Yurt Dışındaki Banka Kayıtları Türk Mahkemesine Nasıl Getirilir? HMK 219-221 ve Uluslararası İstinabe | 2026

Boşanma ve mal rejimi, miras, ticari alacak, ortaklık, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve şirket uyuşmazlıklarında paranın yurt dışındaki banka hesabına gönderilmiş olması sık görülür. Taraf, “para Almanya’daki hesaba gitti”, “İngiltere’de şirket hesabı var”, “İsviçre bankasında varlık saklanıyor” veya “ABD’deki hesaptan ödeme yapıldı” şeklinde iddia ileri sürebilir. Ancak banka kaydının yabancı ülkede bulunması, Türk mahkemesinin bu veriye otomatik erişebileceği anlamına gelmez.

Uluslararası banka delilinde üç ayrı aşama vardır. Birincisi, kayıt gerçekten uyuşmazlığın çözümü için gerekli mi ve hangi vakıayı ispatlıyor? İkincisi, kayıt tarafın veya karşı tarafın elinde mi, yoksa yabancı bankadan mı alınacak? Üçüncüsü, yabancı bankadan alınacaksa ilgili devletin banka gizliliği, kişisel veri ve adli yardımlaşma kuralları içinde hangi kanal kullanılacak? Bu sıralama kurulmadan geniş ve belirsiz “tüm hesap hareketleri getirilsin” talepleri hem ölçülülük hem uygulanabilirlik bakımından sorun yaratır.

• Yabancı banka kaydı delil olabilir mi?
• HMK 219 belge ibrazı
• Karşı taraf belgeyi sunmazsa HMK 220
• Üçüncü kişideki belge HMK 221
• Yabancı bankadan uluslararası istinabe
• 1970 Lahey Delil Sözleşmesi
• Banka gizliliği ve yabancı hukuk
• Talep nasıl somutlaştırılır?
• Tercüme ve resmî belge işlemleri
• Boşanma ve mal rejiminde banka kayıtları
• Ticari davalarda banka kayıtları
• Dosya kontrol listesi
• Sık sorulan sorular

Yurt Dışındaki Banka Kaydı Türk Mahkemesinde Delil Olabilir mi?

Evet. Banka hesap özeti, havale kaydı, SWIFT mesajı, kredi belgesi, hesap açılış evrakı veya belirli işlem kayıtları somut uyuşmazlık bakımından belge niteliğinde delil oluşturabilir. Delilin ağırlığı, belgenin kaynağına, bütünlüğüne, hangi hesabı ve dönemi kapsadığına ve uyuşmazlık konusu vakıayla bağlantısına göre değerlendirilir.

Bir para transferinin yapılmış olması, transferin hukuki sebebini her zaman tek başına göstermez. Örneğin eşler arasındaki para transferi bağış, borç, ortak gider veya mal rejimi işlemi olabilir. Ticari transfer avans, satış bedeli, borç geri ödemesi veya üçüncü kişi hesabına ödeme olabilir. Banka kaydı paranın hareketini gösterir; paranın hukuki sebebi sözleşme, yazışma, fatura ve diğer delillerle birlikte belirlenir.

Bu nedenle talep hazırlanırken “hesap hareketleri gelsin” demek yerine, hangi transferin, hangi tarih aralığının ve hangi hesabın hangi vakıa için gerekli olduğu açıklanmalıdır. HMK m.194’teki somutlaştırma yükü, delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğinin açıkça belirtilmesini gerektirir.

HMK 219: Tarafların Ellerindeki Belgeleri İbraz Yükümlülüğü

HMK m.219’a göre taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan bütün belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır. Elektronik belgelerin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli elektronik biçimiyle mahkemeye sunulması mümkündür.

Yurt dışındaki banka hesabının sahibi dava tarafıysa ve hesap dökümleri kendi çevrim içi bankacılığından alınabiliyorsa ilk seçenek çoğu zaman tarafın bu kayıtları kendisinin sunmasıdır. Mahkeme, belirli bir belgenin tarafın elinde olduğu ve davayla ilgili bulunduğu sonucuna varırsa ibraz konusunda ara karar kurabilir.

Tarafın bankadan kolayca alabileceği belirli hesap dökümünü “mahkeme yabancı bankadan istesin” diyerek hiç sunmaması, gereksiz uluslararası istinabe süreci doğurabilir. Önce kayıtların tarafça temin edilip edilemeyeceği açıklanmalıdır.

Karşı Taraf Yabancı Banka Kayıtlarını Sunmazsa HMK 220 Ne Olur?

HMK m.220, ibrazına karar verilen belgenin tarafça sunulmamasının sonuçlarını düzenler. Mahkeme, ibraz yükümlülüğü bulunduğu hâlde belgenin verilmediği durumda önce ilgili tarafı belgenin elinde olmadığı konusunda yemin etmeye davet edebilir; şartları gerçekleştiğinde mahkeme diğer tarafın belge içeriğine ilişkin açıklamasını kabul edebilir.

Bu yaptırım otomatik değildir. Önce belgenin gerçekten karşı tarafın elinde bulunduğu, ibrazı gereken belirli bir belge olduğu ve HMK sisteminde korunmuş bir sebep bulunmadığı tespit edilmelidir. “Karşı tarafın mutlaka yurt dışında hesabı vardır, bütün bankacılık geçmişini sunsun” gibi belirsiz talepler m.220 yaptırımının doğrudan uygulanmasını sağlamaz.

Karşı taraf hesap dökümünü sunarken yalnız seçtiği sayfaları veya belirli işlemleri getiriyorsa eksik ibraz itirazı yapılabilir. Hesap numarası, dönem, para birimi ve belgede devam sayfaları bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Banka Kaydı Üçüncü Kişinin Elindeyse HMK 221 Nasıl Uygulanır?

HMK m.221, taraflar dışında üçüncü kişilerin elindeki belgelerin ibrazını düzenler. Mahkeme, üçüncü kişinin elinde bulunan ve davanın ispatı için gerekli görülen belgenin ibrazına karar verebilir. Türkiye’deki üçüncü kişi bakımından bu hüküm doğrudan Türk usul sistemi içinde uygulanır.

Yabancı ülkedeki banka ise Türk mahkemesinin ülke dışındaki özel kuruma tek taraflı emir verme yetkisi bulunmadığından m.221 tek başına yeterli değildir. Türk mahkemesinin delili isteme kararı, ilgili yabancı devlette icra edilebilmesi için uluslararası adli yardımlaşma kanalına dönüştürülmelidir.

Bu ayrım önemlidir: Türk mahkemesinin “belgenin gerekli olduğuna” karar vermesi Türk usul hukukuna göre yapılır; yabancı ülkede bankadan bu belgenin alınması ise ilgili devletin hukuku ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeye göre yerine getirilir.

Yabancı Bankadan Kayıt Nasıl İstenir? Uluslararası Hukuk İstinabesi

Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün güncel “Hukuk İstinabe” açıklamasında, hukuk ve ticaret davalarında uluslararası adli yardımlaşma yoluyla yapılabilecek işlemler arasında banka kayıtları, muhasebe belgeleri, şirket dosyaları, ticari belgeler ile diğer bilgi ve delillerin temini açıkça sayılmaktadır.

İstinabe talebi esasen Türk mahkemesinin yabancı devletin yetkili adli makamından belirli delil işlemini kendi adına yerine getirmesini istemesidir. Uygulanacak kanal ilgili ülkeye göre değişir. Türkiye ile yabancı devlet arasında özel ikili adli yardımlaşma anlaşması varsa bu anlaşma; her iki devlet arasında yürürlükte 1970 Lahey Delil Sözleşmesi varsa sözleşme; uygun durumda 1954 Lahey Hukuk Usulü Sözleşmesi veya karşılıklılık ve uluslararası teamül kullanılabilir.

Mahkeme talebi çoğu durumda Adalet Bakanlığı merkezî makam kanalıyla yabancı devlete iletir. Bazı sözleşmeler doğrudan makamlar arası veya farklı kanal öngörebilir. Bu nedenle ülke adı bilindikten sonra uygulanacak sözleşme ve merkezî makamın güncel şartları kontrol edilmelidir.

