Alım-Satım Komisyoncusundan İş Durumu ve Hesap Talep Dilekçesi | TBK 533 Word

Kısa ve net cevap: Alım-satım komisyoncusundan iş durumu ve hesap talep dilekçesi, vekâlet verenin belirli komisyon görevine ilişkin eksik bilgiyi istemesi için hazırlanır. TBK m.533/1 yapılan iş hakkında bilgilendirmeyi ve talimatın yerine getirildiğinin hemen bildirilmesini düzenler. TBK m.532/2 ile m.508/1 birlikte okunduğunda, yürütülen işin hesabının istem üzerine verilmesi de talebin dayanağıdır. Görev, eksik bilgi ve istenen hesap kalemleri ayrı gösterilir. Bu başvuru, gerçekleştiği henüz bilinmeyen satışın tamamlandığını veya henüz saptanmayan bir bedelin borç olduğunu peşinen kabul etmez.

Alım-satım komisyoncusundan iş durumu ve hesap talep dilekçesini Word olarak indir

Dilekçeyi kim, hangi eksik bilgi için gönderir?

Başvuran, kendi hesabına taşınır veya kıymetli evrak alımı ya da satımı yapılmasını komisyoncuya bırakmış vekâlet verendir. Muhatap, görevi kendi adına üstlenen komisyoncudur. Başvurunun konusu, dosyada belirli talimatla eşleştirilemeyen işlem durumu ve iş hesabıdır. Sadece işlerin nasıl gittiğini soran genel bir mesaj yerine, hangi görev için hangi açıklamanın eksik olduğu belirtilir. Talep edilen dönem ve işlem referansı muhatabın dosyayı bulmasını sağlar. Aynı taraflar arasında birden fazla görev bulunması, bütün hesapların tek ve belirsiz toplamla cevaplanmasını haklı kılmaz.

Bilgi istemi, işlemin hiç yapılmadığı sonucunu önceden kurmaz. Vekâlet verenin elinde yalnız teklif bulunması ile komisyoncunun gerçekten alım yapmamış olması farklıdır. Dilekçe bu ayrımı koruyarak sözleşmenin kurulup kurulmadığını, mal hareketini ve ödeme durumunu ayrı sorar. Önceden verilmiş cevap varsa tamamen yok sayılmaz; cevabın hangi alanı açıklamadığı gösterilir. İşlem raporunda miktar belirtilmiş fakat ödeme kaydı eksik bırakılmışsa talep yalnız eksik bölüm yönünden de kurulabilir. Böylece muhatap aynı belgeleri tekrar göndermek yerine belirli açığı tamamlayabilir.

TBK 533 ile hesap verme borcu nasıl birlikte uygulanır?

TBK m.532/1, komisyoncunun ücret karşılığında kendi adına ve vekâlet veren hesabına kıymetli evrak veya taşınırların alımını ya da satımını üstlendiği ilişkiyi düzenler. İkinci fıkra, özel komisyon hükümleri saklı kalmak üzere vekâlet hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Bu nedenle bu dilekçenin hukuki modeli, sadece iki tarafı tanıştıran simsarlık değildir. Komisyoncu üçüncü kişiyle kendi adına işlem yapar. Vekâlet veren, dış işlemin tarafı hakkındaki açıklamayı ve kendi hesabına doğan sonuçları komisyoncudan ister.

TBK m.533/1’de yapılan iş hakkında bilgilendirme borcu bulunur. Talimatın yerine getirilmesinin hemen bildirilmesi ayrıca vurgulanır. TBK m.508/1 ise vekilin istem üzerine yürüttüğü işin hesabını vermesini düzenler. Buradaki dilekçede özel bildirme borcu ile tamamlayıcı hesap verme borcu aynı belirli göreve bağlanır. Madde numaraları sadece son satırda sıralanmaz; istenen iş durumu m.533’e, hesap açıklaması m.532/2 ve m.508’e dayandırılır. Bu açıklama, bütün şirket kayıtlarının sınırsız denetlenmesine yönelik bir yetki iddiasına dönüştürülmez.

Güncel hükümler Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu üzerinden okunabilir. Bilgi talebinin kapsamı özel komisyon ilişkisidir. Kanunun sigorta, belirlenen bedel, gider ve ücret hükümleri ilgili kayıtların değerlendirilmesinde ayrı işlev görür. Hesap verme istemi tek başına bütün giderlerin haksız olduğu, bütün ücretlerin düştüğü veya üçüncü kişinin borcunu komisyoncunun garanti ettiği sonucunu yaratmaz. Her sonuç kendi hükmü ve gerçekleşen olaylarıyla incelenir.

Talimat ve dönem nasıl tanımlanır?

Komisyon sözleşmesinin tarihi ve referansı, işlem yönü, malın ayırt edici özellikleri ve görevin miktarı yazılır. Talimat sonradan değişmişse ilk metin ile gerçek değişiklik ayrı gösterilir. Bir talimatın fiyat sınırı başka görevin miktarıyla birleştirilmez. Satış görevi ile alım görevi aynı dosyada yürütülüyorsa her biri için ayrı satır açılır. Dilekçede iş hesabı talep edilen başlangıç ve bitiş tarihleri belirtilir; devam eden görevde açıklamanın hangi tarih itibarıyla istendiği ayrıca gösterilir. Dönem yazılması, daha sonraki gerçek işlemleri gerçekleşmiş kabul etmek anlamına gelmez.

İşlem numarası bulunmayan dosyada ilişki somut teslim veya talimat belgesiyle tanımlanır. Mal kodu, teslim edilen parti, miktar birimi ve yazışma tarihi birlikte kullanılır. Aynı ürünün iki farklı partisi farklı görevlere bağlanmışsa yalnız ürün adı yeterli değildir. Komisyoncunun kullandığı kod ile vekâlet verenin kodu farklıysa eşleştirme istenir. Yeni bir talimat vermek amaçlanmıyorsa dilekçe mevcut görevin açıklanmasıyla sınırlı tutulur. Bilgi isteminin içine fiyat değiştirme, veresiye satış izni veya sigorta yaptırma gibi farklı irade açıklamaları fark edilmeden eklenmez.

İşin hangi aşamaları ayrı açıklanmalıdır?

Önce üçüncü kişiyle alım veya satım sözleşmesinin kurulup kurulmadığı sorulur. Kurulmuş işlemde karşı taraf, tarih, miktar, bedel ve para birimi istenir. Bir fiyat teklifi ile kesin işlem kaydının aynı belge olmadığı açıklanır. Komisyoncu yalnız görüşme yürütmüşse cevabın bu aşamayı göstermesi gerekir. İşi henüz yapılmamış olmak ile cevap verilmemiş olmak birbirinin yerine kullanılamaz. Bilgi istemi, gerçek durumun açıklanmasını sağlar; eksik belgeden hayalî sonuç üretmez. Kurulmuş işlemin sonradan değiştirilmesi veya sona erdirilmesi de kendi kaydıyla açıklanır.

İkinci aşama teslimdir. Satışta vekâlet verenin komisyoncuya yaptığı teslim ile komisyoncunun alıcıya yaptığı teslim ayrı hareketlerdir. Alımda satıcıdan teslim alınması ile malın vekâlet verene aktarılması da farklıdır. Her hareketin tarih, yer, miktar ve belgesi istenir. Kısmi teslim varsa kalan miktarın mevcut durumu açıklanır. İade, eksik teslim ve depoda kalan mal aynı toplamdan görünmez şekilde düşülmez. Dilekçede teslim sonucu henüz bilinmiyorsa bütün malın teslim edildiği veya kaybolduğu cümlesi kurulmaz; komisyoncudan gerçek hareket dökümü talep edilir.

Üçüncü aşama para hareketidir. Sözleşme bedeli, gerçekten tahsil edilen tutar, ödenen avans ve vekâlet verene aktarılan para ayrı açıklanır. Satışın yapılması bedelin tamamının tahsil edildiğini göstermez. Alımın kurulması bütün bedelin ödendiği anlamına gelmez. Hesap cevabında vadesi gelmemiş tutar ile tahsil edilmemiş muaccel tutarın belgeleri ayrılır. Para birimleri farklıysa kayıtlar önce kendi birimleriyle gösterilir. Sonradan yapılan dönüşümde kullanılan işlem kaydı açıklanır; kanunda bulunmayan sabit bir kur veya genel dönüşüm günü icat edilmez.

Denetlenebilir iş hesabı hangi kalemlerden oluşur?

Hesap yalnız bir net toplamdan ibaret bırakılmaz. Başlangıç avansı, belirli göreve ilişkin gerçek ödemeler, tahsilatlar, aktarımlar ve bakiye aynı para biriminde karşılaştırılır. Ayrı para birimleri tek sütunda açıklamasız toplanmaz. Ücretin oranı veya sabit miktarı ile hesabın dayandığı bedel gösterilir. Giderin hangi iş için yapıldığı ve gerçekten kimin tarafından ödendiği açıklanır. Aynı belge iki ayrı gider adı altında tekrarlanmışsa kayıtlar karşılaştırılır. Talep, belirli iş hesabını denetlenebilir kılmayı amaçlar; vekâlet verenin başka müşterilere ilişkin bütün banka hareketlerini alması gerektiği ileri sürülmez.

TBK m.538 komisyoncunun gider haklarını, m.539 ücret isteme hakkını, m.540 belirli dürüstlük ihlallerinin ücret üzerindeki sonucunu düzenler. Hesap isteyen kişi, bu maddelerin sonucunu henüz görülmemiş işlemler hakkında kesinleşmiş gibi yazmaz. Gerçek bedel ile bildirilen bedel arasında fark bulunması ayrı incelenir. Ücret kalemi açıklanmamışsa hesap yöntemi istenir; açıklama eksikliği tek başına her ücretin düştüğü biçiminde sunulmaz. Komisyoncunun çalışan ücretinin vekâlet veren hesabına geçirilmesi de m.538’deki özel sınır bakımından ayrıca değerlendirilir. Hesap talebi ile belirli ücret itirazı ayrı amaçlardır.

Belge talebi nasıl ölçülü ve işle bağlantılı tutulur?

Her belge istemi açıklanması beklenen kaleme bağlanır. Alım sözleşmesi belirli satın alımı, teslim kaydı belirli mal hareketini, dekont belirli para hareketini doğrulamak için istenir. Bütün şirket defterleri ve bütün müşteri dosyaları şeklindeki belirsiz ifade kullanılmaz. Bir belgenin farklı görevleri içermesi halinde bu göreve ayrılan bölümün anlaşılır dökümü talep edilir. İlgisiz kayıtlar açıklanmadan da ilgili işlem referansı, tutar ve tarih gösterilebilir. Cevabın kontrol edilebilir olmasıyla ilgisiz kişilerin bütün bilgilerinin paylaşılması aynı şey değildir.

Vekâlet verenin zaten elinde bulunan belgeler ek listesinde gösterilir. Eksik olanla mevcut olan ayrılır. Komisyoncu aynı belgenin başka sürümüne dayanıyorsa sürüm ve değişiklik açıklaması istenir. Dosya paylaşım bağlantısında hangi belgenin hangi tarihte mevcut olduğu kaydedilir. Cevap ekindeki okunmayan veya eksik sayfalar belirli adlarıyla bildirilir. Belgeler üzerinde sonradan değişiklik yapılmışsa ilk ve düzeltilmiş kayıtların bağlantısı korunur. Hesap cevabı dosyaya geldiğinde sadece dosya adlarının varlığına bakılmaz; ilgili miktar ve tutarın gerçekten açıklanıp açıklanmadığı kontrol edilir.

Hemen bildirim ve cevap zamanı aynı mıdır?

TBK m.533/1 talimatın yerine getirildiğinin hemen bildirilmesini öngörür. Hüküm, vekâlet verenin önce bu dilekçeyi göndermesini bildirim borcunun genel şartı haline getirmez. Hesap verme istemi ise m.508’de ayrıca düzenlenir. Vekâlet veren mevcut bilgi açığını kapatmak için başvurur; komisyoncunun daha önce doğmuş hemen bildirim borcu bu başvuruyla ilk kez yaratılmış gibi anlatılmaz. Örnekte kanundan gelmeyen üç, yedi veya otuz günlük sabit bir cevap süresi kullanılmaz. Sözleşmede gerçek bir cevap düzeni varsa ilgili hüküm ayrıca belirtilir.

Başvuru tarihi, gerçek gönderim kaydı ve cevap tarihi dosyada saklanır. Vekâlet veren cevap için belirli tarih bildiriyorsa bunun kendi istemi olduğu açık bırakılır; kanunun herkese uyguladığı zorunlu süre diye sunulmaz. Bu dilekçenin gönderilmesi bütün dava sürelerini durdurmaz ve bütün alacaklarda zamanaşımını kesmez. Bilgi eksikliği nedeniyle ayrı başvuru veya dava ihtiyacı bulunan dosyada süre incelemesi ayrıca yapılır. Hesap cevabının beklenmesi, mevcut gerçek ödeme veya teslim kaydının takip edilmesini de ortadan kaldırmaz.

İş durumu ve hesap talep dilekçesi örneği

Cevap geldikten sonra nasıl kontrol edilir?

Cevap, dilekçedeki eksik alan listesiyle karşılaştırılır. İşlem tarihi açıklanmış fakat karşı taraf belirtilmemişse açık kalan alan kaydedilir. Para hareketleriyle teslim belgeleri aynı görev referansına bağlanır. Yeni cevap öncekinden farklı tutar içeriyorsa değişikliğin dayanağı sorulur. Belgeyle doğrulanan bir ödeme yokmuş gibi tekrar talep edilmez. Kısmi cevapta tamamlanan alanlar korunur ve kalan bölüm belirli olarak gösterilir. Bu yöntem bilgi isteminin sürekli aynı genel mesajın gönderilmesine dönüşmesini önler.

Hesabın ortaya çıkardığı ayrı uyuşmazlık kendi talebiyle değerlendirilir. Belirli bedelin aktarılmaması, talimat dışı satış, açıklanmayan gider veya gerçek bedelin farklı bildirilmesi aynı hukuki sonuç değildir. Bu yazı yalnız bilgi ve hesap isteminin kurulmasını sağlar. Hesapta ortaya çıkan bir tutarın ifası, faiz başlangıcı veya ücret itirazı ayrıca gerçek şartlarıyla hazırlanır. Komisyoncunun üçüncü kişi borcundan sorumluluğu da TBK m.537’deki garanti ve diğer şartlarla incelenir; bilgi talebi üçüncü kişinin bütün borçları için otomatik garanti oluşturmaz.

Sık sorulan sorular

1. Talebi komisyoncu mu gönderir?

Bu örneği vekâlet veren komisyoncuya gönderir. Komisyoncunun yaptığı alımı raporladığı sonuç bildirimi farklı yönde bir belgedir.

2. Bilgi istemek için işin tamamlanması gerekir mi?

TBK m.533/1 yapılan iş hakkında bilgilendirmeyi düzenler. Talep devam eden görevin belirli tarih itibarıyla gerçek durumunu da sorabilir.

3. Hesap isteminin açık dayanağı nedir?

Özel komisyon hükümleri saklı kalmak üzere vekâlet hükümlerine gönderme yapan TBK m.532/2 ile istem üzerine hesap vermeyi düzenleyen m.508/1 birlikte uygulanır.

4. Kanun yedi günlük cevap süresi koyuyor mu?

Bu maddelerde bu talep için genel yedi günlük cevap süresi yoktur. Talimatın yerine getirildiğinin hemen bildirilmesi m.533/1’de ayrıca düzenlenir.

5. Tek net bakiye yeterli bir cevap mıdır?

İstenen kalemleri açıklamayan tek toplam, avans, tahsilat, ücret ve giderin denetlenmesini sağlamaz. Belirli iş hesabının kalemlerle açıklanması talep edilir.

6. Sigorta talimatı bu dilekçeyle verilmiş olur mu?

Örnek sigorta talimatı içermez. TBK m.533/2’deki sigorta konusu ayrı bir talimattır; mevcut poliçe bilgisi sorulması yeni talimatla karıştırılmaz.

7. Eksik cevap bütün ücretleri düşürür mü?

Hayır. Ücret isteme ve kaybetme hükümleri TBK m.539 ve m.540’ta ayrı düzenlenir. Her sonuç ilgili olay ve hükümle değerlendirilir.

8. Bütün şirket hesapları istenebilir mi?

Bu başvuru belirli komisyon işinin hesabını ister. İlgisiz müşterilerin veya farklı görevlerin tüm kayıtlarının sınırsız verilmesi talep edilmez.

9. Örnekteki tarih ve e-imza ibaresi nasıl kullanılır?

Tarih gerçek başvuru günüyle değiştirilir. E-imza ibaresi yalnız belge gerçekten elektronik imzayla imzalandığında bırakılır; diğer imza biçiminde uygun imza alanı kullanılır.

10. Bilgi talebi dava dilekçesi yerine geçer mi?

Hayır. Muhatabı komisyoncudur. Ayrı dava ve süre incelemesi gerektiğinde bu başvuru bütün usul işlemlerini yerine getirmiş sayılmaz.

Resmî kaynak ve ilgili örnekler

08.10.2026 tarihinde incelenen güncel Türk Borçlar Kanunu m.532, 533 ve 508 talebin ana dayanaklarıdır. Gider ve ücret ayrımları için m.538, 539, 540; üçüncü kişinin ifası bakımından m.537 okunmuştur. Örnekte kanun alıntısı yerine bu hükümlerle belirli istemin ilişkisi açıklanmıştır.

Hukuki çerçeve için alım-satım komisyonculuğunun unsurları ve bildirme ve sigortalama borcu rehberi okunabilir. Komisyoncu cevabını hazırlarken alım talimatını yerine getirme bildirimi farklı yöndeki belgeyi gösterir. Başka başvurular dilekçe örnekleri kütüphanesinde bulunur.