar. Yönetmelik bir binada her iki sistemi birden gerektiriyorsa otomatik algılama bulunması butonun yerleşim kurallarını kaldırmaz.
Ayrıca sprinkler bulunan yapılarda su akış anahtarlarının yangın alarm sistemine bağlanması zorunluluğu da el ile uyarı düzeninin yerine geçen bir istisna değildir. Yangın güvenliği sistemleri katmanlı çalışır; her bileşen kendi mevzuat şartına göre projelendirilir.
Proje ve saha kabulünde nasıl kontrol yapılmalı?
Projede tüm butonlar sembol ve cihaz koduyla gösterilmeli, montaj kotu notu açıkça yazılmalıdır. Saha uygulamasında rastgele örnekleme yerine bütün cihazlar kontrol edilmelidir; çünkü tek bir butonun yanlış kotta olması o cihazın kullanımını doğrudan etkiler. Ölçüm bitmiş döşemeden yapılmalı ve tadilat sonrası zemin seviyesi değişmişse yeni seviyeye göre tekrar doğrulanmalıdır.
Kontrolde butonun enerjilenmesi ve alarm paneline sinyal gönderip göndermediği de test edilmelidir. Ancak elektriksel test, fiziksel yerleşim kontrolünün yerine geçmez. Doğru kontrol; yükseklik, görünürlük, erişilebilirlik, kaçış yolu konumu, 60 metre yatay erişim ve fonksiyon testinin birlikte yapılmasıdır.
Sonradan yapılan iç mimari düzenlemeler ne sonuç doğurur?
İşletmelerde mağaza rafı, resepsiyon bankosu, arşiv dolabı veya reklam ünitesi gibi ekipmanlar zaman içinde değişebilir. Yangın butonunun önünün kapanması ya da butonun görünürlüğünün bozulması, sistemin ilk kabulde uygun olduğu gerçeğine rağmen fiili kullanımda uygunsuzluk yaratır. Bu nedenle bina yöneticisi ve işletme sorumlusu yangın güvenliği ekipmanlarının çevresini sürekli boş ve erişilebilir tutmalıdır.
Bir tadilat cihazın yerinin değiştirilmesini gerektiriyorsa, cihaz yeni yere gelişigüzel taşınmamalıdır. Yeni konum yine kaçış yolu üzerinde olmalı, yatay erişim 60 metreyi aşmamalı ve cihaz 110–130 cm yüksekliğe monte edilmelidir. Değişiklik proje ve bakım kayıtlarına işlenmelidir.
Periyodik bakım sorumluluğu kimdedir?
Yönetmeliğin 84. maddesine göre acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibi ve yöneticinin veya bunların sorumluluğu yazılı olarak devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında ilgili standartların gerektirdiği periyodik kontrol, test ve bakıma tabi tutulur. Bu sorumluluk cihazların işletme süresince çalışır ve uygun durumda tutulmasını kapsar.
Yangın alarm sisteminin herhangi bir nedenle devre dışı kalması hâlinde de Yönetmelik m.74/3 uyarınca sistem yeniden çalışır duruma gelene kadar korumasız bölgelerde ilave güvenlik personeliyle denetim yapılması ve gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Bu hüküm, bakım sürecinin geciktirilmesine karşı açık bir işletme tedbiridir.
İç bağlantılar ve resmî kaynaklar
Binada tespit edilen yangın güvenliği eksikliklerinin 3194 sayılı İmar Kanunu bakımından sonuçları için yangın güvenliği eksikliği ve idari yaptırım yazımızı; periyodik kontrol sonrası eksikliklerin giderilmesine ilişkin süre için altı aylık giderim süresi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin resmî açıklamalar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu sayfası; 2009 değişiklikleri için Resmî Gazete esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Yangın butonu kaç santimetre yüksekliğe takılır?
Yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilir.
150 cm yükseklik uygun mudur?
Hayır. 150 cm, Yönetmelikteki 130 cm üst sınırını aşar.
100 cm yükseklik uygun mudur?
Hayır. 100 cm, 110 cm alt sınırının altındadır.
Yükseklik doğruysa başka hangi şartlar aranır?
Buton kaçış yolunda bulunmalı, görünür ve kolay erişilebilir olmalı ve kattaki herhangi bir noktadan erişim 60 metreyi geçmemelidir.
Butonun önüne mobilya konulabilir mi?
Cihazın erişimini veya görünürlüğünü engelleyen mobilya yerleşimi Yönetmeliğin kolay erişim şartıyla bağdaşmaz.
Sprinkler varsa butona gerek yok mudur?