1970 Lahey Delil Sözleşmesi Banka Kayıtlarında Nasıl Kullanılır?

18 Mart 1970 tarihli Hukukî veya Ticarî Konularda Yabancı Ülkelerde Delil Sağlanması Hakkında Lahey Sözleşmesi, bir akit devlet mahkemesinin başka bir akit devlette delil elde etmek için “talep mektubu” gönderebilmesine imkân sağlar. Sözleşme yalnız tanık dinlenmesine özgü değildir; belge ve diğer delillerin elde edilmesini de kapsar.

Ancak her taraf devletin sözleşmedeki beyanları, çekinceleri ve özellikle geniş kapsamlı pre-trial discovery taleplerine yaklaşımı farklı olabilir. Banka kayıtları için gereğinden geniş ve belirli bir dava vakıasına bağlanmayan keşif talepleri yabancı makam tarafından yerine getirilmeyebilir.

İlgili yabancı devletin sözleşmeye taraf olması tek başına yeterli değildir; Türkiye ile sözleşme ilişkisi, yürürlük tarihi, merkezî makam, kabul edilen dil ve özel beyanlar HCCH’nin güncel statü ve otorite bilgilerinden kontrol edilmelidir. Bu nedenle eski örnek istinabe formunu ülke değiştirmeden kopyalamak doğru değildir.

Yabancı Banka Gizliliği Kayıtların Getirilmesini Engeller mi?

Yabancı ülkede bankacılık gizliliği, veri koruma ve finansal mahremiyet kuralları delil talebinin nasıl yerine getirileceğini etkileyebilir. 1970 Lahey Delil Sözleşmesi ve diğer adli yardım sistemleri, talep edilen devletin kendi usul hukuku içinde işlemi yerine getirmesini öngörür. Bu nedenle Türk hukukunda belge gerekli görülse bile yabancı makam kendi hukukundaki imtiyaz, sır saklama veya yasakları değerlendirebilir.

Banka gizliliği “mahkeme hiçbir şekilde kayıt alamaz” anlamına gelmez; fakat somutlaştırılmış, hukuki dayanağı açık ve ölçülü bir talep gerekir. Hesap sahibi, hesap numarası veya bankanın adı bilinmiyorsa ve talep tüm finansal geçmişin araştırılması biçimindeyse yabancı makamın bunu yerine getirme ihtimali düşebilir.

Ayrıca delil talebiyle malvarlığı araştırması birbirinden ayrılmalıdır. Bir tarafın hangi bankalarda hesabı olduğunu hiç bilmeden bütün ülke bankalarına tarama yaptırmak ile adı ve hesabı bilinen bankadan belirli tarihler arasındaki kayıtları istemek aynı işlem değildir.

Yabancı Banka Kaydı Talebi Nasıl Somutlaştırılmalıdır?

Güçlü bir istinabe talebinde en az şu bilgiler mümkün olduğunca gösterilmelidir:

1. Bankanın tam adı ve mümkünse şube/ülke bilgisi.
2. Hesap sahibinin adı, şirket unvanı veya tanımlayıcı bilgisi.
3. Biliniyorsa IBAN, hesap numarası, SWIFT/BIC veya işlem referansı.
4. Talep edilen tarih aralığı.
5. İstenen kayıt türü: hesap özeti, belirli havale, SWIFT mesajı, hesap açılış belgesi gibi.
6. Belgenin ispatlayacağı somut vakıa.
7. Davanın konusu ve kayıtla bağlantısı.
8. Talebin neden başka daha basit yöntemle elde edilemediği.

Örneğin “01.01.2024–31.03.2024 arasında X kişisinin Y bankasındaki TR dışı hesaba Türkiye’den gönderilen 50.000 EUR transferinin giriş ve takip eden on günlük çıkış hareketleri” talebi, “X’in tüm yabancı hesapları ve bütün hareketleri getirilsin” talebinden daha belirli ve ölçülüdür.

Yurt Dışından Gelen Banka Belgesi İçin Tercüme ve Tasdik Gerekir mi?

Belge yabancı dildeyse HMK m.223/1 uyarınca belgeye dayanan taraf Türkçe tercümesini de sunmalıdır. Mahkeme m.223/2 gereğince resmî tercüme isteyebilir. Banka kayıtlarında tarih, para birimi, işlem kodu ve açıklama alanlarının eksiksiz çevrilmesi önemlidir.

Belgenin resmî makam aracılığıyla alınmış olması ile özel banka belgesi olması farklıdır. HMK m.224 yabancı devlet makamlarınca hazırlanmış resmî belgelerin Türkiye’de resmî belge vasfını düzenler. Özel bankanın kendi ticari belgesi her durumda yabancı devlet resmî belgesi değildir. Belgenin doğrulanması, istinabe makamının tutanağı veya bankanın onay sistemi üzerinden değerlendirilebilir.

Yabancı resmî belge, apostil ve tercüme ayrımı için Yabancı Resmî Belge Türk Mahkemesinde Delil Olur mu? rehberi incelenebilir.

Boşanma ve Mal Rejimi Davasında Yurt Dışı Banka Kayıtları

Mal rejiminin tasfiyesi ve aile hukukunda yabancı banka hesapları özellikle edinilmiş mal, kişisel mal, değer artış payı, katılma alacağı veya mal kaçırma iddiaları bakımından önem taşıyabilir. Ancak hesapta para bulunması tek başına bu paranın mal rejimindeki niteliğini belirlemez. Paranın edinildiği tarih, kaynağı ve evlilik/mal rejimi dönemindeki statüsü ayrıca incelenir.

Hesabın hangi ülkede bulunduğu, uygulanacak mal rejimi hukukuyla da bağlantılı olabilir. Yabancılık unsuru varsa MÖHUK m.15 uyarınca mal rejimine uygulanacak hukuk ayrı belirlenmelidir. Banka kaydının yabancı ülkeden temini usul meselesi, paranın eşler arasındaki hukuki niteliği ise maddi hukuk meselesidir.

Boşanma veya mal rejimi dosyasında kayıt istenirken eşin bütün hayat boyu banka geçmişi değil, uyuşmazlık dönemini ve belirli işlem iddiasını kapsayan kayıtlar hedeflenmelidir. Bu, hem kişisel verilerin ölçülü işlenmesi hem istinabenin yabancı makamca yerine getirilebilirliği bakımından daha güçlüdür.

Ticari Davada Yabancı Banka Kayıtları Ne İçin Kullanılır?

Uluslararası satış, taşıma, acentelik, distribütörlük, ortaklık ve kredi ilişkilerinde banka kayıtları ödeme, avans, temerrüt, para iadesi veya tarafların fiili uygulamasını gösterebilir. SWIFT mesajı özellikle sınır ötesi banka transferinin banka zinciri içindeki teknik bilgilerini gösterebilir.

Buna rağmen bankacılık kaydı sözleşmenin tüm hükümlerini ispatlayan tek delil değildir. Örneğin faturada 100.000 EUR satış bedeli bulunması ve 60.000 EUR ödeme yapılması bakiye iddiasını destekleyebilir; ancak malın teslimi, ayıp, mahsup veya karşı alacak iddiaları ayrıca incelenir.

Yabancı şirketin banka kaydının kim tarafından talep edilebileceği şirketin temsil yetkisi ve yabancı hukukuna göre de değişebilir. Taraf belgeyi kendi şirketinden/bankasından alabiliyorsa uluslararası istinabe yerine doğrudan sunma yolu daha hızlı olabilir.

Yurt Dışı Banka Kayıtları İçin 12 Maddelik Dosya Kontrolü

1. İspatlanacak vakıayı tek cümleyle belirleyin.
2. İstenen banka kaydının bu vakıayla doğrudan bağlantısını açıklayın.
3. Belgenin tarafın kendi elinde olup olmadığını kontrol edin.
4. Karşı tarafın elindeyse HMK m.219-220 ibraz yolunu değerlendirin.
5. Üçüncü kişinin elindeyse HMK m.221 bağlantısını kurun.
6. Banka yabancı ülkedeyse o ülkeyle uygulanacak adli yardım sözleşmesini belirleyin.
7. 1970 Lahey Delil Sözleşmesinin Türkiye ile ilgili devlet arasında yürürlük durumunu kontrol edin.
8. Banka adı, hesap sahibi, numara ve dönem bilgilerini mümkün olduğunca somutlaştırın.
9. Talebi gereksiz geniş tutmayın; yalnız davayla ilgili kayıtları isteyin.
10. Yabancı makamın dil ve tercüme şartlarını tamamlayın.
11. Gider avansı ve uluslararası yazışma sürelerini takip edin.
12. Kayıt geldiğinde orijinal/elektronik bütünlük, tercüme ve ispat anlamını ayrıca inceleyin.

Yurt dışındaki diğer deliller ve tanıkların toplanması için Yurt Dışındaki Tanık ve Uluslararası İstinabe rehberi de kullanılabilir.

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı HMK – m.194, m.219, m.220, m.221, m.223 ve m.224
• Adalet Bakanlığı DİABGM – Hukuk İstinabe
• Adalet Bakanlığı – Uluslararası Hukukî Yardımlaşma Genelgeleri
• HCCH – 1970 Evidence Convention
• HCCH – 1970 Lahey Delil Sözleşmesi Statü Tablosu

Sık Sorulan Sorular

1. Türk mahkemesi Almanya’daki bankaya doğrudan müzekkere yazabilir mi?

Türk mahkemesinin yabancı devlet ülkesindeki özel bankaya yönelik emri kendiliğinden o ülkede icra edilemez. Kayıt, uygulanabilir milletlerarası adli yardımlaşma/istinabe kanalı üzerinden talep edilmelidir.

2. Yabancı banka kayıtları boşanma davasında istenebilir mi?

Uyuşmazlığın çözümü için gerekli ve somutlaştırılmışsa istenebilir. Hesabın mal rejimi veya diğer talep bakımından hukuki anlamı ayrıca değerlendirilir.

3. Banka gizliliği varsa kayıt hiç alınamaz mı?

Hayır. Ancak talep edilen devletin banka gizliliği, veri koruma ve usul kuralları uygulanır. Belirli ve hukuki dayanaklı talep gerekir.

4. Hesap numarasını bilmiyorsam bütün yabancı bankaların araştırılması istenebilir mi?

Genel ve sınırsız tarama talepleri uluslararası adli yardımda sorun yaratabilir. Banka, hesap sahibi, dönem ve işlemin mümkün olduğunca somutlaştırılması gerekir.

5. Karşı taraf kendi yurt dışı hesabını sunmazsa ne olur?

Belgenin gerçekten tarafın elinde olduğu ve ibraz yükümlülüğü bulunduğu tespit edilirse HMK m.220’deki usul sonuçları gündeme gelebilir.

6. Yabancı banka dekontu apostilli olmak zorunda mı?

Özel banka dekontu her durumda yabancı devlet resmî belgesi değildir. Belgenin kaynağı, elde edilme biçimi ve ilgili ülke/kurum usulü ayrı değerlendirilir.

7. İngilizce banka dökümünün Türkçe tercümesi gerekir mi?

HMK m.223/1 uyarınca yabancı dildeki belgeye dayanan taraf tercümesini de sunmalıdır; mahkeme resmî tercüme isteyebilir.

8. 1970 Lahey Delil Sözleşmesi her ülke için kullanılabilir mi?

Hayır. İlgili devletle Türkiye arasında sözleşmenin yürürlük durumu, beyanlar, çekinceler ve merkezî makam güncel HCCH kayıtlarından kontrol edilmelidir.

9. SWIFT belgesi neyi ispatlar?

SWIFT kaydı sınır ötesi transferin banka mesajlaşma ve işlem bilgilerini gösterebilir; ödemenin hukuki sebebi diğer delillerle birlikte belirlenir.

10. Yurt dışındaki banka kaydı ne kadar sürede gelir?

Sabit kanuni tek süre yoktur. Ülke, sözleşme, tercüme, banka ve yabancı makam işlemlerine göre süre değişir. Eksiksiz ve somut talep süreci hızlandırır.

11. Banka kaydı internet bankacılığından PDF olarak alınmışsa delil olur mu?

Elektronik kayıt belge olarak sunulabilir. Karşı taraf gerçekliğe itiraz ederse kaynağı, hesap sahipliği ve bütünlüğü ek doğrulama veya resmî kayıtla desteklenebilir.

12. Yabancı banka kaydı gelmeden mahkeme karar verebilir mi?

Delil uyuşmazlığın çözümü için gerekli ve usulüne uygun talep edilmişse mahkeme delilin toplanmasını değerlendirir. Talep ilgisiz, belirsiz veya davayı gereksiz uzatmaya yönelikse reddedilebilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →