7595 Sayılı Kanunda Erteleme Süresinde Zamanaşımı İşler mi? Madde 3 | 2026
7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, belirli suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmanın 5 veya 10 yıl ertelenmesini düzenler. Erteleme, ceza dosyasının ortadan kalkması anlamına gelmez. Kanun bu dönemde dosyanın, delillerin ve hukuki sürecin korunmasını; ayrıca zamanaşımı süresinin erteleme boyunca işlememesini açıkça öngörür.
Bu kural uygulamada önemlidir. Çünkü normal ceza muhakemesinde dava zamanaşımı, TCK m.66 ve m.67 hükümlerine göre belirlenir. 7595 sayılı Kanun ise kendi kapsamındaki erteleme dönemine özgü bir durma sonucu yaratır. Bu nedenle ‘erteleme başladı, beş veya on yıl sonra zaten zamanaşımı dolar’ şeklindeki yaklaşım Kanun metniyle bağdaşmaz.
- 7595 m.3 zamanaşımı kuralı
- Dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı farkı
- 5 ve 10 yıllık ertelemenin zamanaşımına etkisi
- Erteleme kaldırılırsa süre nasıl değerlendirilir?
- Dosya ve delillerin korunması
- Birden fazla suçta ayrı hesap
- İtiraz ve süre denetimi
- Sık sorulan sorular
7595 m.3 Zamanaşımı Hakkında Ne Diyor?
7595 sayılı Kanunun 3. maddesi soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin temel usulü kurarken, erteleme süresinde zamanaşımının işlemeyeceğini de açıkça düzenler. Bu hüküm, erteleme kararının dosyayı zamanaşımına terk eden bir pasif bekleme dönemi olmadığını gösterir. Kanun, bir taraftan soruşturma veya kovuşturmanın yürütülmesini geçici olarak durdururken diğer taraftan devletin ceza soruşturması ve kovuşturması yapma yetkisinin sırf bu erteleme nedeniyle zamanaşımına uğramasını engeller.
Ceza hukukunda zamanaşımı kanunla belirlenir ve kıyasla genişletilemez. TCK m.66 dava zamanaşımını, m.67 ise zamanaşımının durması ve kesilmesine ilişkin esasları düzenler. 7595 sayılı Kanun ise özel kanun niteliğinde kendi erteleme mekanizması bakımından ayrıca ‘işlememe’ sonucu öngörür. Bu nedenle 7595 kapsamındaki erteleme dosyasında genel TCK hükümleri ile özel Kanun birlikte uygulanır.
Dava Zamanaşımı ile Ceza Zamanaşımı Aynı Şey Değildir
Dava zamanaşımı, suç işlendiği halde belirli süre içinde kesin hükme ulaşılamaması durumunda devletin cezalandırma yetkisinin sona ermesine ilişkin kurumdur. Ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş cezanın belirli süre içinde infaz edilmemesi halinde gündeme gelir. Bu iki süre farklı maddelerde ve farklı başlangıç noktalarıyla düzenlenir.
7595 m.3’te soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesi sırasında gündeme gelen süre dava zamanaşımıdır. Kesinleşmiş hapis cezasının infazının ertelenmesi ise Kanunun 6. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir ve orada infaz zamanaşımı bakımından özel sonuçlar öngörülür. Bu nedenle soruşturma aşamasındaki bir dosyanın zamanaşımı hesabıyla kesinleşmiş ilamın infaz zamanaşımı hesabı birbirine karıştırılmamalıdır.
5 Yıllık Ertelemede Zamanaşımı Nasıl Etkilenir?
7595 sayılı Kanun kapsamındaki suçun kanuni ceza eşiğine göre soruşturma veya kovuşturma beş yıl ertelenmişse, bu beş yıllık dönem boyunca dava zamanaşımı işlemez. Erteleme kararından önce geçen zamanaşımı süresi yok sayılmaz; ancak ertelemenin başladığı andan itibaren süre durur. Erteleme sonunda dosyanın devam etmesini gerektiren bir durum ortaya çıkarsa, zamanaşımı hesabı özel durma dönemi dikkate alınarak yapılır.
Örneğin suçtan sonra belirli bir süre geçmiş ve daha sonra 7595 kapsamında erteleme kararı verilmişse, erteleme döneminin beş yılı zamanaşımı süresine eklenmez. Bu beş yıl ‘işlemeyen dönem’ olarak değerlendirilir. Sonraki hesap, suçun tabi olduğu TCK m.66 süresi ve varsa TCK m.67’deki diğer durma/kesilme sebepleriyle birlikte yapılır.
10 Yıllık Ertelemede Zamanaşımı Nasıl Etkilenir?
Kanunun 3. maddesindeki ceza eşiği nedeniyle on yıllık erteleme uygulanmışsa aynı ilke geçerlidir. On yıllık erteleme döneminde dava zamanaşımı işlemez. Bu nedenle on yıllık erteleme, ‘zamanaşımını dolduran’ bir dönem değildir.
On yıl uzun bir süre olduğu için dosyada tarih hesabının özellikle dikkatli yapılması gerekir. Suç tarihi, soruşturmanın başlangıcı, erteleme kararının kesin hukuki tarihi, ertelemenin kaldırıldığı veya sona erdiği tarih ve varsa TCK m.67 kapsamındaki kesici işlemler dosyada açıkça gösterilmelidir. UYAP ekranındaki tek tarih çoğu zaman tam zamanaşımı hesabı için yeterli değildir.
Erteleme Süresi Suç İşlenmeden Tamamlanırsa Ne Olur?
7595 sayılı Kanun, erteleme döneminin koşullara uygun tamamlanması halinde soruşturma ve kovuşturma bakımından ayrıca sonuç düzenler. Erteleme döneminde Kanunun aradığı bozucu şart gerçekleşmez ve süre tamamlanırsa soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya kovuşturma aşamasında davanın düşmesi gündeme gelir.
Bu sonucun dayanağı zamanaşımının dolması değildir. Kanun, erteleme süresinin koşullara uygun tamamlanmasına bağımsız hukuki sonuç bağlamıştır. Bu ayrım önemlidir: KYOK veya düşme kararı ‘zamanaşımı nedeniyle’ değil, 7595 sayılı Kanunun özel hükmü nedeniyle verilir. Kararın hukuki sebebi, adli sicil ve sonraki işlemler bakımından da doğru yazılmalıdır.
Erteleme Döneminde Yeni Terör Suçu İşlenirse
Kanunun 5. maddesi, erteleme döneminde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde ertelemenin kaldırılmasına ilişkin düzenleme içerir. Böyle bir durumda ertelenen soruşturma veya kovuşturma yeniden devam eder. Zamanaşımı hesabı yapılırken erteleme döneminin işlemeyen süre olduğu dikkate alınır.
Yeni suçun varlığı, yalnız bir ihbar veya soruşturma kaydının açılmasıyla otomatik olarak kesinleşmiş sonuç doğuracak şekilde yorumlanmamalıdır. Kanunun öngördüğü mekanizma ve ilgili ceza muhakemesi kararları birlikte değerlendirilir. Bu nedenle ertelemenin kaldırılması kararında gerekçe ve dayanak dosya açık biçimde gösterilmelidir.
Dosya ve Deliller Neden Saklanır?
7595 m.3, erteleme döneminde dosya ve delillerin korunmasını öngörür. Bunun temel nedeni, ertelemenin soruşturma veya kovuşturmayı hukuken sona erdirmemesidir. Ertelemenin kaldırılması halinde dosya yeniden işlem görebileceği için delillerin kaybolmaması ve muhakemenin sürdürülebilir olması gerekir.
Bu koruma yükümlülüğü özellikle dijital deliller, fiziki materyaller, bilirkişi raporları, iletişim kayıtları ve el konulan eşya bakımından önemlidir. Delilin saklanması, delilin otomatik olarak hukuka uygun veya hükme esas alınabilir olduğu anlamına gelmez. Hukuka uygunluk denetimi CMK hükümlerine göre ayrıca yapılır.
Bir Dosyada Birden Fazla Suç Varsa Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?
Bir iddianamede veya soruşturma dosyasında birden fazla suç bulunabilir. Her suçun TCK m.66 bakımından zamanaşımı süresi farklı olabilir. Ayrıca suçlardan biri 7595 kapsamında ertelenirken diğeri kapsam dışında kalabilir. Bu durumda tek bir ‘dosya zamanaşımı’ hesabı yapmak doğru değildir.
Her suç için suç tarihi, kanuni ceza, zamanaşımı süresi, durma ve kesilme sebepleri ile 7595 ertelemesinin uygulanıp uygulanmadığı ayrı belirlenmelidir. Bu yaklaşım özellikle aynı olayda örgüt suçu, propaganda, finansman ve başka suçların birlikte yer aldığı dosyalarda önem taşır.
7595 Ertelemesi ile HAGB Denetim Süresi Aynı mı?
Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması CMK m.231’de düzenlenen ayrı bir kurumdur. HAGB’de mahkeme bir hüküm kurar ve açıklanmasını belirli koşullarla geri bırakır. 7595 sayılı Kanundaki soruşturma veya kovuşturma ertelemesi ise özel Kanuna dayalı farklı bir usul mekanizmasıdır.
Bu nedenle HAGB denetim süresindeki zamanaşımı sonuçlarıyla 7595 ertelemesindeki zamanaşımı sonucu birbirine karıştırılmamalıdır. HAGB konusunda ayrıca HAGB denetim süresinde suç işlenmesi rehberimiz incelenebilir.
Erteleme Kararında Zamanaşımı Hesabı Nasıl Denetlenir?
Kararda suçun 7595 kapsamına girdiği, hangi erteleme süresinin uygulandığı ve hangi tarih itibarıyla ertelemenin başladığı açık olmalıdır. Ayrıca istisna kapsamında kalan suçlar varsa bunlar ayrılmalıdır. Belirsiz veya maddi hata içeren tarihler, sonraki zamanaşımı hesabını doğrudan etkileyebilir.
Savcılık kararlarına ve mahkemenin erteleme kararlarına karşı Kanunda öngörülen iki haftalık başvuru yolları kullanılabilir. Başvuruda suç tarihi, uygulanacak TCK m.66 süresi, varsa TCK m.67 kesilme/durma nedenleri ve 7595 erteleme tarihleri bir kronoloji halinde gösterilmelidir.
Müsadere Zamanaşımı Nedeniyle Bekler mi?
7595 sayılı Kanun, erteleme kapsamındaki dosyalarda müsadereye konu malvarlığı bakımından ayrıca düzenleme yapar. Erteleme kararı verilmesi, müsadere edilebilir malvarlığının hukuki statüsünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kanunda belirtilen tasfiye ve Hazineye intikal hükümleri uygulanabilir.
Bu nedenle ceza muhakemesinin ertelenmesi ile eşya/kazanç müsaderesi süreçleri birbirinden ayrılmalıdır. TCK m.54 ve m.55 hükümleri, ilgili özel düzenlemeler ve 7595’in açık hükmü birlikte incelenir.
Uygulamada Kontrol Edilecek Tarihler
Zamanaşımı hesabı yapılırken en az şu tarihler dosyadan çıkarılmalıdır: suç tarihi veya suç dönemi, soruşturma başlangıcı, iddianame tarihi, iddianamenin kabulü, varsa mahkûmiyet ve kanun yolu kararları, 7595 erteleme kararının tarihi, kararın tebliği ve kesinleşme durumu, ertelemenin kaldırıldığı veya tamamlandığı tarih. Bu kronoloji olmadan sağlıklı hesap yapılamaz.
Mahkeme ve savcılık sürelerinin genel hesabı için süre hesaplama rehberi hukuk yargılamasına ilişkin genel prensipleri açıklamakla birlikte, ceza dosyasında CMK ve özel Kanun hükümleri esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
7595 ertelemesi sırasında dava zamanaşımı dolar mı?
Hayır. Kanun erteleme süresinde zamanaşımının işlemeyeceğini açıkça düzenler.
Beş yıllık erteleme zamanaşımı süresinden düşülür mü?
Hayır. Erteleme dönemi işlemeyen süre olduğundan normal zamanaşımı hesabına yürüyen zaman olarak eklenmez.
On yıllık ertelemede de aynı kural geçerli mi?
Evet. Beş ve on yıllık ertelemenin her ikisinde de Kanundaki işlememe hükmü uygulanır.
Erteleme sonunda KYOK verilmesi zamanaşımı nedeniyle mi olur?
Hayır. Koşullar gerçekleştiğinde KYOK veya düşme sonucu 7595 sayılı Kanunun özel hükmüne dayanır.
Kesinleşmiş cezada da dava zamanaşımı mı uygulanır?
Hayır. Kesinleşmiş cezada ceza zamanaşımı ve 7595 m.6’daki infaz hükümleri ayrı değerlendirilir.
Dosyada iki farklı suç varsa tek zamanaşımı hesabı yapılır mı?
Hayır. Her suçun zamanaşımı ve 7595 kapsamı ayrı belirlenir.
Erteleme kaldırılırsa önce geçen süre ne olur?
Ertelemeden önce işleyen süre korunur; erteleme dönemi ise Kanun gereği işlemeyen dönemdir. Sonraki hesap bu ayrımla yapılır.
Resmî kanun metni nereden kontrol edilir?
TBMM’nin 7595 sayılı Kanun sayfası ile Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır.
Sonuç
7595 sayılı Kanunda soruşturma veya kovuşturmanın ertelenmesi, zamanaşımının işlemeye devam ettiği pasif bir bekleme değildir. Kanun, erteleme boyunca dava zamanaşımının işlemeyeceğini açıkça düzenler. Beş veya on yıllık dönemin sonunda dosyanın nasıl sonuçlanacağı ise erteleme koşullarının korunup korunmadığına göre belirlenir.
Doğru hesap için suç bazında tarih çizelgesi çıkarılmalı, TCK m.66-67 ile 7595 m.3 birlikte uygulanmalı ve kesinleşmiş cezalar bakımından dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı birbirinden ayrılmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 16 Eylül 2026. Yazı, yürürlükteki mevzuat ve 7595 sayılı Kanunun açık hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
