6284 Kapsamında Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur? Kanun m.4 ve Yönetmelik m.15 (2026)

6284 kapsamında aile konutu şerhi, şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan evli korunan kişinin aile konutunu diğer eşin tek taraflı tasarruflarına karşı korumak için isteyebileceği hâkim tedbiridir. Hukuki dayanak 6284 sayılı Kanun m.4/1-c; uygulama ayrıntısı 6284 Sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği m.15’tir. Bu tedbir, Türk Medeni Kanunu m.194’teki aile konutu korumasıyla birlikte değerlendirilir ancak 6284 dosyasında şiddet bağlamında hızlı koruma amacı taşır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

6284 Aile Konutu Şerhinin Hukuki Dayanağı

6284 sayılı Kanun m.4/1-c, hâkim tarafından korunan kişi hakkında “22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunundaki şartların varlığı hâlinde ve korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması” tedbirine karar verilebileceğini düzenler. Uygulama Yönetmeliği m.15 de kararın tapu siciline işlenmesi için ilgili tapu müdürlüğüne gönderilmesini öngörür.

Bu düzenleme iki ayrı hukuk alanını birleştirir. 6284 şiddet mağdurunun hızlı korunmasına ilişkin özel kanundur; TMK m.194 ise aile konutuna ilişkin genel özel hukuk korumasıdır. Hâkim, 6284 kapsamında tedbir verirken aile konutu niteliğini ve TMK’daki şartları değerlendirir. Şerhin amacı mülkiyet devri değil, aile yaşamının merkezi olan konutun tek taraflı hukuki işlemlerle elden çıkarılmasını veya hakkın zayıflatılmasını önlemektir.

6284 m.4/1-c ve Yönetmelik m.15 özeti

Korunan kişi evliyse ve TMK’daki aile konutu şartları mevcutsa, talebi üzerine hâkim aile konutu şerhine karar verebilir. Karar tapu kütüğüne şerh verilmesi için tapu müdürlüğüne iletilir.

6284 sayılı Kanun

Aile Konutu Nedir?

Aile konutu, eşlerin evlilik birliğini birlikte sürdürdükleri ve yaşam faaliyetlerini yoğunlaştırdıkları konuttur. Bir taşınmazın tapuda konut olarak görünmesi tek başına aile konutu niteliği için yeterli değildir; eşlerin fiilî yaşam merkezi olması gerekir. Yazlık, yatırım amacıyla tutulan ikinci konut veya sürekli kullanılmayan taşınmaz kural olarak aile konutu korumasının merkezinde değildir.

Şiddet nedeniyle korunan eşin geçici olarak konuttan ayrılması, konutun aile konutu niteliğini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Özellikle ayrılış şiddet ve güvenlik nedeniyle gerçekleşmişse konutun aile yaşamındaki önceki işlevi ve evlilik birliğinin hukuki durumu birlikte değerlendirilir. Bu nedenle “evden çıktım, artık şerh koyduramam” şeklindeki kesin kabul doğru değildir.

Taşınmazın mülkiyetinin yalnız şiddet uygulayan eş adına kayıtlı olması da şerh talebine engel değildir. Aile konutu korumasının temel amacı zaten malik olmayan eşin ve aile yaşamının korunmasıdır.

6284 Aile Konutu Şerhini Kim İsteyebilir?

Kanun metni “korunan kişinin talebi üzerine” ifadesini kullanır. Bu nedenle şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan evli kişi, 6284 dosyasında aile konutu şerhi talep edebilir. Tedbirin resen verilmesi yerine açık talep önemlidir. Dilekçede konutun adresi, tapu bilgileri biliniyorsa ada-parsel veya bağımsız bölüm bilgileri ve aile konutu olarak kullanıldığı açıklanmalıdır.

Boşanma davası açılmış olması şart değildir. Evlilik devam ederken yalnız koruma amacıyla da şerh istenebilir. Boşanma davası açılmışsa 6284 tedbirleri ile TMK m.169 kapsamındaki geçici önlemler birlikte değerlendirilebilir. Her iki dosyada verilen kararların birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Evli olmayan partnerler bakımından TMK m.194 aile konutu şerhi mekanizması uygulanmaz. Ancak 6284 kapsamındaki barınma, uzaklaştırma, yaklaşmama ve diğer koruyucu-önleyici tedbirler medeni hâlden bağımsız olarak şartları varsa uygulanabilir.

6284 Kapsamında Aile Konutu Şerhi Nasıl Talep Edilir?

Talep aile mahkemesine 6284 kapsamında yapılır. Başvuruda şiddet veya şiddet tehlikesi, konutun aile konutu niteliği, taşınmazın kimin adına kayıtlı olduğu ve şerhin neden gerekli olduğu kısa ve açık şekilde anlatılır. Diğer eşin konutu satma, devretme veya ipotek ettirme tehdidi varsa bu husus ayrıca belirtilmelidir.

Koruyucu tedbir için 6284 m.8/3 uyarınca şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz. Buna karşılık aile konutu niteliğini ortaya koyan adres kaydı, abonelik, nüfus bilgisi veya tapu bilgisi uygulamayı kolaylaştırabilir. Belgeler bulunmuyorsa mahkemeden ilgili kurumlara müzekkere yazılması talep edilebilir.

Şiddet uygulayanın konutu satma hazırlığı içinde olduğu biliniyorsa başvurunun aciliyeti açıkça vurgulanmalıdır. Şerh kararı verilse dahi tapuya işlenene kadar geçen sürenin izlenmesi önemlidir. Kararın yalnız dosyada kalması, tapu siciline yansımadıkça üçüncü kişiler bakımından beklenen korumayı sağlamaz.

Mahkeme Kararından Sonra Tapuda Ne Olur?

Uygulama Yönetmeliği m.15 uyarınca karar tapu kütüğüne şerh verilmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne gönderilir. Tapu müdürlüğü taşınmazı tespit ederek aile konutu şerhini sicile işler. Uygulamada kararın hangi taşınmaza ilişkin olduğu açık ve tereddütsüz olmalıdır; adres ile tapu kayıtlarının uyuşmaması gecikmeye yol açabilir.

Korunan kişi kararın tapuya ulaşıp ulaşmadığını ve şerhin işlendiğini takip etmelidir. E-Devlet veya Web Tapu üzerinden görülebilen bilgiler kontrol edilebilir; gerektiğinde tapu müdürlüğünden kayıt örneği alınabilir. Şerhin işlenmemesi hâlinde mahkemeye ve tapu müdürlüğüne yazılı başvuru yapılmalıdır.

Aile Konutu Şerhi Ne Sağlar?

TMK m.194’e göre eşlerden biri diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Şerh, aile konutu niteliğini tapu sicilinde görünür hâle getirerek üçüncü kişiler bakımından korumayı güçlendirir.

Şerh mülkiyet payı yaratmaz. Taşınmaz diğer eş adına kayıtlıysa korunan eş sırf şerh nedeniyle malik olmaz. Şerh, taşınmazın aile konutu niteliğine bağlı tasarruf sınırlamasını sicile taşır. Mal rejimi, katkı payı veya katılma alacağı gibi talepler ayrı hukuki kurumlardır.

Şerh aynı zamanda şiddet uygulayanın ekonomik baskı amacıyla konutu elden çıkarma tehdidine karşı koruyucu işlev görebilir. Ancak taşınmaza ilişkin icra, ipotek veya üçüncü kişi hakları varsa her birinin tarihi ve hukuki dayanağı ayrıca incelenmelidir.

Aile Konutu Şerhi Uzaklaştırma Kararıyla Birlikte Verilebilir mi?

Evet. Aile konutu şerhi taşınmazın hukuki statüsünü korur; uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi ise fiilî kullanım ve güvenliği düzenler. Şiddet uygulayan ortak konuttan uzaklaştırılırken konutun korunan kişiye tahsis edilmesi ve aynı taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulması birbirini tamamlayan tedbirlerdir.

Yalnız şerh konulması şiddet uygulayanı evden çıkarmaz. Aynı şekilde uzaklaştırma kararı verilmesi taşınmazın satılmasını kendiliğinden engellemez. Bu nedenle hem fiziksel güvenlik hem malvarlığı ve konut güvenliği riski varsa iki tedbir birlikte istenmelidir.

Aile Konutu Satılabilir veya İpotek Edilebilir mi?

TMK m.194 uyarınca aile konutunun devri ve aile konutu üzerindeki hakların sınırlandırılması diğer eşin açık rızasına bağlıdır. Şerh tapuda bu korumayı görünür kılar. Malik eşin tek başına satış veya ipotek işlemi yapmaya çalışması hâlinde tapu müdürlüğü şerhi dikkate alır.

Şerhten önce yapılmış işlemler bakımından işlem tarihi, üçüncü kişinin iyi niyeti, aile konutu niteliğinin bilinip bilinmediği ve yargı içtihatları ayrıca incelenir. Bu nedenle risk ortaya çıktığında şerh talebinin geciktirilmemesi önemlidir. Satış tamamlandıktan sonra açılacak davanın hukuki yapısı, önleyici şerh almaktan daha karmaşıktır.

Kiralık Konut İçin Aile Konutu Şerhi Olur mu?

Tapu kütüğüne aile konutu şerhi, mülkiyet hakkının tapuda kayıtlı olduğu taşınmazlar bakımından gündeme gelir. Kiralık aile konutunda ise TMK m.194’ün kira sözleşmesine ilişkin özel koruması uygulanır. Eşlerden biri diğer eşin açık rızası olmadan aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez.

Kira sözleşmesi yalnız bir eş adına yapılmışsa diğer eş kiraya verene bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelebilir ve bildirim yapan eş diğer eşle birlikte sorumlu olur. Şiddet nedeniyle kiralık konutun kullanımı konusunda sorun varsa 6284 kapsamında ortak konutun korunan kişiye tahsisi ve şiddet uygulayanın uzaklaştırılması ayrıca istenebilir.

Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?

6284 kapsamında verilen tedbir süreli olabilir; ancak tapudaki aile konutu şerhinin kaldırılması aile konutu niteliğinin sona ermesi, evliliğin bitmesi, tarafların talebi veya ilgili mahkeme kararı gibi sebeplere göre değerlendirilir. Tedbir kararının süresinin sona ermesi ile tapu şerhinin teknik olarak kaldırılması süreçleri birbirinden ayrılabilir.

Boşanma kesinleştiğinde aile konutu niteliğinin devam edip etmediği yeni hukuki duruma göre değerlendirilir. Tapuda güncel olmayan şerh bulunması hâlinde ilgili belge veya kararlarla tapu müdürlüğüne başvurulur. Uyuşmazlık varsa mahkeme kararı gerekebilir.

6284 Aile Konutu Şerhi ile TMK 194 Başvurusu Arasındaki Fark

TMK m.194 aile konutunun genel medeni hukuk korumasıdır. 6284 m.4/1-c ise şiddet bağlamındaki korunan kişiye hâkim kararıyla aynı korumanın hızlı biçimde sağlanmasını özel tedbir olarak düzenler. Dayanaklar birbirini dışlamaz. Şiddet dosyasında 6284 yolu, koruma paketinin diğer tedbirlerle birlikte kurulmasına imkân verir.

Örneğin aynı kararda aile konutu şerhi, ayrı yerleşim yeri, geçici koruma ve şiddet uygulayan hakkında uzaklaştırma tedbirleri değerlendirilebilir. Böylece yalnız taşınmaz değil kişinin fiilî yaşam güvenliği de korunur.

Mersin ve Türkiye Geneli Uygulama

Mersin’de aile konutu şerhi talebi 6284 dosyasında aile mahkemesine sunulabilir. Taşınmazın tapu bilgileri doğru gösterilmeli; karar sonrası tapu müdürlüğünde şerhin işlendiği takip edilmelidir. Acil şiddet riski varsa tapu işlemi beklenmeden kolluk ve uzaklaştırma tedbirleri kullanılmalıdır.

Büronun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki 6284, tapu ve aile hukuku dosyaları somut olayın niteliğine göre takip edilir.

Sık Sorulan Sorular

6284 ile aile konutu şerhi konulur mu?

Evet. 6284 m.4/1-c bu tedbiri açıkça düzenler.

Boşanma davası şart mı?

Hayır. Evlilik sürerken 6284 koruma dosyasında şerh istenebilir.

Ev eşimin üzerindeyse şerh koydurabilir miyim?

Aile konutu şartları varsa malik olmayan eşin korunması amacıyla şerh istenebilir.

Şerh beni evin sahibi yapar mı?

Hayır. Şerh mülkiyet devri değildir; tasarrufları sınırlandıran aile konutu korumasıdır.

Uzaklaştırma kararı şerh yerine geçer mi?

Hayır. Uzaklaştırma fiilî güvenliği, aile konutu şerhi tapu hukukundaki korumayı sağlar.

Kiralık evde aile konutu koruması var mı?

Evet. TMK m.194 kira sözleşmesi bakımından da özel koruma getirir; tapu şerhi ise tapulu taşınmaz mülkiyetine ilişkin sicil işlemidir.

Şerh satışa engel olur mu?

Aile konutunun devri diğer eşin açık rızasına bağlıdır; şerh bu sınırlamayı tapuda görünür kılar.

Şerhin işlendiğini nasıl kontrol ederim?

Tapu kayıtları ve Web Tapu/e-Devlet üzerinden işlem sonucu kontrol edilebilir; gerektiğinde tapu müdürlüğünden kayıt alınır.

Resmî Kaynaklar

6284 sayılı Kanun · Türk Medeni Kanunu

İlgili içerikler: Ayrı yerleşim yeri · Uzaklaştırma kararı · Barınma tedbiri

Son mevzuat kontrolü: 11 Eylül 2026.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

İçerik Av. Halil Bakırcı tarafından 6284 sayılı Kanun, Uygulama Yönetmeliği ve TMK m.194 esas alınarak hazırlanmıştır.

Hazırlayan: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Son kontrol: 11 Eylül 2026

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin

İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. İletişim · +90 552 224 43 66