Yoksulluk Nafakası Talep Dilekçesi 2026 | TMK 175 Word

TMK 175 şartları

Talep eden eş boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmalı ve kusuru nafaka yükümlüsünden daha ağır olmamalıdır. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir. Miktar, talep ve mali güç sınırları içinde belirlenir.

Resmî kaynak: TMK m.175-176.

Dilekçe örneği

Yoksulluk Nafakası İçin TMK m.175 Hangi Şartları Arar?

TMK m.175 iki temel koşulu açıkça düzenler. Birincisi, nafaka isteyen tarafın boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmasıdır. İkincisi, nafaka isteyen tarafın kusurunun diğer eşten daha ağır olmamasıdır. Bu iki şart birlikte değerlendirilir. Kanun ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle “karşı taraf kusursuzsa nafaka ödemez” şeklindeki genel ifade doğru değildir.

Yoksulluk nafakası boşanmanın mali sonuçlarından biridir. Boşanma davası içinde talep edilecekse talep açıkça dilekçede veya usulüne uygun sonraki beyanlarda yer almalıdır. Boşanma hükmü sonrasında ayrı dava yolunun koşulları ve TMK m.178’deki zamanaşımı ayrıca dikkate alınır. Her dosyada talebin hangi aşamada ileri sürüldüğü kontrol edilmelidir.

“Boşanma Yüzünden Yoksulluğa Düşme” Ne Anlama Gelir?

Kanunun aradığı bağlantı, yoksulluk durumunun boşanma sonucunda ortaya çıkması veya boşanmayla devam edecek olmasıdır. Dilekçede yalnız “gelirim yok” cümlesi kullanılmamalıdır. Talep edenin düzenli geliri, çalışma durumu, sosyal güvenlik geliri, barınma gideri, zorunlu sağlık ve yaşam giderleri ile mevcut malvarlığı somutlaştırılmalıdır. Yoksulluk değerlendirmesi kişinin yalnız banka hesabındaki paraya bakılarak yapılmaz; düzenli geçim imkânının bütünü incelenir.

Talep eden çalışıyorsa yoksulluk nafakası hakkının kendiliğinden ortadan kalktığı varsayılmamalıdır. Çalışma gelirinin miktarı, düzenliliği ve zorunlu yaşam giderlerini karşılayıp karşılamadığı önemlidir. Buna karşılık yüksek ve düzenli gelir ile güçlü malvarlığı da yoksulluk iddiasını doğrudan etkiler. Bu nedenle gerçek gelir ve gider tablosu hazırlanmalıdır.

Kusur Ölçütü Nasıl Kurulur?

TMK m.175, nafaka isteyen tarafın tamamen kusursuz olmasını şart koşmaz; kusurunun diğer eşten daha ağır olmamasını arar. Eşit kusurlu veya daha az kusurlu taraf, diğer koşullar da varsa yoksulluk nafakası talep edebilir. Daha ağır kusurlu taraf ise m.175’teki şartı karşılamaz.

Kusur değerlendirmesi boşanmaya sebep olan somut olaylar üzerinden yapılır. Dilekçede “davacı kusursuzdur” şeklinde sonuç cümlesi yerine boşanma dosyasındaki vakıalar ve deliller esas alınmalıdır. Ayrı nafaka davasında kesinleşmiş boşanma hükmündeki kusur tespitleri dosyanın başlangıç noktasıdır. Doğrulanmamış olaylar veya sonradan üretilen genel suçlamalarla kusur tablosu değiştirilemez.

Nafaka Yükümlüsünün Kusuru Neden Şart Değildir?

TMK m.175’in ikinci fıkrası, nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmayacağını açıkça düzenler. Bu hüküm yoksulluk nafakasının cezalandırma amacı taşımadığını gösterir. Nafakanın amacı, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafın geçimine, diğer tarafın mali gücü oranında katkı sağlanmasıdır.

Bu nedenle dilekçede bütün ağırlığı karşı tarafın kusurunu artırmaya vermek yerine, m.175’in gerçek unsurları olan yoksulluk, kusur dengesi ve ödeme gücü açıkça gösterilmelidir. Kusur boşanma davasında ayrıca önemlidir; ancak nafaka miktarının tek ölçütü değildir.

Nafaka Miktarı İçin Sabit Bir Yüzde Var mı?

Hayır. TMK m.175, gelirin yüzde 10’u, yüzde 20’si veya başka bir sabit oran şeklinde formül koymaz. Kanun, nafakanın diğer tarafın mali gücü oranında belirlenmesini öngörür. Talep edilen aylık tutar; nafaka isteyenin zorunlu geçim ihtiyacı ile karşı tarafın ödeme gücü arasındaki dengeye göre somutlaştırılmalıdır.

Karşı tarafın geliri yüksek diye nafaka isteyen tarafın gerçek ihtiyacını aşan sınırsız bir tutar talep edilmesi kanuni ölçüte uymaz. Aynı şekilde yalnız asgari ücret veya tek maaş belgesine bakıp diğer düzenli gelir ve malvarlığı unsurlarını dışlamak da eksik inceleme yaratır. Dilekçede bilinen gelirler yazılmalı, bilinmeyen resmî kayıtların araştırılması talep edilmelidir.

Gelir ve Zorunlu Gider Tablosu Nasıl Hazırlanır?

Talep eden taraf bakımından aylık net gelir, varsa emekli aylığı veya düzenli kira geliri, kira veya konut gideri, elektrik-su-doğalgaz, ulaşım, zorunlu sağlık, gıda ve diğer temel yaşam giderleri ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Kredi kartı harcaması veya tüketici kredisi her durumda zorunlu geçim gideri değildir; borcun niteliği ve neden doğduğu ayrıştırılmalıdır.

Karşı taraf bakımından ücret, ticari kazanç, emekli aylığı, kira geliri, şirket ortaklığı ve kayda geçen malvarlığı unsurları bilindiği ölçüde yazılır. Mahkemeden SGK, tapu, trafik, vergi veya ticaret sicili kayıtlarının getirtilmesi talep edilebilir. Tahmini gelir rakamları kesin bilgi gibi sunulmamalıdır.

TMK m.176 Yoksulluk Nafakasının Sonraki Dönemini Nasıl Düzenler?

TMK m.176, irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakasının sona ermesi, kaldırılması, artırılması ve azaltılması bakımından özel hükümler içerir. Kanunda sayılan sona erme veya kaldırma hâlleri gerçekleştiğinde mevcut nafaka süresiz biçimde aynı şekilde devam etmek zorunda değildir. Bu nedenle hem nafaka isteyen hem nafaka yükümlüsü m.176’daki değişiklik sebeplerini takip etmelidir.

TMK m.176/4, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına izin verir. Beşinci fıkra ise hâkimin istem hâlinde gelecek yıllarda ödenecek miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre karara bağlamasına imkân tanır.

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Sona Erer veya Kaldırılır?

TMK m.176’ya göre irat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırma gündeme gelir. Bu ayrım önemlidir: bazı hâller kendiliğinden sonuç doğururken bazıları için mahkeme kararı gerekir.

Nafaka yükümlüsü kaldırma sebebine dayanıyorsa bunu ayrı dava ve delil düzeni içinde ileri sürmelidir. Ödeme kendiliğinden kesilmeden önce mevcut ilamın ve m.176’daki sebebin hukuki sonucu dikkatle kontrol edilmelidir. Aksi hâlde birikmiş nafaka ve icra riski doğabilir.

Yoksulluk Nafakası Ne Kadar Süreyle İstenebilir?

TMK m.175 metni, şartları oluştuğunda yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebileceğini düzenler. Bu ifade nafakanın hiçbir koşulda sona ermeyeceği anlamına gelmez. TMK m.176’daki sona erme, kaldırma, artırma ve azaltma sebepleri geçerlidir. Mahkeme kararı ve somut koşullar birlikte değerlendirilir.

Dilekçede kanunun “süresiz” ifadesi doğru aktarılmalı; buna karşılık m.176’daki değişiklik halleri de açıklanmalıdır. “Ömür boyu hiçbir şekilde kaldırılamaz” şeklindeki ifade kanuna aykırıdır.

Boşanma Davası Devam Ederken Tedbir Nafakası ile Farkı

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim TMK m.169 uyarınca eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re’sen alabilir. Bu süreçte hükmedilen tedbir nafakası, boşanmanın kesin sonucu olan yoksulluk nafakasından farklıdır. Tedbir nafakasının amacı dava devam ederken geçici koruma sağlamaktır.

