Konkordato Başvurusunda Hangi Mali Tablolar Sunulur? İİK m.286/b (2026)

İİK m.286/b hangi mali belgeleri zorunlu tutar?

Konkordato başvurusu yalnız dilekçe ve ödeme planıyla yapılamaz. İİK m.286/b, borçlunun malvarlığının gerçek durumunu mahkemeye ve komiser heyetine gösterebilmek için geniş bir mali belge seti öngörür. Defter tutmakla yükümlü olan borçlu, Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu ve nakit akım tablosunu dosyaya koymak zorundadır. Buna ek olarak iki farklı değerleme yaklaşımıyla ara bilanço hazırlanır.

Kanun ayrıca ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini, elektronik defter kullananlarda e-defter berat bilgilerini, mali durumu açıklayan diğer bilgi ve belgeleri, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların defter değerlerini içeren listeleri ve bütün alacak ile borçları vadeleriyle gösteren belgeleri ister. Bu liste, başvuru yapan işletmenin sadece yıllık finansal tablolarını yükleyip diğer ticari kayıtları dışarıda bırakamayacağını gösterir.

Mali tabloların amacı, konkordato ön projesinin gerçekleşebilirliğini sınamaktır. Şirket projede üç yıl içinde borçlarının yüzde seksenini ödemeyi öneriyorsa, bu teklifin hangi gelir, tahsilat, varlık satışı veya finansman kaynağına dayandığı m.286/b belgelerinden izlenebilmelidir.

Son bilanço konkordato dosyasında neyi gösterir?

Bilanço, belirli bir tarih itibarıyla işletmenin varlıklarını, borçlarını ve özkaynak yapısını gösterir. Konkordato bakımından bilanço, borçlunun hangi varlıklara sahip olduğunu ve hangi yükümlülükleri taşıdığını ilk bakışta ortaya koyan temel belgedir. Ancak bilanço tek başına ödeme gücünü açıklamaz; bu nedenle kanun gelir ve nakit akımı ile ara bilanço bilgilerini ayrıca ister.

Son bilanço, ticari defter ve kayıtlarla uyumlu olmalıdır. Banka kredileri, finansal kiralama borçları, tedarikçi hesapları, vergi ve SGK yükümlülükleri, çek ve senetler, ortaklara borçlar ve dava konusu kalemler doğru hesap gruplarında yer almalıdır. Varlık tarafında ticari alacakların tahsil kabiliyeti, stokların niteliği, iştirakler, taşınmazlar, makineler ve maddi olmayan hakların gerçek ekonomik değeri ayrıca incelenir.

Bilançoda görünen yüksek aktif toplamı her zaman ödeme gücü anlamına gelmez. Tahsil edilemeyen alacaklar, yavaş dönen stoklar veya işletmenin üretimi için zorunlu fakat kolayca satılamayan sabit kıymetler likit kaynak değildir. Konkordato incelemesinde bilanço kalemlerinin niteliği bu nedenle önem taşır.

Gelir tablosu neden zorunludur?

Gelir tablosu, işletmenin belirli dönemde ne kadar gelir ürettiğini ve bu geliri üretmek için hangi giderlere katlandığını gösterir. Konkordato, faaliyetini sürdürerek borçlarını ödemeyi hedefleyen işletmeler bakımından gelecekteki ödeme kapasitesine dayanır. Bu kapasitenin başlangıç noktası geçmiş ve güncel faaliyet performansıdır.

Ciro ile kâr birbirine karıştırılmamalıdır. Yüksek satış hacmine rağmen brüt kâr marjı düşük, finansman giderleri ağır veya faaliyet giderleri kontrolsüz olan şirketin konkordato taksitlerini karşılayacak nakit üretmesi mümkün olmayabilir. Gelir tablosundaki satış, maliyet, faaliyet gideri, finansman gideri ve net sonuç kalemleri ön projeyle birlikte değerlendirilir.

Bir defalık satış geliri veya olağan dışı kazanç da sürekli faaliyet kârlılığı gibi kabul edilmemelidir. Örneğin bir taşınmaz satışından doğan tek seferlik gelir, sonraki yıllarda tekrarlanacak faaliyet geliri değildir. Konkordato projesi geleceğe yönelik olduğundan gelir kalemlerinin sürdürülebilirliği ayrıca analiz edilmelidir.

Nakit akım tablosunun konkordatodaki işlevi nedir?

Nakit akım tablosu, muhasebe kârı ile gerçek ödeme kabiliyeti arasındaki farkı ortaya koyar. Bir şirket kârlı görünebilir fakat müşterilerine uzun vadeli satış yaptığı için kasasına yeterli para girmeyebilir. Tersine zarar yazan bir dönemde varlık satışı veya sermaye girişi nedeniyle güçlü nakit oluşabilir. Konkordato taksitleri muhasebe kârıyla değil fiilî nakitle ödenir.

Ön projedeki her önemli ödeme tarihi nakit akımıyla karşılaştırılmalıdır. Tedarikçi ödemeleri, ücretler, kira, enerji, vergi, SGK, yeni hammadde alımları ve finansman giderleri düşüldükten sonra kalan tutarın konkordato ödemelerine yeterli olması gerekir. İşletme sermayesi ihtiyacını yok sayarak hazırlanan nakit akımı gerçekçi değildir.

Nakit akımında tahsilat varsayımları da somut verilere dayanmalıdır. Vadesi uzun, ihtilaflı veya tahsil kabiliyeti zayıf alacaklar hızlı nakit girişi gibi gösterilmemelidir. Büyük müşterilerin ödeme geçmişi, sözleşmeler ve alacak yaşlandırması bu nedenle önem taşır.

İşletmenin devamlılığı ve muhtemel satış fiyatı ara bilançoları neden ayrı hazırlanır?

İİK m.286/b iki farklı ara bilanço ister. Birinci ara bilanço işletmenin faaliyetini sürdüreceği varsayımıyla hazırlanır. Burada varlıklar işletme bütünlüğü ve kullanım amacı içinde değerlendirilir. İkinci ara bilanço ise aktiflerin muhtemel satış fiyatlarını esas alır; işletmenin tasfiye veya satış senaryosunda varlıkların ne kadar kaynak üretebileceğine yaklaşır.

İki tablo arasındaki fark konkordatonun temel ekonomik sorusuna hizmet eder: işletmeyi yaşatmak mı alacaklılar için daha değerli, yoksa tasfiye etmek mi? Üretim hattının faaliyet devam ederken yarattığı değer, parçalanıp satılması hâlindeki bedelden farklı olabilir. Marka, müşteri portföyü veya devam eden sözleşmeler de faaliyet içinde değer yaratırken tasfiyede aynı değeri taşımayabilir.

Bu ara bilançolar, m.286/d’deki iflas karşılaştırma tablosunun hazırlanmasına da veri sağlar. Varlıkların yalnız defter değerlerini kullanmak, özellikle eski tarihli taşınmaz ve makine kayıtlarında gerçek ekonomik sonucu bozabilir.

Ticari defter tasdikleri ve e-defter beratları neden istenir?

Konkordato başvurusunda sunulan tabloların kaynağı ticari defterlerdir. Kanun bu nedenle defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini, elektronik ortamda tutulan defterlerde ise e-defter berat bilgilerini ayrıca ister. Amaç, sunulan mali tabloların sonradan üretilmiş bağımsız listeler değil, düzenli ticari kayıt sisteminin çıktısı olduğunun denetlenebilmesidir.

Yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ve şirket türüne göre tutulması gereken diğer kayıtların mevzuata uygunluğu incelenir. E-defter kullanan işletmelerde berat dönemlerinin eksik olmaması, muhasebe kayıtlarının dönemlerle uyumlu bulunması gerekir. Defter kayıtlarıyla sunulan alacaklı listesi arasında büyük farklar varsa açıklama yapılmalıdır.

Maddi ve maddi olmayan duran varlık listelerinde ne bulunur?

Kanun, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ilişkin defter değerlerini içeren listeleri de m.286/b kapsamında ister. Taşınmazlar, makineler, taşıtlar, ekipman, tesisler gibi maddi duran varlıklar ile marka, patent, yazılım, lisans ve benzeri maddi olmayan haklar ayrıntılı şekilde listelenmelidir.

Defter değeri ile piyasa değeri aynı kavram değildir. Uzun yıllar önce edinilmiş taşınmazın defter değeri piyasanın çok altında olabilir; teknolojik olarak eskimiş makinenin defter değeri ise satılabilir değerinden yüksek olabilir. Bu nedenle ara bilanço ve kıymet değerlendirmeleriyle farklı değer türleri açıklanmalıdır.

Tüm alacak ve borçlar neden vadeleriyle gösterilir?

Konkordatonun ana sorunu yalnız toplam borç miktarı değil, borçların ne zaman ödenmesi gerektiğidir. Bu nedenle m.286/b bütün alacak ve borçların vadeleriyle gösterilmesini ister. Şirketin bir yıl içinde 100 milyon TL tahsilatı ve 100 milyon TL borcu olması, tahsilatlar yıl sonunda fakat borçlar ilk üç ayda ise likidite krizini çözmez.

Alacak yaşlandırması, hangi müşteriden ne zaman tahsilat beklendiğini; borç yaşlandırması ise hangi bankaya, tedarikçiye, personele veya kamu kurumuna ne zaman ödeme yapılması gerektiğini gösterir. Çek ve senet vadeleri de bu tabloyla uyumlu olmalıdır.

Mali belgeler arasında rakamsal uyum nasıl kontrol edilir?

Bilançodaki ticari alacak toplamı ile ayrıntılı alacak listesi, ticari borç toplamı ile alacaklı listesi, banka borçları ile kredi hesap dökümleri karşılaştırılmalıdır. Fark varsa bunun nedeni açıklanmalıdır. Dava konusu, koşullu, yabancı para veya grup şirketi alacakları ayrı gösterilmelidir.

Ön projedeki kaynak ve ödeme planının nakit akımıyla; iflas karşılaştırmasının ara bilançolarla; denetim raporunun bütün bu kayıtlarla uyumlu olması gerekir. Aynı borç için bir belgede 10 milyon, diğer belgede 14 milyon TL görünmesi ve farkın açıklanmaması dosyanın güvenilirliğini zedeler.

Mali tablolar eksik sunulursa ne olur?

İİK m.287’ye göre mahkeme, m.286 belgelerinin eksiksiz mevcut olduğunu tespit ettiğinde geçici mühlet verir. Borçlunun doğrudan yaptığı başvuruda zorunlu mali belgelerin eksikliği, geçici mühlet incelemesini doğrudan etkiler. Alacaklının başlattığı süreçte ise borçluya m.286 belgelerini sunması için makul süre verilir; süresinde eksiksiz sunulmazsa geçici mühlet verilmez ve alacaklının talebi reddedilir.

“Sonradan muhasebeci tamamlar” yaklaşımı konkordato dosyasında güvenli değildir. Geçici mühletin amacı acil koruma olsa da kanun bu korumanın m.286 belge seti üzerine kurulmasını şart koşmuştur.

Başvuru öncesi mali belge kontrol listesi

Son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, iki ara bilanço, defter tasdikleri/e-defter beratları, duran varlık listeleri, alacak ve borç yaşlandırmaları, banka kredi dökümleri, rehin kayıtları ve kamu borcu bilgileri aynı tarih kesitine mümkün olduğunca yakın hazırlanmalıdır. Dönem farkları varsa açıklanmalıdır.

Bilanço dipnotları, kur değerlemeleri, karşılıklar, şüpheli alacaklar, stok değer düşüklüğü ve grup şirketleriyle işlemler de kontrol edilmelidir. Konkordato dosyasında gerçek mali görünümün saklanması veya önemli yükümlülüklerin dışarıda bırakılması, hem projenin başarısını hem de borçlunun hukuki konumunu tehlikeye sokar.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

İİK m.286/b’deki mali belge zorunlulukları Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de liman, lojistik, tarım, sanayi ve hizmet şirketlerinde varlık ve nakit döngüsü sektöre göre değişir; ancak kanuni belge seti değişmez. Özellikle dövizli borç ve alacakların yoğun olduğu işletmelerde kur etkisi tablolar arasında tutarlı gösterilmelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden koordine edilir. Mali tabloların hukuki alacak sınıflandırmasıyla birlikte okunması, konkordato teklifinin doğru kurulması bakımından zorunludur.

İlgili rehberler

• Konkordato ön projesi zorunlu unsurları
• Konkordato başvurusunu kim yapabilir?
• Konkordato gider avansı
• Konkordato süreci rehberi

Resmî kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – İİK m.286
• Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
• Gelir İdaresi Başkanlığı

Sık Sorulan Sorular

Konkordatoda bilanço zorunlu mu?

Evet. Defter tutmakla yükümlü borçlu son bilançosunu sunmalıdır.

Nakit akım tablosu da zorunlu mu?

Evet. İİK m.286/b nakit akım tablosunu açıkça sayar.

Kaç ara bilanço hazırlanır?

İşletmenin devamlılığı esasına göre ve aktiflerin muhtemel satış fiyatlarına göre iki ayrı ara bilanço hazırlanır.

E-defter kullanan şirket ne sunar?

Elektronik defterlere ilişkin berat bilgileri sunulur.

Alacak ve borçların vadesi yazılmalı mı?

Evet. Tüm alacak ve borçlar vadeleriyle gösterilmelidir.

Defter değeri piyasa değeri midir?

Hayır. Defter değeri muhasebe kaydıdır; muhtemel satış değerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Belgelerde farklı borç toplamları olabilir mi?

Açıklanmayan uyumsuzluk olmamalıdır. Farklılık varsa hukuki ve muhasebesel nedeni açıkça gösterilmelidir.

Mali belgeler eksikse geçici mühlet verilir mi?

İİK m.287 geçici mühleti m.286 belgelerinin eksiksizliğine bağlar.

Gelir tablosundaki kâr konkordato ödemesi için yeterli midir?

Tek başına değil. Ödeme kapasitesi nakit akışı, vadeler ve işletme sermayesiyle birlikte incelenir.

Şüpheli alacaklar nasıl ele alınmalı?

Tahsil kabiliyeti gerçekçi değerlendirilerek mali tablolarda ve nakit projeksiyonunda açıklanmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →