Yurt Dışındaki Vasiyet Alacaklısı Malı Nasıl Alır? TMK 600–604 | 2026
Kısa ve net cevap: Türk Medenî Kanunu m.600 uyarınca vasiyet alacaklısı, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel istem hakkı sahibidir. Vasiyet edilen taşınmaz, para, araç veya hakkın teslimi/devri yapılmazsa vasiyet alacaklısı dava açabilir. Vasiyet alacağı, tasarrufta aksi yazmıyorsa vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur. Dava hakkı TMK m.602’ye göre kural olarak ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmeden; borç daha sonra muaccelse muacceliyet tarihinden itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar.
Vasiyet Alacaklısı Kimdir?
Mirasbırakan bir vasiyetname veya başka bir geçerli ölüme bağlı tasarrufla belirli bir kişiye belirli bir mal, para, hak, intifa, irat veya başka bir edim bırakabilir. Bu kişi her durumda mirasçı olmaz. Türk Medenî Kanunu, belirli mal bırakma yoluyla hak kazanan kişiyi mirasın tümüne veya belli oranına sahip mirasçıdan ayırır ve ona vasiyet alacaklısı olarak kişisel talep hakkı tanır.
Bu ayrım yurt dışında yaşayan kişiler için çok önemlidir. Örneğin Türkiye’deki bir dairenin, banka hesabındaki belirli tutarın veya şirketteki belirli bir hakkın vasiyet edilmesi, vasiyet alacaklısının ölüm anında taşınmaz tapusuna veya banka parasına doğrudan malik olduğu anlamına gelmez. TMK m.600 uyarınca öncelikle vasiyet yükümlüsüne karşı teslim veya devir talebi doğar.
Vasiyetname ölümden sonra ele geçtiğinde TMK m.595 gereğince derhâl sulh hâkimine teslim edilir ve TMK m.596 uyarınca bir ay içinde açılır. Vasiyetnamenin açılması ile malın teslimi aynı işlem değildir. Açılma, tasarrufun ilgililere bildirilmesini sağlar; vasiyet konusu malın fiilen teslimi veya tapuda devri için TMK m.600’deki istem hakkı kullanılır.
Vasiyet Alacaklısı ile Atanmış Mirasçı Arasındaki Fark
TMK m.599’a göre yasal ve atanmış mirasçılar mirası mirasbırakanın ölümüyle bir bütün olarak kazanır. Vasiyet alacaklısı ise TMK m.600 kapsamında kişisel istem hakkı sahibidir. Bu iki statü aynı değildir.
Atanmış mirasçı, kendisine belirli oran veya bütün tereke bırakılmışsa külli halef sıfatıyla miras ilişkisine girer. Vasiyet alacaklısı ise belirli bir mal veya edim için vasiyet yükümlüsüne başvurur. Bu nedenle “vasiyetnamede adım var, demek ki bütün miras borçlarından sorumluyum” sonucu çıkarılamaz. Kişinin atanmış mirasçı mı yoksa belirli mal vasiyeti lehtarı mı olduğu, tasarrufun içeriğinden belirlenir.
Yurt dışındaki kişi lehine düzenlenen vasiyetnameye ilişkin mirasçılık/vasiyet alacaklısı belgesi, TMK m.598’deki şartlarla sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Ölüme bağlı tasarruf kendisine bildirildikten sonra bir aylık itiraz süresi ve varsa iptal/tenkis uyuşmazlıkları ayrıca değerlendirilir. Mirasçılık belgesinin genel işleyişi için veraset ilamı rehberi incelenebilir.
Vasiyet Alacağı Kime Karşı İleri Sürülür? TMK m.600
Kanun muhatabı açıkça belirler. Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa talep öncelikle ona yöneltilir. Böyle bir görevli yoksa yasal veya atanmış mirasçılar vasiyet yükümlüsü olarak talebin muhatabıdır.
Talep, vasiyetin niteliğine göre değişir. Vasiyet edilen taşınırsa teslim; taşınmazsa tapuda devir; bir alacak veya başka hak ise devri; vasiyet bir davranışın yerine getirilmesine ilişkinse o davranışın ifası istenir. Yükümlü edimi yerine getirmezse vasiyet alacaklısı TMK m.600’ün üçüncü fıkrasına dayanarak dava açabilir.
Vasiyet konusu bir davranış olup da aynen yerine getirilmemişse, kanun doğan zararın giderilmesini isteme imkânını da düzenler. Bu nedenle vasiyetin konusu her zaman “bir eşyanın verilmesi” değildir; hakkın devri veya belirli bir davranış da vasiyet alacağının konusu olabilir.
Vasiyet Alacağı Ne Zaman Muaccel Olur?
TMK m.600’e göre ölüme bağlı tasarruftan farklı bir tarih veya şart anlaşılmıyorsa vasiyet alacağı, vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur. Bu kural, miras açılır açılmaz yükümlüyü kesin biçimde ifaya zorlamadan önce onun mirası kabul edip etmeyeceğinin belirlenmesini sağlar.
Örneğin mirasçıların ret süresi devam ederken vasiyet alacaklısı, yükümlünün mirasçılığı kesinleşmiş gibi hareket etmemelidir. Buna karşılık ret hakkı düşmüş veya miras kabul edilmişse ve vasiyetname farklı bir vadeye bağlamamışsa alacak istenebilir hâle gelir.
Vasiyetname “ölümden iki yıl sonra ödensin” gibi geçerli bir vade öngörmüşse muacceliyet o düzenlemeye göre belirlenir. TMK m.602’deki on yıllık zamanaşımının başlangıcı da borcun sonradan muaccel olduğu durumda muacceliyet tarihine bağlanır.
Türkiye’deki Taşınmaz Vasiyet Edilmişse Nasıl Devir Alınır?
Türkiye’deki bir taşınmazın vasiyet edilmiş olması, vasiyet alacaklısının tapu sicilinde kendiliğinden malik görünmesi sonucunu doğurmaz. Önce vasiyetname açılır, hak sahiplerine bildirilir, gerekli belge ve kesinleşme durumu kontrol edilir. Ardından vasiyet yükümlüsünün tapuda devir işlemini yapması istenir.
Vasiyet yükümlüsü tapuda devre yanaşmazsa, TMK m.600’deki kişisel istem hakkı dava yoluyla ileri sürülür. Dava sonunda verilen hükmün tapu siciline etkisi, talebin niteliğine göre yürütülür. Taşınmazın ada/parsel bilgisi, pay oranı, takyidatlar ve vasiyetname metni uyuşmazlık çıkmadan önce karşılaştırılmalıdır.
Yurt dışında yaşayan vasiyet alacaklısının Türkiye’ye gelmesi zorunlu değildir; usulüne uygun vekâletname ile tapu, mahkeme ve diğer işlemler avukat aracılığıyla yürütülebilir. Uzaktan temsil hakkında yurt dışından Türkiye’de avukatla işlem rehberi incelenebilir.
Para veya Banka Mevduatı Vasiyet Edilmişse
Belirli para tutarı vasiyet edilmişse vasiyet alacaklısı, vasiyet yükümlüsünden bu tutarın ödenmesini ister. Vasiyet doğrudan belirli banka hesabındaki mevcut bakiyeye, belirli dövize veya belirli menkul kıymete bağlanmışsa tasarrufun kapsamı belge üzerinden belirlenir.
Banka, yalnız vasiyetname metninin gösterilmesiyle her durumda doğrudan ödeme yapmak zorunda değildir. Vasiyetin açılması, hak sahipliğini gösteren belge, mirasçılık/vasiyet alacaklısı belgesi, vergi ilişiği ve diğer bankacılık şartları kontrol edilir. Mirasın bankadaki paraya ilişkin genel süreci ile vasiyet alacağının hukuki niteliği birbirine karıştırılmamalıdır.
Yurt dışındaki lehtarın Türkiye’deki hesaptan para alması vergi ve banka uyum kontrollerini de gündeme getirebilir. Veraset ve intikal vergisi bakımından 2026 veraset ve intikal vergisi rehberi ayrıca kontrol edilmelidir.
İntifa, İrat ve Sigorta Alacağı: TMK m.601
TMK m.601 özel vasiyet türlerini ayrı düzenler. Bir kişiye intifa hakkı, irat hakkı veya belirli aralıklarla tekrarlanan başka bir edim vasiyet edilmişse, ölüme bağlı tasarrufta başka esas bulunmadığı sürece istem hakkı eşya ve borçlar hukuku kurallarına tabidir.
Örneğin bir taşınmaz üzerinde intifa hakkı vasiyet edilmişse yalnız “vasiyet var” demek yeterli değildir; intifa hakkının kurulmasına ilişkin eşya hukuku işlemleri tamamlanır. Düzenli ödeme şeklindeki irat vasiyetlerinde her dönem alacağının kapsamı ve vadesi ayrıca takip edilir.
TMK m.601’in ikinci fıkrası sigorta alacağı için özel ve net bir kural koyar: Mirasbırakanın ölümünde ödenecek sigorta alacağı kendisine vasiyet edilen kişi, sigorta sözleşmesinden doğan istem hakkını sigortacıya karşı doğrudan kullanabilir. Bu hüküm, diğer vasiyet alacaklarından farklı doğrudan muhataplık yaratır.
Vasiyet Alacağında 10 Yıllık Zamanaşımı: TMK m.602
TMK m.602 uyarınca vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa başlangıç tarihi muacceliyet tarihidir.
Bu süre, “vasiyetname açıldıktan sonra ne kadar beklersem bekleyeyim hakkım kaybolmaz” düşüncesinin yanlış olduğunu gösterir. Yurt dışında yaşayan vasiyet alacaklısı vasiyeti öğrendiği tarihi belgelemeli, muacceliyet şartını tespit etmeli ve on yıllık sürenin sonunu dosya takvimine kaydetmelidir.
Zamanaşımı süresi uzun görünse de taşınmazın el değiştirmesi, mirasçıların dağılması, belge kaybı, terekenin tasfiyesi ve delillerin zayıflaması gibi pratik riskler nedeniyle talebin gereksiz yere ertelenmesi doğru değildir.
Vasiyet Alacaklısının Diğer Alacaklılara Göre Sırası: TMK m.603
TMK m.603, alacaklılar arasındaki önceliği açıklar: mirasbırakanın alacaklılarının hakları, vasiyet alacaklılarının haklarından önce gelir; vasiyet alacaklılarının hakları da mirasçıların kişisel alacaklılarının haklarından önce gelir. Bu sıra, terekenin borca batık veya borcu yüksek olduğu dosyalarda doğrudan önem taşır.
Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın gerçek borçları ödenmeden kendisine vasiyet edilen değerin her koşulda tam olarak verileceğini varsayamaz. Ayrıca saklı pay ve tenkis uyuşmazlıkları ayrı bir hukuki denetim alanıdır. Daha önce bilinmeyen mirasbırakan borçlarının sonradan ödenmesi hâlinde TMK m.604, mirasçılara belirli şartlarda vasiyet alacaklısından geri isteme imkânı tanır.
Yurt Dışındaki Vasiyet Alacaklısı Dosyayı Nasıl Takip Etmeli?
İlk adım vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslim edilip açılıp açılmadığını kontrol etmektir. İkinci adım vasiyet alacaklısı belgesinin ve varsa itirazların durumunu belirlemektir. Üçüncü adım vasiyet yükümlüsünün kim olduğunu ve mirası kabul edip etmediğini tespit etmektir. Dördüncü adım, vasiyet konusu mal veya hakkın güncel durumunu araştırmaktır.
Taşınmaz için tapu kaydı, para için banka/hesap durumu, şirket hakkı için ticaret sicili ve şirket kayıtları, araç için tescil bilgisi, sigorta alacağı için poliçe ve sigortacı kontrol edilir. Vasiyetin konusu değişmiş, satılmış veya ortadan kalkmışsa tasarrufun hukuki sonucu ayrıca incelenir.
Yurt dışı vekâletnamesinde dava, sulh, feragat, tapu ve para tahsil yetkileri yapılacak işlemin niteliğine göre doğru kurulmalıdır. Tercüme ve tasdik eksikliği nedeniyle süre kaybedilmemelidir. Türkiye’deki miras işlemlerinin genel çerçevesi için yurt dışı bağlantılı veraset rehberi de kullanılabilir.
Vasiyet Alacaklısı İçin Belge Kontrol Listesi
- Vasiyetnamenin onaylı örneği ve açılma tutanağı.
- Vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren TMK m.598 kapsamındaki belge.
- Mirasbırakanın ölüm belgesi ve nüfus kayıtları.
- Vasiyet yükümlüsünün kimliği ve mirası kabul/ret durumu.
- Vasiyet konusu taşınmaz, banka hesabı, araç, şirket hakkı veya diğer malın güncel kaydı.
- Varsa vasiyeti yerine getirme görevlisine ilişkin karar ve iletişim bilgileri.
- Vasiyeti öğrenme ve alacağın muaccel olma tarihini gösteren belgeler.
- Yurt dışı vekâletnamesi, apostil/tasdik ve Türkçe tercüme.
- Veraset ve intikal vergisi yönünden gerekli beyan ve ilişik işlemleri.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyet alacaklısı mirasçı mıdır?
Her zaman değil. Belirli mal vasiyeti lehtarı TMK m.600 uyarınca kişisel istem hakkı sahibidir; atanmış mirasçı ise TMK m.599 kapsamında mirası külli halef olarak kazanır.
Vasiyet edilen ev ölüm anında otomatik üzerime geçer mi?
Hayır. Belirli mal vasiyetinde vasiyet alacaklısı, yükümlüden taşınmazın devrini ister; devir yapılmazsa dava açabilir.
Talep kime yapılır?
Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara yöneltilir.
Vasiyet alacağı ne zaman istenebilir?
Tasarrufta farklı düzenleme yoksa vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur.
Dava zamanaşımı kaç yıldır?
TMK m.602’ye göre on yıldır. Başlangıç, kazandırmayı öğrenme veya borç daha sonra muaccelse muacceliyet tarihidir.
Sigorta alacağı vasiyet edilmişse doğrudan sigortacıya gidilebilir mi?
Evet. TMK m.601 bu durumda vasiyet alacaklısına sigortacıya karşı doğrudan istem hakkı tanır.
Mirasbırakanın alacaklıları vasiyet alacaklısından önce mi gelir?
Evet. TMK m.603’e göre mirasbırakanın alacaklılarının hakları vasiyet alacaklılarından önce gelir.
Yurt dışından Türkiye’ye gelmeden dava açılabilir mi?
Evet. Usulüne uygun vekâletname ile avukat aracılığıyla dava ve devir işlemleri yürütülebilir.
Vasiyetname açılması malın teslim edildiği anlamına gelir mi?
Hayır. Açılma ve okunma TMK m.596 sürecidir; teslim/devir için TMK m.600’deki talep ayrıca kullanılır.
Vasiyet alacağı vergi doğurur mu?
Ölüme bağlı intikaller veraset ve intikal vergisi mevzuatına tabidir. İstisna, matrah ve beyan süresi 7338 sayılı Kanuna göre ayrıca hesaplanır.
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.595–604.
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.598–599.
- Adalet Bakanlığı / Mevzuat Bilgi Sistemi – Türk Medenî Kanunu güncel metni.
Yurt Dışından Vasiyet Alacağı İçin Avukata Sor
Vasiyet edilen taşınmaz, para veya hakkın teslim edilmemesi hâlinde muhatap ve zamanaşımı TMK m.600–602’ye göre belirlenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye’deki miras ve vasiyet dosyalarını Mersin’den takip eder.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Son mevzuat kontrolü: 11 Eylül 2026. İçerik 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun vasiyet alacaklısının istem hakkına ilişkin 600–604. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin, Türkiye. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den yönetilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
