Yeni Gıda EK-1 Listesinde Yoksa Satılabilir mi? 2026 Yönetmelik m.6
Kısa ve net cevap
Hayır. 20 Mayıs 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yalnızca Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan yeni gıdalar, EK-1’de belirtilen kullanım koşulları ve etiketleme gerekliliklerine uygun olmak şartıyla piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir. Bir ürün Yönetmelik anlamında yeni gıdaysa ve EK-1 izinli yeni gıdalar listesinde yer almıyorsa, Türkiye’de yeni gıda olarak piyasaya arz edilemez ve gıda üretiminde kullanılamaz.
Bu kuralın istisnası “ürün güvenli görünüyor”, “başka ülkede satılıyor”, “doğal”, “laboratuvar analizi uygun” veya “başvuru yapıldı” şeklindeki beyanlar değildir. Yönetmeliğin sistemi pozitif liste esasına dayanır: yeni gıda önce bilimsel/idari izin sürecinden geçer, ardından EK-1’e alınır; piyasaya arz ve kullanım hakkı bu liste kaydı ile doğar. Başvurunun yapılmış olması tek başına satış hakkı vermez.
- EK-1 yeni gıdalar listesi nedir?
- Listede olmayan ürün neden satılamaz?
- Gıda üretiminde kullanılabilir mi?
- Başvuru yapılmış olması yeterli mi?
- EK-1 kaydında hangi bilgiler bulunur?
- Kullanım koşulları nasıl uygulanır?
- Özel etiket şartları
- Piyasaya arz sonrası izleme
- İthal ürünlerde EK-1 kontrolü
- Tedarikçi kontrolü
- Liste dışı satışın sonucu
- Sık sorulan sorular
EK-1 yeni gıdalar listesi nedir?
Yönetmelik m.6/1, Tarım ve Orman Bakanlığının izin verilen yeni gıdaları EK-1’deki yeni gıdalar listesinde tuttuğunu düzenler. Bu liste, Türkiye’de yeni gıda olarak piyasaya arz edilebilecek ürünlerin temel hukuki kaynağıdır. Yeni gıda izin sistemi, “yasak olmayan her şey serbesttir” yaklaşımına değil, izin verilmiş ürünlerin listelenmesine dayanır.
EK-1 yalnız ürün adlarının bulunduğu basit bir katalog değildir. Yönetmelik m.8/4’e göre liste kaydında yeni gıdanın adı, spesifikasyonları, kullanım koşulları, ilave özel etiketleme gereklilikleri ve gerektiğinde piyasaya arz sonrası izleme yükümlülükleri yer alabilir. Bu nedenle işletmenin yalnız ürün adına bakması yeterli değildir; ürün satırındaki bütün şartlar okunmalıdır.
Yeni gıda kavramının 31 Aralık 2025 eşiği ve 10 kategorisi için Yeni Gıda Nedir? 31 Aralık 2025 Ölçütü ve 10 Kategori rehberimiz incelenebilir.
EK-1’de olmayan yeni gıda neden satılamaz?
Yönetmelik m.6/2 hükmü açıktır: yalnız EK-1’de yer alan yeni gıdalar, listede belirtilen koşullar altında piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir. Bu hüküm yeni gıda güvenliğini önceden izin sistemine bağlar.
Bir ürünün bilimsel olarak güvenli olduğuna ilişkin şirket içi çalışma, yabancı otorite kararı veya tedarikçi beyanı Türk mevzuatındaki liste şartını ortadan kaldırmaz. Türkiye’deki mevzuat bakımından ürünün EK-1’de yer alması gerekir.
Aynı şekilde ürünün “doğal”, “bitkisel”, “fermente”, “geleneksel”, “yüksek saflıkta” veya “organik” olarak pazarlanması yeni gıda izin rejimini değiştirmez. Hukuki soru, ürünün Yönetmelik anlamında yeni gıda olup olmadığı ve izinli listede bulunup bulunmadığıdır.
Liste dışı yeni gıda başka bir gıdanın içinde kullanılabilir mi?
Hayır. m.6/2 yalnız yeni gıdanın doğrudan son tüketiciye satışını değil, gıdalarda kullanımını da EK-1 listesine bağlar. Bu nedenle liste dışı bir yeni gıda bileşeni, içecek, yoğurt, bar, şekerleme, hazır yemek, takviye edici gıda veya başka ürünün içine eklenerek dolaylı biçimde piyasaya verilemez.
