Taşlama veya Kırıcı Kullanan İşçi Titreşime Karşı Ne İsteyebilir?

Taşlama, kırıcı veya benzeri titreşimli el aleti kullanan işçi, maruziyetinin değerlendirilmesini, gerekli ölçümlerin yapılmasını, titreşimi azaltan çalışma düzenini ve sağlık gözetimini isteyebilir. Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik m. 5, el-kol titreşiminde sekiz saatlik referansa göre günlük eylem değerini 2,5 m/s², günlük sınır değerini 5 m/s² olarak belirler. Bu iki değer aynı sonucu doğurmaz: eylem değerinin aşılması teknik ve organizasyona yönelik planı; sınır aşımı ise m. 13’teki özel izin koşulları dışında derhâl düzeltici tedbirleri gerektirir.

İşçinin başvurusu yalnız aletin çok titreştiğini söylemekle bırakılmamalıdır. Kullanılan ekipman, yapılan işlem, günlük kullanım süreleri, çalışma ortamı, mevcut ölçüm ve sağlık kayıtları birlikte gösterilmelidir. Amaç, aletin marka veya fiyatını tartışmak yerine çalışana ulaşan titreşimin gerçek iş koşullarında belirlenmesini ve buna uygun korumanın uygulanmasını sağlamaktır. Koruyucu yükümlülük için önceden kesinleşmiş meslek hastalığı tanısı aranmaz.

Hangi titreşim ve hangi çalışan bu kapsamda değerlendirilir?

Yönetmelik m. 2, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerini esas alır. El-kol titreşimi m. 4’te, el-kol sistemine aktarılan ve sağlık ile güvenlik riski yaratan mekanik titreşim olarak tanımlanır. Taşlama veya kırıcı kullanımı incelenirken esas olan meslek unvanı değil, aletin kullanılış biçimi ve çalışanın maruziyetidir. Aynı atölyedeki iki işçi farklı işlemler ve sürelerle çalışıyorsa ikisinin maruziyeti tek bir varsayımla eşitlenmez.

Bütün vücut titreşimi ayrı tanıma, ayrı eşiklere ve Ek-2 yöntemine tabidir. Bir araç koltuğundan vücuda aktarılan titreşimin değerlendirme değerleri, elde tutulan kırıcı için doğrudan kullanılamaz. Çalışan aynı gün hem araç kullanıyor hem el aletiyle çalışıyorsa iki tür maruziyet kendi kurallarına göre belirlenir. Bu yazı, el aletinden el-kol sistemine aktarılan titreşimin önlenmesi ve azaltılmasına odaklanır; bütün vücut için belirlenmiş sayılar el-kol tablosuna taşınmaz.

Sekiz saatlik A(8) değeri ne anlama gelir?

Yönetmelik Ek-1, günlük maruziyetin sekiz saatlik referans döneme uyarlanmış A(8) değeriyle değerlendirilmesini öngörür. Bu ifade, işçinin her durumda sekiz saat kesintisiz alet kullandığı anlamına gelmez. Gerçek maruziyet süresi ile titreşimin düzeyi hesaplamanın girdileridir. İşyerinde bulunulan toplam süre, aletin motorunun çalıştığı süre ve işçinin titreşime fiilen maruz kaldığı süre birbirine karıştırılmamalıdır. Ölçüm raporunun hangi kullanım düzenini esas aldığı anlaşılır olmalıdır.

Aynı gün farklı aletlerle yapılan işler ve aralıklı maruziyetler değerlendirmeye aktarılır. İşçi günlük görev sırasını, hangi aletle ne yaptığı ve ara verdiği zamanları kayıtlarla açıklar. Bir aletin katalogdaki titreşim sayısı tek başına işçinin günlük A(8) sonucu değildir. Ek-1, TS EN ISO 5349-1 ve 5349-2 standartlarının güncel hâllerine uygun değerlendirme ister. Teknik hesap, işçiye verilmiş tek bir cihaz etiketinden veya günlük toplam vardiya saatinden çıkarılamaz.

2,5 m/s² ile 5 m/s² arasındaki hukuki fark nedir?

Yönetmelik m. 4, 5, 8 ve 9 birlikte okunmalıdır. El-kol titreşiminde günlük A(8) eylem değeri 2,5 m/s²’dir. Aşıldığında işveren, riski en aza indirmek üzere teknik ve organizasyona yönelik önlemleri içeren bir plan kurar ve uygular. Günlük A(8) sınır değeri 5 m/s²’dir. Özel koşul izni bulunmayan sınır aşımında maruziyet derhâl sınırın altına indirilir ve tekrarını önleyen tedbirler alınır.

Eylem değerinin altında kalınması bütün koruma görevlerini sona erdirmez. M. 8/1’deki kaynağında yok etme veya en aza indirme yükümlülüğü ve kişiye özgü risklerin değerlendirilmesi devam eder. Sonuç raporunda yalnız uygun yazması yeterli açıklama değildir; hangi maruziyet türünün, hangi referans sürenin ve hangi eşiklerin karşılaştırıldığı gösterilmelidir. İşçi, sonucun eylem değeri bakımından da açıklanmasını istemelidir. Yalnız 5 m/s²’nin altında kalındığını söylemek, 2,5 m/s² üzerindeki eylem planı yükümlülüğünü cevaplamaz.

Üreticinin verisi gerçek çalışma ölçümünün yerine geçer mi?

M. 6/1, mekanik titreşimin risk değerlendirmesinde ele alınmasını ve gerekiyorsa ölçüm yaptırılarak maruziyetin belirlenmesini düzenler. M. 6/3 uyarınca iş sırasında yapılan gözlemler, üretici bilgileri ve ekipmanın kullanıldığı özel koşullar dikkate alınır. Ancak m. 6/4, bu değerlendirmenin özel aygıt ve uygun yöntemle yapılacak ölçümün yerine geçmediğini açıkça belirtir. İşçinin talebi, yalnız katalog sayısının dosyaya eklenmesiyle karşılanmış sayılmaz.

Mevcut risk değerlendirmesi yükümlülüğü titreşimli işi somut olarak kapsamalıdır. Kullanılan uç, işlenen malzeme, ekipmanın bakım durumu ve çalışma biçimi değerlendirme dosyasına aktarılır. Ölçüm gerekliliği, gözlem ile teknik verinin sınırları gözetilerek belirlenir. 6331 m. 10/4 de gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını işverene yükler. Çalışanın önce kendi parasıyla rapor alması, bu yükümlülüğün doğması için kanuni ön koşul değildir.

Titreşim ölçümünde laboratuvar ve gerçek üretim koşulu nasıl denetlenir?

Ölçüm hizmetinde yürürlükteki İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik m. 5 ve 7 esas alınır. Yönetmelik kapsamındaki hizmet, yeterlik veya ön yeterlik belgeli laboratuvar tarafından, belgesinde bulunan parametrelerde verilmelidir. Yalnız laboratuvarın genel olarak faaliyet göstermesi, el-kol titreşimi parametresinde yetkili olduğunu göstermez. İSGÜM laboratuvarları için m. 2/3’teki belgelendirme ve yetkilendirme istisnası ayrıca saklıdır.

M. 5/5, ölçüm sırasında normal çalışma şartlarının ve üretim kapasitesinin değiştirilmemesini ister. İşçiye normalde yaptırılan iş yerine farklı ve hafif bir işlem seçilmesi raporun işyerini temsil etmesi bakımından sorgulanmalıdır. İşveren, laboratuvar personelinin çalışan ve çalışan temsilcisiyle görüşmesini sağlar; ölçüme işin yürütümünü bilen görevli eşlik eder. Talepte laboratuvarın yetki kapsamı, ölçüm tarihi, kullanılan alet ve ölçülen işlemin açıklanması istenir. Rapor başka makineye veya başka görev düzenine aitse bu fark somut olarak gösterilir.

Çift elle tutulan alette neden iki el ayrı ölçülür?

