Yükleme Hazırlık Bildirimi (NOR) Ne Zaman Yapılır? TTK m.1152 | 2026
Kısa ve net cevap: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1152’ye göre yüklemenin belirli bir günde başlayacağı kararlaştırılmamışsa taşıyan veya yetkili temsilcisi, gemi yüklemeye hazır olduğunda taşıtana hazırlık bildiriminde bulunur. Bildirim, gemi TTK m.1142’de öngörülen kararlaştırılmış yükleme yerine veya kanuni bekleme alanına vardığında yapılır. Yükleme yeri gösterilmiş olmasına rağmen su derinliği, geminin selameti, yerel düzenlemeler veya tesisler oraya gitmeye engelse gemi bekleme alanında kalabilir. Bildirim şekle bağlı değildir; fakat hukuki sonuç doğurabilmesi için doğru muhataba ulaşması gerekir. NOR’un zamanı, yükleme süresinin TTK m.1153 uyarınca başlamasında belirleyicidir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yükleme hazırlık bildirimi (Notice of Readiness) nedir?
Hazırlık bildirimi, geminin sözleşme ve kanun bakımından yük almaya hazır olduğunu taşıtana bildiren hukuki ve operasyonel beyanıdır. Denizcilik uygulamasında “Notice of Readiness” veya kısaca “NOR” olarak kullanılır. Bildirim, özellikle yolculuk çarterlerinde laytime hesabının başlangıç zincirini oluşturduğu için birkaç saatlik zaman farkı dahi önemli sürastarya alacağına dönüşebilir.
TTK m.1152, yüklemenin belirli bir tarihte başlayacağı baştan kararlaştırılmamışsa hazırlık bildiriminin yapılmasını öngörür. Taraflar sözleşmede yükleme başlangıcını belirli güne bağlamışsa kanuni sistem ile sözleşme hükmü birlikte değerlendirilir. Her durumda geminin gerçek anlamda yüklemeye hazır olup olmadığı önemlidir.
Geminin yükleme için nereye gelmesi gerektiği, NOR’dan önce çözülmelidir. Bu konu TTK m.1142 yükleme yeri ve bekleme alanı yazısında ayrıntılı açıklanmıştır.
NOR ne zaman verilir?
TTK m.1152’nin kanuni sisteminde bildirim, geminin m.1142’de öngörülen demirleme yerine varmasından sonra yapılır. Bu nedenle geminin henüz yükleme limanına ulaşmadan, seyir hâlindeyken veya yanlış bekleme alanındayken gönderilen erken bildirim hukuki tartışma yaratabilir.
“Varış” yalnız coğrafi koordinat değildir. Gemi sözleşmede kararlaştırılan yükleme düzenine göre doğru yerde bulunmalı ve yüklemeye hazır olmalıdır. Gemi kendi teknik eksikliği nedeniyle yük alamıyorsa sadece limana gelmiş olması yeterli değildir. Yüke elverişlilik, ambar temizliği, gerekli sertifikalar ve operasyonel hazırlık somut yük türüne göre kontrol edilir.
Taraflar charter party’de özel NOR hükümleri kullanabilir. “WIBON” (whether in berth or not), “WIPON” (whether in port or not), “WIFPON” veya benzeri kayıtların etkisi sözleşmenin tamamıyla birlikte değerlendirilir. Bu kayıtlar Türk Ticaret Kanunu’nun emredici hükümlerini aşacak biçimde değil, sözleşmesel zaman hesabını düzenleyen hükümler olarak yorumlanmalıdır.
Geminin hangi yere varması gerekir?
Sözleşmede belirli bir rıhtım veya terminal kararlaştırılmışsa m.1142/1 uyarınca kaptan gemiyi o yere getirir. Sözleşmede yalnız yükleme limanı veya bölgesi kararlaştırılmışsa m.1142/2 uyarınca gemi, o liman veya bölge için tahsis edilmiş bekleme alanında yükleme yerinin belirlenmesini bekler. M.1152/2 bu mekânsal kuralı NOR’a bağlar.
Bu ayrım “port charter” ve “berth charter” niteliğindeki sözleşmeler bakımından pratik önem taşır. Sözleşmede kullanılan ifadeler, tarafların bekleme riskini kime bıraktığını etkileyebilir. “Mersin” kaydı ile belirli terminal ve rıhtım numarası aynı hukuki sonuçları doğurmaz.
Gemi doğru bekleme alanına ulaşmadan yapılan hazırlık bildirimi geçerlilik tartışmasına neden olur. AIS kayıtları, pilot raporu, VTS mesajı, anchorage log ve acente yazışmaları geminin nerede ve ne zaman bulunduğunu göstermede önemlidir.
Yükleme yeri gösterilmiş ama gemi yanaşamıyorsa ne olur?
TTK m.1152/3, taşıtana yükleme yeri gösterme imkânı tanınmış olmasına rağmen geminin verilen talimata göre hareket edemediği hâlleri düzenler. Suyun derinliği, geminin selameti, yerel düzenlemeler veya tesislerin durumu verilen yükleme yerine gitmeye engel olabilir. Bu durumda gemi bekleme alanında kalır.
Kanun ayrıca liman yönetiminin talimatını bu düzenleme bakımından taşıtanın talimatı hükmünde kabul eder. Dolayısıyla rıhtım tahsisi veya emniyet gerekçesiyle liman otoritesinin verdiği yönlendirme, zaman hesabında önem taşıyabilir.
Draft yetersizliği, under-keel clearance, rüzgâr sınırı, römorkör bulunmaması veya terminal ekipmanı gibi engeller belgeyle gösterilmelidir. Geminin kendi teknik arızası nedeniyle yanaşamaması ile rıhtımın objektif olarak uygun olmaması birbirinden ayrılır. İlk durumda taşıyanın faaliyet alanındaki sebep gündeme gelebilir.
Hazırlık bildirimi kime yapılmalıdır?
Bildirim kural olarak taşıtana yapılır. Sözleşmede yetkili acente, broker, yükleme temsilcisi veya başka kişi bildirim muhatabı olarak gösterilmiş olabilir. Taşıtanın kendisine ulaşılamadığı veya sözleşmenin gerektirdiği özel muhatap yapısında m.1152’nin hükümleri uygulanır.
Yanlış kişiye gönderilen NOR, doğru muhataba hiç ulaşmamışsa laytime başlangıcını tartışmalı hâle getirir. Bu nedenle charter party’de açık e-posta adresi ve yetkili muhatap belirlemek gerekir. “Operations” gibi ortak e-posta adresi kullanılıyorsa bu adresin taraflar arasında kabul edilmiş olması ispatı kolaylaştırır.
Broker’a bilgi vermek her durumda taşıtana bildirim anlamına gelmez. Broker’ın hangi taraf adına ve hangi yetkiyle hareket ettiği tespit edilmelidir. Aynı şekilde liman acentesi taşıyanın temsilcisi olabilir; taşıtanın temsilcisi olduğu varsayılamaz.
NOR için yazılı şekil şartı var mı?
TTK m.1152, hazırlık bildiriminin şekle bağlı olmadığını kabul eder. Bu nedenle telefon, sözlü iletişim veya elektronik mesaj teorik olarak bildirim işlevi görebilir. Ancak laytime ve sürastarya gibi yüksek meblağlı uyuşmazlıklarda sözlü bildirimin içeriğini ve ulaşma zamanını ispat etmek güçtür.
Uygulamada NOR genellikle imzalı form, e-posta, EDI veya acente mesajı ile gönderilir. Belgede geminin adı, liman, tarih-saat, yüklemeye hazır olduğu beyanı ve gerektiğinde rıhtım/bekleme alanı bilgisi bulunmalıdır. E-posta ekindeki NOR formunun yanında e-postanın gönderim ve teslim zamanı da saklanmalıdır.
Sözleşme kanundan daha ayrıntılı bir bildirim usulü öngörebilir. “Office hours”, belirli e-posta adresi veya tekrar NOR verilmesi gibi charter şartları varsa bunlara uyulması gerekir. Şekle bağlı olmama kuralı, tarafların sözleşmeyle kararlaştırdığı prosedürü anlamsız hâle getirmez.
Bildirimin muhataba ulaşması neden önemlidir?
TTK m.1152’de bildirimin hukuki etkisi için muhataba ulaşma önemlidir. Gönderim ile ulaşma aynı an olmayabilir. E-posta yanlış adrese gitmiş, sunucu tarafından reddedilmiş veya yalnız broker’a iletilmişse bildirim taşıtana ulaşmamış olabilir.
TTK m.1153, yükleme süresinin kural olarak hazırlık bildiriminin muhatabına ulaşmasını izleyen ilk takvim günü başlayacağını düzenler; daha önce fiilen yüklemeye başlanmışsa fiilî başlama anı esas alınır. Bu yüzden NOR’un ulaşma zamanı doğrudan para hesabına dönüşür.
Bildirim muhataba mesai saati dışında ulaştığında charter party’nin office hours veya laytime clause hükümleri incelenmelidir. Kanuni başlangıç kuralı ile sözleşmedeki özel zaman düzenlemesi birlikte uygulanır.
WIBON, WIPON ve benzeri kayıtlar ne işe yarar?
Uluslararası charter party uygulamasında WIBON, WIPON, WIFPON ve WCCON gibi kısaltmalar geminin rıhtımda, limanda, serbest pratika alınmış veya gümrük işlemleri tamamlanmış olup olmamasının NOR ve laytime üzerindeki etkisini düzenlemek için kullanılır. Bu kayıtların anlamı kullanılan charter formu ve ek maddelerle birlikte belirlenmelidir.
Örneğin “WIBON” kaydı, uygun şartlarda geminin rıhtıma henüz yanaşmamış olmasına rağmen NOR verebilmesini hedefleyebilir. Ancak geminin gerçekten arrived ship sayılması, güvenli bekleme alanında bulunması ve sözleşmedeki diğer şartları yerine getirmesi gerekir.
Standart kısaltma kullanmak uyuşmazlığı otomatik olarak önlemez. Taraflar hangi koşullarda NOR verilebileceğini, bekleme alanı riskini, free pratique ve gümrük formalitelerinin zaman hesabını açıkça düzenlemelidir.
NOR uyuşmazlığında hangi deliller toplanmalıdır?
İlk belge charter party ve recap’tir. Yükleme limanı/rıhtımı, NOR clause, laytime başlangıcı, office hours ve WIBON/WIPON gibi özel kayıtlar tespit edilir. Geminin fiilî konumu için AIS, VTS, pilotaj, anchorage ve statement of facts kayıtları alınır.
Geminin teknik hazırlığı için ambar temizlik sertifikası, survey, free pratique, klas/sertifika kayıtları ve yük türüne ilişkin kabul belgeleri incelenebilir. NOR’un kendisi, e-posta gönderim zamanı, teslim teyidi, alıcı cevabı ve acente kayıtları ayrı saklanmalıdır.
Yükleme fiilen başladıysa ilk yük hareketinin zamanı terminal tally, vinç logu veya statement of facts ile tespit edilir. Böylece m.1153’ün “fiilen daha önce başlama” kuralı doğru uygulanabilir.
Mersin Limanı için NOR kontrol listesi
- Charter party’de Mersin’in liman mı yoksa belirli rıhtım olarak mı yazıldığını tespit edin.
- Geminin sözleşmeye göre doğru bekleme alanına giriş saatini kaydedin.
- Draft ve rıhtım derinliği engelini teknik kayıtla belgeleyin.
- VTS ve acente talimatlarını saklayın.
- Geminin yük almaya teknik olarak hazır olduğunu doğrulayın.
- NOR’u sözleşmedeki doğru muhatap ve e-posta adresine gönderin.
- Gönderim değil ulaşma zamanını belgeleyin.
- Office hours hükmünü kontrol edin.
- Fiilî yükleme NOR sonrası/öncesi başlamışsa saatini kaydedin.
- Statement of facts ile tüm olayları aynı kronolojiye yerleştirin.
Sık Sorulan Sorular
NOR nedir?
Notice of Readiness, geminin yük almaya hazır olduğunu taşıtana bildiren hazırlık bildirimidir.
Gemi limana varmadan NOR verebilir mi?
TTK m.1152’nin kanuni kuralı geminin m.1142’deki demirleme yerine varmasını esas alır. Sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir.
Rıhtım doluysa NOR verilebilir mi?
Sözleşmenin liman/rıhtım niteliği, WIBON gibi hükümler ve geminin kanuni bekleme alanındaki konumu birlikte değerlendirilir.
NOR yazılı olmak zorunda mı?
Kanunen şekle bağlı değildir; ancak ispat için yazılı ve zaman damgalı bildirim yapılması gerekir.
NOR kime gönderilir?
Kural olarak taşıtana veya sözleşmede belirlenmiş yetkili muhataba gönderilir.
E-posta gönderildiği anda laytime başlar mı?
Hayır. TTK m.1153’te kural, bildirimin muhataba ulaşmasını izleyen ilk takvim günüdür; daha erken fiilî yükleme başlamışsa o an esas alınır.
Geminin ambarı hazır değilse NOR geçerli olur mu?
Gemi yüklemeye gerçekten hazır olmalıdır. Yükü kabul etmeye engel teknik eksiklik geçerlilik ve süre hesabını etkiler.
Liman yönetiminin rıhtım talimatı önemli mi?
Evet. TTK m.1152/3, ilgili durumda liman yönetiminin talimatını taşıtanın talimatı hükmünde kabul eder.
WIBON ne demektir?
“Whether in berth or not” ifadesinin kısaltmasıdır. Etkisi sözleşmenin tamamı ve olayın şartlarına göre belirlenir.
TTK m.1152 güncel metni nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi ile Ticaret Bakanlığı TTK metni üzerinden kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
