Isı Sayacı Muayene Muafiyeti Nasıl Alınır? Kat Malikleri Kararı ve 60 Gün Kuralı

Ticari amaç taşımadan kat malikleri arasında ısı giderini paylaştırmak için kullanılan ısı sayaçları, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünden muayene muafiyet yazısı alınarak zorunlu muayene rejiminden çıkarılabilir. Dayanak, Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği m.6/A’dır. Muafiyet, binada sayaç bulunmasının veya yönetimin sözlü açıklamasının kendiliğinden doğurduğu bir sonuç değildir. Kat malikleri kurulu kararı ve resmî başvuru gerekir.

Muafiyet yazısından sonra ölçümlerin doğru yapılmasına ilişkin sorumluluk yönetimde kalır. Enerji satışı yapan işletmeler bu düzenlemeden yararlanamaz. Damga süresi geçtiği tespit edilen uygun nitelikteki sayaçlarda, tespit tarihinden itibaren 60 gün içinde muafiyet yazısının alınması yaptırım bakımından ayrıca önem taşır. Bu yazı; muafiyetin şartlarını, başvuru dosyasını, devam eden sorumluluğu ve muafiyet dışında kalan sayaçların beş yıllık muayenesini birlikte açıklar.

Hangi kalorimetreler muafiyet kapsamındadır?

Yönetmelik m.6/A/1 iki koşulu birlikte arar: kullanım ticari amaç dışında olmalı ve sayaçlar kat malikleri arasındaki ısı paylaşımına hizmet etmelidir. Merkezi kazanla üretilen ısının binanın bağımsız bölümleri arasında paylaştırılması ile üçüncü kişilere enerji satılması aynı işlem değildir. Başvuru, ölçüm cihazının teknik adından önce bu hukuki kullanım biçimini açıklamalıdır. Sayaçların hangi tüketim ilişkisinde kullanıldığı, faturalandırmanın kim tarafından yapıldığı ve bina içindeki paylaşımın nasıl yürütüldüğü dosyadan anlaşılmalıdır.

Maddenin beşinci fıkrası, bölgesel ısı dağıtım ve satış şirketlerinin ve ısı sayacıyla enerji satan diğer kişilerin sayaçlarını açıkça dışarıda bırakır. Enerji satışını yalnızca gider paylaşımı olarak adlandırmak bu istisnayı ortadan kaldırmaz. Binanın konut, büro veya dükkân içermesi tek başına yeterli ölçüt değildir; esas olan sayacın kapsama giren paylaşım işlevinde kullanılmasıdır. Ayrıca kalorimetre ile radyatör üzerindeki her cihaz aynı ürün kabul edilmemelidir. Başvuru listesinde cihazın adı, modeli ve ölçüm işlevi doğru belirlenmelidir.

Muafiyet için kim başvurur?

M.6/A/1 başvuru sırasını bina yönetim kurulu, bina yöneticisi ve bina sahibi şeklinde kurar. Yönetim kurulu bulunan bir yapıda kurul adına yapılacak işlem ile yönetici atanmış binada yöneticinin yapacağı işlem birbirinden ayrılır. Başvuranın sıfatı yalnızca dilekçedeki imzadan ibaret değildir; seçilme veya görevlendirilme kaydıyla desteklenmelidir. Böylece il müdürlüğü, başvurunun bina bakımından yetkili kişi tarafından yapıldığını ve kararın hangi yönetim dönemine ait olduğunu görebilir.

Bağımsız bölümde oturan herkes, yönetimin yerine geçerek bütün bina için muafiyet kararı veremez. Kiracı veya malik olmak ile binayı temsil yetkisine sahip olmak farklıdır. Yönetmelik m.4’teki kullanıcı tanımı bazı muayene yükümlülüklerinde bağımsız bölüm kullanıcısına kadar uzanır; fakat m.6/A’daki muafiyet başvurusu ayrıca düzenlenmiştir. Genel kullanıcı tanımındaki sırayı, başvuru için özel olarak belirtilen kişiler listesini genişletmek amacıyla kullanmak doğru değildir. Dilekçede başvuranın görevi, yetki belgesi ve iletişim adresi açıkça gösterilmelidir.

Kat malikleri kurulu kararında neler bulunmalı?

Yönetmelik, dilekçe ekinde muafiyet talebine ilişkin kat malikleri kurulu kararını zorunlu tutar. Bu nedenle yalnızca yöneticinin servis sözleşmesini feshetmesi veya apartman mesaj grubunda ücret alınmayacağını bildirmesi yeterli belge oluşturmaz. Karar; muafiyet istenen binayı, sayaçların ticari olmayan paylaşım amacıyla kullanıldığını ve il müdürlüğüne başvurulmasını açıkça kapsamalıdır. Karara geçirilen husus ile dilekçedeki talep aynı olmalıdır; bir blok için alınmış kararın başka blokları kapsadığı varsayılmamalıdır.

Kurulun çağrısı, toplantısı, karar kaydı ve temsil yetkisi kat mülkiyeti düzenine göre değerlendirilir. M.6/A, bu usullerin yerine geçecek bağımsız bir çoğunluk oranı koymaz. Bu nedenle bütün binalar için tek bir toplantı formülü üretmek yerine, yönetim yapısı ve uygulanacak karar hükümleri incelenir. Kararların kaydı ve bağlayıcılığı için kat malikleri kurulu kararları rehberi tamamlayıcı açıklama sunar. Kararın okunaklı örneği, karar tarihi ve ilgili defter kaydı başvuru dosyasında birlikte tutulmalıdır.

Başvuru dilekçesi ve bina bilgileri

M.6/A/1 uyarınca dilekçe ekinde sayaçların takılı olduğu bina veya binaların adresi, bina kimlik numarası ve kurul kararı yer alır. Adresin sokak ve kapı numarasına kadar belirlenmesi, bloklu sitelerde her binanın ayırt edilmesi ve bina kimliğinin ilgili kayıtla eşleştirilmesi gerekir. Ticari kullanım bulunmadığına ilişkin açıklama somut ısı paylaşım düzenini anlatmalıdır. Dilekçe, soyut biçimde tüm cihazların her türlü yükümlülükten çıkarılmasını isteyen bir metin olmamalıdır.

Kanuni asgari ekler ile dosyanın izlenmesini kolaylaştıran yardımcı belgeler ayrıdır. Sayaçların marka, model ve seri numarası listesi; mevcut damga yılları; yönetici seçimine ilişkin kayıt ve önceki muayene belgeleri dosyanın kapsamını açıklığa kavuşturur. Bunlar m.6/A’daki zorunlu eklerin yerine geçmez. Başvuru tarihini ve evrak numarasını gösteren alındı belgesi saklanmalıdır. Sonuç yazısı geldiğinde bina adresi ile kapsamın doğruluğu denetlenmeli, hata bulunan kimlik bilgilerinin düzeltilmesi yazılı olarak istenmelidir.

Başvuru yapmak ile muafiyet yazısı almak aynı mı?

M.6/A/2, il müdürlüğünün başvuru sahibine binadaki sayaçların muaf tutulduğunu belirten bir yazı vermesini düzenler. Muafiyetin belgeye bağlandığı an ile dilekçenin sunulduğu an bu nedenle ayrılmalıdır. Özellikle damga süresinin geçtiği tespit edilmiş dosyada, yalnızca başvuru alındısına dayanarak 60 günlük şartın tamamlandığı söylenemez. Üçüncü fıkra, süre içinde muafiyet yazısının alınmasını arar. Başvurunun son güne bırakılması bu ayrımı ortadan kaldırmaz.

Muafiyet yazısı, yönetimin servis faturası veya bina sakinlerine duyurusu değildir. Belge resmî makamdan alınmalı ve hangi bina için verildiği görülebilmelidir. Yönetim değiştiğinde yazının yeni yönetime teslim edilmesi, aynı sayaçların durumunun yeniden baştan araştırılmasını önler. Saklanacak belgeler konusunda apartman yöneticisinin karar ve belgeleri saklama yükümlülüğü ayrıca incelenebilir. Yazı, ölçüm arızası bildirimlerini saklama ve değerlendirme görevini ortadan kaldıran bir feragat belgesi olarak kullanılamaz.

Damga süresi geçmişse 60 gün nasıl uygulanır?

M.6/A/3 yalnızca ticari amaç dışında kat malikleri arasında paylaşım için kullanılan ve henüz muafiyet yazısı alınmamış sayaçları kapsar. Bu sayaçların damga süresinin geçtiğinin tespit edilmesinden itibaren 60 gün içinde muafiyet yazısı alınırsa, Kanunda belirtilen idari yaptırımlar uygulanmaz. Başlangıç, binanın yapım tarihi veya yöneticinin sorunu öğrendiği tarih olarak değil, maddede belirtilen tespit tarihi olarak kurulmuştur. Tespit tutanağının dosyaya alınması bu yüzden temel önemdedir.

Bu hüküm bütün metroloji ihlalleri için genel bir af değildir. Enerji satışı yapan bir işletmenin cihazı veya kapsam dışındaki başka bir ölçü aleti aynı yoldan korunmaz. Sayaç üzerindeki izinsiz müdahale gibi farklı fiillerin de salt muafiyet yazısıyla ortadan kalktığı sonucu çıkarılamaz. Dosyada hangi fiilin tespit edildiği, hangi sayaçların kapsandığı, tutanak tarihi ve yazının alınma tarihi ayrı ayrı belirlenir. Yazı alındıktan sonra bunun tespiti yapan birime sunulduğu da kayıt altına alınmalıdır.

Muafiyet sonrası doğru ölçümden kim sorumlu?

Muafiyet, sayaçların doğru çalışmasına ilişkin sorumluluğu sona erdirmez. M.6/A/2 bu sorumluluğu bina yönetim kurulu, bina yöneticisi veya bina sahibine yükler. Sonuç olarak zorunlu muayene takviminin dışında kalmak, arızalı sayaç verilerini sorgulamadan kullanma yetkisi vermez. Cihaz ekranının çalışıyor olması da ölçümün doğruluğuna ilişkin tek başına yeterli teknik tespit sayılmaz. Hatalı ölçüm iddiası, cihaz kimliği ve ilgili tüketim dönemleriyle eşleştirilerek değerlendirilmelidir.

Yönetim, gelen itirazları tarihli kayda almalı, servis raporlarını korumalı ve gider paylaşımındaki düzeltmenin dayanağını açıklamalıdır. Buradaki işlem düzeni, m.6/A’daki doğru çalışma sorumluluğunun belgelenmesini sağlar; her binaya uygulanacak yeni bir muayene süresi icat etmez. Yöneticinin bina işlerini yürütürken taşıdığı sorumluluk için KMK m.38 kapsamında yönetici sorumluluğu önemlidir. Muafiyet yazısı ile teknik kontrol kayıtları aynı dosyada bulunduğunda, hem hukuki kapsam hem ölçüm güvenilirliği denetlenebilir.

Muaf binada yetkili servise kontrol yaptırılır mı?

M.6/A/4, muafiyet bulunan binalardaki kullanıcıların doğru ayarı sağlamak amacıyla Bakanlığın yetkilendirdiği servislerde gerekli muayeneleri yaptırmasını açıkça mümkün kılar. Bu seçenek, muafiyet alınmasıyla bütün teknik denetim yollarının kapandığı düşüncesini giderir. Hizmet alınacak kuruluşun yetkisi, yalnızca internet sitesindeki servis ifadesinden değil, Bakanlığın yetkili servis kayıtlarından denetlenmelidir. Teknik personelin yetkisi de işlemin niteliğine göre kontrol edilmelidir.

Servise verilecek talepte ölçülmesi istenen husus somutlaştırılır: hatalı tüketim kaydı, sıcaklık sensörü sorunu veya belirli dönemlerdeki tutarsızlık ayrı teknik bulgulardır. Muayene öncesi sayaç seri numarası, mevcut endeks ve mühür durumu kaydedilir. Sökme, taşıma, tamir, yeniden montaj ve muayene bedellerinin sözleşmede ayrı gösterilmesi mali uyuşmazlığı azaltır. Ücret anlaşması, yetkisiz kişinin sayaca müdahale etmesini meşrulaştırmaz. M.6/7, belge sahibi olmayan servis ve kişilerin belirtilen işlemleri yapmasını yasaklar.

Muafiyet alınmayan sayaçlarda beş yıl kuralı

Muafiyet dışında kalan sayaçlarda m.8 uygulanır. Periyodik muayene süresi beş yıldır ve takvim günü üzerinden değil yıl üzerinden hesaplanır; damgalandığı yıl ilk yıl sayılır. Süreyi faturanın tarihi, montaj günü veya dairenin satın alınma tarihi başlatmaz. Başvuru, sürenin dolduğu yılı takip eden yılın ocak başından şubat sonu mesai bitimine kadar yetkili servise yapılır. Şubatın son günü tatilse sonraki ilk iş günü esas alınır.

Servisin verdiği başvuru belgesinde marka, model veya tip, seri numarası, üretim yılı, kullanım adresi ve başvuru tarihi yer alır. Muayene tamamlanıncaya kadar bu belge saklanır. M.8/3–4 gereğince tip onayı, etiket, damga ve müdahale durumu kontrol edilir; teknik hata sınırları içinde çalışan sayaç damgalanır. Her beş yılın sonunda cihazın zorunlu olarak çöpe atılması biçiminde bir kural yoktur. Muayene sonucu, tamir ihtiyacı ve uygunluk ayrı değerlendirilir. M.8/7, periyodik muayenede yalnızca doğru çalışmadığı tespit edilen sayaç için cezai işlem uygulanmayacağını ayrıca belirtir.

Bağımsız bölüm kullanıcısı muayeneyi engellerse

Muafiyet alınmamış ve muayene yükümlülüğü devam eden sayaçlarda m.6/6’nın 1 Mayıs 2025 tarihli metni uygulanır. Yönetim veya diğer yetkili sorumlu başvuruyu yaptığı halde bağımsız bölüm kullanıcısının muayeneyi istememesi ya da engellemesi özel olarak düzenlenmiştir. Engel durumu, başvuran tarafından bağımsız iki kişinin de imzaladığı tutanakla belgelenirse cezai işlem doğrudan bağımsız bölüm kullanıcısına uygulanır. Yalnızca kapının açılmadığına ilişkin belgesiz bir anlatım bu hükmün aradığı tutanağın yerine geçmez.

Tutanakta randevu, ziyaret tarihi, cihazın bulunduğu yer ve somut engel açıklanmalıdır. Başvuru alındısı ile kullanıcının bilgilendirilmesine ilişkin kayıt birlikte korunur. Bu düzenleme, yöneticinin bütün muayene yükümlülüklerini tek taraflı duyuruyla kiracılara devretmesini sağlamaz. Önce yönetimin kendi başvurusunu yapması, sonra engelin belirtilen usulle kanıtlanması gerekir. Muafiyet yazısı bulunan binanın gönüllü kontrol işlemi ile zorunlu muayenenin engellenmesi de birbirine karıştırılmamalıdır; uygulanacak hüküm dosyanın hukuki durumuna göre belirlenir.

Şikâyet raporu ve giderin taşıyıcısı

Muafiyet bulunmayan sayaçların şikâyet muayenesi m.10’a göre yazılı başvuruyla yürütülür. Başvuru hakkı kullanıcıya ve ısı gider paylaşımından maddi olarak etkilenen diğer kişiye tanınmıştır. Rapor; cihazın sınıfı, markası, tipi, seri numarası, üretim yılı, adresi, başvuran bilgileri ve sonucu içerir. Böylece raporun uyuşmazlıktaki cihazla bağlantısı kurulabilir. İmzalı raporun bir nüshası başvurana, biri il müdürlüğüne verilir; biri serviste saklanır.

M.10/7–8 maliyeti başvuranın sıfatına ve sonuca göre ayırır. Başvuruyu yönetmelikteki kullanıcı yapmışsa cihaz doğru da çıksa hatalı da çıksa muayene gideri kullanıcıya aittir. Başvuruyu kullanıcı dışındaki maddi olarak etkilenen kişi yaptığında, cihaz doğruysa gider başvurana, hatalıysa kullanıcıya yüklenir. Gerekli tamir, bakım, ayar veya değiştirme gideri de maddede belirtildiği şekilde kullanıcıya aittir. Bu dış ilişki, bina içindeki gider dağıtımının hangi kurala göre yapılacağını kendiliğinden çözmez; teknik muayene ve kat mülkiyeti hesabı ayrı belgelenir.

Muafiyet dosyasında son hukuki kontrol

Dosya tamamlanırken dört belge eşleştirilmelidir: muafiyet talebine ilişkin kurul kararı, bina adresi ve kimliği, başvuru kaydı, il müdürlüğünün sonuç yazısı. Damga süresi tespit edilmişse tespit tutanağı beşinci temel belgedir. Bu belgelerdeki tarihler ve kapsam aynı olay zincirini göstermelidir. Dilekçede birden çok bina sayıldığı halde sonuç yazısında yalnızca biri varsa kalan binaların da muaf olduğu kabul edilmemelidir. Eksik kapsamın resmî olarak açıklığa kavuşturulması gerekir.

Hukuki dayanak Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği m.6/A olarak açıkça gösterilmelidir. Eski tarihli bir servis duyurusundaki koşulsuz muayene zorunluluğu, sonradan eklenen muafiyet maddesi değerlendirilmeden bugüne taşınamaz. Aynı şekilde muafiyet, enerji satışı yapan her işletmeye genellenemez. Doğru dosya; hangi sayaçların hangi hüküm altında bulunduğunu, idari yazının kapsamını ve ölçüm doğruluğunun nasıl izleneceğini birbirine karıştırmadan ortaya koyar.

Muafiyet yazısı ile gider hesabı nasıl birlikte izlenir?

Muafiyet yazısının alınması, daha önce düzenlenmiş bütün ısı gideri hesaplarını doğru kabul eden bir onay değildir. Yazı, ilgili binanın ölçü mevzuatı bakımından hangi muafiyet rejiminde bulunduğunu gösterir. Belirli bir dönemdeki paylaştırmaya itirazda sayaç verileri, dönem tüketimi ve dağıtım hesabı ayrıca incelenir. Yönetim, muafiyet belgesini göstererek ölçüm şikâyetini cevapsız bırakmamalıdır. M.6/A’nın koruduğu doğru ölçüm sorumluluğu bu nedenle bina dosyasındaki tüketim ve servis kayıtlarıyla birlikte yürütülür.

Yönetim değiştiğinde önceki başvuru dilekçesi, kat malikleri kararı, il müdürlüğünün yazısı ve sayaç envanteri yeni yönetime teslim edilir. Yazının hangi bina ve işlem için düzenlendiği açık tutulmalıdır. Başka blok veya farklı kullanım amacı için alınmış belge, kapsamı incelenmeden kullanılmaz. Yapılan teknik kontrolün sonucu ayrıca saklanır; muafiyet yazısı ile servis raporu aynı belge türü değildir. İl müdürlüğüyle yazışma sırasında sunulan bilgiler ile binadaki gerçek sistem arasında değişiklik bulunuyorsa bu fark açıkça bildirilerek işlemin kapsamı belirlenir. Belgenin korunması, muafiyetin dayanağının sonraki denetimlerde anlaşılmasını sağlar.

Kalorimetre muafiyeti hakkında sorular

Isı sayacında muafiyet kendiliğinden doğar mı?

Hayır. Yönetmelik m.6/A uyarınca yetkili kişinin başvurusu, kat malikleri kurulu kararı ve il müdürlüğünün muafiyet yazısı gerekir. Binanın yalnızca ortak gider paylaşımı yapması, resmî yazı alınması aşamasını ortadan kaldırmaz.

Muafiyet için bütün sayaçların değiştirilmesi gerekir mi?

M.6/A, başvuru şartı olarak bütün sayaçların yenilenmesini öngörmez. Muafiyetin koşulları kullanım amacı, kurul kararı ve resmî yazıdır. Arızalı cihazın tamiri veya değiştirilmesi ise doğru ölçüm sorumluluğu kapsamında ayrıca değerlendirilir.

60 günlük süre başvuru için mi, yazının alınması için mi?

M.6/A/3 açıkça tespit tarihinden itibaren 60 gün içinde muafiyet yazısının alınmasını arar. Bu nedenle süre içinde yalnızca dilekçe vermek ile şartı tamamlamak aynı değildir. Tespit ve sonuç yazısının tarihleri birlikte kontrol edilmelidir.

Enerji satan şirket muafiyet isteyebilir mi?

Hayır. M.6/A/5, bölgesel ısı dağıtım ve satış şirketlerini ve sayaçla enerji satışı yapan diğer kişileri muafiyet kapsamı dışında tutar. İşlemin adının gider paylaşımı olarak yazılması, gerçek enerji satışı ilişkisini değiştirmez.

Kiracı bütün bina adına başvurabilir mi?

Muafiyet başvurusunda m.6/A/1’deki sıra uygulanır: bina yönetim kurulu, bina yöneticisi veya bina sahibi. Yalnızca kiracı sıfatı bütün binayı temsil yetkisi vermez. Başvuranın ayrıca bu maddede belirtilen yetkili sıfatı taşıması gerekir.

Muaf sayaç için servis raporu alınabilir mi?

Evet. M.6/A/4, doğru ayarı sağlamak için Bakanlıkça yetkilendirilmiş servislerde muayene yaptırılmasını düzenler. Muafiyet, teknik kontrolü yasaklamaz. Servis yetkisi, cihaz kimliği ve yapılacak işlemin kapsamı hizmet alınmadan önce belirlenmelidir.

Muafiyet ölçüm hatasının sorumluluğunu kaldırır mı?

Hayır. M.6/A/2, doğru çalışma sorumluluğunu bina yönetim kurulu, yönetici veya bina sahibinde bırakır. Muafiyet yazısı, hatalı endeksin kesin doğru kabul edilmesine veya ölçüm itirazlarının incelenmeden reddedilmesine dayanak oluşturmaz.

Muafiyet olmayan kalorimetre kaç yılda bir muayene edilir?

M.8’e göre periyodik süre beş yıldır. Damga yılı birinci yıl sayılır ve süre takvim yılı üzerinden izlenir. Başvuru, sürenin dolduğu yılı izleyen yılın ocak ve şubat aylarında, maddedeki tatil uzaması dikkate alınarak yapılır.

Beş yıl dolunca sayaç mutlaka atılır mı?

Yönetmelik, süre dolunca otomatik hurdaya ayırma kuralı koymaz. Muayenede uygun bulunan sayaç damgalanır; izin verilen hata sınırlarını aşan cihaz tamir ve ayara ayrılır. Değiştirme gereği somut teknik durum ve uygulanacak uygunluk hükümleriyle belirlenir.

Yönetim değişince muafiyet yazısı ne yapılmalı?

Yazı, başvuru dosyası ve ilgili kurul kararıyla birlikte yeni yönetime teslim edilmelidir. Binayı ve cihazların hukuki durumunu gösteren belge korunmalıdır. Yönetim değişikliği, doğru ölçüm sorumluluğunun veya teknik itirazların takibinin ortadan kalkmasına neden olmaz.

İstanbul ve Mersin’de bina yönetiminin başvuru dosyası

İstanbul veya Mersin’deki apartman ve sitelerde aynı ulusal muafiyet şartları uygulanır. Başvuru dosyasındaki bina adresi, bina kimlik numarası, yönetim sıfatı ve karar defteri kaydı birbirini doğrulamalıdır. Birden çok blok bulunan yapılarda hangi binaların yazıya dâhil edildiği açıkça gösterilmelidir.

Hukuki değerlendirme için iletişim

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →