Yargılama Gideri Teminatının İadesi Dilekçesi | HMK 89 Word

Kısa ve net cevap: HMK m.84 uyarınca davalının muhtemel yargılama giderleri için gösterilmiş teminatın alınma sebebi ortadan kalktığında, teminatı gösteren ilgili kişi aynı yargılama dosyasında iade talep eder. HMK m.89/1 uyarınca iadeye mahkeme karar verir. Nakit teminatın vezneden ödenmesi veya banka teminat mektubunun serbest bırakılması, dilekçenin verilmesiyle kendiliğinden gerçekleşmez. Karar, makbuz ya da mektup ve sebebin ortadan kalktığını gösteren belge birlikte incelenmelidir.

Bu örnek, hukuk yargılamasında yargılama gideri teminatının iadesi içindir. İhtiyati tedbir teminatı, ihtiyati haciz teminatı ve kullanılmayan gider avansı farklı hukuki kayıtlardır. Aşağıdaki Word dilekçesinde kararın dayanağı, güvenceyi sağlayan kişi, iade sebebi, tutar ve ödeme yöntemi ayrı ayrı gösterilir. Dosyanızdaki kararın hangi teminatı kapsadığını saptamadan metni kullanmayın.

HMK 89 hangi teminatın iadesini düzenler?

HMK m.84, davalı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılamak üzere teminat gösterilecek hâlleri sayar. Türkiye’de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşının dava açması, davacı yanında müdahil olarak katılması veya takip yapması ilk gruptur. Davacının maddede belirtilen ödeme güçlüğü sebeplerinin belgelenmesi ikinci gruptur. Dava sırasında bu koşullar sonradan ortaya çıkarsa mahkeme yine teminat kararı verebilir. Mecburi dava ve takip arkadaşlığı için m.84/3’te ayrıca düzenleme vardır.

HMK m.86 uyarınca yargılama giderlerini karşılayacak teminata mahkeme kendiliğinden karar verir. Tutarı ve şekli m.87/1 kapsamında hâkim belirler; tarafların teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırdığı hâle ilişkin hüküm saklıdır. Dolayısıyla iade talebinde yalnız banka dekontunu göstermek yetmez. Teminatı istemiş olan kararın tarihi, ilgili ara karar bendi, yasal sebep, tutar ve teminatın şekli belirlenmelidir.

Bir hukuk dosyasında gider avansı, delil avansı, ihtiyati tedbir teminatı ve yargılama gideri teminatı aynı dönemde bulunabilir. Makbuzun açıklamasında yalnız “dosya ödemesi” yazması paranın hukuki niteliğini belirlemez. Karar ve vezne kaydı birbiriyle eşleştirilir. Kullanılmayan gider avansı için gider avansı iadesi; ihtiyati tedbir güvencesi için ihtiyati tedbir teminatı iadesi başlığı kullanılır.

İade için hangi hukuki şart gerçekleşmeli?

HMK m.89/1’in ölçütü, teminat gösterilmesini gerektiren sebebin ortadan kalkmasıdır. İlgilinin talebi üzerine mahkeme iadeye karar verir. Madde, her ara kararın verilmesinden sonra veya teminatın yatırılmasından belirli bir süre geçince otomatik iade kuralı getirmez. Dilekçenin merkezinde şu karşılaştırma bulunmalıdır: Mahkeme hangi somut nedenle güvence istemişti, bu sebep hangi somut olay ve belgeyle artık mevcut değildir?

Örneğin teminat kararının dayanağı Türkiye’de mutad mesken bulunmamasıysa, sonradan ileri sürülen yeni yerleşim olgusunun gerçek kayıtları ve bunun kararın dayanağını nasıl etkilediği açıklanır. Teminatın dayanağı belgelenmiş ödeme güçlüğüyse, bu durumun ortadan kalktığını gösteren güncel ve ilgili belgeler belirtilir. Belgenin yalnız varlığı değil, karardaki neden ile kurduğu ilişki önemlidir. Başka bir olguya ait kayıt, alınma sebebini ortadan kaldırmaz.

Davada nihai karar verilmesi, feragat, kabul veya sulh gibi gelişmeler anlatılırken dosyanın mevcut aşaması doğru yazılmalıdır. “Dava bitti” ifadesi tek başına yeterli değildir; kararın tarihi, niteliği ve kesinleşme durumu gerektiği yerde gösterilir. Mahkemenin teminatı hangi gider riskine karşı tuttuğu ve bu riskin artık neden sürmediği açıklanmalıdır. Kararın karşı tarafa yüklediği yargılama giderleri, henüz sonuçlanmamış kanun yolu ve eldeki teminatın tahsis edildiği alan ayrıca incelenir. Kesinleşmemiş kararı kesinleşmiş gibi göstermek iade talebinin dayanağını zedeler.

Teminat gerekliliğinin yalnız azaldığı bir dosyada tam iade yerine HMK m.87/2 kapsamında azaltma veya değiştirme değerlendirilir. Sitedeki teminatın azaltılması dilekçesi bu başka sonuca yöneliktir. İade dilekçesinde m.89’un şartı gerçekleştiği ileri sürülür; olayın sadece kısmi değişiklik gösterdiği biliniyorsa “sebep tamamen ortadan kalktı” cümlesi kullanılmaz.

HMK 85 kapsamındaki teminat gerektirmeyen hâller

HMK m.85, adli yardımdan yararlanan davacıdan teminat istenemeyeceğini düzenler. Davacının yurt içinde istenen teminatı karşılamaya yeterli taşınmazı veya ayni teminatla güvence altına alınmış alacağı bulunması, davanın sırf küçüğün menfaatini korumak için açılması ve ilama bağlı alacak için ilamlı icra takibi yapılması da maddede sayılır. Bu hükümden biri dosyada sonradan gerçekleşmiş veya karar verilirken mevcut olduğu sonradan belgelenmişse, seçilen olgunun ara kararla bağı açıkça kurulmalıdır.

Adli yardımın yalnız talep edilmesi ile adli yardımdan yararlanılması aynı kayıt değildir. Verilen kararın tarihi ve kapsamı dosyadan alınır. Taşınmaz ileri sürülüyorsa tapu kaydı, değeri ve teminatı karşılamaya yeterliliği tartışılır; herhangi bir taşınmazın bulunması m.85/1-b’yi kendiliğinden ispatlamaz. Küçüğün menfaatine ilişkin bentte davanın gerçek talep sonucu okunur. Kanun maddesini alıntılayıp dosyadaki olguyu hiç açıklamamak iade talebini tamamlamaz.

İade dilekçesine hangi belgeler eklenir?

İlk belge, teminat alınmasına ilişkin ara karar veya karara ulaşılacak dosya kaydıdır. İkinci belge nakit yatırıldıysa mahkeme veznesi makbuzu ve banka işlem kaydı, mektup verildiyse teminat mektubunun kimlik bilgileri ile dosyadaki suretidir. Üçüncü belge, sebebin ortadan kalktığını gösteren olaya göre değişir: adli yardım kararı, yerleşim kaydı, tapu ve değer belgeleri, nihai karar ile kesinleşme kaydı veya ilgili başka usul belgesi. Dördüncü unsur, iadenin kime ve hangi yöntemle yapılacağını belirleyen hak sahipliği bilgisidir.

Belgeleri yalnız listelemek yerine her birinin neyi kanıtladığı yazılmalıdır. “Ek-1: 12.03.2026 tarihli ara karar, teminatın dayanağı”; “Ek-2: 18.03.2026 tarihli vezne makbuzu, yatırılan tutar” biçimindeki açıklamalar, mahkemenin dosya kaydını doğru eşleştirmesini sağlar. Gerçek olmayan örnek tarihleri kullanmayın. İlgili mahkemeye sunulacak son nüshada her tarih ve numara belgenin aslıyla karşılaştırılmalıdır.

Teminatı davacı yerine üçüncü kişi yatırmışsa ödeme yapanın kimliği ile iade alacaklısının kimliği ayrıca belirlenir. Makbuzun kimin adına düzenlendiği, üçüncü kişinin dosyadaki beyanı ve bankanın ödeme ya da mektup çözme usulü kontrol edilir. Başkasına ait IBAN’ı açıklamasız eklemek doğru değildir. Vekil tarafından talepte bulunuluyorsa vekâletname ve tahsil yetkisine ilişkin dosya kayıtları da gözden geçirilir. Başvurucu ile hak sahibi arasındaki fark saklanmaz.

Nakit teminat ve banka teminat mektubu nasıl ayrılır?

Nakitte mahkemeden belirli makbuzla kayda alınmış tutarın hak sahibine iadesi istenir. Dilekçede mahkeme, dosya numarası, makbuz tarihi ve numarası, para birimi, tutar ve hak sahibinin kimliği gösterilir. IBAN bilgisi yalnız gerçekten ödemeyi alacak kişinin hesabına ait olmalıdır. Aynı dosyada birkaç makbuz varsa her biri ayrı satırda tanımlanır; toplam tutar aritmetik olarak kontrol edilir.

Banka teminat mektubunda “nakdin IBAN’a yatırılması” talebi kurulmaz. Bankanın adı, şube bilgisi, mektubun tarih ve numarası, tutar, lehtar veya garanti ilişkisi ve dosya bağlantısı belirtilir. Mahkemeden mektubun serbest bırakılmasına ilişkin açık karar ve gereken bildirimin yapılması istenir. Orijinal mektubun dosyada veya bankada hangi kayıtta olduğu araştırılır. Mektubun çözülmesi ile dosyada nakit iadesi farklı uygulama işlemleridir.

Bir dosyada hem nakit hem mektup bulunuyorsa tek kalemde belirsiz “teminatların iadesi” ifadesi yerine iki güvence ayrı tanımlanır. İadeye konu olmayan başka tedbir güvencesi veya avans dilekçeye eklenmez. Muhasebe kaydı ile karar tutarı arasında fark varsa bunun sebebi açıklanmadan yuvarlatılmış miktar kullanılmaz. Mahkemenin vereceği kararın uygulanabilir olması için talep sonucu açık ve hesaplanabilir yazılır.

Başvuru hangi mahkemeye ve dosyaya sunulur?

Talep, yargılama gideri teminatına karar verilen mahkemenin ilgili dosyasıyla ilişkilendirilerek sunulur. Dosya kanun yoluna gönderilmiş veya başka mahkemeye aktarılmışsa güncel dosya hareketi kontrol edilir; dilekçede ilk kararın dosya numarası ile güncel dosya numarası arasında bağ kurulur. Word örneğinde mahkeme adı ve esas numarası için boş alan bırakılmasının nedeni, somut dosya bilinmeden uydurma merci yazılmasını önlemektir.

Başvurunun yapılması, teminatın anında çözüldüğü anlamına gelmez. Önce mahkeme HMK m.89’daki şartı ve hak sahibini inceler. Ardından kararın gerektirdiği vezne veya banka işlemi yerine getirilir. UYAP kaydında dilekçenin görünmesi ile iade kararının verilmesi ve bedelin hesaba geçmesi ayrı aşamalardır. Başvurucu her aşamayı ayrı izlemelidir.

Yargılama gideri teminatının iadesi dilekçesi örneği

Aşağıdaki metin nakit teminat için düzenlenmiştir. Teminat mektubu sunulan dosyada yalnız ilgili alternatif sonuç bölümü kullanılmalı, nakit ve mektup seçenekleri birlikte bırakılmamalıdır. Köşeli parantezli alanlara gerçek dosya kayıtları yazılmalıdır. Word dosyasındaki açıklama notları son dilekçe olarak sunulmaz.

Düzenlenebilir Word dilekçesini indir

Yargılama gideri nakit teminatı iadesi dilekçesi Word (.docx). Dosya, yukarıdaki dilekçenin bütün başlıklarını, açıklamalarını, delillerini ve sonuç talebini içerir. Gönderimden önce köşeli parantezleri gerçek kayıtlarla doldurun; vekil bulunmuyorsa vekil satırını çıkarın. Nakit yatırılmamış bir dosyada nakit iadesi sonucu kullanılmaz. Teminat mektubunda sonuç istemini mektubun serbest bırakılması ve ilgili bankaya bildirim şeklinde yeniden düzenleyin.

Başvuruda sık yapılan hatalar

Birinci hata, teminat sebebi hâlâ devam ederken yalnızca zaman geçtiği için iade istemektir. HMK m.89 zamanın geçmesini değil sebebin ortadan kalkmasını arar. İkinci hata, teminatın azaltılması talebini tam iade diye sunmaktır. Üçüncü hata, aynı dosyadaki gider avansını teminat makbuzu sanmaktır. Dördüncü hata, kararın kesinleşme durumunu kontrol etmeden “kesinleşmiştir” yazmaktır. Beşinci hata, ödeme yapan kişi ile IBAN sahibinin farklılığını gizlemektir.

Altıncı hata, dilekçede “tüm teminatların iadesi” deyip her bir teminatı numara ve tutarla ayırmamaktır. Yedinci hata, banka teminat mektubunu nakit gibi gösterip ödeme IBAN’ı yazmaktır. Sekizinci hata, kararın dayandığı HMK m.84 bendini rastgele seçmektir. Dokuzuncu hata, mahkeme ara kararının ilgili bendini okumadan genel ifadeler kullanmaktır. Onuncu hata, Word örneğindeki köşeli parantezleri ve alternatif satırları son nüshada bırakmaktır.

Sık sorulan sorular

Teminatın iadesi kendiliğinden yapılır mı?

HMK m.89/1, ilgilinin talebini ve mahkemenin iade kararını öngörür. Talep sunulması tek başına vezne ödemesi değildir.

Mahkemenin hangi dosyasına başvurulur?

Teminat kararının verildiği yargılama dosyası esas alınır. Dosya aktarılmışsa güncel dosya numarası ile ilk karar arasında bağlantı gösterilir.

İhtiyati tedbir teminatı için bu Word kullanılır mı?

Hayır. Tedbir teminatı HMK m.392 ve tedbir kararının şartları kapsamında incelenir; ayrı örneği vardır.

Gider avansı ile yargılama gideri teminatı aynı para mı?

Hayır. Ödemenin niteliği ilgili ara karar ve vezne kaydı üzerinden saptanır. Kullanılmayan avans için ayrı iade talebi hazırlanır.

Sebep kısmen değiştiyse ne istenir?

HMK m.87/2, koşullardaki değişiklik üzerine teminatın azaltılması, artırılması, değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenler. Tam iade için m.89’daki sebebin ortadan kalkması şartı ayrıca gösterilir.

Teminatı üçüncü kişi yatırdıysa kime iade edilir?

Ödeme ve dosya kayıtlarıyla hak sahibi belirlenir. Üçüncü kişinin yatırdığı teminat için onun kimliği ve iade yetkisi açıklanmadan başka kişinin hesabı yazılmaz.

Banka teminat mektubu için sonuç talebi nasıl yazılır?

Mahkemeden belirli tarih ve numaralı mektubun serbest bırakılmasına ve gerekiyorsa bankaya bildirim yapılmasına karar verilmesi istenir. Nakit ödeme cümlesi kullanılmaz.

Kesinleşme belgesi her zaman zorunlu mudur?

Dayanılan iade sebebi ve dosyanın aşaması belirler. İade iddiası nihai kararın kesinleşmesine dayanıyorsa kesinleşme kaydı gösterilir; başka bir sebep ileri sürülüyorsa onu kanıtlayan belge sunulur.

Vezne makbuzu kayıpsa talep yapılamaz mı?

Mahkemenin dosya ve vezne kayıtları incelenir; ödeme tarihi, tutar ve mümkün olan işlem bilgileri dilekçede belirtilir. Var olmayan makbuz numarası uydurulmaz.

Word örneğindeki tüm alternatifler birlikte bırakılır mı?

Hayır. Nakit veya mektup seçeneği ve HMK m.84’ün ilgili bendi dosyaya göre seçilir. Son nüsha tek, tutarlı ve belgelerle destekli talep içermelidir.

Resmî mevzuat ve ilgili site yazıları

Kanun metni: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.84–89 (Adalet Bakanlığı). İlgili okumalar: teminatın azaltılması, ihtiyati tedbir teminatı, gider avansı.

Yazar: Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziki ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosya ve hukuki süreçler Mersin merkezli yürütülür. Bu örnek, gerçek dosya belgeleriyle doldurulmak üzere hazırlanmıştır.