Boşanma hükmünde yoksulluk nafakası isteniyorsa m.175 koşulları ayrıca değerlendirilir. Dava sürecinde tedbir nafakası alınmış olması, boşanma sonrasında otomatik olarak yoksulluk nafakasına dönüşmez. Sonuç ve istem bölümünde her iki talep ayrı gösterilmelidir.

Yoksulluk Nafakası ile İştirak Nafakası Karıştırılmamalıdır

Yoksulluk nafakası boşanan eş için; iştirak nafakası çocuk için ödenir. Çocuğun bakım ve eğitim giderleri TMK m.182 ve m.327-331 kapsamında değerlendirilir. Aynı boşanma davasında iki nafaka türü birlikte talep edilebilir, ancak tutarları ve hukuki gerekçeleri ayrı yazılmalıdır.

Örneğin aylık toplam “25.000 TL nafaka” talebi yerine bunun ne kadarının eş için yoksulluk, ne kadarının çocuk için iştirak nafakası olduğu sonuç bölümünde açıkça gösterilmelidir. Bu ayrım ilamın icrasında da önemlidir.

Talep Sonucunda Hangi Unsurlar Bulunmalıdır?

Dilekçenin sonuç kısmında talep edilen aylık nafaka miktarı, hangi kişi lehine istendiği, varsa gelecek yıllar için artış talebi ve yargılama giderleri açıkça yazılmalıdır. Talep, gerekçe bölümündeki gelir-gider tablosuyla uyumlu olmalıdır. Mahkemenin tamamen soyut “uygun miktar” ifadesinden somut rakam üretmesine bırakmak yerine hukuki korunma talebi belirlenmelidir.

Boşanma davası içinde yoksulluk nafakası isteniyorsa boşanma talebiyle bağlantısı açık kurulmalı; ayrı dava açılıyorsa önceki boşanma ilamı, kesinleşme bilgisi ve sürelere ilişkin hukuki durum dosyaya eklenmelidir.

Delil Dosyasında Neler Bulunmalıdır?

• Boşanma dava dosyası veya kesinleşmiş boşanma ilamı.
• Nüfus kayıtları.
• SGK hizmet ve gelir kayıtları.
• Maaş bordroları veya emekli aylığı belgeleri.
• Kira sözleşmesi ve temel yaşam giderlerine ilişkin belgeler.
• Sağlık nedeniyle düzenli gider varsa rapor ve faturalar.
• Tapu, araç ve ticaret sicili araştırma talepleri.
• Yurt dışı gelir varsa doğrulanabilir yabancı çalışma ve gelir belgeleri.

Çalışmayan Eş Her Zaman Nafaka Alır mı?

Hayır. Çalışmamak tek başına otomatik yoksulluk nafakası hakkı yaratmaz. TMK m.175’in bütün şartları birlikte incelenir: boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, kusurun daha ağır olmaması ve diğer tarafın mali gücü. Çalışmayan kişinin çalışma kapasitesi, yaşı, sağlık durumu ve gerçek geçim kaynakları dosyanın somut verileridir.

Aynı şekilde çalışan eşin de otomatik olarak nafaka hakkını kaybettiği söylenemez. Gelirin yoksulluğu ortadan kaldırıp kaldırmadığı gerçek rakamlarla değerlendirilir. Bu nedenle başlık düzeyinde “çalışan eş nafaka alamaz” veya “çalışmayan eş kesin nafaka alır” gibi kategorik cümleler kullanılmamalıdır.

Uygulamada En Sık Hatalar

• Yoksulluk nafakasını eşin kusuruna verilen ceza gibi anlatmak.
• Nafaka yükümlüsünün kusurunu zorunlu şart sanmak.
• Talep edenin daha ağır kusurlu olup olmadığını tartışmamak.
• Gelir ve zorunlu giderleri belgesiz genel cümlelerle anlatmak.
• Sabit yüzde formülü varmış gibi hesap yapmak.
• Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakasını aynı talep sanmak.
• TMK m.176’daki sona erme ve değişiklik hallerini göz ardı etmek.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.175-176 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’deki aile mahkemelerinde de talep edenin gerçek geçim durumu, kusur dengesi ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücü dosyanın somut belgeleriyle değerlendirilir. Yaşam maliyetleri yerel gider belgelerine yansıyabilir; ancak kanuni şartlar şehirden şehre değişmez.

Taraflardan biri Almanya, Hollanda, Fransa veya başka bir ülkede yaşıyorsa yabancı gelir belgesinin para birimi, vergi sonrası net tutarı ve ödeme dönemi açıklanmalıdır. Yabancı belgeler gerektiğinde apostil/tasdik ve Türkçe tercüme kurallarına uygun sunulur. Yurt dışı geliri tahmin edilerek kesin rakam gibi yazılmamalıdır.

İlgili İçerikler

Çocuk için nafaka talebi bakımından iştirak nafakası dilekçesi, mevcut nafakanın yükseltilmesi için nafaka artırım davası ve boşanmanın diğer mali sonucu için TMK m.174 tazminat dilekçesi incelenebilir.

Yoksulluk Nafakası Boşanma Davasında Ne Zaman İstenmelidir?

Boşanmanın fer’î sonucu olarak yoksulluk nafakası isteniyorsa talep, HMK’nın talep sonucu ve iddia-savunmanın genişletilmesine ilişkin kuralları içinde usulüne uygun şekilde ileri sürülmelidir. Mahkeme yoksulluk nafakasına taraf hiç talep etmemişken kendiliğinden hükmedemez. Bu nedenle dava dilekçesi veya cevap/karşı dava aşamasında nafaka türü, aylık miktar ve başlangıç talebi açıkça kurulmalıdır.

Boşanma hükmü kesinleştikten sonra ayrı dava açılacaksa TMK m.178’deki boşanma sebebiyle doğan dava haklarının bir yıllık zamanaşımı kuralı ayrıca kontrol edilmelidir. Bu süre, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren hesaplanır. Dilekçede kesinleşme şerhi ve tarih bu nedenle temel belgedir.

Çalışma Kapasitesi ile Fiili Gelir Ayrı İncelenir

Talep eden eşin çalışma çağında ve meslek sahibi olması tek başına yoksulluk nafakasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Gerçek ve düzenli gelir, iş bulma imkânı, yaş, sağlık, bakım yükümlülükleri ve evlilik süresindeki çalışma düzeni birlikte değerlendirilir. Buna karşılık çalışabilecek durumda olduğu hâlde gerçek gelirini gizleyen veya çalışmayı sırf nafaka amacıyla bıraktığı ileri sürülen taraf bakımından iddia somut delillerle tartışılır.

Mahkeme varsayımsal maaş uydurmaz. Mesleki geçmiş, SGK kaydı, eğitim, önceki gelir ve güncel iş durumu dosyaya sunulur. Çalışma kapasitesi ile fiilen elde edilen gelirin neden farklı olduğu açıklanmalıdır.

Nafaka Yükümlüsünün Ödeme Gücü Nasıl Sınır Oluşturur?

TMK m.175, nafakanın diğer tarafın mali gücü oranında istenebileceğini düzenler. Bu nedenle nafaka talebi yükümlünün kendisini yoksulluğa düşürecek soyut bir rakama dayandırılmamalıdır. Ücret, emekli aylığı, ticari gelir ve düzenli malvarlığı getirileri incelenirken yükümlünün zorunlu geçim ve kanuni bakım yükümlülükleri de gerçek belgelerle değerlendirilir.

Yeni evlilik veya başka çocukların bulunması ilk nafaka borcunu kendiliğinden kaldırmaz; ancak ödeme gücü ve hakkaniyet incelemesinde ilgili somut ekonomik olgular olarak değerlendirilir. Mevcut mahkeme kararı değiştirilmedikçe nafaka borcu tek taraflı olarak azaltılamaz.

Karar Sonrası Artırım, Azaltım ve Kaldırma Ayrı Taleplerdir

TMK m.176/4’e göre mali durum değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde nafaka artırılabilir ya da azaltılabilir. Nafakanın sona ermesi veya kaldırılması ise m.176’daki özel sebeplere göre değerlendirilir. İlk nafaka talebi yazısında bu sonraki yollar anlatılmalı ancak birbirine karıştırılmamalıdır: ilk dava hakkın doğup doğmadığını; sonraki dava değişen koşulların mevcut hükme etkisini inceler.

SSS