Yurt Dışındaki Nafaka Borçlusunun Adresi Bilinmiyorsa: Lahey m.7

Nafaka borçlusunun güncel adresinin bilinmemesi, 2007 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki her başvuruyu baştan engellemez. Sözleşme m.11/1-c, karşı tarafın adresi ve doğum tarihinin biliniyorsa belirtilmesini ister. Madde 6/2-b, merkezî makamların borçlunun veya alacaklının bulunmasına yardım etmesini düzenler. Henüz m.10 kapsamında başvuru yokken de m.7 uyarınca gerekçeli özel tedbir talebi yapılabilir. Bu yol, özel kişilerin yabancı nüfus veya banka kayıtlarına sınırsız erişimi değildir; yetkili makamlar arasındaki hukuki iş birliğidir.

Almanya veya Hollanda’da yaşayan bir alacaklı Türkiye’deki borçlunun adresini bilmiyor olabilir. Türkiye’deki alacaklının yurt dışına taşınmış borçluyu bulması da aynı ön soruyu doğurur: hangi bilgi gerçekten bilinmiyor, hangi ülkeyle bağlantı var ve hangi işlem hazırlanıyor? Bu yazı genel nafaka tahsil rehberini tekrarlamaz; adres ve mali bilgi eksikliğinin resmî başvuru öncesinde ve başvuru sırasında nasıl ele alınacağını açıklar. Kaynak kontrolü: 24 Ekim 2026.

Önce hangi ülkeler arasında yardım isteneceği belirlenir

Lahey m.7 bütün dünyada uygulanabilen genel bir kişi bulma servisi değildir. İlgili devletlerin sözleşmeye bağlılığı ve nafaka türünün sözleşme kapsamına girmesi kontrol edilir. Borçlunun bulunduğu düşünülen ülke, alacaklının ikameti ve varsa kararın verildiği devlet ayrı gösterilir. Türk vatandaşlığı, tek başına bütün işlemlerin Türkiye’den yürütülmesini gerektirmez. Madde 9, merkezî makam başvurusunda kişinin ikamet ettiği taraf devleti esas alır; geçici bulunmayı bu ikamet kavramının dışında bırakır.

HCCH taraflık ve yürürlük tablosu ilk kontrol kaynağıdır. Türkiye için yürürlük 1 Şubat 2017 olarak gösterilir. Almanya ve Hollanda, Avrupa Birliğinin onayıyla bağlı devletler arasındadır. Başka bir ülke veya hukuk bölgesi söz konusuysa onun kaydı ayrıca okunur. Bir ülkenin başka bir Lahey sözleşmesine taraf olması, 2007 Nafaka Sözleşmesine de bağlı olduğunu göstermez.

Sözleşme m.2’de çocuk nafakası, eş nafakası ve devletlerin genişletme beyanları farklı düzenlenmiştir. Çocuk için merkezî makam hizmetinin bulunması, tek başına bütün aile nafakalarının aynı kapsamda işleneceği anlamına gelmez. Türkiye’nin beyanları ve karşı devletin kapsamı birlikte incelenir. Bu aşama atlanırsa adres araştırması doğru kuruma gönderilmiş görünse bile istenen yardımın hukuki dayanağı eksik kalabilir. Başvuru türü ve nafaka hakkı olan kişi ilk sayfada belirli olmalıdır.

Adres bilinmiyorsa hangi alanlar doldurulur?

Madde 11/1-c, karşı tarafın adını; adres ve doğum tarihini ise biliniyorsa başvuruda ister. Bu nedenle güncel adresi bilinmeyen kişi için sırf form boş kalmasın diye tahminî adres yazılmaz. Bilinen son adres, hangi tarihe ait olduğu belirtilerek ayrı sunulur. Güncel olduğu doğrulanmamış bilgi güncelmiş gibi aktarılmamalıdır. Böylece yanlış adrese işlem yapılması ve aynı isimli başka bir kişinin dosyayla ilişkilendirilmesi riski azaltılır.

Madde 11/2-c, karşı tarafın bulunmasına yardımcı olabilecek diğer bilgilerin, uygun olduğu ve bilindiği ölçüde sunulmasını düzenler. Mevcut kimlik kaydı, önceki kararın taraf bilgileri, son bilinen çalışma yeri veya daha önce yapılmış resmî yazışma bu çerçevede değerlendirilebilir. Bunlar her dosyada bulunması gereken tek zorunlu belge listesi değildir. Bilginin kaynağı ve dönemi açıklanmalıdır; duyumla resmî kayıt aynı nitelikte gösterilmez.

Adresin bilinmemesiyle kişinin kimliğinin belirsiz olması farklı sorunlardır. Ad ve soyadın yaygın olduğu bir dosyada kimlik eşleştirmesi özellikle önemlidir. Doğum tarihi, önceki soyadı veya ilgili karar bilgisi mevcutsa doğru kişiyle bağlantı kurmak için kullanılır. Başvurana ait olmayan bir kimlik numarası sırf araştırmayı hızlandıracağı düşüncesiyle yazılamaz. Eksik bilgi açık belirtilir, yetkili makamın tamamlayıcı araştırması için gerekçe sunulur.

Başvuru yapılmış dosyada merkezî makamın görevi

Sözleşme m.6/1, merkezî makamların başvuruları almasını, iletmesini ve ilgili işlemlerin başlatılmasını sağlamasını düzenler. M.6/2-b, borçlu veya alacaklının bulunmasına yardım etmeyi ayrıca sayar. Bu, makamın her dosyada belirli bir kişiyi kesin bulacağına ilişkin sonuç garantisi değildir. Hukuki görev, uygun tedbirleri almak ve ilgili yetkili kuruluşlarla sözleşme çerçevesinde iş birliği yapmaktır. Araştırmanın kapsamı doğru talep ve mevcut bilgilerle belirlenir.

Türkiye bakımından HCCH merkezî makam kaydı, Adalet Bakanlığının Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği işlerinden sorumlu genel müdürlüğünü gösterir. Güncel birim ve iletişim bilgileri resmî kayıttan kontrol edilmelidir. Konsolosluğa vekâletname düzenletilmesi, konsolosluğun kendiliğinden nafaka borçlusunun banka veya adres kayıtlarını açacağı anlamına gelmez. Vekâlet, merkezî makam yardımı ve mahkeme işlemi ayrı işlevlerdir.

Adres araştırması talebiyle nafaka kararının tanınması veya icrası aynı istem değildir. Başvuru zaten yapılmışsa hangi işlem için adres gerektiği açıklanır: tebligat, yetkili makamın belirlenmesi, borçluyla resmî iletişim veya tahsil aşaması. Makamın istediği bilgiye dosyayla bağlantılı cevap verilir. Araştırmanın amacı belirtilmeden bütün yabancı kayıtların gönderilmesini istemek, m.6’da tanımlanan iş birliğinin sınırsız kişisel veri erişimine dönüştürülmesi olur.

Henüz nafaka başvurusu yokken özel tedbir istenebilir

Madde 7/1, m.10 kapsamında bir başvuru henüz derdest değilken merkezî makamın başka merkezî makama gerekçeli özel tedbir talebi gönderebilmesini düzenler. Talep edilen makam, tedbirin muhtemel başvuranın başvuru yapmasına veya böyle bir başvurunun başlatılıp başlatılmayacağını belirlemesine yardım için gerekli olduğuna kanaat getirirse uygun tedbirleri alır. Bu yüzden önce her zaman kapsamlı bir tanıma dosyası açılması gerektiği yönünde mutlak kural kurulamaz.

Özel tedbir, kişiye nafaka hakkı bulunduğu konusunda önceden verilmiş kesin bir yargı kararı gibi işlem görmez. Araştırma, başvuru hazırlığına yöneliktir. Alacaklının iddia ettiği aile bağı, mevcut karar veya karar kurulması ihtiyacı açıklanır. Sözleşme m.10/1-c, mevcut karar yokken karar kurulması başvurusunu da içerir. Buna rağmen her kişi hakkında, nafaka ilişkisi gösterilmeden, m.7 üzerinden mali araştırma yapılabileceği söylenemez.

Madde 7/1’in yöneldiği tedbirler sınırlı atıfla sayılmıştır: m.6/2-b, c, g, h, i ve j. Kişinin bulunmasına yardım, gelir ve gerekli mali bilgiler, delil elde edilmesi, gerektiğinde soybağının kurulmasına yardım, yer bakımından sınırlı geçici tedbir işlemleri ve belge tebliğinin kolaylaştırılması bu çerçevededir. Başvuru, hangi bent için hangi bilginin gerektiğini göstermelidir. Bütün bentlerin hiçbir gerekçe olmadan aynı anda işaretlenmesi dosyayı güçlendirmez.

Devam eden yerel davada uluslararası yardım

Madde 7/2, talep eden devlette nafaka tahsiliyle ilgili uluslararası unsur içeren bir dava sürerken diğer merkezî makamın özel tedbir alabilmesini ayrıca düzenler. Bu yol, m.7/1’in henüz m.10 başvurusu yokken hazırlık yapılması modelinden ayrıdır. Devam eden davanın hangi ülkede olduğu, konusu ve istenen bilginin o yargılamaya etkisi gösterilir. Aynı hukuki dayanak her iki duruma açıklamasız biçimde uygulanmamalıdır.

Mahkemenin istediği belgeyle merkezî makamın sağlayabileceği yardım birbirine bağlanmalıdır. Gelir veya adres kaydı isteniyorsa dosya numarası, ilgili taraf ve neden gerekli olduğu belirtilir. Talebin hangi makam tarafından iletileceği usulüne göre belirlenir. Başvuranın yabancı bir kuruma kendi hazırladığı yazıyla bütün kayıtların açılmasını emretmesi söz konusu değildir. Sözleşme makamlar arası düzen kurar; kişinin kendi başına kamu yetkisi kullanmasını sağlamaz.

Gelir, işveren ve malvarlığı araştırmasının sınırı

Madde 6/2-c, borçlunun veya alacaklının gelirine ve gerektiğinde malvarlığının yerini de içeren diğer mali koşullarına ilişkin ilgili bilgilerin elde edilmesine yardım edilmesini öngörür. Adresin bulunmasıyla haczedilebilir malın tespiti farklı sonuçlardır. Bir kişinin belirli ülkede yaşadığı doğrulansa bile adına kayıtlı gelir veya mal bulunduğu otomatik olarak kabul edilmez. Aynı şekilde bir malın yerinin bilinmesi, onun doğrudan ve sınırsız haczedilebileceğini göstermez.

İstenen mali bilgi, nafaka dosyasındaki işleviyle açıklanmalıdır. Nafaka miktarının belirlenmesi için gelir; mevcut kararın icrası için belirli varlık veya işveren bilgisi gerekebilir. Vergi, banka ve malvarlığı kayıtlarına erişim, talep edilen devletin hukuki yetki ve usulüne bağlıdır. Sözleşme, yabancı makamın kendi ülkesindeki bütün gizlilik ve yargısal izin kurallarını ortadan kaldıran özel bir arama emri değildir.

Madde 6/4, merkezî makamın yalnız yargı makamlarınca kullanılabilecek yetkileri kullanmakla yükümlü tutulamayacağını açıkça belirtir. Bu nedenle banka hesabına tedbir veya haciz gerektiğinde, bilginin elde edilmesiyle karar verecek merci ayrılır. Makam gerekli yargısal süreci başlatır veya kolaylaştırır; mahkeme kararının yerine geçerek her hesabı dondurmaz. Araştırma, güvence ve fiilî tahsil aşamaları dosyada ayrı gösterilmelidir.

Bilgi isteme talebi nasıl gerekçelendirilir?

Gerekçeli talep, bilinen olguyla bilinmeyen noktayı ayırmalıdır. Mevcut nafaka kararı varsa hangi tutarın hangi dönem için isteneceği açıklanır. Karar henüz yoksa aile ilişkisi ve kurulması düşünülen nafaka başvurusunun konusu gösterilir. Ardından neden belirli ülkeye yönelindiği yazılır. Borçlunun yıllar önce bir ülkeyi ziyaret etmiş olmasıyla bugün orada yerleşik olduğuna ilişkin güncel kayıt aynı bağlantı gücüne sahip değildir.

Talebin sonunda beklenen resmî yardım belirli olmalıdır. Güncel adresin tespiti, önceki adresin doğrulanması veya ilgili mali bilgi için farklı araştırma gerekebilir. “Her şeyi araştırın” şeklindeki belirsiz istem yerine nafaka dosyasında gerekli unsur açıklanır. Bilginin kaynağına göre ekler numaralandırılır. Kişiye ait olduğundan emin olunmayan kayıtlar doğrulanmış belge başlığı altında sunulmaz; eksiklik ve tereddüt dürüstçe belirtilir.

Dosyada tutulacak bilgi ve belge listesi

Bu liste, sözleşmenin resmî başvuru formunun yerine geçen zorunlu bir belge şablonu değildir. Bilinen kayıtların düzenlenmesine yardımcı olur. Talep edilen devletin ek belge ve dil kuralları ayrıca kontrol edilir. Bir bilginin mevcut olmaması, bütün alanların uydurulmasını gerektirmez. Eksik olan açık yazılır ve tamamlanması için istenen makam yardımı gerekçelendirilir. Belgenin resmî sureti gerekiyorsa basit ekran görüntüsü tam suret gibi sunulmaz.

Merkezî makam hizmeti ve istisnai maliyet

Sözleşme m.8/1, her merkezî makamın kendi uygulama masraflarını karşılamasını düzenler. İkinci fıkra, m.7 kapsamındaki özel tedbirlerden doğan istisnai maliyetler dışında başvurandan merkezî makam hizmet ücreti alınamayacağını belirtir. Bu kural, kişinin özel olarak tuttuğu avukatın ücretinin veya her mahkeme işleminin koşulsuz devlet tarafından ödeneceği anlamına gelmez. Merkezî makam hizmeti, adli yardım ve özel hukuki temsil farklı mali başlıklardır.

Madde 8/3, istisnai maliyetin başvurana yüklenebilmesi için bu bedelle hizmet verilmesine önceden rıza bulunmasını arar. Bu nedenle sonradan açıklanmamış bir giderin otomatik kabul edildiği varsayılmamalıdır. Onay istenirken hangi tedbirin hangi tutarı gerektirdiği anlaşılmalıdır. Bu rehber, bütün ülkeler için değişmez bir araştırma tarifesi vermez; sözleşme böyle bir rakam belirlememiştir. Fiilî maliyet bildirimi ilgili makamdan alınır ve dosyada saklanır.

Gizlilik araştırmayı bütünüyle engeller mi?

Sözleşme m.38, bilgilerin amaçla sınırlı kullanımını; m.39 gizlilik yükümlülüğünü; m.40 tehlike durumunda açıklama veya doğrulamama kuralını düzenler. Bu korumalar, yetkili makamların gerekli bilgi toplama ve aktarımının bütünüyle yasaklandığı anlamına gelmez. Özellikle aile içi şiddet bulunan dosyada, bulunma araştırması ile kişinin korunacak adresinin karşı tarafa verilmesi aynı işlem değildir. Makamın görevli olması, herkesin bütün araştırma sonucuna sınırsız erişeceği anlamına gelmez.

Yurt dışı nafaka başvurusunda adres gizliliği rehberi bu ayrımı ayrıntılı açıklar. Başvuru sırasında güvenlik ihtiyacı varsa ayrıca belirtilir. Bu yazıda anlatılan yol, borçluya veya alacaklıya ait özel hesaplara izinsiz giriş yapılmasını, sahte kimlik kullanılmasını veya hukuka aykırı veri satın alınmasını önermez. Yalnız yetkili makamların sözleşmeye dayanan resmî işlemleri ele alınır.

Adres bulunduğunda tahsilat otomatik başlamaz

Olumlu adres araştırması, bundan sonra hangi m.10 başvurusunun yapılacağını belirlemeye yardım eder. Mevcut kararın tanınması ve icrası, talep edilen devlette verilmiş kararın uygulanması veya karar kurulması farklı yollardır. Doğru kişi ve ülkenin tespiti, bütün maddi ve usulî koşulların sağlandığı anlamına gelmez. Kararın icra edilebilirliği, gerekli bildirimler ve istenen bakiye ayrıca gösterilmelidir.

Mali bilgi elde edildiğinde de fiilî haciz ve ödeme için yetkili makamın işlemi gerekir. Sözleşme m.32/1, icranın talep edilen devletin hukukuna göre yürütülmesini öngörür. Maaş veya hesap bilgisinin bulunması, bütün gelirin sınırsız alınacağı anlamına gelmez. Yerel koruma ve icra usulleri ayrıca uygulanır. Genel süreç için yurt dışı nafaka tahsil rehberi tamamlayıcıdır.

Olumsuz araştırma veya ek bilgi talebi nasıl ele alınır?

Bir araştırmada sonuç çıkmaması, borçlunun hiçbir ülkede hiçbir malı bulunmadığına ilişkin evrensel tespit değildir. Hangi ülke, bilgi ve dönem bakımından sonuç alınamadığı kaydedilir. Yeni ve hukuka uygun belge elde edilirse önceki araştırmayla ilişkisi açıklanır. Aynı yetersiz bilgiyi değiştirmeden sürekli tekrar göndermek yerine eksik kimlik veya ülke bağlantısı tamamlanmaya çalışılır. Makamın bildirdiği neden dosyada aynen korunmalıdır.

Madde 10 kapsamında asıl başvuru yapılmışsa m.12’nin işleme kuralları önem kazanır. Ek bilgi ihtiyacı tek başına derhâl ret nedeni değildir; ancak istenen tamamlayıcı belgeler üç ay veya makamın belirlediği daha uzun sürede verilmezse işlem sürdürülmeyebilir. Bu süre, m.7 adres araştırmasının her durumda üç ayda sonuçlanacağı anlamına gelmez. Hangi aşamaya hangi hükmün uygulandığı ayrılmalıdır.

Türkiye’deki hukuki temsil için hazırlanan dosyada yalnız son bilinen adres değil, kararın tam metni, taraf kimliği, ödeme listesi ve araştırma yazışmaları bulunmalıdır. Yurt dışındaki muhatap makamın talebine verilen cevaplar aynı dosya kimliğiyle saklanır. Görüşme talebinde özel kişilerin adres ve kimlik belgeleri açık iletişim alanına gelişigüzel eklenmez; güvenli belge iletimi yöntemi belirlenir. Sonuç ve süre garantisi vermek yerine her aşamanın gerçekleşen işlemi kayda alınır.

Resmî kaynaklar

• 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi: m.2,4,6–12,32 ve38–40.
• HCCH taraflık tablosu.
• Türkiye merkezî makamının resmî kaydı.

Görüşme talebinizi iletin