İştirak Nafakası Talep Dilekçesi 2026 | TMK 182 ve 327 Word

Hukuki dayanak ve hesap mantığı

TMK m.327 çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlerin ana ve baba tarafından karşılanacağını; m.330 nafaka miktarının çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirleneceğini düzenler. Boşanma hükmünde TMK m.182/3 uygulanır.

Resmî kaynak: TMK m.182 ve 327-331.

Dilekçe örneği

İştirak Nafakasının Kanuni Temeli Nedir?

İştirak nafakası, velâyeti kendisine verilmeyen ana veya babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasıdır. TMK m.182, boşanma veya ayrılık kararı verilirken velâyeti kullanmayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorunda olduğunu düzenler. Bu hüküm, TMK m.327-331’deki genel çocuk bakım ve nafaka hükümleriyle birlikte uygulanır.

İştirak nafakası eşe yapılan kişisel bir ödeme değildir; hukuki yararlanıcısı çocuktur. Ödeme uygulamada velâyeti kullanan ebeveyne yapılır, ancak miktarın belirlenmesinde çocuğun ihtiyaçları esas alınır. Bu nedenle dilekçede diğer eşin kişisel harcamaları ile çocuğun bakım-eğitim giderleri birbirine karıştırılmamalıdır.

TMK m.327 Çocuğun Hangi Giderlerini Kapsar?

TMK m.327, çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlerin ana ve baba tarafından karşılanacağını düzenler. Beslenme, barınma, giyim, eğitim, sağlık, ulaşım ve çocuğun yaşına göre zorunlu gelişim giderleri bu kapsamda değerlendirilir. Gider listesi çocuğun gerçek yaşam düzenine göre hazırlanmalı; lüks veya belgesiz kalemler zorunlu ihtiyaç gibi sunulmamalıdır.

Çocuğun özel sağlık veya eğitim durumu olağanüstü harcama gerektiriyorsa rapor, fatura ve kurum belgeleri ayrıca eklenmelidir. TMK m.327/2, ana ve babanın yoksul olması veya çocuğun özel durumunun olağanüstü harcama gerektirmesi ya da olağan dışı başka bir sebep bulunması hâlinde hâkimin izniyle çocuğun mallarından bakım ve eğitim için belirli miktar kullanılabilmesine ilişkin özel düzenleme de içerir.

Bakım Borcu Ne Zamana Kadar Devam Eder?

TMK m.328/1 uyarınca ana ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk on sekiz yaşını doldurduğunda boşanma hükmündeki iştirak nafakasının çocukluk dönemine bağlı niteliği sona erme noktasına gelir. Ancak TMK m.328/2, çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlü olduğunu ayrıca düzenler.

Erginlik sonrasındaki eğitim desteği, çocuk adına yürütülen iştirak nafakasıyla aynı usul ilişkisi değildir. Ergin çocuk kendi eğitim nafakası talebini ileri sürebilir. Bu nedenle dilekçe hazırlanırken çocuğun doğum tarihi, erginlik durumu ve eğitim kaydı mutlaka kontrol edilmelidir.

Nafaka Davasını Kim Açabilir?

TMK m.329’a göre küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hâllerde atanacak kayyım veya vasi de dava açabilir. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük de nafaka davası açma hakkına sahiptir. Bu düzenleme, davacı sıfatının çocuğun bakımını fiilen üstlenen kişiyle bağlantısını açık biçimde kurar.

Boşanma davası devam ediyorsa hâkim TMK m.169 kapsamında çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır. Boşanma hükmü verilirken iştirak nafakası TMK m.182 çerçevesinde düzenlenir. Boşanmadan bağımsız çocuk nafakası talebinde ise m.327-331 doğrudan önem taşır.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

TMK m.330’a göre nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Çocuğun gelirleri de miktarın belirlenmesinde göz önünde tutulur. Bu nedenle yalnız nafaka yükümlüsünün gelirine yüzde uygulayan sabit bir kanuni formül yoktur. Mahkeme çocuğun güncel giderlerini ve her iki ebeveynin ekonomik gücünü birlikte değerlendirir.

Dilekçede talep edilen rakamın dayanağı gösterilmelidir. Aylık gider tablosunda okul, servis, yemek, barınma payı, sağlık, ulaşım ve diğer zorunlu giderler ayrı kalemler hâlinde yazılmalıdır. Yıllık okul kayıt, kitap veya sigorta giderleri aylık ortalamaya çevrilecekse hesaplama yöntemi açıklanmalıdır.

Nafaka Her Ay Ne Zaman Ödenir?

TMK m.330 açık hükümle nafakanın her ay peşin olarak ödeneceğini düzenler. Mahkeme kararında ödeme günü ayrıca belirlenmişse ilamın hüküm fıkrası esas alınır. Ödeme yapılmazsa nafaka alacağı ilamlı icra yoluyla takip edilebilir. Ödeme dekontlarında ay ve nafaka türünün açıklanması, sonradan hangi dönemin ödendiği konusunda uyuşmazlık çıkmasını önler.

Nafaka borcunun kısmen ödenmesi hâlinde bakiye alacak ayrıca hesaplanır. Birden fazla nafaka türü aynı ilamda yer alıyorsa yoksulluk ve iştirak nafakası ödemelerinin açıklaması ayrılmalıdır.

Gelecek Yıllar İçin Artış İstenebilir mi?

TMK m.182 ve m.330, hâkimin istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen giderlerin veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilmesine imkân verir. Bu nedenle gelecek yıllara ilişkin artış talebi varsa dilekçenin sonuç bölümünde açıkça yazılmalıdır.

Kararda artış ölçütü bulunmuyorsa nafakanın her yıl kendiliğinden belirli oranda artacağı varsayılmamalıdır. Durum değişmişse TMK m.331 uyarınca nafaka miktarının yeniden belirlenmesi istenebilir.

TMK m.331 Uyarınca Nafaka Nasıl Değiştirilir?

TMK m.331, durumun değişmesi hâlinde hâkimin istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyeceğini veya nafakayı kaldıracağını düzenler. Çocuğun okul veya sağlık giderlerinin artması, ebeveynlerin gelirinde önemli değişiklik, çocuğun kendi gelirinin ortaya çıkması veya bakım düzeninin değişmesi gibi yeni olgular somutlaştırılmalıdır.

Artırım veya azaltma talebinde önceki karar ile bugünkü koşullar karşılaştırılır. Aynı belge ve aynı ekonomik durumla tekrar dava açmak yerine hangi yeni olgunun doğduğu açıkça gösterilmelidir.

Çocuğun Giderleri Nasıl Belgelenir?

• Okul sözleşmesi, kayıt belgesi ve eğitim faturaları.
• Servis veya düzenli ulaşım giderleri.
• Sağlık raporu, reçete, tedavi ve ilaç faturaları.
• Barınma giderini gösteren kira sözleşmesi ve faturalar.
• Yaşa uygun düzenli beslenme ve giyim giderleri.
• Özel eğitim veya rehabilitasyon belgesi varsa ilgili kurum kayıtları.
• Çocuğun varsa kendi gelir ve malvarlığı kayıtları.

Her giderin mutlaka tek tek faturalandırılması fiilen mümkün olmayabilir; ancak yüksek tutarlı ve düzenli giderler mümkün olduğunca belgeye bağlanmalıdır. Dilekçedeki toplam rakam ile eklerdeki belgeler birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Ana ve Babanın Gelirleri Nasıl İncelenir?

Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumunu araştırabilir. SGK hizmet dökümü, ücret bordrosu, vergi kayıtları, şirket ortaklığı, tapu ve araç kayıtları gibi resmî veriler talep edilebilir. Davacı bildiği bilgileri kesin belgeyle ayırmalı; yalnız duyuma dayanan gelir tahminlerini gerçek gelir gibi yazmamalıdır.

Velâyeti kullanan ebeveynin çocuğa fiilen sunduğu bakım emeği ve yaptığı doğrudan harcamalar da çocuk giderlerinin paylaşımında önemlidir. İştirak nafakası bütün giderlerin diğer ebeveyne yüklenmesi değildir; ana ve babanın güçleri oranında ortak bakım sorumluluğunun parasal katkı boyutudur.

Boşanma Protokolünde Nafaka Yazıyorsa Ne Olur?

Anlaşmalı boşanma protokolünde iştirak nafakasına ilişkin hüküm bulunması çocuğun bakım hakkını ve ileride değişen koşulların değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz. Çocuk nafakasında TMK m.331 uyarınca durum değişikliğinde yeniden belirleme istenebilir. Protokoldeki mevcut tutar ve artış hükmü yeni talep hazırlanırken dikkate alınır.

Protokolün yalnız taraflar arasında imzalanmış metni değil, mahkemece uygun bulunarak hükme geçen bölümü esas alınmalıdır. İlamın kesinleşme şerhi ve protokol birlikte dosyaya eklenmelidir.

İştirak Nafakası ile Yoksulluk Nafakası Arasındaki Fark

İştirak nafakası çocuğun bakım-eğitim giderlerine katılma borcudur; yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşin TMK m.175 kapsamındaki talebidir. Bir eş hem kendi adına yoksulluk nafakası hem çocuk adına iştirak nafakası isteyebilir; ancak hukuki sebepler ve miktar hesapları ayrı kurulmalıdır.

Dilekçede toplam bir rakam yazıp hangi kısmın çocuk, hangi kısmın eş için istendiğini belirsiz bırakmak doğru değildir. Her nafaka türü için ayrı aylık tutar talep edilmelidir.

Görevli Mahkeme ve Dosya Bilgileri

İştirak nafakası aile hukukundan doğan uyuşmazlıktır ve aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerde aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan mahkeme dosyaya bakar. Boşanma davası içinde isteniyorsa boşanma dosyasının mahkemesi talebi değerlendirir; bağımsız nafaka davasında görev ve yetki ilgili aile hukuku hükümlerine göre belirlenir.

Dilekçede çocuğun adı, doğum tarihi, velâyet durumu, okul bilgisi, mevcut nafaka kararı varsa karar numarası ve talep edilen aylık tutar açıkça yazılmalıdır. Çocuğun kişisel verileri yalnız yargılama için gerekli ölçüde kullanılmalıdır.

Ödeme Yapılmazsa Ne Yapılır?

Kesinleşmiş veya icra edilebilir nafaka ilamı ödenmiyorsa ilamlı icra takibi yapılabilir. Nafaka alacağı düzenli dönemler hâlinde doğar; dosya hesabında hangi ayların ödenmediği açıkça gösterilir. Nafaka borcunun ödenmemesi hâlinde İİK m.344 kapsamındaki icra ceza süreci şartları oluştuğunda ayrıca gündeme gelir; bu süreç nafaka miktarını belirleyen aile mahkemesi davasından farklıdır.

Uygulamada En Sık Hatalar

• Çocuğun giderleri ile velâyeti kullanan ebeveynin kişisel giderlerini karıştırmak.
• TMK m.330’daki ödeme gücü ölçütü yerine sabit yüzde formülü kullanmak.
• Çocuğun doğum ve eğitim durumunu belirtmemek.
• Mevcut nafaka ilamını ve varsa artış hükmünü dosyaya eklememek.
• Giderleri toplu rakamla yazıp belge sunmamak.
• Ergin çocuk için iştirak nafakası ile eğitim nafakasını aynı usul ilişkisi gibi göstermek.
• Gelecek yıllara ilişkin artış talebini açıkça yazmamak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.182 ve 327-331 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’deki aile mahkemelerinde de çocuğun gerçek ihtiyaçları ile ana ve babanın ekonomik gücü birlikte incelenir. Mersin merkez ve ilçelerde okul, sağlık ve barınma giderleri yerel fiyat düzeyine göre belgeye bağlanabilir; ancak kanuni ölçüt değişmez.

Ebeveynlerden biri yurt dışında çalışıyorsa yabancı ülkedeki ücret, vergi ve sosyal güvenlik belgeleri Türkçe tercümeleriyle sunulmalı; para birimi ve ödeme dönemi açıklanmalıdır. Yabancı belgeyi doğrulamadan tahmini gelir yazmak yerine resmî kaydın dosyaya sunulması veya getirtilmesi talep edilmelidir.

İlgili İçerikler

Nafaka miktarının sonradan yükseltilmesi için nafaka artırım dilekçesi, eş için boşanma sonrası destek talebi için yoksulluk nafakası dilekçesi ve boşanma tazminatları için TMK m.174 tazminat dilekçesi incelenebilir.

İştirak Nafakası Talebinde Başlangıç Tarihi Nasıl Kurulur?

Boşanma davası içinde iştirak nafakası isteniyorsa talebin dava sürecindeki tedbir nafakasıyla ilişkisi ve boşanma hükmünün kesinleşmesi sonrası iştirak nafakasına dönüşen dönem ayrı gösterilmelidir. Bağımsız nafaka davasında ise talep edilen başlangıç tarihi sonuç bölümünde açıkça yazılmalı; geçmiş dönem için talep ileri sürülecekse bunun hukuki dayanağı ayrıca açıklanmalıdır.

Dilekçede aylık tutar ile istenen başlangıç tarihi açıkça gösterilmelidir. Bununla birlikte çocuk nafakasında mahkemenin her durumda tarafın istemiyle sınırlı olduğu söylenemez: boşanma veya ayrılık davasındaki çocuk bakımına ilişkin geçici önlemleri hâkim TMK m.169 uyarınca kendiliğinden alır; boşanma hükmünde bakım giderlerine katılma yükümlülüğü TMK m.182 kapsamında değerlendirilir. Gelecek yıllar için artışın belirlenmesi TMK m.182 ve m.330 kapsamında, mevcut nafakanın değişen koşullara göre yeniden belirlenmesi veya kaldırılması ise m.331 kapsamında isteme bağlıdır. Mevcut kararın başlangıç tarihi ve artış hükmü dilekçeye eklenerek yeni istemle ilişkisi açıklanmalıdır. Türk Medeni Kanunu’nun güncel resmî metni üzerinden bu hükümler birlikte incelenebilir.

Ortak Velayet veya Fiili Bakım Düzeni Nafaka İncelemesini Nasıl Etkiler?

Çocuğun zamanını iki ebeveyn arasında fiilen paylaşması, bakım giderlerinin hangi ebeveyn tarafından hangi ölçüde karşılandığının daha ayrıntılı incelenmesini gerektirir. Ortak velayet veya geniş kişisel ilişki düzeni iştirak nafakasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Çocuğun sabit giderleri, okul ve sağlık ödemeleri ile her ebeveynin doğrudan karşıladığı masraflar ayrı hesaplanmalıdır.

Dilekçede yalnız “çocuk haftanın yarısını bende kalıyor” gibi genel beyan yerine takvim, okul düzeni, düzenli ödemeler ve fiili bakım katkısı belgeyle gösterilmelidir. Böylece TMK m.330’daki ihtiyaç ve ödeme gücü değerlendirmesi gerçek bakım düzenine göre yapılır.

Yabancı Para Geliri Bulunan Ebeveynde Hesap

Nafaka yükümlüsünün geliri euro, dolar veya başka yabancı para üzerinden ise gelir belgesinin ait olduğu dönem, brüt/net ayrımı ve Türkiye’de karşılaştırma yapılacak kur tarihi açıkça belirtilmelidir. Tek günlük kur hareketi üzerinden yapay yüksek veya düşük gelir gösterilmemeli; düzenli aylık net gelir ve zorunlu yurt dışı giderleri belgelerle birlikte değerlendirilmelidir.

Yabancı maaş bordrosu veya vergi belgesinde apostil/tasdik ve tercüme gerekliliği dosyanın kaynağına göre kontrol edilmelidir. Mahkemeye Türkçe ve doğrulanabilir belge sunulmalıdır.

Son kontrol: Çocuğun doğum tarihi, velayet kararı, güncel gider tablosu, her iki ebeveynin gelir kayıtları, talep edilen aylık tutar ve başlangıç tarihi aynı dosya özetinde gösterilmelidir. Mevcut nafaka kararı varsa karar ve kesinleşme kaydı da eklenmelidir.

Bu belgeler güncel tarihli ve birbiriyle uyumlu olmalıdır.

SSS

Çocuğun velayet ve gider belgeleri ile yurt dışındaki ebeveynin gelir kayıtları, İstanbul Polaris Plaza ofisi ve Mersin Profit İş Merkezi ofisinden, dosyanın görev ve yetki kuralları dikkate alınarak incelenir.