İşletme yeni gıda bileşenini tedarikçiden B2B olarak satın alıyorsa da sonuç değişmez. Nihai gıdayı üreten işletme, kullandığı bileşenin EK-1 statüsünü kontrol etmek zorundadır. Tedarikçinin “yalnız endüstriyel kullanım içindir” etiketi izin yerine geçmez.
Takviye edici gıdalarda önceki kullanım geçmişi bulunan bazı bileşenler normal gıdalarda kullanılmak istendiğinde m.4/1-h/10 kapsamında yeni gıda sayılabilir. Bu nedenle “takviyede yıllardır satılıyor” gerekçesi normal gıdada liste kontrolünü ortadan kaldırmaz.
Yeni gıda başvurusu yapılmış olması satış için yeterli mi?
Hayır. Yönetmelik m.9 başvuru sürecini düzenler; m.10 ve m.11 bilimsel değerlendirme ve karar aşamalarını öngörür. Başvuru dosyasının Genel Müdürlüğe sunulması, ürünün izinli listede bulunduğu anlamına gelmez.
Başvuru sürecinde bilimsel komisyon ürünün güvenilirliği, amaçlanan kullanım koşulları, tüketim düzeyi ve diğer teknik unsurları değerlendirir. Olumlu sonuçtan sonra EK-1 listesinde gerekli değişiklik yapılır. Piyasaya arz hakkı listeye alınma ve listede belirlenen şartlara uyma sonucunda doğar.
İşletmenin ürün lansmanı, ambalaj baskısı ve dağıtım sözleşmelerini “başvurumuz sonuçlanmak üzere” varsayımına göre kurması hukuki ve ticari risk yaratır. EK-1 kaydı kesinleşmeden satışa başlanmamalıdır.
EK-1 kaydında hangi bilgiler bulunabilir?
Yönetmelik m.8/4, yeni gıda listesine eklenen bir ürünün kaydında en az yeni gıdanın tanımı ve spesifikasyonlarının yer alabileceğini; ayrıca kullanım koşulları, ilave özel etiketleme gereklilikleri ve uygun olduğu durumda piyasaya arz sonrası izleme şartlarının belirlenebileceğini düzenler.
Spesifikasyon, ürünün kimliğini sınırlar. Aynı ticari ada sahip fakat farklı saflık, üretim yöntemi, bileşim veya teknik özellikteki ürünün listelenmiş ürünle aynı olduğu varsayılamaz. Tedarikçi teknik spesifikasyonu EK-1 kaydıyla karşılaştırılmalıdır.
Listeye eklenen yeni gıda bir başka gıdanın yerine geçecekse ve beslenme açısından dezavantaj yaratma riski varsa, tüketicinin yanıltılmaması için kullanım veya etiket şartları belirlenebilir. Bu nedenle EK-1 satırı ürün geliştirme ve etiket ekiplerinin birlikte incelemesi gereken düzenleyici belgedir.
EK-1’deki kullanım koşulları bağlayıcı mı?
Evet. Ürünün listede bulunması sınırsız kullanım hakkı vermez. m.6/2, listede belirtilen kullanım koşullarına uygunluğu açıkça piyasaya arz ve kullanım şartı yapar. Hangi gıda kategorilerinde, hangi maksimum miktarda veya hangi tüketici grubuna yönelik kullanımın izinli olduğu EK-1 kaydında düzenlenebilir.
Bir yeni gıdanın yalnız takviye edici gıdada belirli dozda kullanımı izinliyse, aynı maddeyi içeceğe veya çocuk gıdasına eklemek için liste kaydı ayrıca izin vermelidir. “Aynı bileşen” olması gıda kategorisi sınırını aşma hakkı vermez.
Üretim reçetesi hazırlanırken EK-1’deki azami miktar ile tedarikçinin tavsiye edilen kullanım oranı karşılaştırılmalıdır. Tedarikçi önerisi mevzuat sınırından yüksekse mevzuat sınırı uygulanır.
Yeni gıdada özel etiket şartları nasıl uygulanır?
Yönetmelik m.8/4 kapsamında yeni gıdaya özel etiketleme gereklilikleri belirlenebilir. Bu şartlar genel gıda etiketleme mevzuatına ek olarak uygulanır. İşletme yalnız standart içerik listesi hazırlayarak özel EK-1 uyarısını atlayamaz.
Özel etiket yükümlülüğü, ürünün adını, belirli tüketici gruplarına yönelik uyarıyı, aşırı tüketim sınırını veya başka kullanım bilgisini içerebilir. Hangi ifadenin gerektiği ilgili EK-1 satırından belirlenir.
Yeni gıda takviye edici gıdada kullanılıyorsa ayrıca takviye edici gıdaların etiket, reklam ve sağlık beyanı kuralları uygulanır. Reklam sınırları için Takviye Edici Gıda Reklam Kuralları 2026 rehberimiz incelenebilir.
EK-1’de piyasaya arz sonrası izleme şartı bulunabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.8/4 ve m.23, belirli yeni gıdalarda piyasaya arz sonrası izleme yükümlülüğü öngörülmesine imkân verir. Bakanlık, kullanımın izin kararındaki güvenilirlik sınırları içinde kalıp kalmadığını takip etmek için belirli koşullar ve bilgi talepleri belirleyebilir.
Liste kaydında izleme şartı bulunan ürün için işletme yalnız satış miktarını değil, izin kararında istenen tüketim veya güvenilirlik verilerini de toplayabilecek sistem kurmalıdır. Bakanlık ayrıca genel gıda mevzuatı kapsamında doğabilecek izleme yükümlülüklerine ek şartlar getirebilir.
İzleme yükümlülüğüne uyulmaması, ürün EK-1’de bulunsa bile Yönetmelik şartlarına aykırılık oluşturur. Piyasaya arz sonrası izleme ayrı bir rehberde ayrıca ele alınacaktır.
Yabancı ülkede izinli yeni gıda Türkiye’ye ithal edilebilir mi?
Yabancı ülke izni tek başına yeterli değildir. Türkiye’de yeni gıda olarak sınıflandırılan ürün için Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği uygulanır. Ürün EK-1’de bulunmalı ve Türkiye’deki kullanım/etiket koşullarına uymalıdır.
İthalatçı ürün siparişi vermeden önce EK-1 kaydını güncel metinden kontrol etmelidir. Yabancı ürünün ticari adı ile EK-1’deki isim benzer olsa bile spesifikasyonların aynı olduğu doğrulanmalıdır.
Başka ülkeden gelen ve en az 25 yıllık güvenilir tüketim geçmişi bulunan belirli ürünler için m.13-19 arasında geleneksel gıda bildirimi/başvurusu yolu vardır. Ancak bu özel süreç tamamlanmadan ürün Türkiye’de otomatik izinli sayılmaz.
Tedarikçi uygunluk beyanı tek başına yeterli mi?
Hayır. Tedarikçi “EU novel food approved”, “Türkiye’ye uygundur” veya “EK-1 uyumlu” şeklinde beyan verebilir; ancak nihai gıdayı piyasaya arz eden işletmenin kendi mevzuat kontrolü devam eder. İşletme ürünün tam teknik spesifikasyonunu EK-1 kaydıyla karşılaştırmalıdır.
Tedarikçi formül, üretim yöntemi, saflık veya kaynak materyal değiştirirse listelenmiş ürünle teknik eşleşme bozulabilir. Bu nedenle sözleşmeye teknik değişikliklerin önceden bildirilmesi şartı eklenmelidir.
Ürünün yeni gıda statüsü belirsizse satışa başlamadan önce Genel Müdürlüğe danışılmalıdır. Danışma prosedürü için Yeni Gıda Statüsünden Emin Değilseniz Bakanlığa Danışmak Zorunlu mu? rehberimiz kullanılabilir.
EK-1 dışında yeni gıda satılırsa ne olur?
Yönetmelik m.30, hükümlere aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanunun ilgili maddelerine göre yaptırım uygulanacağını düzenler. EK-1’de bulunmayan yeni gıdanın piyasaya arz edilmesi veya başka gıdanın üretiminde kullanılması, m.6/2’deki temel izin şartına aykırıdır.
Somut olayın niteliğine göre idari para cezası, ürünün piyasaya arzının durdurulması, piyasadan çekilmesi, geri çağrılması veya diğer resmi kontrol tedbirleri uygulanabilir. Ürün aynı zamanda insan sağlığı bakımından risk taşıyorsa güvenilir olmayan gıdaya ilişkin hükümler de ayrıca uygulanır.
Tedarikçinin yanlış beyanı nedeniyle uygunsuz ürün kullanılmışsa işletmenin tedarikçiye karşı sözleşmesel ve tazminat hakları ayrıca doğabilir; bu durum resmi makamlar karşısındaki mevzuat sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
EK-1 kontrolü için 10 adımlı uygulama
- Ürünün Yönetmelik anlamında yeni gıda olup olmadığını belirleyin.
- Güncel EK-1 listesinde ürün adını arayın.
- Teknik spesifikasyonu listedeki ürün tanımıyla karşılaştırın.
- İzin verilen gıda kategorilerini kontrol edin.
- Azami kullanım miktarlarını reçeteye işleyin.
- Özel tüketici grubu sınırlamalarını kontrol edin.
- İlave etiket gerekliliklerini ambalaja aktarın.
- Piyasaya arz sonrası izleme şartı varsa sistem kurun.
- Tedarikçi değişikliğinde eşleşmeyi yeniden doğrulayın.
- Ürün listede yoksa izin tamamlanmadan piyasaya arz veya üretimde kullanım yapmayın.
Resmî kaynaklar
- 20 Mayıs 2026 tarihli Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği
- Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Uygulama Tebliği (2026/3)
- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü
Sık Sorulan Sorular
1. Yeni gıda EK-1’de yoksa satılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.6/2 yalnız EK-1’de yer alan yeni gıdaların piyasaya arzına izin verir.
2. Liste dışı yeni gıda başka bir gıdanın içinde kullanılabilir mi?
Hayır. m.6/2 gıdalarda kullanımı da EK-1 listesine bağlar.
3. Başvuru yapılmış olması satış hakkı verir mi?
Hayır. Ürün izin süreci tamamlanıp EK-1’e alınmadan piyasaya arz edilemez.
4. Ürün başka ülkede izinliyse EK-1 şartı kalkar mı?
Hayır. Türkiye’de Türk Gıda Kodeksi ve Türkiye’deki izinli yeni gıdalar listesi uygulanır.
5. EK-1’de ürün adının bulunması tek başına yeterli mi?
Hayır. Spesifikasyon, kullanım koşulları, özel etiket ve varsa izleme şartlarının tamamı uygulanmalıdır.
6. Tedarikçi uygunluk belgesi yeterli mi?
Hayır. İşletme kendi ürününün teknik spesifikasyonunu güncel EK-1 kaydıyla doğrulamalıdır.
7. Takviye edici gıdada kullanımı izinli madde normal gıdada da kullanılabilir mi?
Yalnız EK-1 kaydı normal gıdadaki kullanım kategorisini de kapsıyorsa kullanılabilir; önceki takviye kullanımı tek başına yeterli değildir.
8. EK-1’de özel etiket şartı olabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.8/4 ilave özel etiketleme gerekliliklerinin belirlenmesine izin verir.
9. Piyasaya arz sonrası izleme şartı olabilir mi?
Evet. m.8/4 ve m.23 kapsamında belirli yeni gıdalar için izleme yükümlülüğü öngörülebilir.
10. Liste dışı satışın yaptırımı nedir?
Yönetmelik m.30 uyarınca 5996 sayılı Kanunun ilgili yaptırım hükümleri ve ürün güvenliği tedbirleri uygulanır.
11. Statüden emin değilsek ne yapmalıyız?
m.5/2 uyarınca piyasaya arzdan önce Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne danışılmalıdır.
12. EK-1 listesi statik midir?
Hayır. Yeni izinler, kullanım şartı değişiklikleri ve diğer mevzuat kararlarıyla liste güncellenebilir; işletme güncel kaydı kullanmalıdır.
Hukuki değerlendirme ve E-E-A-T notu
Bu içerik Yeni Gıdalar Yönetmeliğinin özellikle m.6, m.8, m.9-11, m.23 ve m.30 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yeni gıda izin sistemi pozitif liste sistemidir; ürünün piyasaya arz ve kullanım hakkı güncel EK-1 kaydı ve kayıttaki şartların tamamına uyulmasıyla doğar.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