Hayır. Buton zorunluluğu doğan yapılarda sprinkler sistemi bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Tadilattan sonra cihaz kotu tekrar kontrol edilmeli mi?
Evet. Bitmiş döşeme seviyesi veya cihaz konumu değişmişse 110–130 cm şartı yeniden ölçülmelidir.
Bakım sorumluluğu kimdedir?
Yönetmelik m.84 uyarınca bina sahibi, yönetici veya sorumluluğu yazılı devralan bina yetkilisi periyodik kontrol, test ve bakımın yaptırılmasından sorumludur.
Yangın butonu yüksekliğinde proje notu nasıl yazılmalı?
Uygulama projesindeki not, cihazın montajını farklı yorumlara bırakmayacak açıklıkta olmalıdır. “Yangın butonları erişilebilir seviyeye konulacaktır” şeklindeki genel bir ifade Yönetmelikteki sayısal şartı yansıtmaz. Proje notunda “yangın uyarı butonları bitmiş döşeme seviyesinden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe monte edilecektir” ifadesinin kullanılması, saha ekibi ve kontrol teşkilatı bakımından ölçülebilir bir kriter oluşturur. Cihaz sembolünün plan üzerindeki yeri de kaçış güzergâhıyla uyumlu gösterilmelidir.
Elektrik projesi ile mimari proje arasında koordinasyon kurulması ayrıca önemlidir. Elektrik projesinde doğru kotta gösterilen bir cihazın mimari projedeki sabit mobilya, kapı kanadı veya duvar kaplaması nedeniyle erişilemez kalması kabul edilebilir değildir. Proje disiplinleri birbiriyle karşılaştırılmalı; butonun önünde kullanımı engelleyen sabit eleman bırakılmamalıdır. Uygulama sırasında yapılan revizyonlar as-built projelere işlenmelidir.
Kapı yanında yangın butonu yerleştirirken nelere dikkat edilir?
Butonlar kaçış yollarında bulunduğu için uygulamada çoğu kez çıkış kapılarına ve dolaşım noktalarına yakın konumlandırılır. Ancak cihazın kapı kanadı açıldığında arkasında kalmaması gerekir. Kapı tam açıldığında butona fiziksel erişim kapanıyorsa görünürlük ve kolay erişilebilirlik şartları zedelenir. Cihazın kapının açılış yönü, duvar boşluğu ve kullanıcı hareketi dikkate alınarak yerleştirilmesi gerekir.
Yangın anında insanların yönelim davranışı olağan kullanımdan farklıdır. Bu nedenle cihaz, yalnızca normal zamanda fark edilebilir değil, tahliye hareketi içinde de seçilebilir olmalıdır. Koridorun dönüş noktasında, yoğun reklam ve yönlendirme elemanlarının arasında veya benzer renkte bir dekoratif yüzeyde kaybolan cihazın görünürlüğü ayrıca değerlendirilmelidir. Yönetmelik açık biçimde “görülebilir ve kolayca erişilebilir” şartını aradığı için bu hususlar doğrudan uygunluk değerlendirmesinin parçasıdır.
Buton yerinin değiştirilmesi hangi kontrolleri gerektirir?
Bir yangın uyarı butonu tadilat nedeniyle yer değiştiriyorsa yalnızca kablo uzatılarak yeni bir duvara alınmamalıdır. Yeni yerin dört ayrı şartı yeniden sağlaması gerekir: yangın kaçış yolu üzerinde bulunma, 110–130 cm montaj yüksekliği, görünür ve kolay erişilebilir olma ve kattaki herhangi bir noktadan en yakın butona 60 metreyi aşmayan yatay erişim. Bu şartlardan herhangi biri sağlanmıyorsa yeni konum uygun değildir.
Yer değişikliğinin alarm panelindeki cihaz adreslemesi veya zon bilgisini etkileyip etkilemediği de kontrol edilmelidir. Adresli sistemlerde saha etiketi, proje cihaz numarası ve panel ekranındaki tanımın aynı mahalle işaret etmesi gerekir. Yangın sırasında panelde görülen cihaz konumu ile sahadaki gerçek konumun farklı olması müdahaleyi geciktirebilir. Bu nedenle tadilat sonrası fonksiyon testi yapılmalı ve güncel proje kayıtları saklanmalıdır.
Yangın alarm butonunun yüksekliği denetimde nasıl ispatlanır?
Denetimde sayısal şartın ispatı basittir: bitmiş döşeme seviyesinden cihazın montaj seviyesine kadar ölçüm yapılır. Bunun yanında fotoğraf, cihaz kodu ve kat planı ile kayıt oluşturulması işletme bakımından yararlıdır. Çok sayıda buton bulunan yapılarda cihaz bazlı kontrol listesi hazırlanması; her cihaz için kat, mahal, cihaz kodu, yükseklik, erişim mesafesi ve fonksiyon testi sonucunun kaydedilmesi eksikliklerin izlenmesini kolaylaştırır.
Periyodik kontrol formunda yalnızca “alarm sistemi çalışıyor” kutusunun işaretlenmesi yeterli bir teknik denetim yaklaşımı değildir. Sistem çalışırken bir cihazın önünün kapanmış veya yanlış kota taşınmış olması mümkündür. Bu nedenle bakım faaliyeti ile fiziksel uygunluk kontrolü birlikte yürütülmelidir. Yönetmeliğin 84. maddesindeki periyodik test ve bakım sorumluluğu, sistemin işletme boyunca mevzuata uygun ve işlevsel tutulmasını gerektirir.
İşletme sorumlusu için uygulama kontrol listesi
İşletme sorumlusu her periyodik kontrolde cihazların 110–130 cm aralığında bulunduğunu, kaçış yolunda olduğunu, görünür olduğunu ve önünde erişimi engelleyen eşya bulunmadığını kontrol etmelidir. Kat planındaki en uzak erişim noktaları bakımından 60 metre kuralının korunduğu da doğrulanmalıdır. Yeni bölme duvar, turnike, güvenlik kapısı veya mağaza düzeni oluşturulduysa erişim rotası yeniden ölçülmelidir.
Cihazların etiketleri okunabilir durumda tutulmalı, yangın alarm panelindeki bölge veya adres tanımları güncel olmalı ve butonun çalışması test edilmelidir. Arıza tespit edilirse sistemin yeniden çalışır duruma getirilmesine kadar Yönetmelik m.74/3 kapsamındaki ilave güvenlik tedbirleri uygulanmalıdır. Bu kontrol zinciri, yalnızca teknik servis için değil bina yönetimi için de sürekli bir sorumluluktur.
110–130 cm kuralına aykırılık neden önemlidir?
Yangın uyarı butonu, yangını ilk fark eden kişinin alarmı saniyeler içinde başlatabilmesi için tasarlanır. Cihazın ulaşılamayacak kadar yukarıda veya olağan kullanım seviyesinin dışında bulunması alarm verme süresini uzatır. Yangın güvenliği mevzuatındaki ölçülerin amacı bu gecikmeyi önlemektir. Bu nedenle “cihaz yine de görülebiliyor” veya “personel uzun olduğu için erişebiliyor” gibi gerekçeler açık sayısal sınırı değiştirmez.
Mevzuata uygunluk kişisel kullanıcı özelliklerine göre değil, bina kullanıcılarının tamamının öngörülebilir kullanımına göre değerlendirilir. Cihazın yeri ve yüksekliği standart bir güvenlik düzeni oluşturur. Denetimde açık ölçüye aykırı bir montaj tespit edildiğinde cihaz doğru seviyeye alınmalı, bağlantılar ve panel tanımları yeniden test edilmelidir.
Sonuç
Yangın uyarı butonunun montaj yüksekliği konusunda Yönetmelik yoruma açık bir aralık bırakmaz: bitmiş döşeme seviyesinden en az 110 cm, en fazla 130 cm. Bu ölçü; kaçış yolu üzerinde bulunma, 60 metre yatay erişim, görünürlük ve kolay erişilebilirlik şartlarıyla birlikte uygulanır. Proje çizimiyle saha uygulaması arasında fark bırakılmamalı, tadilat ve işletme süresince cihaz çevresi açık tutulmalı ve periyodik testler kayıt altına alınmalıdır. Uygunluk değerlendirmesi cihazın yalnızca çalışmasına değil, fiziksel olarak Yönetmelikte öngörülen yerde ve kotta bulunmasına dayanmalıdır.
Özellikle mevcut binalarda yapılacak denetimde, önce yangın projesindeki cihaz noktaları ile fiilî yerleşim karşılaştırılmalı; ardından bütün butonların montaj kotu ölçülmelidir. Bir cihazın yıllardır aynı yerde bulunması, açık hükme aykırı bir yüksekliği hukuka uygun hâle getirmez. Yanlış kot tespit edildiğinde cihaz doğru seviyeye alınmalı, hattın sürekliliği ve paneldeki alarm bilgisi yeniden test edilmelidir. Böylece fiziksel düzeltme ile elektriksel fonksiyon aynı işlemde doğrulanmış olur.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
