Yurt Dışındaki Taraf Türkiye’deki Davaya e-Duruşma ile Katılabilir mi? 2026
Kısa ve net cevap: Almanya’da veya başka bir ülkede yaşayan davacı ya da davalı, Türkiye’deki hukuk davasında her duruşma için mutlaka fiziksel olarak Türkiye’ye gelmek zorunda değildir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.149, mahkemenin tarafın veya vekilinin talebi üzerine tarafın bulunduğu yerden aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşmaya katılmasına ve usul işlemleri yapabilmesine karar verebilmesine imkân tanır. Ancak e-Duruşma mutlak ve otomatik bir hak değildir; talep mahkemece dosyanın niteliğine, yapılacak işleme ve teknik şartlara göre karara bağlanır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yurt dışında yaşayan müvekkiller bakımından en önemli ayrım şudur: avukatın e-Duruşma ile katılması ile tarafın bizzat e-Duruşma üzerinden dinlenmesi aynı işlem değildir. Mahkeme yalnız vekilin katılımını yeterli görebileceği gibi isticvap, yemin veya kişiye sıkı sıkıya bağlı bir işlem nedeniyle tarafın bizzat katılımını isteyebilir. Bu nedenle “avukatım var, hiçbir zaman gelmem” veya “yurt dışındayım, e-Duruşma kesin kabul edilir” şeklinde sonuç kurulmaz.
Genel uzaktan temsil modeli için Türkiye Vekâletli Avukatlık ve Uzaktan Hukuki Temsil, Almanya’dan vekâletname için Almanya’dan Avukata Vekâletname, temsilcilikler için Almanya Türk Konsoloslukları ve Almanca bilgilendirme için Almanca ana sayfa incelenebilir.
Kısa Özet
| Hukuki dayanak | HMK m.149 |
|---|---|
| Kim talep edebilir? | Taraf veya vekili; mahkeme kendiliğinden de bazı kişilerin uzaktan dinlenmesine karar verebilir |
| Mahkeme kabul etmek zorunda mı? | Hayır, talebi somut dosyaya göre değerlendirir |
| Yurt dışından bağlantı mümkün mü? | Teknik ve hukuki koşulların sağlanması ve mahkemenin kararı gerekir |
| Avukatın katılması tarafın katılması yerine geçer mi? | Her işlemde değil; kişisel usul işlemleri ayrıca değerlendirilir |
| En önemli adım | Duruşmadan önce gerekçeli talep sunmak ve ara kararı takip etmek |
e-Duruşma Nedir?
e-Duruşma, hukuk mahkemelerinde duruşmanın ses ve görüntü nakli yoluyla yürütülmesine imkân veren UYAP bağlantılı sistemdir. Sistem, fiziksel adliye salonunda bulunan hâkim ve zabıt kâtibi ile uzaktan katılan avukat veya mahkemenin izin verdiği kişi arasında güvenli görüntülü bağlantı kurulmasını sağlar. Bu yöntem sıradan Zoom, WhatsApp veya Teams görüşmesi değildir; adli sistem içinde kimlik ve oturum doğrulamasıyla yürütülen resmî duruşma işlemidir.
e-Duruşma, yurt dışındaki tarafın seyahat maliyetini azaltabilse de her uyuşmazlıkta fiziksel katılım ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Keşif, yerinde inceleme, bazı kişisel beyanlar veya mahkemenin doğrudan gözlem yapmak istediği işlemler bakımından ayrıca karar verilir.
HMK m.149 Ne Düzenler?
HMK m.149 uyarınca mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine talep eden tarafın veya vekilinin aynı anda ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına ve usul işlemleri yapabilmesine karar verebilir. Hüküm ayrıca tanık, bilirkişi ve uzman gibi kişilerin görüntülü yöntemle dinlenmesine ilişkin imkânlar içerir.
Kanundaki takdir yetkisi, talebin hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedileceği anlamına gelmez. Mahkeme, Yönetmelik m.9’daki süre, kötüye kullanım ve hukuki, fiilî veya teknik engelleri somutlaştırarak değerlendirir. Hastalık, yaşlılık veya engellilik nedeniyle bizzat gelmekte güçlük çekenler hakkındaki öncelikli değerlendirme kuralı da gözetilir.
7 Eylül 2026 İtibarıyla Yayımlanmış Fakat Henüz Yürürlüğe Girmemiş Değişiklik
31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun m.22, HMK m.149’a uzaktan katılanların elle atacağı imzaya ilişkin yeni fıkra eklemiştir. Kanunun m.26/1-b hükmü bu değişikliğin yürürlüğünü yayımından üç ay sonrasına bırakır. Dolayısıyla 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek düzenleme 7 Eylül 2026 tarihindeki işlemlere yürürlükteymiş gibi uygulanmaz.
Yeni fıkrada da ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh imza muafiyetinin dışında tutulmuştur. Düzenleme, bu kişisel usul işlemlerinin önemini veya yabancı ülkede delil alınmasına ilişkin izin gereğini kaldırmaz. Duruşmanın yapılacağı tarihte yürürlükte bulunan metin esas alınır.
e-Duruşma Talebi: En Az İki İş Günü Önce
30 Haziran 2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmelik m.8/2 uyarınca talep, duruşma gününden en az iki iş günü önce yapılır. Hâkim, m.9 uyarınca en az bir iş günü önce kabul veya ret kararı verir. Bu süre “mümkün olduğunca erken” biçiminde belirsiz bırakılamaz; iki takvim günü veya her durumda 48 saat olarak da hesaplanmaz. Hafta sonu ve resmî tatil günleri iş günü hesabında gözetilir. Adalet Bakanlığının Yönetmelik açıklaması bu süreleri belirtir.
Yönetmelikte UYAP mobil uygulamaları, avukat ve vatandaş portalı üzerinden talep düzenlenmiştir. İlgili dosyada elektronik talep ekranının fiilen kullanıma açık olması ayrıca kontrol edilir; yönetmelikteki imkân, her kullanıcı için her ekranda aynı teknik işlevin bulunacağı anlamına gelmez. Talepte dosya numarası, duruşma günü, kişinin sıfatı, bulunduğu ülke, yapılacak işlem ve önerilen güvenli katılım yeri açıklanır. Mahkemenin kabul kararı görülmeden bağlantı hakkının kazanıldığı varsayılmaz.
Almanya’daki Evden Doğrudan Bağlanmak Genel Bir Hak mı?
Hayır. Yönetmelik m.11, avukat ile tarafın katılabileceği yerleri aynı şekilde düzenlemez. Vekil; avukatlık bürosundan, baronun belirlediği bölümden, adliyede ayrılan yerden veya maddede belirtilen şartları taşıyan başka uygun yerden katılır. Taraf ve dinlenecek diğer kişiler için adliye veya ceza infaz kurumunda ayrılmış yer esastır. İsticvap veya yemin dışında tarafın vekiliyle birlikte avukat için öngörülen uygun yerden katılımı da düzenlenmiştir. Hastalık, yaşlılık veya engellilik nedeniyle mesken ya da kurumdan katılım ise mahkeme kararına bağlı özel bir imkândır.
Bu iç hukuk kuralları Almanya’da resmî delil alma işlemi yapma izninin yerine geçmez. Yabancı ülkede dinlenecek taraf veya tanık bakımından uygulanacak adli yardımlaşma sözleşmesi, o devletin beyanları ve gereken izinler ayrıca belirlenir. Kimliğin kim tarafından doğrulanacağı, kişinin hangi yerde bulunacağı, tercümanın katılımı ve tutanağın nasıl düzenleneceği mahkeme kararında açıklığa kavuşturulur. İnternet bağlantısının çalışması tek başına bu şartların sağlandığını göstermez.
İsticvap veya yemin için çağrılan kişinin, avukatın görüntülü bağlantısının yanında oturması her durumda yeterli değildir. Bu işlemlerde özel yer ve kimlik tespiti kuralları uygulanır. Mahkemece düzenlenen meşruhatlı davetiyedeki katılım talimatı esas alınır; kişiye gönderilen herhangi bir özel toplantı bağlantısı resmî duruşma daveti sayılmaz.
Avukatın e-Duruşmaya Katılması Müvekkilin Katılması Demek midir?
Hayır. Dava vekille takip ediliyorsa birçok duruşmada avukatın katılımı usulen yeterlidir. Ancak mahkeme tarafın bizzat dinlenmesine karar vermişse avukatın bağlantısı müvekkilin kişisel beyanının yerine geçmez. Örneğin HMK m.169-174 kapsamındaki isticvap için kişisel katılım önemlidir. Bu konuda yurt dışındaki tarafın isticvabı rehberi incelenebilir.
Benzer şekilde yemin delilinde avukat müvekkili yerine yemin edemez. yurt dışındaki tarafa yemin teklif edilmesi ayrı usul sonuçları doğurur.
Kimlik Doğrulama ve Teknik Şartlar
e-Duruşmanın resmî yargılama işlemi olması nedeniyle katılan kişinin kimliğinin tereddütsüz belirlenmesi gerekir. Avukatlar UYAP kimlik doğrulama altyapısını kullanır. Tarafın bizzat katılımında mahkemenin bildirdiği güvenli bağlantı yöntemi ve kimlik doğrulama talimatları izlenir. Kamera, mikrofon ve internet bağlantısı duruşmadan önce test edilmelidir.
Kişinin yanında başkalarının bulunması, duruşmanın gizliliği veya tanıkların etkilenmesi gibi riskler mahkemece kontrol edilebilir. Kayıt almak, ekran görüntüsü paylaşmak veya duruşmayı üçüncü kişilere aktarmak ayrıca hukuki sorun doğurabilir.
e-Duruşma Talebi Reddedilirse Ne Olur?
Talebin reddi, duruşmanın yapılmayacağı anlamına gelmez. Mahkeme fiziksel katılımı veya avukat aracılığıyla temsili isteyebilir. Tarafın bizzat bulunması yönünde ara karar varsa, buna uyulmamasının sonuçları işlem türüne göre değişir. Örneğin isticvap davetine geçerli özür olmadan uyulmaması HMK m.171 bakımından ikrar sonucunu doğurabilir.
Ret kararından sonra duruşmayı yok saymak yerine, yeni mazeret varsa belgeyle bildirmek ve alternatif usulü mahkemeden istemek gerekir. Yurt dışı ikamet, tek başına bütün kişisel işlemlerde sınırsız mazeret oluşturmaz.
Örnek Dosya Akışı
Almanya’da yaşayan davacı Mersin’de bir alacak davası açmış olsun. Dosya avukatla takip edilmektedir. Ön inceleme duruşmasında davacının şahsen dinlenmesi gerekmemektedir; avukat e-Duruşma talep eder ve kabul edilir. Sonraki aşamada mahkeme belirli bir para teslimi vakıası hakkında davacının isticvabına karar verirse, yeni ara kararda kişisel katılımın nasıl sağlanacağı ayrıca belirlenir. Taraf bu aşamada Almanya’daki yerleşimini bildirerek görüntülü isticvap veya uluslararası istinabe talep eder. Mahkeme somut yönteme karar verir.
Bu örnek, tek bir “e-Duruşma kabulü” kararının dosyanın bütün aşamalarını otomatik olarak uzaktan yürütme garantisi vermediğini gösterir.
Duruşma Öncesi ve Sonrası Uygulama Dosyası
e-Duruşma için hazırlık, bağlantı talebinin gönderilmesinden önce başlar. Duruşmada kimin hangi sıfatla bulunacağı, hangi usul işleminin yapılacağı ve hangi yerde bağlantı kurulacağı belirlenir. Müvekkilin yalnız avukatından bilgi almak için çevrim içi görüşmesi ile mahkeme oturumuna resmen katılması aynı şey değildir. Avukatın talebinin kabul edilmesi, müvekkile otomatik ayrı bir katılım bağlantısı açıldığı anlamına gelmez. Mahkemenin kararı her kişi ve işlem bakımından okunur.
Yönetmelik m.17’deki teknik hazırlık ve hazır bulunma yükümlülükleri gözetilir. Katılımcı, mahkemenin belirlediği zaman ve usule uygun biçimde hazır olur. Mikrofon, kamera ve bağlantının önceden çalıştırılması sıradan bir kolaylık değil, beyanların anlaşılabilir biçimde aktarılmasını sağlayan hazırlıktır. Ancak teknik sistemin çalışması, yurt dışındaki delil işlemi için gerekli yer ve izin koşullarını kendiliğinden tamamlamaz. Hukuki katılım uygunluğu ile teknik bağlantı ayrı kontrol edilir.
Saat Farkı ve Oturum Bilgisi
Duruşma saati Türkiye’deki mahkemenin saati esas alınarak planlanır. Almanya’daki yerel saat farkı yılın her döneminde aynı kabul edilmez; oturumun yapılacağı gün için karşılığı kontrol edilir. Dosya numarası, mahkeme adı ve duruşma günü davet veya UYAP kaydıyla eşleştirilir. Başka bir dosya için verilen kabul kararının bu duruşmada da geçerli olduğu varsayılmaz. Duruşmanın ertelenmesi hâlinde yeni gün ve yeni talep gereği ayrıca takip edilir.
Katılımcıya gönderilen özel mesaj, resmî dosya kaydından bağımsız kesin kaynak gibi görülmez. Bağlantı adresi veya giriş bilgisi üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Bir kişi yalnız teknik destek amacıyla yardımcı oluyorsa bunun duruşmada hazır bulunma yetkisi verdiği düşünülmez. Mahkemenin kimlik ve ortam kontrolüne ilişkin talimatlarına uyulur; görünmeyen bir kişinin cevapları yönlendirmesi veya tanığın başka biriyle birlikte hazırlanmış cevap okuması hukuki güvenilirliği zedeler.
İmza Gerektiren Beyanlar
7 Eylül 2026 tarihinde uygulanacak işlem değerlendirilirken, henüz yürürlüğe girmemiş 7589 sayılı Kanun değişikliği mevcut kural gibi kullanılmaz. Yönetmelik m.13, e-Duruşma sırasında sulh, feragat veya kabul gibi beyanların tutanağa geçirilmesi ve imza işlemleri için özel düzenlemeler içerir. Gerekli durumlarda mahkemenin huzurunda beyanın doğrulanması için yeni gün verilmesi ve tutanakların usulüne uygun iletilmesi gündeme gelir. İlgili güvenli elektronik imza hükümleri ayrıca gözetilir.
Avukatın bu tür işlemlerde özel yetkisi bulunup bulunmadığı da ayrıca kontrol edilir. “Genel vekâletname verdim” açıklaması, HMK m.74’te özel yetki aranan bütün işlemleri kapsadığı anlamına gelmez. Duruşma sırasında anlık karar verme baskısını azaltmak için uzlaşma, kabul veya feragat düşünülüyorsa bunun kapsamı önceden avukatla değerlendirilir. Mahkemenin kanunen aradığı beyan ve imza adımları, müvekkilin avukatına gönderdiği sıradan bir mesajla atlanmaz.
Kayıt Alma ve Gizlilik
Yönetmelik m.14 uyarınca e-Duruşma sırasında fotoğraf çekilmesi ve ses veya görüntü kaydı yapılması yasaktır; mahkemenin sistem üzerinden kayıt almasına ilişkin düzenleme ayrıdır. Kendi dosyasının tarafı olmak, duruşmayı telefonla kaydetme veya sosyal medyada paylaşma izni sağlamaz. Müvekkile sonradan bilgi vermek için yapılacak avukat görüşmesiyle resmî oturumun kaydı birbirine karıştırılmaz. Mahkemenin kapalı duruşma veya kişisel verilerin korunmasına ilişkin kararları ayrıca gözetilir.
Bağlantı sorunu yaşandığında hatayı bildirmek için duruşma içeriğinin izinsiz kayda alınması yerine, sistemin teknik hata bildirimi ve mahkemeye usulüne uygun açıklama yolları kullanılır. Teknik aksaklığın ne zaman meydana geldiği ve oturumun ne şekilde sona erdiği tutanaktan kontrol edilir. Kusursuz teknik imkânsızlığa ilişkin koruma, gerçekleşmemiş bir sorunun sonradan ileri sürülmesi için gerekçe değildir.
Duruşma Tutanaklarının Kontrolü
Oturum sonunda tutanak ve ara kararlar incelenir. Duruşmaya bağlantı kurulmuş olması, verilen belge sunma veya gider yatırma sürelerinin kendiliğinden yerine getirildiğini göstermez. Müvekkile hangi işlemin tamamlandığı, hangi belgenin istendiği ve bir sonraki aşamada kimin ne yapacağı açıklanır. Özellikle kişisel dinleme tamamlanmış fakat ek belge için süre verilmişse dosya “bitti” diye raporlanmaz. Mersin’den yürütülen koordinasyonda, uzaktan katılımın amacı bu usul işlemlerini eksiksiz takip etmektir; davanın sonucunu veya bütün duruşmaların çevrim içi yapılacağını garanti etmek değildir.
Yurt Dışından e-Duruşma İçin Kontrol Listesi
- Duruşma tarihi ve saati UYAP’tan doğrulandı mı?
- Mahkemenin önceki ara kararlarında bizzat katılım isteği var mı?
- e-Duruşma talebi süresinde sunuldu mu?
- Yurt dışı ikamet ve gerekçe açıklandı mı?
- Mahkemenin kabul/ret kararı kontrol edildi mi?
- Bağlantı yöntemi ve kimlik doğrulama bilgisi alındı mı?
- Kamera, mikrofon ve internet test edildi mi?
- Türkiye saati ile Almanya saati farkı doğru hesaplandı mı?
- Duruşmada tercüman gerekiyor mu?
- Bağlantı kurulamazsa avukatın fiziksel/e-Duruşma katılımı planlandı mı?
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü: e-Duruşma Yönetmeliği ve metin bağlantısı
- Adalet Bakanlığı e-Duruşma Sistemi
- UYAP Mevzuat: 6100 sayılı HMK ve değişikliklerinin resmî mevzuat araması
- Yurt dışındaki tanığın istinabe yoluyla dinlenmesi
- Yurt dışına dava veya icra tebligatı
Sık Sorulan Sorular
Almanya’dan Türk mahkemesindeki duruşmaya online katılabilir miyim?
HMK m.149 kapsamında talep edilebilir; mahkemenin kabul kararı ve uygun teknik usul gerekir.
e-Duruşma talebini mahkeme reddedebilir mi?
Evet. Talep otomatik kabul edilmez; dosyanın ve yapılacak işlemin niteliğine göre değerlendirilir.
Avukatım e-Duruşmaya katılırsa benim de bağlanmam gerekir mi?
Her duruşmada gerekmez. Ancak mahkeme sizi bizzat dinlemek istiyorsa kişisel katılım ayrıca planlanır.
İsticvap e-Duruşma ile yapılabilir mi?
Mahkeme teknik ve hukuki koşulları değerlendirerek karar verir; yurt dışı bağlantısında istinabe seçeneği de gündeme gelebilir.
Yemin e-Duruşma ile edilir mi?
Yemin kişisel usul işlemidir. Mahkeme uygulanacak yöntemi somut dosyada belirler; avukat taraf yerine yemin edemez.
Zoom bağlantısı göndersem yeterli olur mu?
Hayır. Resmî e-Duruşma mahkemenin kullandığı güvenli adli sistem üzerinden yürütülür.
Bağlantı koparsa ne olur?
Yönetmelik m.13/8 uyarınca ses ve görüntü birlikte sağlanamaz veya kesinti beyanların anlaşılmasını güçleştirirse e-Duruşma yeniden açılır. Aksaklık sürerse gerekçesi belirtilerek sonlandırılır ve tutanağa yazılır. Tarafın veya vekilinin kusuru olmadan teknik sebeple bağlantı kurulamıyorsa m.13/9 gereğince ilgili taraf veya vekil yönünden HMK m.150/1 uygulanmaz. Bu koruma, hiçbir hazırlık yapmadan toplantıya katılmama hâliyle aynı değildir.
Almanya’daki saat farkını kim dikkate alır?
Duruşma Türk mahkemesinin yerel saatine göre belirlenir. Katılımcı Türkiye saatini esas alarak bağlantı planlamalıdır.
e-Duruşmada tercüman olabilir mi?
Taraf Türkçe bilmiyorsa mahkeme tercüman ihtiyacını usule uygun biçimde değerlendirir.
Türkiye’ye hiç gelmeden dava bitirilebilir mi?
Birçok dosya avukat ve uzaktan usullerle yürütülebilir; ancak mahkemenin kişisel katılım gerektiren bir işleme karar vermesi mümkündür.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Yetki ve usul kuralları çerçevesinde Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den koordine edilir. Yurt dışındaki müvekkilin e-Duruşma, istinabe ve kişisel katılım gerektiren işlemleri dosya bazında planlanır.
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
