Yıpranmış Pay Senedi Yenileme Talep Dilekçesi | TTK 488
Yıpranmış pay senedi yenileme talep dilekçesi, elde bulunan pay senedinin tedavülü mümkün olmayacak derecede yıpranması veya bozulması yahut içeriğinin ve ayırt edici özelliklerinin tereddütsüz anlaşılamaması nedeniyle şirkete sunulur. TTK 488/1, senet sahibine giderlerini peşin ödemek şartıyla yeni senet veya ilmühaber isteme hakkı verir. Bu hak için şirket sermayesinin yüzde onuna sahip olma koşulu aranmaz. Başvurunun dayanağı azlık sıfatı değil, mevcut belgenin sahibi olmak ve kanunda belirtilen bozulmayı göstermektir.
Aşağıdaki örnek, halka açık olmayan anonim şirkette mevcut nama yazılı pay senedinin aslını elinde tutan, sahipliği ve pay miktarı şirket kayıtlarıyla belirli kişi için hazırlanmıştır. Senet kaybolmamıştır; fiziksel belge incelemeye sunulabilecek durumdadır. Başvuru sermaye artırımı, yeni pay edinimi, senedin hamiline dönüştürülmesi veya başkasına devri değildir. Eski belgeyle temsil edilen payların yeni belgede doğru gösterilmesi ve giderin gerçek hesap üzerinden ödenmesi istenir.
TTK 488 hangi durumda yeni pay senedi isteme hakkı verir?
TTK 488/1 iki durumu kapsar. Birincisi senet veya ilmühaberin tedavülü mümkün olmayacak derecede yıpranmış ya da bozulmuş olmasıdır. İkincisi içeriğinin veya ayırt edici özellik ve niteliklerinin tereddüde yer bırakmayacak tarzda anlaşılamamasıdır. Dilekçe bu durumlardan gerçek belgede bulunanı açıklar. Sadece eski tarihli olmak, her senedin kanuni ölçüde yıprandığını göstermez. Görünümün eskimesiyle hukuki dolaşım ve tanınabilirlik sorunu aynı şey değildir.
Hakkı kullanan senet sahibidir. Madde azlık oranı veya bütün ortakların birlikte istemi şeklinde koşul koymaz. Başvurucu kendi belgesini ve sahipliğini gösterir. Şirketteki pay oranı küçük olsa da bu oran tek başına TTK 488 istemini engelleyen gerekçe değildir. Bu yazıdaki örnek nama yazılı senet içindir; hamiline senetlerin kayıt ve bildirim sistemi ile kaydi payların izlenmesi ayrıca ele alınmalıdır.
Maddede ilmühaber de yer alır. Ancak pay senedi sahibinin dilekçesine belgeyi incelemeden ilmühaber adı yazılmaz. Mevcut belgenin başlığı, çıkarılma kaydı ve hangi payları temsil ettiği belirlenir. İlmühaber için talep hazırlanırken mevcut belge ve istenen yeni belgenin türü doğru belirtilir. Bu örnekteki alanları doldururken gerçek belgenin niteliği korunur; farklı türde belgenin yalnız başlığı değiştirilerek aynı işlemden çıktığı varsayılmaz.
TTK 486/3 azlığın henüz bastırılmamış nama yazılı senetleri istemesini, TTK 488 ise mevcut yıpranmış veya bozulmuş belgenin değiştirilmesini düzenler. İlkinde bütün ilgili hak sahiplerine dağıtım konusu vardır. Burada belirli eski belgenin yenilenmesi istenir. Bu farklılık dilekçenin konusu, ekleri ve gider koşulunu değiştirir. Mevcut belge yenilenirken şirketteki bütün senetlerin yeniden basılması talep edilmez.
Yıpranma ve okunamama dilekçede nasıl somutlaştırılır?
Başvurucu senedin hangi kısmının zarar gördüğünü belirtir. Yırtılma, suyla bozulma, yazının silinmesi veya ayırt edici işaretlerin okunamaması gerçek belgede mevcut olduğu ölçüde açıklanır. Hasarın yeri ve etkisi anlatılır. Şirket unvanı, pay adedi, itibari değer, sahip adı veya imza bölümünden hangisinin okunamadığı açık tutulur. Belgenin bütünü görülebiliyorsa yalnız küçük bir bölümün fotoğrafıyla mevcut durum olduğundan ağır gösterilmez.
Ön ve arka yüz görüntüleri ayrı hazırlanır. Eksik veya kopmuş parça başvurucunun elindeyse bunun varlığı da gösterilir. Görüntüler üzerine bilgisayarla yeni numara veya imza eklenmez. Okunamayan alana tahmini bilgi yazılacaksa bu bilgi senetten doğrudan okunmuş gibi sunulamaz. Şirketin eski basım ve teslim kayıtlarından elde edilen bilgi, kaynağı belirtilerek ayrı açıklanır. Bu düzen, eski belgenin neyi temsil ettiğinin denetlenmesini sağlar.
Hasar tarihi biliniyorsa gerçek tarih yazılır. Tarih belirlenemiyorsa başvurucu bilmediği günü olay tarihi diye üretmez; belgeyi mevcut halde fark ettiği tarih ile hasarın kesin tarihi ayrılır. Senedin nerede saklandığı veya hasarın nasıl oluştuğu hakkında kayıt bulunuyorsa eklenir. Yenileme hakkı için olmayan bir polis tutanağı veya bilirkişi raporu her dosyada zorunlu ek diye gösterilmez. Gerçek mevcut deliller sunulur.
Belge tedavüle elverişli olmayacak ölçüde bozulmuşsa bu etki anlatılır. Yalnız kozmetik çizik için kesin kanuni yıpranma sonucu kurulmaz. Şirketin fiziki incelemesi gereken nokta açık belirtilir. Başvurucu senedin hasarını gizleyen onarımı veya kendi yaptığı eklemeyi açıklamadan belgeyi orijinal haldeymiş gibi sunmaz. Metin, belgenin hukuki niteliğini etkileyen somut sorun üzerine kurulur ve sıradan daha güzel baskı istemine dönüşmez.
Senet sahibi ve temsil edilen paylar nasıl belirlenir?
Nama yazılı senette başvurucunun adı veya ticaret unvanı ile şirketin pay kayıtları karşılaştırılır. Gerçek kişi adında veya tüzel kişi unvanında değişiklik bulunuyorsa değişiklik belgesi eklenir. Belgeyi elinde tutan kişinin başka biri adına saklıyor olması onu otomatik senet sahibi yapmaz. Vekil başvuruda vekilin kimliği ile adına hareket ettiği hak sahibi ayrı gösterilir. Dilekçeyi imzalayan kişinin yetkisi gerçek kayıtla açıklanır.
Senet numarası, tertibi, pay grubu, içerdiği pay sayısı ve toplam itibari değeri ayrı alanlardır. Bir senedin çok sayıda payı temsil etmesi mümkündür. Bu nedenle senet adedi sermaye payı oranı yerine kullanılmaz. Eski belgedeki okunabilir bilgiler şirketin eski çıkarılma ve teslim kayıtlarıyla eşleştirilir. Yeni senette mevcut pay adedinden fazla pay istemek yenileme değildir. Başvurunun kapsamı aynı hakların doğru belgelenmesidir.
Ödenmiş pay bedeli de doğru gösterilir. TTK 487/2 nama yazılı senette ödenmiş miktarın açıklanmasını düzenler. Eski senedin bozulması, ödenmemiş bedeli ödenmiş hale getirmez. Güncel gerçek ödeme kaydı dosyada varsa bu kayıt belirtilir. Yenileme sırasında geçmiş ödeme ve sermaye işlemlerinin nasıl belgelendiği açıklanır. Senedin üstündeki silinmiş rakam yerine başvurucu lehine rastgele yüksek bir tutar yazılamaz.
Pay sahipliği veya aynı belgeye ilişkin hak sahipliği çekişmesi bulunuyorsa dilekçede bu uyuşmazlık saklanmaz. TTK 488 basım talebi, çekişmeli mülkiyetin kendiliğinden başvurucuya geçtiği sonucunu doğurmaz. Bu örnek kayıtları belirli ve belgenin aslı elde bulunan dosyaya yöneliktir. Kayıp, çalınma, üçüncü kişinin elindeki senet veya birbirine rakip belge iddiaları bu kapsamda basit fiziksel yenileme gibi yürütülmez.
Yenileme giderinin peşin ödenmesi nasıl düzenlenir?
TTK 488 giderlerin peşin ödenmesini hak kullanımının koşulu olarak düzenler. Başvurucu bu koşulu metinden çıkarıp işlemin genel olarak ücretsiz yapılmasını istemez. Şirketin bildirdiği gerçek gider dökümü ve ödeme bilgisi alınır. Basım, güvenlik ve ilgili işlem kalemlerinin tutarı belirtilir. Kanunda bütün şirketler için aynı sabit yenileme bedeli yazılı değildir; dilekçeye doğrulanmamış ücret veya rastgele matbaa maliyeti eklenmez.
Başvuruda gider henüz bildirilmemişse döküm ve ödeme yöntemi istenir; ödemenin yapıldığı iddia edilmez. Gider önceden bildirilmiş ve gerçekten yatırılmışsa tarih, tutar, dekont ve ilgili şirket hesabı yazılır. Aynı metinde hem ödemedim hem tamamını ödedim açıklaması bırakılmaz. Başvurucuya ait gerçek dosya durumuna göre paragraf tamamlanır. Ödeme belgesinin hangi senedin yenilenmesine ilişkin olduğu açıklamasında izlenebilir tutulur.
Bildirilmiş gider hakkında uyuşmazlık varsa hangi kalemin neden tartışıldığı somutlaştırılır. Peşin ödeme koşulunun varlığı, açıklanmamış her tutarın koşulsuz kabul edildiği anlamında yazılmaz. Ancak başvurucu ödemediği gideri yatırmış gibi gösteremez. Şirketten hesap ve belge açıklaması istemekle ödemenin yapılmış olması ayrı aşamalardır. Talep dosyası, giderin bildirimi ve fiili ödeme kaydıyla tamamlanır.
| Aşama | Dosya kaydı | Kontrol |
|---|---|---|
| Eski belgeyi tanımlama | Senet görüntüsü ve şirket kayıtları | Numara, pay ve sahiplik |
| Hasarı gösterme | Ön/arka yüz ve açıklama | TTK 488 ölçüsündeki sorun |
| Giderin bildirilmesi | Döküm ve ödeme bilgisi | Gerçek tutar ve kalemler |
| Peşin ödeme | Dekont veya tahsilat belgesi | İlgili senetle eşleştirme |
| Eski ve yeni belge teslimi | İki ayrı işlem kaydı | Mükerrer dolaşımın önlenmesi |
Yıpranmış nama yazılı pay senedi yenileme dilekçesi örneği
Yıpranmış pay senedi yenileme talebini Word olarak indir. Hasar, senet ve gider alanları gerçek belgelerle doldurulur. Gider paragrafında fiili ödeme durumu seçilir. Hazırlık sayfası şirkete gönderilecek nüshadan çıkarılır.
[ANONİM ŞİRKETİN TAM UNVANI]
YÖNETİM KURULUNA
BAŞVURAN: [Senet sahibinin adı soyadı/unvanı ve adresi]
VEKİLİ: [Varsa ad ve temsil belgesi]
ŞİRKET: [Sicil numarası ve merkez]
SENET: [Nama yazılı senet numarası, tertibi, pay grubu, pay adedi ve itibari değer]
KONU: TTK 488 uyarınca mevcut yıpranmış/bozulmuş nama yazılı pay senedinin, giderleri peşin ödenerek yeni senetle değiştirilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Senet tanımı] belgesinin sahibiyim. Senetle temsil edilen [pay sayısı, grup ve itibari değer] paylara ilişkin şirket kayıtları ve sahipliğimi gösteren belgeler Ek-1’dedir. Başvuru pay devri veya yeni pay yaratılması istemi değildir.
2. Mevcut senet [gerçek hasarın yeri, türü ve etkisi] nedeniyle [tedavülü mümkün olmayacak ölçüde yıpranmış/bozulmuş veya içeriği ve ayırt edici özellikleri tereddütsüz anlaşılamayan gerçek durum] halindedir. Ön ve arka yüz görüntüleri Ek-2’dedir. Okunamayan bilgiler şirketin [gerçek kayıt] belgesinden ayrıca gösterilmiştir.
3. Senedin aslı tarafımdadır ve incelemeye sunulacaktır. Senet kaybolmuş değildir. Aslın tesliminde mevcut durumunun, numarasının ve ek parçalarının tutanakla kaydedilmesini; eski belgenin işlem kaydıyla yeni senedin ilişkilendirilmesini talep ediyorum.
4. TTK 488 giderlerin peşin ödenmesi koşulunu düzenler. [Gerçek duruma uygun tek açıklama: Gider dökümü ve ödeme bilgisi henüz bildirilmediğinden bunların yazılı bildirilmesini istiyorum ve bildirilen gerçek gideri peşin ödeyeceğim / bildirilen gideri tarih ve tutar bilgisiyle peşin ödedim, ödeme belgesi Ek-3’tedir.]
5. Eski senedin temsil ettiği gerçek paylara ilişkin yeni nama yazılı pay senedinin TTK 487 bilgileri ve şekil koşullarıyla düzenlenmesini istiyorum. Senet ve pay defteri bilgilerinin mevcut sahiplik, pay adedi, itibari değer ve ödenmiş bedel kayıtlarıyla uyumu sağlanmalıdır.
6. Gider, inceleme ve teslim işlemlerinin [iletişim adresi] üzerinden yazılı bildirilmesini; yeni senedin tarafıma veya yetkili temsilcime teslim belgesiyle verilmesini talep ediyorum. Yenileme talebi pay türünü değiştirme veya haklarımdan feragat iradesi içermez.
HUKUKİ DAYANAK: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.488 ve yeni senedin şekli yönünden m.487.
SONUÇ VE TALEP: Mevcut yıpranmış/bozulmuş senet incelenerek TTK 488 kapsamındaki yenileme işleminin yapılmasını, gerçek gider ve ödeme durumunun kayda bağlanmasını, eski belgenin işlem kaydıyla ilişkilendirilmiş kanuni şekle uygun yeni senedin düzenlenip teslim edilmesini ve sonucun yazılı bildirilmesini talep ederim. [Tarih]
Senet sahibi / Vekili
[Ad soyad veya unvan, yetkili kişi ve imza]
EKLER: Ek-1 Senet sahipliği ve pay kayıtları; Ek-2 mevcut senedin ön/arka yüz görüntüsü ve hasar açıklaması; Ek-3 varsa gerçek gider bildirimi ve ödeme belgesi; Ek-4 ilgili şirket yazışmaları; Ek-5 varsa temsil belgesi. Senet aslı tutanakla ayrıca incelemeye sunulur.
Senedin aslı şirkete teslim edilirken hangi kayıt tutulur?
Asıl belge verilmeden mevcut ön ve arka yüz görüntüsü saklanır. Teslimde alıcının şirket adına hangi sıfatla belge aldığı belirlenir. Tutanakta senet numarası okunabildiği ölçüde yazılır; okunamayan alan ve belgenin fiziki durumu açıklanır. Eksik veya ayrılmış parça varsa kayda eklenir. Dilekçenin teslim alındı kaydı ile senedin aslının teslim kaydı ayrı tutulur. Yalnız başvuru yapılmış olması belgenin aslının da şirkete verildiğini göstermez.
Eski senedin inceleme ve değiştirme işlemi, mevcut haklarla yeni belge arasında izlenebilir bağlantı kurmalıdır. Başvurucu kendi başına eski senedi imha ederek şirkete yalnız fotoğrafını göndermez. Şirketin teslim aldığı eski belge hakkında yaptığı işlem yazılı kayda bağlanır. Burada her şirkete uygulanacak tek bir fiziksel imha yöntemi kanuni zorunluluk diye üretilmez. Amaç eski ve yeni belgenin kontrolsüz olarak birlikte dolaşmasını önlemektir.
Asıl belge gönderilecekse teslim yöntemi ve şirketin kabul bilgisi önceden netleştirilir. Takip kaydı yalnız zarfın teslimini gösteriyorsa zarf içeriği ayrıca belgelenir. Vekil belgeyi teslim ediyorsa temsil ve teslim yetkisi açık tutulur. Başvurucu hasarlı belgeyi belgesiz biçimde üçüncü kişiye bırakıp daha sonra hangi senedi verdiğini kanıtlama sorununa sürüklenmez. İlgili işlemde alındı belgesi ve tarih temel dosya kayıtlarıdır.
Yeni pay senedi teslim alındığında nasıl kontrol edilir?
Yeni senet, eski belgenin temsil ettiği paylar ve gerçek şirket kayıtlarıyla karşılaştırılır. TTK 487/1 ve 2 bilgileri, sahibin adı/unvanı, yerleşim yeri ve ödenmiş bedel doğru gösterilmelidir. Yenileme sırasında tüzel kişi unvanı veya şirket sermayesinde gerçek bir değişiklik varsa hangi kaydın esas alındığı açıklanır. Fiziksel yenileme, mevcut pay adedini veya pay türünü belgesiz biçimde değiştiren işlem haline getirilemez.
Yeni senedin numarası eskisinden farklıysa eski ve yeni numaraların ilişkilendirildiği kayıt saklanır. Teslim tarihi, temsil edilen paylar ve alıcının sıfatı teslim belgesinde izlenir. Belgenin üstünde yalnız başvurucunun beklediği tutara bakmak yeterli değildir; tertip, grup ve pay sayısı da kontrol edilir. Senet adedi ile içerdiği pay adedi ayrı tutulur. Başvurucu yeni belgenin tam görüntüsünü ve ödediği gider belgesini aynı dosyada saklar.
Ret cevabı ve eksik işlem nasıl değerlendirilir?
Şirket hasarın TTK 488 kapsamına girmediğini bildiriyorsa hangi fiziki özelliğe dayanarak bu değerlendirmeyi yaptığı açıklatılır. Başvurucu gerçek hasarını belgesiyle gösterir; hafif görünüm kusurunu ağır okunamama diye sunmaz. Ret, sahipliğe veya pay kayıtlarına ilişkinse bu sorun fiziksel hasardan ayrı incelenir. Gider ödenmemişse ödenmiş iddiası sürdürülmez. Kanunda bulunmayan sabit günlük yenileme süresi üzerinden otomatik yaptırım sonucu üretilmez.
İşlem dosyasında dilekçe, teslim kaydı, senet görüntüleri, asıl teslim tutanağı, gider bildirimi, ödeme ve yeni senet teslimi bir arada bulunur. Böylece hangi aşamanın tamamlandığı görülebilir. Dava hazırlığı gerektiğinde bu gerçek kayıtlar değerlendirilir; şirketin sessiz kalması her durumda senedin iptal edildiği veya başvurucunun tüm taleplerinin kabul edildiği anlamında sunulmaz. Yenileme hakkının uygulanması somut belge ve işlem üzerinden izlenir.
Sık sorulan sorular
Yıpranmış pay senedi yenileme talebi hangi maddeye dayanır?
TTK 488/1’e dayanır. Maddede belirtilen bozulma veya tanınabilirlik sorunu bulunan senet için gideri peşin ödeyerek yenisini isteme hakkı düzenlenir.
Yüzde on sermaye payına sahip olmak gerekir mi?
Hayır. TTK 488 istemi senet sahibinin hakkıdır. Azlığın ilk senet basımı talebi TTK 486/3’te ayrı düzenlenir.
Her eski tarihli senet kanunen yıpranmış sayılır mı?
Hayır. Tedavülü mümkün olmayacak derecede bozulma veya içerik ve ayırt edici özelliklerin tereddütsüz anlaşılamaması somut olarak gösterilir.
Kanun ilmühaberi de kapsar mı?
Evet. TTK 488 pay senedi ve ilmühaberden söz eder. Başvuruda mevcut belgenin gerçek türü ve temsil ettiği paylar doğru belirtilir.
Yenileme giderini kim öder?
Madde senet sahibinin giderleri peşin ödemesini koşul olarak düzenler. Gerçek gider dökümü ve ödeme kaydı dosyada tutulur.
Gider henüz bildirilmediyse ödenmiş gibi yazılır mı?
Hayır. Döküm ve ödeme bilgisi istenir. Fiili ödeme ancak gerçek dekont veya tahsilat belgesiyle açıklanır.
Kayıp senet için aynı dilekçe kullanılır mı?
Hayır. Bu örnek aslı elde bulunan yıpranmış senede yöneliktir. Kayıp ve iptal işlemi farklı hukuki inceleme gerektirir.
Eski senet başvurudan önce imha edilir mi?
Başvurucu belgeyi kendi başına imha etmez. İnceleme ve teslim kayıtlarıyla eski ve yeni belgenin ilişkisi korunur.
Yenileme yeni pay veya farklı pay türü yaratır mı?
Bu istem yeni pay edinme veya tür dönüştürme işlemi değildir. Mevcut gerçek payların kanuni şekle uygun yeni belgede gösterilmesi istenir.
Word dosyasının hazırlık sayfası şirkete gönderilir mi?
Hayır. Hazırlık sayfası çıkarılır. İmzalı talep ve gerçek ekler sunulur; asıl senet ayrıca tutanakla teslim edilir.
Resmî kaynaklar ve site içi tamamlayıcı içerikler
Temel kaynak Mevzuat Bilgi Sistemi Türk Ticaret Kanunu m.488 ve m.487’dir. Metin 14 Şubat 2011 tarihli Resmî Gazete ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi kanun PDF’si üzerinden incelenir. Senedin fiziki durumu ve şirket kayıtları gerçek dosyadan alınır.
Henüz senet basılmamışsa azlığın nama yazılı pay senedi bastırma talebi; sahiplik kaydı için pay defterine kayıt talebi; farklı pay türündeki işlem için hamiline pay devri ve MKK bildirimi incelenir. Yıpranmış belge yenilemesi, bu işlemlerle aynı talep değildir.
İnceleme yöntemi: TTK 488’in somut bozulma, sahiplik ve peşin gider unsurları esas alınmıştır. İlk basım azlık oranı ve kayıp senet süreci aynı örneğe taşınmamış; sabit ücret, olmayan günlük süre veya uydurma yargı kararı kullanılmamıştır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu: Mersin’deki fizikî ofiste ve Türkiye genelindeki şirket dosyalarında senet aslı, pay kayıtları, gider ve teslim belgeleri birlikte incelenir. Başvuru, gerçek belgenin durumu ve doğru hak sahibinin kayıtlarıyla tamamlanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
