Yanlış Gemi Sicili Kaydı Nasıl Düzeltilir? Malik, İpotek, İntifa ve Zamanaşımı | TTK 975 (2026)

Kısa ve Net Cevap

TTK m.975’e göre gemi sicilindeki kayıt gerçek hukuki duruma uymuyorsa, kaydın düzeltilmesi yüzünden hakkı zedelenecek kişiden düzeltmeye gerekli onayın verilmesi istenebilir. Hüküm özellikle gemi mülkiyeti, gemi ipoteği, ipotek üzerindeki hak, intifa hakkı ve TTK m.983/1’in ikinci cümlesinde belirtilen tasarruf sınırlamalarındaki yanlışlıkları kapsar. Gerçek hak sahibi sicilde hiç görünmüyorsa, yanlış kişi malik veya ipotekli alacaklı olarak kayıtlıysa ya da bir hak haksız biçimde silinmişse m.975 temel düzeltme hükmüdür.

TTK m.975 kapsamındaki sicil düzeltme istemi zamanaşımına uğramaz. Ancak bu, yanlış kayıt varken süresiz beklemenin risksiz olduğu anlamına gelmez. TTK m.983 iyi niyetli üçüncü kişinin sicile güvenerek hak kazanmasını koruyabilir. Bu nedenle yanlışlık öğrenildiğinde düzeltme talebiyle birlikte TTK m.976 uyarınca sicile itiraz kaydı konulması ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir yoluna başvurulması değerlendirilmelidir.

1. TTK m.975 Hangi Tür Gemi Sicili Yanlışlıklarını Kapsar?

TTK m.975, gemi sicilinin gerçek hukuki durumla uyuşmadığı temel ayni hak alanlarını açıkça sayar. Bunlar geminin mülkiyeti, gemi ipoteği, ipotek üzerindeki hak, intifa hakkı ve belirli tasarruf sınırlamalarıdır. Bu alanlardan birinde hak sahibi hiç yazılmamış, yanlış kişi yazılmış, hakkın kapsamı yanlış gösterilmiş veya mevcut hak hukuka aykırı biçimde silinmiş olabilir.

Örneğin satış sözleşmesi ve teslim şartları tamamlanmasına rağmen malik değişikliği sicile hiç işlenmemişse, gerçek hak durumu ile sicil arasında uyuşmazlık doğabilir. Benzer şekilde ipotek fekki yapılmadığı hâlde ipotek silinmiş veya gerçekte sona ermiş ipotek sicilde devam ediyor olabilir.

TTK m.975 her sicil hatasını kapsayan genel bir yazım düzeltme maddesi olarak görülmemelidir. Basit maddi yazım yanlışları sicil mevzuatı çerçevesinde idari şekilde düzeltilebilirken, maddi hakkın kime ait olduğu veya hakkın varlığı tartışmalıysa m.975’in özel hak koruması devreye girer.

2. Sicilin Düzeltilmesini Kim Talep Edebilir?

Kanun, sicilin yanlışlığı nedeniyle hakkı zedelenen kişiye talep hakkı tanır. Bu kişi gerçek malik, gerçek ipotekli alacaklı, ipotek üzerinde hak sahibi, intifa hakkı sahibi veya sicilde yanlış tasarruf sınırlaması nedeniyle hakkı etkilenen kişi olabilir.

Hakkın zedelenmesi yalnız sicilde hak sahibinin hiç yazılmaması şeklinde olmak zorunda değildir. Bir gemi payının yanlış oranla kaydedilmesi, ipotek derecesinin veya hak sahibinin yanlış gösterilmesi ya da hakkın haksız terkin edilmesi de düzeltme ihtiyacı yaratabilir.

Talep sahibinin hangi maddi hakka dayanarak düzeltme istediğini açıkça göstermesi gerekir. “Sicil yanlış” şeklindeki soyut iddia yeterli değildir; yanlış kayıt ile gerçek hukuki durum arasındaki fark ve bu farkın talep sahibinin hakkını nasıl zedelediği ortaya konulmalıdır.

3. Düzeltmeye Gerekli Onay Kimden İstenir?

TTK m.975, kaydın düzeltilmesi nedeniyle hakkı zedelenecek kişiden gerekli onayın verilmesinin talep edilebileceğini düzenler. Çünkü sicil düzeltmesi çoğu zaman bir kişinin kaydının silinmesi, derecesinin değişmesi veya mevcut görünür hakkının daralması sonucunu doğurur.

Örneğin sicilde A malik görünürken gerçek malik B ise, B’nin malik olarak kaydedilmesi A’nın sicildeki konumunu ortadan kaldıracaktır. Bu durumda düzeltmeye gerekli onay A’dan talep edilir; onay verilmezse uyuşmazlık mahkemede çözülür.

Benzer şekilde yanlışlıkla birinci derece yazılmış ipoteğin üçüncü dereceye geçirilmesi başka ipotekli alacaklıların sırasını etkileyebilir. Düzeltme talebinde hangi kayıtların ve hangi hak sahiplerinin etkileneceği baştan belirlenmelidir.

4. Düzeltme İçin Önce Başka Bir Hakkın Tescil Edilmesi Gerekiyorsa Ne Olur?

TTK m.975, sicilin düzeltilebilmesi için hakkı zedelenecek kişinin kendi hakkının önce tescil edilmesi gerektiği durumları da düzenler. Böyle bir durumda o kişinin gerekli tescili yaptırması talep edilebilir.

Bu düzenleme, sicil zincirindeki kayıtların mantıksal sırayla kurulmasını sağlar. Bir hakkın yanlışlığını gidermek için önce başka bir hukuki ilişkinin görünür hâle gelmesi gerekiyorsa sicil müdürlüğü sonucu doğrudan atlayarak kaydı değiştirmez.

Özellikle ipotek devri, ipotek üzerinde hak veya malik zinciri gibi birbirine bağlı kayıt işlemlerinde önce hangi hakkın sicile girmesi gerektiği işlem planında belirlenmelidir. Yanlış sırada başvuru yapmak, haklı talebin idari aşamada ilerlememesine neden olabilir.

5. Gemi Sicilinin Düzeltilmesi Talebi Zamanaşımına Uğrar mı?

TTK m.975 açıkça, bu madde kapsamındaki sicil düzeltme istemlerinin zamanaşımına uğramadığını düzenler. Bu hüküm, sicilin maddi hukuka uygun hâle getirilmesi amacını korur. Yıllar önce oluşmuş bir yanlış kayıt, sırf zaman geçtiği için doğru kabul edilmez.

Ancak zamanaşımının bulunmaması, hareketsiz kalmanın başka sonuçlar doğurmayacağı anlamına gelmez. Yanlış kayıt üzerinden iyi niyetli üçüncü kişi hak kazanabilir; gemi el değiştirebilir; ipotek kurulabilir veya cebrî icra işlemleri başlayabilir. TTK m.983’ün sicile güven koruması bu nedenle kritik önemdedir.

Ayrıca deliller zamanla kaybolabilir. Sözleşme asılları, yabancı sicil belgeleri, banka kayıtları, temsil belgeleri veya elektronik veriler uzun süre sonra temin edilemeyebilir. Bu nedenle yanlışlık öğrenildiğinde zamanaşımına güvenerek beklemek pratik olarak doğru değildir.

6. Yanlış Sicil Kaydında TTK m.976 Uyarınca İtiraz Neden Konulmalıdır?

TTK m.976, m.975 kapsamındaki hâllerde sicilin doğru olmadığına ilişkin itiraz kaydına imkân verir. İtiraz, sicilin gerçek hukuki durumu yansıtmadığı iddiasını üçüncü kişilere görünür kılar.

Bu kayıt özellikle düzeltme davası devam ederken önemlidir. Dava sonuçlanana kadar sicilde yanlış malik veya yanlış hak sahibi görünmeye devam edebilir. İtiraz kaydı üçüncü kişinin “sicile baktım, hiçbir uyuşmazlık görmedim” şeklindeki iyi niyet iddiasını etkileyebilir.

İtiraz, hakkın kendisini kesin olarak tescil etmez ve düzeltme davasının sonucunu önceden belirlemez. Fonksiyonu, sicilin doğruluğunun çekişmeli olduğunu görünür kılmak ve üçüncü kişi kazanımlarına karşı koruma sağlamaktır.

7. Yanlış Sicil Varken İyi Niyetli Üçüncü Kişi Hak Kazanabilir mi?

TTK m.983, sicilde kayıtlı hukuki duruma güvenerek ayni hak kazanan iyi niyetli üçüncü kişiyi belirli şartlarla korur. Bu nedenle gerçek malik veya hak sahibinin m.975 talebi zamanaşımına uğramasa bile, bu arada iyi niyetli üçüncü kişi lehine yeni hak doğabilir.

Örneğin sicilde malik görünen A’dan gemiyi satın alan B, sicilin yanlış olduğunu bilmiyor ve bilmesi gerekmiyorsa m.983 kapsamında korunabilir. Bu senaryoda gerçek malik C’nin yalnız eski kaydın yanlışlığını ispatlaması, B’nin kazanımını her durumda ortadan kaldırmayabilir.

Bu risk nedeniyle sicil yanlışlığı öğrenilir öğrenilmez güncel sicil örneği alınmalı, üçüncü kişi işlemleri araştırılmalı ve m.976 itirazı veya uygun ihtiyati tedbir gecikmeden değerlendirilmelidir.

8. Gemi Sicili Düzeltme Uyuşmazlığında Hangi Deliller Önemlidir?

Mülkiyet uyuşmazlığında satış/inşa sözleşmesi, teslim tutanağı, ödeme belgeleri, yabancı sicil kayıtları, mahkeme kararları ve şirket temsil belgeleri temel deliller arasında olabilir. İpotek uyuşmazlığında kredi ve ipotek sözleşmesi, tescil başvurusu, fek yazıları ve banka kayıtları önem taşır.

TTK m.973 uyarınca sicil kayıtlarının dayanağını oluşturan belgeler haklı menfaat gösterilerek incelenebilir. Düzeltme talebinde bulunan kişinin, yanlış kaydın hangi belgeye dayanarak yapıldığını görmesi uyuşmazlığın kaynağını tespit etmeyi kolaylaştırır.

Elektronik başvuru kayıtları, e-imzalı belgeler ve resmî doğrulama kodları da korunmalıdır. Yabancı belgelerde apostil/tasdik ve tercüme zincirinin doğruluğu ayrıca incelenir. Sahtecilik şüphesi varsa belgenin kaynağı doğrudan düzenleyen makamdan doğrulanmalıdır.

9. Düzeltme Talebinde Sicil ve Dava Süreci Nasıl Planlanmalıdır?

İlk adım güncel sicil örneği ve dayanak dosyanın alınmasıdır. İkinci adım gerçek hak durumunun belgelerle kurulması, üçüncü adım ise düzeltmeden hangi kişinin hakkının etkileneceğinin tespitidir. İlgili kişi onay veriyorsa düzeltme sicil işlemiyle tamamlanabilir; onay verilmiyorsa yargısal yol gerekir.

Uyuşmazlık sürerken üçüncü kişi işlemi riski varsa m.976 itirazı ve gerektiğinde ihtiyati tedbir birlikte değerlendirilmelidir. Sadece dava açıp sicili çekişmesiz görünümde bırakmak işlem güvenliği bakımından risk yaratabilir.

Mahkeme kararı kesinleştiğinde sicil kaydı karar doğrultusunda düzeltilmelidir. Düzeltme sonrası güncel sicil örneği, gemi tasdiknamesi ve varsa ipotek belgeleri yeniden kontrol edilmelidir.

10. Yargıtay Kararları Sicil Düzeltme Davalarında Nasıl Kullanılmalıdır?

Yargıtay içtihadı araştırılırken uyuşmazlığın mülkiyet, ipotek, intifa, yanlış terkin veya iyi niyetli üçüncü kişi kazanımından hangisine ilişkin olduğu ayrılmalıdır. TTK m.975’in uygulanma alanı somut ayni hak türüne göre değişir.

Bu yazıda doğrulanmamış esas/karar numarası kullanılmamıştır. Kullanılacak karar tam metin olarak resmî Yargıtay/UYAP kaynağından doğrulanmalı; kararın 6102 sayılı TTK dönemine ait olup olmadığı ve sicilde itiraz kaydı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Eski 6762 sayılı TTK dönemindeki kararlar karşılaştırmalı olarak yararlı olabilir ancak güncel TTK m.975-976 ve m.983 metinleri esas alınmalıdır.

11. Gemi Sicili Düzeltme Kontrol Listesi

• Güncel sicil örneğini alın ve yanlış kaydı açıkça işaretleyin.
• Gerçek hukuki durumu gösteren sözleşme, karar ve diğer belgeleri toplayın.
• Sicil dayanak dosyasını TTK m.973 kapsamında inceleyin.
• Düzeltmeden hakkı zedelenecek kişiyi tespit edin.
• Onayla düzeltmenin mümkün olup olmadığını değerlendirin.
• Gerekirse önce yapılması gereken ara tescili belirleyin.
• TTK m.976 itiraz kaydını üçüncü kişi riskine karşı değerlendirin.
• İhtiyati tedbir gerekip gerekmediğini somut riske göre inceleyin.
• TTK m.983 iyi niyetli üçüncü kişi kazanımı ihtimalini araştırın.
• Düzeltme tamamlandıktan sonra sicil ve gemi tasdiknamesini yeniden doğrulayın.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• T.C. UAB Türk Gemi Sicilleri Portalı
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Gemi Sicil
• Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil Yönetmeliği

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu rehber TTK m.975 ile bağlantılı m.973-974, m.976 ve m.983 hükümleri ile UAB’nin güncel gemi sicili kaynakları kontrol edilerek hazırlanmıştır. Doğrulanmamış Yargıtay esas/karar numarası kullanılmamıştır.

Gemi sicili düzeltme, itiraz, mülkiyet ve ipotek uyuşmazlıkları Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Gemi Sicili Düzeltme İçin İletişim

Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →