Yurt Dışındaki Taraf İstinaf Süresini Nasıl Hesaplar? HMK 345 Rehberi 2026

Yurt Dışından İstinaf Başvurusunda Dosya Nasıl Hazırlanır?

Süre hesabı yalnız takvime gün eklemekten ibaret değildir. Önce başvurulacak kararın tam metni, esas ve karar numarası, kararın verildiği tarih, tarafların sıfatı ve tebliğ belgeleri bir araya getirilir. Kısa karar, gerekçeli karar ve duruşma tutanağı farklı belgelerdir. Müvekkile gönderilen tek sayfalık hüküm sonucu, gerekçenin ve kanun yolu incelemesinin yerine geçmez. Avukat, hangi hüküm bölümünün müvekkil aleyhine olduğunu ve bu bölüm için başvuruda hukuki yarar bulunup bulunmadığını belirler.

Dosyada birden fazla davacı veya davalı varsa tebligatlar farklı günlerde tamamlanmış olabilir. Bir kişiye yapılan tebliğ, diğer bütün taraflar için aynı son günü oluşturmaz. Ortak vekille temsil edilen kişilerde ise temsilin kapsamı ve tebliğ muhatabı ayrıca kontrol edilir. Müvekkilin Almanya’daki adresinin değişmesi, dosyada avukat bulunması hâlinde vekile usulüne uygun yapılan tebliği etkisiz kılmaz. Buna karşılık tarafın şahsen muhatap olduğu bir tebligatta adres ve uluslararası gönderim belgeleri önem taşır.

HMK m.343: Dilekçe Hangi Mahkemeye Verilir?

İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilir. Başvuru kayda alınır ve başvurana alındı belgesi verilir; başka yer mahkemesine verilen dilekçe kararı veren mahkemeye gönderilir. Bu düzenleme, herhangi bir yabancı makama teslim edilen evrakın kendiliğinden Türk mahkemesine süresinde verilmiş sayılacağı anlamına gelmez. Almanya’da postaya verme, konsolosluğa bir belge bırakma ve Türk mahkemesinde başvuru kaydının oluşması aynı işlem değildir.

Avukat aracılığıyla UYAP’tan yapılan işlemde dosya, evrak türü, imza ve gönderim sonucu kontrol edilir. Bir dilekçenin bilgisayarda hazırlanmış veya portala yüklenmiş olması tek başına gönderimin tamamlandığını göstermez. Başvuru kaydı ve evrak işlem bilgisi saklanır. Teknik hata mesajı görülürse dosyanın gerçekten kaydedilip kaydedilmediği araştırılır; sırf ekranda taslak bulunmasına dayanılarak süre korunduğu kabul edilmez. Müvekkile de hazırlanan metinle birlikte başvurunun yapıldığı bilgisi ayrı iletilir.

İstinaf Sebepleri Neden Somut Yazılmalıdır?

HMK m.355 uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır; kamu düzenine aykırılık resen gözetilir. Bu nedenle “karar usule ve yasaya aykırıdır” şeklinde tek cümleyle yetinmek doğru değildir. Hangi delilin değerlendirilmediği, hangi hesabın hatalı olduğu, hangi usul hakkının kısıtlandığı veya hangi hukuk kuralının yanlış uygulandığı açıklanır. Dilekçe, ilk derece aşamasındaki bütün beyanların gerekçeyle ilişki kurulmadan kopyalandığı bir metin olmamalıdır.

Örneğin Almanya’dan gönderilen bir banka kaydı dosyada bulunmasına rağmen mahkeme ödemenin belgesiz olduğunu kabul etmişse, belge tarihi, dosyaya sunulma kaydı ve hüküm gerekçesindeki ilgili kabul birlikte gösterilir. İddia yalnız tercüme hatasına dayanıyorsa yanlış çevrilen ifade ve doğru anlamı açıklanır. Buna karşılık daha önce hiç ileri sürülmeyen yeni bir olayı istinaf dilekçesine yazmak, kendiliğinden geçerli yeni iddia veya savunma oluşturmaz. İstinafın inceleme sınırı, yargılamanın önceki aşamalarından bağımsız değildir.

Almanya’dan Sonradan Gelen Belge İstinafta Kullanılır mı?

HMK m.357, istinafta yeni iddia, savunma ve delil bakımından sınırlamalar getirir. İlk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen deliller ile mücbir sebeple gösterilmesine imkân bulunmayan deliller için kanundaki istisna ayrıca değerlendirilir. Belgenin Almanya’dan gelmesi tek başına bu istisnanın oluştuğunu göstermez. Ne zaman istendiği, neden daha önce temin edilemediği ve ilk derece aşamasında bu durumun dosyaya nasıl bildirildiği belgelenir.

Bir banka yazısının karar tarihinden sonra hazırlanmış olmasıyla, yazıda açıklanan eski işlemin daha önce ispatlanmasının objektif olarak mümkün olmaması aynı değildir. Dilekçede bu fark açıkça ortaya konur. Yabancı belgenin tercümesi ve gerektiğinde tasdiki de tamamlanır; eksik belgeyi sırf son gün dosyaya ekleyip daha sonra sınırsız biçimde tamamlama hakkı bulunduğu varsayılmaz. İlgili belgeler için Alman banka kayıtları rehberi ve yabancı kararın delil niteliği rehberi incelenebilir.

Karşı Tarafın İstinafına Cevap ve Katılma Yoluyla Başvuru

HMK m.347 uyarınca istinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve cevap için iki haftalık süre vardır. Bu süre, esas karara karşı kişinin kendi bağımsız istinaf süresiyle aynı işlem değildir. Karşı tarafın hangi hüküm bölümünü ve hangi gerekçeyle tartıştığı okunur; cevapta itirazın dosyayla ilişkisi ve hükmün neden korunması gerektiği açıklanır. Gelen dilekçenin yalnız ilk sayfasını görmek, kapsamlı cevap hazırlamak için yeterli değildir.

HMK m.348, cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf imkânını ayrıca düzenler. Bu yol, bağımsız başvuru süresini kaçıran herkes için koşulsuz yeni süre değildir. Asıl başvurunun varlığına ve kanundaki koşullara bağlıdır; asıl başvurudan feragat edilmesi veya başvurunun esasa girilmeden reddedilmesi katılma başvurusunu da etkiler. Bu nedenle müvekkilin kendi süresi devam ederken yalnız karşı tarafın başvurusunu beklemek yerine, bağımsız başvuruda hukuki yarar ve süre ayrı değerlendirilir.

İstinaf Başvurusu İcrayı Kendiliğinden Durdurur mu?

HMK m.350’ye göre istinaf başvurusu kural olarak kararın icrasını durdurmaz; İİK m.36’ya ilişkin düzenleme saklıdır. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ile özel hükümler yönünden kesinleşme gereği ayrıca incelenir. Nafaka kararlarında icranın geri bırakılması konusunda kanunun özel sınırlaması vardır. Dosyanın yalnız aile mahkemesinde görülmesi veya dava başlığında taşınmaz kelimesinin geçmesi, bütün hüküm kalemlerinin aynı icra rejimine tabi olduğunu göstermez.

Alacak davasını kaybeden gurbetçinin istinaf dilekçesi vermesi, banka hesabına veya diğer malvarlığına yönelik icra riskinin bittiği anlamına gelmez. Başvuru hazırlığıyla birlikte icra dosyası bulunup bulunmadığı ve ayrı bir geri bırakma işlemi gerekip gerekmediği değerlendirilir. Yalnız müvekkilin “itiraz ettik, artık ödeme yapmam” düşüncesiyle icra evrakını görmezden gelmesi hak kaybı doğurur. İcra ödeme emrine karşı başvuru ile mahkeme kararının istinafı birbirinin yerine geçmez.

Son Gün İçin Güvenli Kontrol ve Müvekkile Bildirim

Başvuru planında son günün yanında bir iç hazırlık tarihi belirlenir. Müvekkilin belge ve açıklamaları, tercüme ihtiyacı, harç tutarı ve vekâletnamenin yeterliliği bu tarihe kadar tamamlanır. Bu, kanuni süreyi değiştiren bir kural değil, gecikme riskini azaltan dosya yönetimi yöntemidir. Dosyada birbirinden farklı son günler varsa her biri ayrı kaydedilir: istinaf, istinafa cevap, harç tamamlama ve varsa icra işlemi. Tek bir “itiraz tarihi” altında bütün işlemler birleştirilmez.

Başvurudan sonra müvekkile hangi kararın hangi bölümleri için kanun yoluna gidildiği, başvuru tarihi ve sonraki aşamada beklenen işlemler açıklanır. Bölge adliye mahkemesinin dosya numarası oluştuğunda takip kaydına eklenir. Başvurunun kaydedilmiş olması kabul edildiği veya hükmün değişeceği anlamına gelmez. Sonuç; süre, başvuru koşulları, dosya delilleri ve hukuki değerlendirmeye göre belirlenir. Türkiye geneli kanun yolu koordinasyonu Mersin’den yürütülürken bu ayrımlar dosya bazında korunur.