Denemek İçin Verilen İşitme Cihazı İade Edilebilir mi?
İşitme cihazı gerçekten beğenme koşuluyla, evde denenmek üzere teslim edilmişse alıcının cihazı kabul etmeme hakkı vardır. Bu hakkın dayanağı her işitme cihazı için geçerli olduğu varsayılan sabit bir iade süresi değildir. Teslimin hangi sözleşmeyle yapıldığı, denemenin ne zaman biteceği, yapılan ödemenin satış bedeli mi teminat mı olduğu ve tüketicinin hangi açıklamayı ne zaman yaptığı belirleyicidir. Deneme anlaşması ile tamamlanmış satıştan sonra verilen gönüllü memnuniyet güvencesi ayrı değerlendirilmelidir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 249–252. maddeleri beğenme koşuluyla satışı düzenler. Özellikle 252. madde, cihaz alıcının yanında denenirken sessiz kalmaya, çekincesiz satış bedeli ödemeye ve deneme amacını aşan kullanıma sonuç bağlar. Bu nedenle “imza atmadım, satış kesinlikle oluşmaz” veya “deneme denildiği için istediğim zaman bırakırım” açıklaması güvenilir bir hukuki sonuç vermez. Somut teslim ve kabul kayıtları birlikte incelenir.
Önce teslimin niteliği belirlenir: deneme mi, kesin satış mı?
TBK 249, alıcının malı deneyerek veya gözden geçirerek beğenmesi koşuluyla yapılan satışı tanımlar. İşitme cihazı bakımından evde farklı günlük ortamlarda denenmek üzere teslim, taraflar bunu kabul etmişse bu yapıya uygun olabilir. Fakat her cihaz uygulaması kendiliğinden beğenme koşuluyla satış sayılmaz. Merkezde ürünün gösterilmesi, ayarlanması veya kullanımının anlatılması da tek başına evde koşulsuz iade anlaşması oluşturmaz. Sözleşmenin kurulmasından önceki görüşmeler ve teslim belgesinin içeriği bu nedenle önemlidir.
Belgelerde “deneme cihazı”, “onaya bağlı teslim”, “satış tamamlanmıştır”, “memnuniyet değişimi” veya benzeri ifadeler bulunabilir. Başlık tek başına yeterli değildir; belgenin bütün hükümleri ve tarafların gerçek anlaşması incelenir. Cihaz bedelinin tamamının kesin satış olarak tahsil edildiği işlemle, iade edildiğinde çözülmesi kararlaştırılan güvence tutarı aynı değildir. Tüketicinin imzaladığı formu almaması, sonradan bu ayrımı ispatlamayı zorlaştırır. Teslim, ödeme ve geri alma koşullarının aynı belge üzerinde açık olması uyuşmazlığı azaltır.
Kesin satış yapıldıktan sonra işletmenin ayrıca değişim veya iade imkânı tanıması mümkündür. Bu durumda hakkın kapsamı ilgili taahhüt üzerinden belirlenir; örneğin yalnız farklı modele geçiş sözü, bütün bedelin geri verileceği anlamına gelmez. Buna karşılık gerçekten beğenme koşuluyla yapılmış bir satış, sonradan yalnız işletmenin tercihine bağlı değişim programı gibi gösterilemez. Başvuruda önce hangi ilişkinin kurulduğu anlatılmalı, ardından o ilişkinin doğurduğu talep yazılmalıdır.
Deneme sırasında mülkiyet ve geri verme hakkı
TBK 250 uyarınca alıcı, beğenme koşuluyla satışta ürünü kabul etmekte veya bir sebep göstermeden geri vermekte serbesttir. Ürün fiilen alıcıya teslim edilmiş olsa bile mülkiyet, beğenme koşulu gerçekleşinceye kadar satıcıda kalır. Bu kural, gerçek bir deneme sözleşmesinde tüketicinin cihazın üretim hatasını kanıtlamadan kabul etmeme hakkını açıklar. Ancak önce beğenme koşulunun henüz gerçekleşmediği ve bildirim sürecinin doğru işletildiği belirlenmelidir; teslimden çok sonra ileri sürülen her memnuniyetsizlik aynı hak değildir.
Kabul etmeme hakkı, cihazı koruma ve geri verme yükümlülüğünden bağımsız düşünülemez. Alıcı cihazı, şarj ünitesini, aksesuarları ve teslim edilen diğer parçaları kayıtla geri vermeye hazır olmalıdır. Hangi parçanın baştan verildiği ve hangisinin tüketiciye ait olduğu teslim listesinde gösterilmelidir. Merkezin sonradan eksik aksesuar veya hasar ileri sürmesi hâlinde, ilk teslim fotoğrafları ve geri teslim tutanağı karşılaştırılır. Olağan deneme kullanımı ile ayrıca meydana gelen fiziksel zarar aynı kalem olarak ele alınmamalıdır.
Evde denemede sessiz kalmak satışa dönüşebilir
TBK 252, satılanın denenmeden veya gözden geçirilmeden alıcıya verildiği durumu düzenler. Sözleşme veya âdete göre gereken süre içinde, böyle bir süre yoksa satıcının ihtarı üzerine alıcı beğenmediğini hemen bildirmez veya ürünü geri vermezse beğenme koşulu gerçekleşir. Dolayısıyla evde deneme süresi boyunca hiçbir açıklama yapmadan beklemek sonuç doğurabilir. Kanunda bütün işitme cihazları için ortak bir yedi, on dört veya otuz günlük deneme süresi yazdığı ileri sürülemez. Sürenin somut dayanağı gösterilmelidir.
Sözleşmede başlangıç tarihi, son gün ve bildirim yöntemi belirlenmişse bu kayıtlar incelenir. Süre yalnız sözlü söylenmişse mesajlar, randevu kayıtları ve diğer mevcut deliller önem kazanır. “Bir hafta sonra tekrar gelin” sözü yalnız kontrol randevusunu mu yoksa denemenin sonunu mu ifade ediyor, açıklığa kavuşturulmalıdır. Âdete dayanılıyorsa bunun varlığı ayrıca ortaya konmalıdır; satıcının kendi alışkanlığı, sektör çapında bağlayıcı âdet bulunduğunu tek başına kanıtlamaz. Belirsizliği tüketici aleyhine otomatik sonuçlandırmak doğru değildir.
Alıcı cihazı kabul etmiyorsa bunu süre dolmadan açık ve ulaşılabilir bir iletişimle bildirmeli, geri teslimin nasıl yapılacağını kayıt altına almalıdır. Sadece yeni ayar randevusu istemek, her zaman satışın reddedildiğini açıklamaz. “Sesi değiştirebilir miyiz?” mesajıyla “deneme sonunda cihazı kabul etmiyorum ve iade etmek istiyorum” bildirimi farklıdır. Merkezin ürünü teslim almaması hâlinde, yapılan teslim girişimi ve verilen cevap korunmalıdır. Geri vermenin engellendiği olayda cihazın alıcıda kalması, nedeninden bağımsız değerlendirilmemelidir.
Merkezde deneme ile evde denemenin sonucu neden farklıdır?
TBK 251, denemenin satıcının yanında yapılması gereken ayrı durumu düzenler. Alıcının gerekli sürede kararını açıklamaması bu maddede satıcıyı bağlılıktan kurtarır. Süre belirlenmemişse uygun süre geçtikten sonra satıcı ihtar gönderir; hemen cevap verilmemesinin sonucu yine satıcının bağlılığının sona ermesidir. Evde denemeye ilişkin 252. maddede ise kanundaki şartlarla beğenme koşulu gerçekleşir. Bu iki hüküm aynı sonuca bağlanamaz. Uyuşmazlıkta cihazın nerede ve hangi amaçla bırakıldığı baştan anlatılmalıdır.
Merkezde yapılan kısa gösterimden sonra cihazın evde denenmek üzere teslim edilmesi, bütün denemenin mağazada tamamlandığını kendiliğinden göstermez. Teslim sonrasında alıcıya tanınan karar hakkının içeriği önemlidir. Buna karşılık cihazı merkezde kabul edip kesin satış yaptıktan sonra eve götürmek de sırf kullanım evde sürdüğü için 252. maddeye dayalı yeni bir deneme hakkı başlatmaz. Sıralama belirleyicidir: tanıtım, uygulama, kabul açıklaması, ödeme ve fiziksel teslimin tarihleri birlikte yazılmalıdır.
Satış bedeli ödemek ile teminat bırakmak aynı değildir
TBK 252’nin ikinci fıkrasına göre alıcının herhangi bir çekince belirtmeden satış bedelinin tamamını veya bir kısmını ödemesi, beğenme koşulunu gerçekleştirir. Bu nedenle “bedelin yalnız küçük bölümünü ödedim” açıklaması tek başına satışın kesinleşmediğini göstermez. Kanun kısmi ödemeyi de kapsar. Ödemenin yapıldığı anda deneme hakkının korunduğu açıkça kararlaştırılmışsa bu çekince ve anlaşma değerlendirilir. Sonradan ileri sürülen sözlü açıklamaya göre değil, ödeme sırasındaki somut kayıtlara göre inceleme yapılır.
Geri verilecek güvence parası, cihazın satış bedelinden farklı işlev taşır. Fakat banka açıklamasına yalnız “depozito” yazılması her uyuşmazlığı çözmez. Sözleşmede paranın hangi şartta geri verileceği, satış kabul edilirse bedelden düşülüp düşülmeyeceği ve hasar iddiasında nasıl hesap yapılacağı gösterilmelidir. Kesin satış faturasına karşılık düzenlenmiş tahsilatla, deneme cihazının iadesine bağlı güvence kaydı birlikte değerlendirilir. Bir belgedeki adlandırmanın diğer bütün delilleri kendiliğinden geçersiz kıldığı varsayılmamalıdır.
Tüketici denemeyi reddedip bedel istiyorsa talebin dayanağını açıklamalıdır: beğenme koşulu gerçekleşmediği için güvence iadesi mi, sözleşmeyle tanınmış memnuniyet hakkı mı, yoksa ayıplı mal nedeniyle dönme mi? Bu taleplerin ispat unsurları farklıdır. Ödenen toplam, iade alınan kısım ve ileri sürülen kesinti ayrı gösterilmelidir. Başvuruda yalnız banka dekontunu sunmak yerine ödeme ile deneme anlaşmasını bağlayan mesaj veya form da eklenmelidir. Böylece paranın hukuki işlevi tartışılabilir hâle gelir.
Deneme amacını aşan kullanım nasıl değerlendirilir?
252. madde, ürünü deneme veya gözden geçirme amacını aşacak biçimde kullanmaya da kabul sonucu bağlar. İşitme cihazının günlük ortamlarda belirli süre kullanılması bizzat denemenin konusu olabilir. Bu nedenle cihazın bir kez kulağa takılmış olması, deneme hakkının ortadan kalktığını göstermez. Buna karşılık tarafların kararlaştırdığı deneme kapsamı dışında kullanım, başkasına verme veya üründe yetkisiz müdahale iddiası ayrıca incelenir. Hangi davranışın denemeyi aştığı somutlaştırılmadan yalnız “kullanıldı” denilmesi yeterli değildir.
Merkezin deneme sırasında verdiği kullanım talimatları ve planladığı kontroller korunmalıdır. Tüketicinin talimatlara uygun kullanımını gösteren kayıt ile cihazın sonradan yapılan teknik değerlendirmesi birlikte ele alınır. Bu hukuki inceleme, işitme cihazının tıbbi ayarının nasıl yapılacağına ilişkin bir yönlendirme değildir. Sağlık ve uygulama sorunları yetkili sağlık meslek mensuplarıyla değerlendirilmelidir. Kullanıcı hukuki delil elde etmek amacıyla cihazı sökmemeli, ayar sistemine yetkisiz müdahale etmemeli veya şikâyeti artıran kullanımı sürdürmemelidir.
Kişiye özel kulak kalıbı için ayrıca ücret istenebilir mi?
Cihazın kendisi, kulak kalıbı, sarf malzemesi ve ayrı uygulama hizmeti aynı şey değildir. Önceden açıkça kararlaştırılmış ve gerçekten verilmiş bağımsız bir hizmetin bedeli ile deneme cihazının satış bedeli ayrılmalıdır. Bununla birlikte “kişiye özel işlem yaptık” denilmesi, baştan ücretsiz deneme olarak tanıtılmış bütün sürecin sonradan ücretli hâle getirilmesine tek başına dayanak oluşturmaz. Kalıp için ayrıca sipariş verilip verilmediği, ücretin önceden açıklanıp kabul edilip edilmediği ve teslim edilen işin niteliği araştırılır.
Kalıbın ayrı ücretlendirilmiş olması, cihazın tamamının satışının kabul edildiğini otomatik göstermez. Ödeme hangi edime aitse o kapsamda değerlendirilir. Paket bedelinde ise sonradan keyfî kalemler oluşturularak iade tutarı azaltılamaz. Tüketicinin müzakere etmediği standart kesinti şartı, 6502 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki haksız şart denetimine tabidir. Şartın tüketici aleyhine dürüstlük kuralına aykırı dengesizlik oluşturup oluşturmadığı somut sözleşmeyle değerlendirilir; her hazırlık gideri peşinen geçersiz sayılmaz.
Bu ayrımın genel çerçevesi tüketici sözleşmesinde haksız şart incelemesinde açıklanmıştır. İşitme cihazı dosyasında belirleyici ek unsur, deneme öncesinde hangi maliyet bilgisinin verildiğidir. İade aşamasında ilk kez ileri sürülen temizlik, yeniden ayarlama veya dosya masrafı için sözleşmesel ve hukuki dayanak istenmelidir. İşletmenin hazırladığı hesap, ücretin baştan kabul edildiğini gösteren kayıtla karşılaştırılmalıdır.
SGK işlemi deneme kabulünün yerine geçer mi?
Kurum ödeme işlemi ile tüketicinin satıcıyla yaptığı anlaşma ayrı belgelerle değerlendirilir. SGK’nın 2026 işitmeye yardımcı cihaz temin sözleşmesi, rapor, reçete, cihaz ve aksesuar temini ile merkez kayıtlarını düzenler. Kurum sistemine kayıt yapılmış olması, tüketicinin hangi şartlarla cihazı kabul ettiğini tek başına açıklamaz. Aynı şekilde tüketiciyle iade anlaşması yapılması, kurum kayıtlarının gerçeğe aykırı bırakılmasını haklı kılmaz. İlgili kayıtların usulüne uygun düzeltilmesi gerekir.
Tüketicinin ödediği fark ile Kuruma fatura edilen tutar birbirinden ayrılmalıdır. İade hesabında tüketicinin hangi parayı gerçekten ödediği ve hangi ödemenin başka kaynağa ait olduğu gösterilir. Aynı bedelin iki kez geri alınması talep edilemez. Reçetenin işlenmiş olması nedeniyle yeni cihaz ediniminde sorun çıktığı ileri sürülüyorsa, sözlü bilgi yerine işlem belgesi ve Kurumun açıklaması alınmalıdır. Gerçeğe aykırı yeni reçete veya teslim kaydı düzenlemek, uyuşmazlığın çözümü olarak görülemez.
Deneme bittiğinde ayıplı mal hakları da biter mi?
Beğenme koşulunun gerçekleşmesi, satıcının ayıplı mala ilişkin sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz. Cihazın kararlaştırılan özellikleri taşımaması veya teslimde mevcut teknik ayıp iddiası 6502 sayılı Kanun’un 8–12. maddeleri kapsamında ayrıca incelenir. Buna karşılık yalnız tüketicinin ürünü beğenmemesi, tamamlanmış satışta her zaman ayıp sayılmaz. Talebin konusu doğru seçilmelidir. Ayıp iddiasında vaat edilen özellik, saptanan sorun, teslim tarihi ve teknik inceleme önem kazanır; deneme hakkının kullanımı için aranan kayıtlarla aynı değildir.
Kanunun 11. maddesindeki dönme, indirim, onarım veya değişim hakları kendi şartlarına tabidir. Genel çerçeve ayıplı malda dört seçimlik hak yazısında bulunur. Ayıp sorumluluğunun genel zamanaşımı, daha uzun süre ve kanuni istisnalar saklı olmak üzere teslimden itibaren iki yıldır. Bu süreyi deneme son gününün yerine koymak yanlıştır. Denemeyi reddetme bildiriminin zamanı ile sonradan ortaya çıkan ayıp talebinin süresi ayrı izlenmelidir.
İade bildirimi ve başvuru dosyası
Deneme sırasında birden fazla model verilmişse her cihazın teslim ve iade tarihi ayrı tutulmalıdır. İlk modelin geri alınması, ikinci modelin kabul edildiğini kendiliğinden göstermez. Yeni cihaz için eski deneme süresinin devam edeceği veya yeni süre başlayacağı kararlaştırılmışsa bunun kaydı korunur. Aynı marka altında farklı teknik özellikte ürün verilmesi durumunda model ve seri numarası özellikle önem taşır. Sonradan hazırlanan tek bir toplam fatura, hangi cihazın hangi şartla bırakıldığı sorusunu tek başına çözmeyebilir.
Deneme için verilen cihazla kesin satışta teslim edilecek ürün farklıysa, kabul açıklamasının hangi modele ve hangi özelliklere yöneldiği belirlenmelidir. Tüketicinin belirli cihazı beğenmesi, daha düşük özellikli başka ürünün teslimini kabul ettiği anlamına gelmez. Satış gerçekleştiğinde siparişe uygun mal teslim borcu devam eder. Bu nedenle deneme formu, kesin sipariş ve son teslim belgesi karşılaştırılır; ürünün değiştirildiği tarih ve değişikliğe verilen onay dosyada gösterilir.
Bildirimde cihazın marka, model ve seri numarası, teslim tarihi, deneme anlaşmasının dayanağı ve kabul edilmeme açıklaması yer almalıdır. Geri teslim önerisi, ödenen tutar ve istenen iade açıkça yazılır. Elektronik yazışmaların sadece seçilmiş ekran görüntüsü yerine tarih ve taraf bilgilerini gösteren tam akışı korunmalıdır. Elektronik yazışmanın delil değeri, kaydın hukuka uygun elde edilmesine ve somut işlemle bağlantısına bağlıdır. Mesajın varlığı her iddianın kesin ispatı değildir.
- Deneme veya satış formu ile ön bilgilendirme ve teklif kayıtları.
- Cihazın seri numarasını ve aksesuarlarını gösteren teslim belgesi.
- Ödemenin bedel veya teminat niteliğini açıklayan dekont ve anlaşma.
- Deneme süresinin başlangıç ve bitişini gösteren yazışmalar.
- Kabul etmeme bildirimi, satıcının cevabı ve geri teslim girişiminin kaydı.
- Kalıp veya ayrı hizmet için verilen sipariş, ücret onayı ve varsa Kurum işlem belgeleri.
Ticaret Bakanlığının 2026 açıklamasına göre 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetine başvurulur. Bu tutara eşit ve üzerindeki taleplerde tüketici mahkemesi ve 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesindeki arabuluculuk düzeni değerlendirilir. Başvuruda sadece “cihazı iade etmek istiyorum” denilmemeli; deneme sözleşmesi, süresinde bildirim ve ödeme niteliği belgeleriyle açıklanmalıdır. Sağlık idaresine yapılan mesleki denetim başvurusu, para iadesine ilişkin tüketici başvurusunun yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Her işitme cihazı için kanunen on dört gün deneme hakkı var mı?
Her cihaz satışına uygulanacak böyle genel bir deneme süresi varsayılamaz. Evde deneme hakkının sözleşmedeki dayanağı ve süresi incelenir. Beğenme koşuluyla satışta TBK 249–252 hükümleri uygulanır.
Deneme cihazını beğenmediğimi açıklamak için arıza kanıtlamalı mıyım?
Gerçekten beğenme koşuluyla satış kurulmuş ve koşul henüz gerçekleşmemişse TBK 250 alıcıya sebep göstermeden geri verme hakkı tanır. Tamamlanmış satışta ayıp nedeniyle hak kullanımı ise ayrı şartlara bağlıdır.
Deneme süresinde cevap vermezsem ne olur?
Cihaz alıcının yanında deneniyorsa TBK 252’deki süre ve ihtar koşullarına bağlı olarak sessizlik beğenme koşulunu gerçekleştirebilir. Satıcı yanında denemeye ilişkin 251. maddenin sonucu farklıdır.
Bedelin yalnız bir kısmını ödemek satışın kabulü sayılır mı?
TBK 252, çekince belirtmeden satış bedelinin tamamının veya bir kısmının ödenmesini kabul sonucu doğuran davranış olarak düzenler. Deneme hakkını koruyan açık anlaşma ve ödemenin gerçek niteliği birlikte incelenir.
Deneme için bırakılan teminat satış bedeliyle aynı mıdır?
Aynı değildir; ancak paranın niteliği yalnız adına göre belirlenmez. İade koşulu, ödeme açıklaması, sözleşme ve fatura birlikte değerlendirilir. Teminat olduğu ileri sürülen tutarın dayanağı gösterilmelidir.
Cihazı birkaç gün kullanmak iade hakkını bitirir mi?
Denemenin kapsamına giren kullanım tek başına kabul anlamına gelmez. TBK 252, deneme veya gözden geçirme amacını aşan kullanıma sonuç bağlar. Kararlaştırılan kapsam ve somut davranış değerlendirilir.
Kulak kalıbı yaptırıldıysa bütün cihaz bedeli kesilir mi?
Kalıp için ayrı sipariş ve ücret anlaşması ile cihazın deneme anlaşması ayrılır. Kişiye özel işlem yapılması bütün cihaz satışının otomatik kabulü değildir. Kesintinin hukuki ve sözleşmesel dayanağı gösterilmelidir.
Merkez cihazı geri almıyorsa sadece telefon etmek yeterli mi?
Kabul etmeme bildirimi ve geri teslim girişimi ispatlanabilir tutulmalıdır. Telefon konuşmasının içeriği tartışmalı kalabilir. Yazılı bildirim, teslim önerisi ve merkezin cevabı dosyaya eklenmelidir.
SGK sistemine giriş yapılması denemeyi kesin satışa çevirir mi?
Kurum kaydı tek başına tüketicinin kabul açıklamasının yerine geçmez. Sözleşme, ödeme ve teslim kayıtları birlikte incelenir. İade halinde kurum işlemlerinin de gerçek duruma uygun düzeltilmesi gerekir.
Deneme süresi bittikten sonra cihaz ayıplı çıkarsa haklar sürer mi?
Deneme hakkı ile ayıplı mal hakları farklıdır. 6502 sayılı Kanun’un 8–12. maddelerindeki şartlar varsa ayıp talebi ayrıca değerlendirilir. Deneme son günü ile ayıp zamanaşımı birbirine karıştırılmaz.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.249–252
- 6502 sayılı Kanun, m.5,8–12,68,73/A
- SGK, 2026 işitmeye yardımcı cihaz temin sözleşmesi
- Ticaret Bakanlığı, tüketici hakem heyetleri 2026 rehberi
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
