Bulgaristan Boşanma Kararı Türkiye’de Nüfusa Nasıl İşlenir? 5490 m.27/A | 2026

Kısa ve net cevap: Bulgaristan’da yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş ve Bulgaristan hukukuna göre kesinleşmiş boşanma kararı, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A’daki şartları taşıyorsa Türkiye’de ayrıca tanıma davası açılmadan aile kütüğüne tescil edilebilir. Kararın boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya evliliğin mevcut olup olmadığının tespiti hakkında olması; yetkili makamca verilmiş ve kesinleşmiş bulunması; Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. İki taraf Türk ve hayattaysa kanundaki ortak başvuru şartı uygulanır; taraflardan biri ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Nafaka, velayet, tazminat veya mal paylaşımı gibi icra edilmesi gereken fer’î hükümler ise sırf nüfusa boşanma tescili yapıldığı için Türkiye’de cebren icra edilebilir hale gelmez; gerektiğinde MÖHUK kapsamında tanıma veya tenfiz ayrıca değerlendirilir.

5490 m.27/A Bulgaristan boşanma kararları için ne sağlar?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya evliliğin mevcut olup olmadığının tespiti kararlarının belirli şartlarla doğrudan nüfus kütüğüne tescilini düzenler. Bu hüküm, her yabancı boşanma için zorunlu tanıma davası açılması sistemini daraltmış; yalnız medeni hâl kaydının düzeltilmesi bakımından idari bir yol getirmiştir.

Resmî dayanak için 5490 sayılı Kanun ile İçişleri Bakanlığının Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmeliği birlikte okunmalıdır. Tescil koşulları gerçekleşmezse kanunun üçüncü fıkrası açıkça 5718 sayılı MÖHUK uyarınca tanıma yoluna gönderir. MÖHUK’un güncel metni resmî mevzuat kaynağından kontrol edilebilir.

Bulgaristan’daki evliliğin Türkiye’ye ilk tescili için ayrıca Bulgaristan evlilik tescili rehberimize bakılabilir. Evlilik Türkiye’de hiç kaydedilmemişken Bulgaristan’da boşanma gerçekleşmişse, olayların kronolojik kayıt zinciri dosya bazında kurulmalıdır.

Bulgaristan boşanma kararının doğrudan tescili için hangi şartlar aranır?

Kanun dört temel unsur kurar. Birincisi kararın Bulgaristan’da boşanma veya maddede sayılan evlilik statüsü konularından biri hakkında verilmiş olmasıdır. İkincisi kararın Bulgaristan kanunlarına göre bu konuda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş bulunmasıdır. Üçüncüsü kararın usulüne uygun biçimde kesinleşmiş olmasıdır. Dördüncüsü ise kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasıdır.

Bu inceleme, Türk makamının Bulgaristan’daki davayı yeniden görmesi anlamına gelmez. Nüfus idaresi boşanmanın esas bakımından doğru olup olmadığını ikinci kez yargılamaz; 5490 m.27/A’da sayılan tescil şartlarını ve sunulan belgenin yeterliliğini değerlendirir.

Kararın yalnız geçici tedbir olması, henüz itiraz/kanun yolu süresinin dolmamış bulunması veya kesinleşme şerhinin hiç sunulmaması halinde tescil yapılamaz. Aynı şekilde karar örneğinin tarafları ve evliliği açıkça göstermemesi, kimlik eşleştirmesini güçleştirir.

Kamu düzeni denetimi soyut bir “Türk hukuku farklı” denetimi değildir. Kanun “açıkça aykırı” olmayı arar. Bu nedenle sırf Bulgar usul hukukunun Türk usulünden farklı olması tek başına ret sebebi değildir.

İki tarafın birlikte başvurması zorunlu mu?

5490 m.27/A’nın güncel lafzına göre tarafların bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması esastır. Ancak taraflardan biri ölmüş veya yabancı ise Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Dolayısıyla “her Bulgaristan boşanması tek taraflı nüfusa işlenir” genellemesi doğru değildir.

İki taraf da Türk vatandaşı ve hayattaysa ortak başvuru şartının somut başvuru usulüne uygun sağlanması gerekir. Tarafların aynı anda aynı masada bulunup bulunmayacağı, ayrı başvuruların hangi süre içinde birleştirilebileceği ve vekil kullanımının şekli uygulama yönetmeliği ve temsilciliğin güncel prosedürüyle kontrol edilmelidir.

Taraflardan biri Bulgar vatandaşı, diğeri Türk vatandaşıysa kanun Türk vatandaşı olan tarafa tek başına başvuru imkânı tanır. Bu düzenleme özellikle karma evliliklerde yabancı eski eşin Türkiye’deki nüfus tescili için ayrıca başvuru yapmasını zorunlu olmaktan çıkarır.

Vekâletname Bulgaristan’da düzenlenecekse Türkiye’de kullanılabilmesi için tasdik ve tercüme şekli ayrıca hazırlanmalıdır. Bulgaristan vekâletnamesinin Türkiye’de kullanımı rehberimiz bu belge yönünü ayrı ele almaktadır.

Başvuruda hangi belgeler hazırlanmalıdır?

Dosyada öncelikle Bulgaristan makamınca verilmiş boşanma kararının usulüne uygun örneği bulunmalıdır. Kararın tek başına “boşanma gerçekleşti” yazısı değil; kararın hangi makamca, hangi taraflar hakkında ve hangi evlilik bakımından verildiğini gösterecek nitelikte olması gerekir.

İkinci kritik belge kesinleşmeyi gösteren kayıt veya şerhtir. Bulgar hukukunda kararın kesinleştiği tarih ayrı bir belge veya karar üzerindeki şerhle gösteriliyorsa, Türkiye’deki başvuru dosyasına bu belge de konulmalıdır. Kesinleşme tarihi Türk nüfusuna boşanma olayının işlenmesinde önem taşır.

Tarafların kimlik/pasaport belgeleri; Türk vatandaşının nüfus bilgileri; gerektiğinde evlenme kayıt örneği; başvuru vekille yapılıyorsa özel yetkiyi kapsayan vekâletname hazırlanmalıdır. Bulgarca belgelerin Türkçe tercümesi ve tasdiki, başvurunun yapıldığı yere göre usulüne uygun şekilde tamamlanmalıdır.

Ad-soyad, doğum tarihi veya evlilik tarihindeki uyuşmazlıklar başvurudan önce açıklanmalıdır. Bir harf farkı dahi aynı kişi olduğunun açık olmadığı dosyalarda ek Bulgar medeni hâl kaydı gerekebilir.

Bulgaristan kararının kesinleşmiş olması neden ayrı şarttır?

5490 m.27/A, yabancı kararın “usulen kesinleşmiş” olmasını açık şart haline getirir. Henüz kanun yolu açık olan, geçici veya yürürlükte olmayan karar Türk aile kütüğündeki medeni hâli kesin biçimde değiştirmek için yeterli değildir.

Kesinleşme yalnız karar tarihinden anlaşılmaz. Kararın verildiği tarih ile kesinleştiği tarih farklı olabilir. Türkiye’de yapılacak başvuruda “karar iki ay önce verildi, artık kesindir” şeklindeki varsayım yerine Bulgar makamının kesinleşmeyi gösteren resmî kaydı kullanılmalıdır.

Kesinleşme belgesinin de yabancı resmî belge olması sebebiyle tasdik ve tercüme zinciri karar belgesiyle birlikte ele alınmalıdır. Karar apostilli olup kesinleşme şerhi tercümesiz bırakılırsa tescil dosyası eksik kalabilir.

Nüfus tescilinde boşanmanın etkili olduğu tarihle daha sonra yapılacak yeni evlilik, miras veya malvarlığı işlemlerinin tarihi çakışıyorsa kesinleşme tarihinin doğru belirlenmesi özellikle önemlidir.

Bulgaristan boşanma kararında apostil gerekir mi?

Bulgaristan ve Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Sözleşme kapsamına giren Bulgar kamu belgelerinin Türkiye’de kullanılmasında klasik diplomatik tasdik zinciri yerine apostil kullanılabilir. Ancak apostil kararın esasını onaylamaz; imza, sıfat ve mühür bakımından belgenin kaynağını doğrulayan tasdik yöntemidir.

Karar, kesinleşme belgesi ve varsa vekâletname farklı belge türleridir. Her bir belgenin apostil veya başka tasdik gerekliliği ayrı kontrol edilmelidir. HCCH Apostil Sözleşmesi resmî taraflar tablosu, ülkelerin taraflık durumunu gösterir.

Türk makamına sunulan Bulgarca kararın anlaşılabilir olması için usulüne uygun Türkçe tercüme gerekir. Tercümenin kim tarafından ve hangi onayla yapılacağı, başvurunun konsoloslukta mı Türkiye’de nüfus müdürlüğünde mi yapıldığına göre farklı pratiklere tabi olabilir.

Apostil hakkında belge bazlı açıklamalar için Bulgaristan belgesi apostil rehberimize bakılabilir.

Nüfusa tescil nafaka, velayet ve mal paylaşımını da Türkiye’de geçerli yapar mı?

Hayır. 5490 m.27/A’daki idari tescil yolunun konusu medeni hâl kaydıdır. Bulgar kararında ayrıca nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, tazminat veya mal paylaşımı hükümleri varsa bunların Türkiye’de cebren icra edilebilmesi ayrı bir milletlerarası usul sorusudur.

Bir yabancı ilamın Türkiye’de icrası kural olarak MÖHUK m.50 ve devamındaki tenfiz hükümlerine tabidir. Tanıma ise yabancı hükmün kesin hüküm veya kesin delil etkisinin kabulünü sağlar. İcra edilmesi istenen para veya teslim hükmü bakımından yalnız nüfus kaydının boşanmış hale gelmesi yeterli değildir.

Örneğin Bulgar mahkemesi eski eşin aylık nafaka ödemesine hükmetmişse ve borçlu Türkiye’de yaşıyorsa, alacağın Türkiye’de zorla tahsili için nafaka hükmünün uygulanabilir uluslararası sözleşmeler ve MÖHUK çerçevesinde tenfizi değerlendirilir. Aynı ayrım velayet kararının icrası bakımından da geçerlidir.

Bu nedenle kararın yalnız “boşanma” sonucu ile diğer hükümleri dosyada birbirinden ayrılmalıdır. Bulgaristan kararlarında tanıma ve tenfiz rehberimiz fer’î hükümleri ayrıca incelemektedir.

Nüfus müdürlüğü 5490 m.27/A başvurusunu reddederse ne yapılır?

Kanunun üçüncü fıkrası bu soruya doğrudan cevap verir: m.27/A’daki şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiye’de tanınması 5718 sayılı MÖHUK hükümlerine göre yapılır. Dolayısıyla idari tescilin reddi, Bulgar kararının Türkiye’de hiçbir şekilde sonuç doğuramayacağı anlamına gelmez.

Ret gerekçesi önce somutlaştırılmalıdır. Eksik apostil, kesinleşme belgesinin yokluğu, ortak başvuru şartının sağlanmaması veya kararın kapsamına ilişkin sorun aynı hukuki sonucu doğurmaz. Tamamlanabilir belge eksikliği varsa yeni başvuru mümkün olabilir; yapısal şart sağlanmıyorsa tanıma davası gerekir.

Tanıma davasında MÖHUK m.58 yollamasıyla tenfizin bazı şartları incelenir. Yabancı hükmün kesinleşmiş olması ve kamu düzeni denetimi yine önemini korur. Mahkeme yabancı boşanma davasının esasını yeniden görmez.

Tanıma davası hakkında Bulgaristan boşanma kararının tanınması içeriğimizde görev, yetki, belge ve kesinleşme ayrıntıları yer almaktadır.

Boşanma tescilinden sonra soyadı ve yeniden evlenme işlemleri nasıl etkilenir?

Türk nüfus kaydında kişi hâlâ evli görünüyorsa yeni evlilik işlemleri ve medeni hâle bağlı diğer kayıtlar sorun yaşayabilir. Bulgar boşanmasının Türk aile kütüğüne tescili, medeni hâl kaydını fiilî ve hukuki duruma uyumlu hale getirir.

Soyadı konusunda Bulgar kararındaki sonuç ile Türk hukukunun soyadı hükümleri ayrıca değerlendirilir. Yabancı boşanma kararının tescili, yabancı ülkede yapılan bağımsız idari isim değişikliğinin de otomatik olarak Türk nüfusuna aktarılması anlamına gelmez.

Bulgaristan’da boşanma sonrasında soyadını değiştiren kişi, Türk nüfusundaki soyadıyla Bulgar pasaportundaki soyadı farklı hale gelmişse iki kayıt arasındaki bağın belgelenmesini sağlamalıdır. Bu konuda Bulgaristan soyadı değişikliği rehberimiz incelenebilir.

Yeniden evlilik planlanıyorsa önce Türk nüfus kaydındaki eski evliliğin sona ermiş görünmesi ve varsa Türk Medenî Kanunu’ndaki bekleme süresi gibi kuralların somut kişiye uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Bulgaristan’da boşanıp Türkiye’de evli görünmenin pratik riskleri nelerdir?

En önemli risk, iki ülke medeni hâl kayıtlarının farklı olmasıdır. Bulgaristan’da boşanmış kişi Türkiye’de hâlâ evli görünürse miras, tapu, aile konutu, yeni evlilik ve bazı banka/noter işlemlerinde açıklama ve ek belge gereksinimi doğar.

Taraflardan birinin ölümü halinde tescil edilmemiş boşanma, mirasçılık belgesi sürecini karmaşıklaştırabilir. Boşanmanın kesinleşme tarihi ölümden önceyse gerçek medeni hâlin ispatı için yabancı kararın tanınması veya tescili gündeme gelir.

Çocuk varsa velayet ve kişisel ilişki kararının hangi ülkede nasıl icra edileceği de medeni hâl tescilinden bağımsızdır. Çocuğun üstün yararı ve taraf olunan milletlerarası sözleşmeler ayrıca değerlendirilir.

Bu sebeple yalnız Bulgaristan’daki kaydı düzeltip Türk nüfusunu yıllarca güncellemeden bırakmak doğru değildir.

Sık Sorulan Sorular

Bulgaristan boşanma kararı Türkiye’de doğrudan nüfusa işlenebilir mi?

Evet. 5490 m.27/A’daki yetkili makam, kesinleşme, başvuru ve kamu düzeni şartları sağlanıyorsa tanıma davası olmadan tescil mümkündür.

İki taraf da Türk vatandaşıysa tek kişi başvurabilir mi?

Kanun kural olarak tarafların birlikte başvurusunu arar. Taraflardan biri ölmüş veya yabancı ise Türk vatandaşı olan diğer tarafın tek başına başvuru imkânı vardır.

Bulgar eş başvuruya gelmezse Türk eş tek başına işlem yapabilir mi?

Bulgar eş yabancı ise 5490 m.27/A Türk vatandaşı olan diğer tarafa veya vekiline tek başına başvuru imkânı tanır.

Kesinleşme şerhi olmadan tescil olur mu?

Kanun yabancı kararın usulen kesinleşmiş olmasını açık şart sayar. Kesinleşme resmî belgeyle ispatlanmalıdır.

Apostil boşanmanın Türkiye’de tanındığı anlamına mı gelir?

Hayır. Apostil belgenin kaynağını tasdik eder; tescil veya tanıma şartlarının yerine geçtiği anlamına gelmez.

Nafaka kararı da nüfus tesciliyle icra edilir mi?

Hayır. Para veya diğer eda hükümlerinin Türkiye’de cebren icrası için tenfiz ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeler ayrıca değerlendirilir.

Nüfus müdürlüğü başvuruyu reddederse ne yapabilirim?

5490 m.27/A/3 uyarınca yabancı kararın MÖHUK hükümlerine göre tanınması için dava yolu kullanılabilir.

Bulgaristan’da boşandım ama Türkiye’de evli görünüyorum; yeni evlilik yapabilir miyim?

Önce Türk nüfus kaydındaki medeni hâlin düzeltilmesi gerekir. Yeni evlilik şartları Türk Medenî Kanunu çerçevesinde ayrıca kontrol edilir.

Bulgaristan’daki boşanma soyadımı Türkiye’de otomatik değiştirir mi?

Medeni hâl tescili ile soyadı kaydı aynı konu değildir. Türkiye’deki soyadı Türk hukuku ve nüfus kayıt usulüne göre değerlendirilir.

Karar eski tarihliyse yine tescil edilebilir mi?

Eski tarih tek başına engel değildir; kararın kesinleşmesi, belge tasdiki, kimlik eşleştirmesi ve m.27/A şartları güncel dosyada ispatlanmalıdır.