Yurt Dışındaki Alacaklı Türkiye’de İhtiyati Haciz Nasıl Alır? İİK m.257-268 | 2026
Kısa ve net cevap: Yurt dışında bulunan kişi veya şirket, Türkiye’deki borçlusundan olan para alacağını güvence altına almak için şartları varsa İcra ve İflas Kanunu m.257-268 uyarınca ihtiyati haciz isteyebilir. İİK m.257’ye göre rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talep edebilir. Vadesi gelmemiş borçta ise borçlunun belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizleme/kaçırma, kaçmaya hazırlanma ya da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunma gibi kanuni koşullar aranır. İİK m.258 gereğince alacaklı, alacağı ve ihtiyati haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat verecek deliller sunar. Mahkeme, İİK m.259 uyarınca kural olarak alacaklıdan teminat ister. Karar verildikten sonra İİK m.261’e göre alacaklı on gün içinde icra dairesinden kararın infazını istemelidir; aksi hâlde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.
İhtiyati haciz, davayı kazanmakla aynı şey değildir. Amaç, para alacağı davası veya icra takibi sonuçlanana kadar borçlunun Türkiye’deki banka hesabı, araç, taşınır, üçüncü kişilerdeki alacak veya başka haczedilebilir malvarlığı üzerinde geçici güvence sağlamaktır. Yurt dışındaki alacaklı açısından özellikle borçlunun mal kaçırma ihtimali, şirketini kapatması, hesapları boşaltması veya tahsil kabiliyetini azaltması riskinde etkili olabilir.
İİK m.257: ihtiyati haczin temel şartları
İhtiyati haciz yalnız para alacakları için öngörülmüş geçici hukukî korumadır. Alacağın rehinle temin edilmemiş olması ve kural olarak muaccel, yani vadesi gelmiş bulunması gerekir. Fatura, cari hesap, mal satış bedeli, hizmet ücreti, ödünç para, ticari sözleşme alacağı veya kesinleşmemiş para ilamı gibi alacaklar somut koşullarla ihtiyati hacze konu olabilir.
Alacaklı davanın tamamını ispat düzeyinde kesin delil sunmak zorunda değildir; ancak mahkemede alacağın varlığı ve haciz koşulları hakkında güçlü kanaat oluşturacak belge göstermelidir. Soyut “borçlu ödeme yapmıyor” iddiası tek başına yeterli değildir.
Vadesi gelmemiş alacakta ihtiyati haciz mümkün mü?
İİK m.257/2, vadesi gelmemiş borçlar için iki özel risk grubu öngörür. Borçlunun belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizleme/kaçırma, kaçmaya hazırlanma ya da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması durumunda vade beklenmeden ihtiyati haciz istenebilir.
Kanundaki bu sebepler gerçekleşirse yalnız ihtiyati haciz imkânı doğmaz; borç borçlu bakımından muaccel hâle de gelebilir. Ancak diğer borçlular veya kefiller yönünden sözleşme ve kanun hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Alacak rehinle teminatlıysa ihtiyati haciz olur mu?
İİK m.257’nin temel kuralı rehinle temin edilmemiş alacaktır. Rehinli alacaklarda önce rehinin paraya çevrilmesi yolu esastır. Bununla birlikte rehnin karşılamadığı kısım, rehnin hükümsüzlüğü veya kanundaki özel istisnalar varsa ihtiyati haciz ihtimali ayrıca değerlendirilebilir.
Yurt dışındaki alacaklı, borçludan ipotek veya ticari işletme rehni almışsa doğrudan bütün malvarlığına ihtiyati haciz isteyebileceğini varsaymamalıdır. Teminatın kapsamı ve tahmini değeri incelenmelidir.
İhtiyati hacizde görevli ve yetkili mahkeme
İİK m.258, ihtiyati haciz kararının mahkeme tarafından verileceğini düzenler. Görev, alacağın hukuki niteliğine göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi gibi genel görev kurallarıyla belirlenir. Yetki bakımından İİK m.50’nin HMK yetki hükümlerine yaptığı gönderme ve sözleşmedeki geçerli yetki şartı değerlendirilir.
Tarafların tacir olduğu uluslararası satış sözleşmesinde İstanbul mahkemeleri yetkili kılınmış olabilir. Borçlunun yerleşim yeri Mersin, sözleşmenin ifa yeri başka il olabilir. “Mal İstanbul’da, o hâlde yalnız İstanbul mahkemesi yetkili” şeklinde genel kural yoktur.
İİK m.258: mahkemeye hangi deliller sunulur?
Yazılı sözleşme, sipariş, fatura, teslim belgesi, konşimento/CMR, banka dekontu, hesap mutabakatı, borç ikrarı, e-posta, KEP, noter ihtarı ve ticari defter kayıtları alacağın varlığını gösterebilir. Vadesi gelmemiş alacakta mal kaçırma iddiası varsa tapu devirleri, ticaret sicili değişiklikleri, şirket tasfiye işlemleri veya malvarlığını boşaltmaya yönelik somut davranışlar önemlidir.
Elektronik belgeler HMK m.199 kapsamında belge niteliğinde olabilir. Yabancı dildeki sözleşme ve belgeler için mahkemenin anlayabileceği usule uygun Türkçe tercüme hazırlanmalıdır.
İİK m.259: alacaklı neden teminat yatırır?
İhtiyati haciz, borçlunun malvarlığına kesin hükümden önce müdahale ettiği için alacaklı kural olarak haksız çıkması hâlinde borçlu ve üçüncü kişilerin zararlarını karşılamak üzere teminat göstermek zorundadır. Mahkeme teminat miktarını alacak ve risk durumuna göre belirler.
Alacak bir ilama dayanıyorsa kanundaki teminat istisnaları uygulanabilir. İlama eşdeğer veya yabancı ilam gibi durumlarda somut belgenin niteliği ayrıca incelenir. Teminat yatırılmadan kararın infazı yapılamayabilir.
İİK m.261: 10 günlük infaz süresi
İhtiyati haciz kararının verilmesi yeterli değildir. Alacaklı karar tarihinden itibaren on gün içinde kararın infazını yetkili icra dairesinden istemelidir. Bu süre geçirilirse ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.
Yurt dışındaki alacaklı bakımından kararın avukata UYAP üzerinden ulaşması ve aynı gün icra hazırlığının yapılması önemlidir. “Mahkeme kararı çıktı, birkaç hafta sonra hacze gideriz” yaklaşımı hak kaybına yol açabilir.
İhtiyati haciz borçlu dinlenmeden verilebilir mi?
Mahkeme, ihtiyati haciz talebini borçluyu dinlemeden karara bağlayabilir. Geçici korumanın sürpriz etkisi özellikle mal kaçırma riskinde önemlidir. Bununla birlikte mahkeme gerekli görürse borçluyu dinleyebilir.
Borçlu dinlenmeden verilen karara karşı İİK m.265 kapsamında itiraz imkânı vardır. Borçlunun itirazı alacağın esasını kesin olarak çözmez; ihtiyati haczin koşullarını ve yetki/teminat gibi başlıkları inceler.
İİK m.264: hacizden sonra dava veya takip nasıl tamamlanır?
İhtiyati haciz esas dava veya takipten önce alınmışsa, alacaklı haczin uygulanmasından veya haciz tutanağının kendisine tebliğinden sonra kanundaki yedi günlük süre içinde esas takibi başlatmalı veya davasını açmalıdır. Aksi hâlde ihtiyati haciz hükümsüz kalabilir.
Alacaklı ilamsız icra başlatır ve borçlu itiraz ederse, itirazın tebliğinden itibaren İİK m.264’te öngörülen sürede itirazın iptali/kaldırılması veya alacak davası gibi devam yoluna başvurulmalıdır. Sürelerin hangi olayla başladığı dosya bazında takip edilmelidir.
İİK m.265: borçlu ihtiyati hacze nasıl itiraz eder?
Borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına dayanak, mahkemenin yetkisi ve teminat bakımından kanundaki süre içinde itiraz edebilir. Üçüncü kişiler de kendi haklarını etkileyen haciz bakımından itiraz ve istihkak yollarına başvurabilir.
İtiraz üzerine mahkeme haczi kaldırabilir, değiştirebilir veya devamına karar verebilir. Borçlu ayrıca İİK m.266 kapsamında para veya mahkemece kabul edilen teminat göstererek haczin kaldırılmasını isteyebilir.
Yurt dışındaki alacaklı ayrıca teminat yatırmak zorunda mı?
İhtiyati haciz için İİK m.259 teminatından ayrı olarak yabancı gerçek veya tüzel kişinin Türk mahkemesinde dava/takip açmasında MÖHUK m.48 uyarınca yargılama ve takip giderleri ile karşı taraf zararını güvence altına almak üzere teminat yükümlülüğü doğabilir. Ancak karşılıklılık, uluslararası anlaşma veya mahkemenin muafiyet değerlendirmesi sonucu teminattan muafiyet mümkündür.
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı sırf yurt dışında ikamet ettiği için MÖHUK m.48 anlamında yabancı değildir; vatandaşlık ve taraf statüsü doğru belirlenmelidir.
Hangi malvarlığına ihtiyati haciz uygulanabilir?
Borçlunun banka hesapları, araçları, taşınır malları, üçüncü kişilerdeki alacakları, şirket payları ve haczi kabil diğer malvarlığı değerleri ihtiyati hacze konu olabilir. Taşınmaz üzerine ihtiyati haciz şerhi de konulabilir.
Haczedilmezlik kuralları ve üçüncü kişilerin hakları saklıdır. Şirket borcu için ortağın kişisel malvarlığına gidilip gidilemeyeceği şirket türü ve kişisel sorumluluk hükümlerine bağlıdır.
Yabancı para alacağında ihtiyati haciz
Euro, dolar, sterlin veya başka para birimindeki alacak için de ihtiyati haciz istenebilir. Talep miktarı, faiz, kur ve icra aşamasındaki TL karşılığı sözleşme ve TBK/İİK hükümlerine göre açık gösterilmelidir.
Uluslararası sözleşmede yabancı hukuk seçimi bulunması, Türk mahkemelerinden geçici koruma istenmesini her durumda engellemez. Milletlerarası yetki ve tahkim şartı varsa ihtiyati haciz yetkisi ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışındaki alacaklı için 13 maddelik kontrol listesi
- Para alacağının dayanağını ve borçluyu netleştirin.
- Alacağın vadesini belirleyin.
- Rehin veya başka teminat bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Vadesiz/vadesi gelmemiş alacakta İİK m.257/2 sebeplerini somutlaştırın.
- Sözleşme, fatura, teslim ve banka belgelerini toplayın.
- Yabancı belgeleri Türkçe tercüme ettirin.
- Görevli ve yetkili mahkemeyi belirleyin.
- İİK m.259 teminatını hazırlayın.
- Karardan sonra 10 günlük infaz süresini kaçırmayın.
- Hacizden sonra m.264 tamamlama süresini takip edin.
- Borçlunun m.265 itirazına karşı delilleri hazır tutun.
- Yabancı alacaklıysanız MÖHUK m.48 teminat/muafiyetini kontrol edin.
- Esas dava veya icra stratejisini ihtiyati hacizden önce planlayın.
Resmî kaynaklar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.257-268
6100 sayılı HMK – m.199 ve yetki hükümleri
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışındaki alacaklı Türkiye’de ihtiyati haciz alabilir mi?
Evet. İİK m.257 şartları oluşuyorsa yabancı veya yurt dışında yerleşik alacaklı da Türkiye’de ihtiyati haciz isteyebilir.
Alacağın vadesi gelmeden haciz mümkün mü?
İİK m.257/2’deki belirli yerleşim yerinin bulunmaması veya mal kaçırma/kaçma-hileli işlem şartlarından biri varsa mümkündür.
Mahkeme borçluyu dinlemek zorunda mı?
Hayır. İhtiyati haciz borçlu dinlenmeden verilebilir.
Karar çıktıktan sonra ne kadar sürede haciz istenir?
İİK m.261 uyarınca karar tarihinden itibaren on gün içinde infaz istenmelidir.
Dava açmadan önce ihtiyati haciz alınabilir mi?
Evet; ancak hacizden sonra İİK m.264’teki kısa sürede esas takip veya dava başlatılmalıdır.
Alacaklı teminat yatırır mı?
Kural olarak İİK m.259 uyarınca haksız ihtiyati haciz zararlarına karşı teminat gerekir.
Yabancı şirket ayrıca teminat verir mi?
MÖHUK m.48 kapsamında yabancı taraf teminatı gündeme gelebilir; uluslararası anlaşma ve karşılıklılık nedeniyle muafiyet olabilir.
Banka hesabına ihtiyati haciz konabilir mi?
Evet. Borçlunun haczedilebilir banka alacağı ve diğer malvarlığı değerleri üzerine ihtiyati haciz uygulanabilir.
İhtiyati haciz davayı kazandığım anlamına gelir mi?
Hayır. Geçici korumadır; alacağın esası dava veya icra sürecinde kesinleşir.
Borçlu teminat verip haczi kaldırabilir mi?
İİK m.266’daki şartlarla borçlu teminat karşılığında ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Yurt dışındaki alacaklının ihtiyati haciz dosyasında sözleşme ve alacak delilleri, vade, rehin/teminat, borçlunun malvarlığı riski, mahkeme yetkisi, teminat ve 10/7 günlük takip süreleri birlikte incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