Yönetmelik Ek-1’in 2. maddesi, çift elle kullanılan aygıtlarda her el için ayrı ölçüm yapılmasını emreder. Maruziyet, iki eldeki en yüksek değer esas alınarak belirlenir; diğer elin bilgisi de verilir. İki elin ortalamasını alıp daha yüksek maruziyeti düşürmek bu kurala uymaz. Tek tutma yerinden ölçüm yapıldığı hâlde iki elin de temsil edildiğinin gerekçesiz kabul edilmesi de raporda açıklanması gereken bir eksikliktir.

İşçi, kullandığı alette ellerini hangi tutma yerlerine koyduğunu ve görev sırasında tutuş düzeninin değişip değişmediğini belirtir. Ek-1 ayrıca yöntemlerin kişisel maruziyeti belirlemeye elverişli olmasını, cihaz ile yöntemin titreşime ve çevresel etkilere uygunluğunu ister. Ölçümün amacı yalnız makinenin titreşimini kaydetmek değildir; çalışanın maruziyetini değerlendirmektir. Rapordaki sağ ve sol el sonuçları, kullanım koşulu ve günlük A(8) hesabıyla birlikte okunmalıdır.

Eylem değeri aşılınca hangi teknik önlemler istenir?

M. 8/3 uyarınca eylem planı yalnız imzalı belge olarak hazırlanmaz, uygulanır. Başka çalışma yöntemlerinin seçilmesi, işe uygun ve mümkün olan en düşük titreşimi oluşturan ergonomik ekipman kullanılması, el-kol sistemine aktarılan titreşimi azaltan tutma yerleri ve yardımcı ekipman sağlanması düzenlemede açıkça yer alır. İşçi, kullandığı alet ve yaptığı işlem için hangi alternatifin değerlendirildiğinin açıklanmasını isteyebilir.

Bakım programı da aynı planın parçasıdır. Alet, yardımcı donanım ve çalışma ortamının hangi kontrol ve bakım düzenine tabi olduğu belirlenir. Koruyucu eldiven teslim edilmesi bu teknik incelemeyi ortadan kaldırmaz. Ek-1 kişisel koruyucuların plana dahil edilebileceğini söyler; 6331 m. 5/1-g ise toplu korunmayı kişisel korunmaya öncelikli kılar. Bu nedenle yalnız teslim formu gösterilerek kaynakta azaltma, ekipman seçimi ve bakım yükümlülükleri tamamlanmış kabul edilemez. Seçilen önlemin maruziyette sağladığı sonuç ayrıca izlenir.

Çalışma süresi, dinlenme arası ve soğuk ortam nasıl düzenlenir?

M. 8/3-f ve g, maruziyet süresi ile düzeyinin sınırlandırılmasını ve çalışma sürelerinin yeterli dinlenme aralarıyla düzenlenmesini ister. Yönetmelik bütün el aletleri için aynı dakika hesabını veya tek bir günlük kullanım süresini belirlemez. Gerçek titreşim düzeyi ve kullanım süresi birlikte değerlendirilerek işe uygun düzen kurulmalıdır. İşçi, hangi işlerde çalışacağını, alet kullanımının ne zaman kesileceğini ve değişen görevin maruziyete etkisini yazılı olarak öğrenmelidir.

Görev değişiminin yalnız adı değiştirilip titreşimin aynı düzeyde sürdüğü bir düzen, maruziyeti azaltan önlem olarak gösterilemez. Soğuk çalışma koşulları m. 7’de risk değerlendirmesine dahil edilir; m. 8/3-ğ soğuk ve nemden koruyan giysinin sağlanmasını düzenler. İşveren önlemleri özel politika gerektiren gruplara ve kadın çalışanların durumuna uygun kurar. Üretim hedefi, gerekli ara ve teknik önlemleri işlevsiz bırakacak şekilde uygulanmamalıdır. Koruma düzeni kâğıttaki vardiya planıyla fiilî işin birlikte incelenmesini gerektirir.

Sınır değerin aşıldığı belirlenince ne yapılır?

M. 9, m. 13’teki özel koşullar dışında, sınır değerin aşılmamasını emreder. Kontrol tedbirlerine rağmen aşım belirlenirse işveren maruziyeti sınırın altına indirmek için gerekli tedbirleri derhâl alır. Ayrıca aşımın nedenini belirler ve tekrarı önleyecek koruma düzenini kurar. Yalnız bir sonraki yıllık eğitimde konuyu anlatacağını söylemek veya ileride yeni alet alınacağını bildirmek, derhâl azaltma yükümlülüğünün cevabı değildir.

Başvuruda raporun tarihi, el-kol A(8) sonucu, ölçülen görev ve aşımın devam ettiği çalışma düzeni gösterilir. İşverenden alınacak acil önlem, uygulanma zamanı ve sonucun nasıl doğrulanacağı açıklanmalıdır. Yeni ölçüm yalnız daha düşük sayı elde etme amacıyla farklı üretim koşuluna taşınamaz. Ölçüm, uygulanmış tedbirin gerçek etkisini göstermelidir. Bu hüküm idarenin işin durdurulmasına ilişkin ayrı karar süreciyle veya işçinin çalışmaktan kaçınma usulüyle karıştırılmamalıdır; her işlem kendi koşuluna dayanır.

İşveren kırk saatlik ortalamayla sınır aşımını geçerli sayabilir mi?

M. 13/1-b sınırlı bir özel koşul düzenler. Çalışanın maruziyeti genellikle eylem değerinin altında olmalı, zaman zaman belirgin değişiklik göstererek sınır değerini aşmalıdır. Kırk saatlik ortalama sınır değerinden düşük olmalı; farklı kaynaklardan gelen toplam riskin, sınır değerine ulaşıldığında doğacak riskten daha az olduğu kanıtlanmalıdır. Bu koşullar, her günlük aşımı haftalık ortalamayla kapatma serbestisi vermez.

Ayrıca m. 13/1-c uygulanır: risklerin en aza indirildiği ve uygun sağlık gözetiminin sağlandığı Bakanlık iş müfettişlerince tespit edilirse dört yıl için izin verilebilir. İşverenin tek taraflı tablo hazırlaması bu iznin yerini tutmaz. İyileştirici koşullar en kısa sürede sağlanarak mevcut özel durum ortadan kaldırılmalıdır. Deniz ve hava taşımacılığında bütün vücut titreşimine ilişkin m. 13/1-a ise ayrı benttir; elde kullanılan kırıcıya doğrudan uygulanamaz. El-kol yönünden ileri sürülen istisnada b ve c bentlerinin koşulları ile izin belgesi birlikte kontrol edilir.

Titreşim için sağlık gözetimi ne zaman zorunludur?

M. 12/1, 6331 m. 15 ve ilgili mevzuatın gerektirdiği durumların yanında iki özel bağlantı kurar: risk değerlendirmesinin gerektirmesi ve eylem değerlerini aşan maruziyetin bulunması. Eylem değerini aşan maruziyetin olduğu her durumda sağlık gözetimi sağlanmalıdır. İşçinin önce sınır değerin aşılmasını veya kalıcı hastalık oluşmasını beklemesi gerekmez. İşveren gözetim sonuçlarına göre gerekli koruyucu önlemleri alır.

Genel işyerinde sağlık gözetimi kuralları bu özel titreşim değerlendirmesiyle birlikte yürür. Hekime yapılan iş, alet kullanımı, maruziyet süreleri ve mevcut rapor iletilir. Sağlık gözetiminin kapsamı yalnız işçinin beyanıyla konulan tanıya indirgenmez. 6331 m. 15/4, gözetim maliyetini ve bundan doğan ek maliyetleri işverene yükler. İSG tedbirlerinin bedelinin çalışana yansıtılmaması kuralı da m. 4/4’te ayrıca bulunur. Muayene masrafının işçi ücretinden kesilmesi bu yükümlülükle bağdaşmaz.

Titreşimle bağlantılı sağlık bulgusu saptanırsa görev değişir mi?

M. 12/3, titreşime maruz kalma sonucu tanımlanabilir hastalık veya olumsuz sağlık etkisi saptandığında uygulanır. İşyeri hekimi çalışanı kendi sonuçları ve maruziyet sonrasında sürdürülecek sağlık gözetimi hakkında bilgilendirir. İşveren ise tıbbi gizlilik korunarak dikkate değer bulgulardan haberdar edilir. Bu bildirim, ayrıntılı sağlık dosyasının bütün yöneticilere dağıtılması anlamına gelmez.

İşveren risk değerlendirmesini ve alınan önlemleri gözden geçirir; titreşime maruz kalınmayan başka işte görevlendirme dahil gerekli bütün tedbirleri alır. Benzer biçimde maruz kalan çalışanların sağlık durumu da düzenli gözetimle yeniden değerlendirilir. Böylece yalnız şikâyet bildiren işçiyle sınırlı bir cevap verilmez. Bununla birlikte alet kullanılması veya tek bir belirti, bu hükümdeki sağlık bağlantısının tıbbi tespitinin yerini tutmaz. İşçinin özel olarak seçtiği her göreve geçiş veya belirli tazminat tutarı bu maddeden kendiliğinden çıkmaz; hükmün doğrudan konusu uygun koruyucu tedbirdir.

İşçi ölçüm sonucunu ve önlem planını öğrenebilir mi?

M. 10, titreşime maruz kalan çalışanların veya temsilcilerinin risk değerlendirmesi ve ölçüm sonuçları, eşikler, alınan önlemler ve güvenli çalışma uygulamaları konusunda bilgilendirilmesini ve eğitilmesini ister. Titreşime bağlı yaralanma belirtilerinin nasıl tespit edilip bildirileceği ve sağlık gözetimi koşulları da kapsam içindedir. İşçinin elindeki aletin kullanım kılavuzunu imzalaması, bu özel bilgilendirmenin bütününü tek başına karşılamaz.

M. 11, çalışanların veya temsilcilerinin görüşünün alınmasını ve katılımını düzenler. Başvuruda kendi görevine ilişkin sonuç, ölçümün temsil ettiği çalışma düzeni ve uygulanacak tedbirler açıkça sorulur. Bilgilendirme hakkı, başka çalışanların kişisel sağlık verilerini edinme hakkıyla karıştırılmaz. İşçi, kendisini ilgilendiren maruziyet bilgisini öğrenirken başkalarının tıbbi dosyalarını talebe eklemek zorunda değildir. Verilen eğitimin sahadaki uygulamayla bağlantısı da izlenir: bildirilen kullanım ve dinlenme düzeninin üretim sırasında gerçekten uygulanması gerekir.

İşverene yapılacak titreşim başvurusu nasıl somutlaştırılır?

Başvuruda çalışanın bölümü ve görevi, kullandığı aletlerin türü, yapılan işlemler ve günlük kullanım düzeni gösterilir. Mevcut ölçüm varsa rapor tarihi ile ilgili el ve A(8) sonucu yazılır; ölçüm yoksa maruziyetin m. 6 ve Ek-1’e göre belirlenmesi istenir. Koruyucu talep, ekipman veya yöntem değişikliği, bakım, süre ve dinlenme düzeni, bilgilendirme ve gereken sağlık gözetimi başlıklarıyla somutlaştırılır. İlgili yönetmelik maddeleri her talebin yanında belirtilir.

İş emri, vardiya kaydı, ekipman zimmeti, bakım bildirimi, ölçüm raporu ve önceki başvuru aynı görev ve dönemle eşleştirilir. İşçi gözlemini teknik ölçüm gibi sunmamalı; aletin hangi koşulda kullanıldığını anlatmalıdır. Gönderilen başvurunun tam içeriği, tarihi ve ulaştığı muhatap korunur. Yönetmelik bu talep için zorunlu noter şekli veya genel bir yedi günlük cevap süresi koymaz. Sınır aşımına ilişkin m. 9’daki derhâl tedbir görevi, işverene keyfî bir bekleme süresi verilerek ertelenemez.

Yeni alet veya bakım sonrası ölçüm ne zaman tekrarlanır?

İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik m. 5/2, kontrol tedbirlerinin etkinliğini değerlendirmek, ortam veya kişisel maruziyet değişikliğini incelemek, iş müfettişi istemini karşılamak ve işyeri hekimi ya da iş güvenliği uzmanının gerekli görmesi durumunda ölçümlerin tekrarlanmasını düzenler. Eski alete ait rapor, değişen görev düzenini kendiliğinden kapsamaz. İşveren m. 6 uyarınca sonuçları mevzuattaki değerlerle karşılaştırır ve çalışanın fizyolojik durumunu da gözeterek ek önlem ihtiyacını değerlendirir.

Bu tekrar, genel risk değerlendirmesinin yenilenme takviminden ayrı izlenmelidir. Değerlendirme belgesinin normal süresinin dolmamış olması, değişen maruziyet için gerekli ölçümü ertelemez. Ölçüm ve değerlendirme sonuçları denetimde kullanılmak üzere saklanır. İş hijyeni Yönetmeliği m. 5/6, özel mevzuatta saklama süresi bulunmayan kayıtlar için en az on yıl öngörür. Sonuç dosyası, sadece eski raporun kapağından değil, tedbir öncesi ve sonrasındaki gerçek çalışma koşullarından oluşmalıdır.

Tedbir alınmazsa denetim ve çalışmaktan kaçınma nasıl ayrılır?

6331 m. 18/3, yetersiz İSG önlemleri nedeniyle yetkili makama başvuran çalışanların bu sebeple haklarının kısıtlanmasını yasaklar. M. 24/1, uygulamanın izlenmesi ve teftişini yetkili Bakanlık iş müfettişlerine verir. Denetim başvurusunda işyeri, kullanılan alet, çalışma düzeni, mevcut ölçüm ve yerine getirilmeyen tedbir gösterilir. İdari inceleme istenmesi tek başına meslek hastalığı tespiti veya tazminat kararı değildir.

Çalışmaktan kaçınma için Kanun m. 13 ayrıca ciddi ve yakın tehlike arar. Çalışan, bu tehlikenin tespitini ve tedbir alınmasını iş sağlığı ve güvenliği kurulundan ister; kurul bulunmuyorsa muhatap işverendir. Kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir; sonuç tutanağa bağlanır, ilgili çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı bildirilir. Başvuru kabul edilmişse önlemler tamamlanıncaya kadar çalışmaktan kaçınma döneminin ücret ve diğer hakları saklıdır. Önlenemeyen ciddi ve yakın tehlikede ise m. 13/3, bu başvuru adımını beklemeden güvenli yere geçişi korur. Her titreşim şikâyeti otomatik ücretli izin sayılmaz. Ölçüm sonucu ve somut tehlike, bu özel usulün koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Önlem talebi, fesih bildirimi veya parasal dava aynı işlem olarak sunulmamalıdır.

Sık sorulan sorular

El-kol titreşimi için günlük eylem değeri kaçtır?

Yönetmelik m. 5/1-a uyarınca sekiz saatlik referansa göre günlük eylem değeri 2,5 m/s², sınır değer 5 m/s²’dir. Eylem değerinin aşılması m. 8/3 kapsamında plan ve uygulama gerektirir. Sonuç yalnız sınır değere bakılarak uygun kabul edilmemeli; iki eşik ayrı karşılaştırılmalıdır.

Sekiz saatten az kırıcı kullanırsam değerlendirme yapılmaz mı?

Yapılır. Sekiz saat, Ek-1’deki günlük A(8) değerlendirmesinin referansıdır; koruma yükümlülüğünün doğması için sekiz saat kesintisiz alet kullanma şartı değildir. Gerçek maruziyet süresi, titreşim düzeyi ve gün içindeki işler değerlendirmeye girer. Daha kısa kullanım tek başına eşiklerin altında kalındığını kanıtlamaz.

Çift elle tutulan taşlamada yalnız bir elin sonucu yeterli mi?

Ek-1, çift elle kullanılan aygıtlarda her elin ayrı ölçülmesini, en yüksek değerin esas alınmasını ve diğer el bilgilerinin de verilmesini ister. İki elin ortalamasıyla yüksek sonucu düşürmek hükme uymaz. Ölçümün hangi tutuş ve işlem için yapıldığı ayrıca anlaşılmalıdır.

Makinenin katalog verisi işçinin maruziyet raporu sayılır mı?

Hayır. Üretici verisi m. 6/3 kapsamında değerlendirmede kullanılır; m. 6/4 bunun özel aygıt ve uygun yöntemle yapılacak ölçümün yerini tutmadığını belirtir. Gerçek iş, kullanılan ekipman, ortam ve maruziyet süresi belirlenir. Katalogdaki tek sayı doğrudan günlük A(8) sonucu kabul edilmez.

Titreşim önleyici eldiven verilmesi bütün yükümlülüğü karşılar mı?

Hayır. Ek-1 kişisel koruyucunun eylem planına dahil edilmesine izin verir. M. 8’deki kaynakta azaltma, uygun alet, yardımcı tutma yeri, bakım ve çalışma düzeni önlemleri ayrıca uygulanır. 6331 m. 5/1-g toplu korunmaya öncelik verir. Teslim formu, tedbirin etkinliğini tek başına göstermez.

Her yarım saatte belirli dakika mola verme kuralı var mı?

Bu Yönetmelik bütün aletler için tek dakika kuralı koymaz. M. 8/3, maruziyet süresinin sınırlandırılmasını ve yeterli dinlenme aralarıyla çalışma düzenlenmesini ister. Somut plan gerçek maruziyet değerlendirmesine dayanmalıdır. Kaynaksız sabit süre, mevzuatta yazılı hak veya bütün işler için güvenli kullanım garantisi olarak sunulamaz.

Titreşim için sağlık muayenesinin ücretini kim karşılar?

6331 m. 15/4 uyarınca sağlık gözetimi maliyeti ve bundan kaynaklanan ek maliyetler işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz. Özel Yönetmelik m. 12, eylem değerini aşan maruziyetin her durumunda sağlık gözetimi ister. İşçinin kalıcı hastalık tanısı almasını beklemek bu koruyucu yükümlülüğe uymaz.

Sınır aşımı haftanın diğer günleriyle ortalanarak kapatılır mı?

Genel bir haftalık mahsup kuralı yoktur. M. 13/1-b ve c birlikte; genellikle eylem altında maruziyet, özel değişiklik, kırk saatlik ortalama, daha düşük toplam riskin kanıtı, müfettiş tespiti ve dört yıllık izin koşullarını öngörür. İşverenin tek taraflı çizelgesi özel izin yerine geçmez.

Alet yenilendiğinde eski titreşim ölçümü kullanılabilir mi?

Yeni alet ve kullanımın maruziyeti nasıl değiştirdiği incelenir. İş hijyeni Yönetmeliği m. 5/2, kontrol etkinliği ve kişisel maruziyet değişikliği dahil belirtilen durumlarda ölçümlerin tekrarlanmasını gerektirir. Eski raporun tarihinin yakın olması, farklı alet veya görev için yeterli olduğunu tek başına göstermez.

Titreşim şikâyeti doğrudan tazminat veya işe gitmeme hakkı verir mi?

Özel Yönetmelik bu otomatik sonuçları düzenlemez. Önleme, ölçüm ve sağlık gözetimi talepleri kendi hükümlerine dayanır. Çalışmaktan kaçınma için 6331 m. 13’ün ciddi ve yakın tehlike koşulu ile usulü, önlenemez tehlike istisnası saklı tutularak uygulanır. Tıbbi tespit ve parasal sorumluluk ayrıca incelenir.

Dosyanın hazırlanması ve büro iletişimi

Mersin’de şantiye, metal işleme veya bakım atölyesinde kullanılan titreşimli el aletleri bakımından görev ve ekipman kayıtları gerçek çalışma düzeniyle eşleştirilmelidir. İşverenin merkez adresi ile çalışılan saha ayrı gösterilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin ofislerinin iletişim bilgileri aşağıdadır.

Resmî kaynaklar ve ilgili kanun maddeleri

• Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik: m. 2, 4–13 ve Ek-1.
• İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik: m. 2, 5–7, 39–40.
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: m. 4, 5, 10, 13, 15, 18 ve 24/1.

Kaynak kontrol tarihi: 24 Ekim 2026. İlgili hükümler yazıda belirtilen kapsam ve koşullarıyla ele alınmıştır.

Sorunuzu iletin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →