İsviçre’de Evlat Edinme Türkiye’de Tanınır mı? 1993 Lahey m.23, 5490 m.30, MÖHUK m.18

1. İsviçre’de verilen evlat edinme kararı Türkiye’de neden ayrıca önem taşır?

İsviçre’de yaşayan Türk vatandaşı, İsviçre vatandaşı veya çifte vatandaş bir kişinin evlat edinme işlemini tamamlamış olması, Türkiye’de nüfus kaydı, soyadı, vatandaşlık bağlantısı ve mirasçılık yönünden farklı sorular ortaya çıkarır. İsviçre makamının verdiği kararın etkisi önce kararın içeriğine ve düzenlendiği hukukî rejime göre belirlenmelidir. Yabancı ülkede bir çocukla aile ilişkisi kurulmuş olmasının hangi usulle gerçekleştiği kayıtlardan anlaşılmadan, Türkiye’de tüm işlemlerin tek başvuruyla tamamlandığı sonucuna varılamaz.

Örneğin Türkiye’de aile kütüğü bulunan evlat edinenin, İsviçre’deki çocukla aile bağını Türk nüfus kaydına işletmek istemesi bir kayıt işlemi doğurur. Türkiye’de taşınmaz sahibi evlat edinenin ölümü üzerine evlatlığın mirasçılık durumunu ileri sürmesi ise mirasın açılması ve mirasçılık belgesi bakımından ayrıca önem taşır. Evlat edinme kararı henüz Türkiye’deki kayıtlara işlenmemişse, kayıt ve aile hukuku ilişkisinin tanınması konuları birlikte ortaya çıkabilir.

Bu yazı genel yurt dışında evlat edinmenin Türkiye’de tanınması rehberinden farklı olarak İsviçre kararlarına özgü ikili ayrımı ele alır: 1993 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki sertifikalı ülkelerarası evlat edinme ve bu Sözleşmenin kapsamına girmeyen İsviçre iç evlat edinmesi. Dosyada hangi yolun geçerli olduğu belirlendikten sonra belge ve temsil işlemleri hazırlanmalıdır.

2. 1993 Lahey Sözleşmesi m.2: Her İsviçre evlat edinmesi Sözleşme kapsamında mı?

29 Mayıs 1993 tarihli Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi m.2/1, çocuğun mutad meskeninin bulunduğu bir taraf devletten, başka bir taraf devlet olan kabul ülkesine evlat edinme amacıyla nakledildiği veya nakledileceği belirli sınır aşan evlat edinmeleri kapsar. Çocuğun geldiği ülke, evlat edinecek kişinin mutad mesken ülkesi ve evlat edinmenin nakille bağlantısı hükmün temel unsurlarıdır. M.2/2, Sözleşmenin sürekli bir ebeveyn-çocuk ilişkisi kuran evlat edinmelere uygulanacağını öngörür.

Dolayısıyla İsviçre’de uzun yıllardır birlikte yaşayan ve zaten İsviçre’de mutad meskeni bulunan aileyle ilgili her evlat edinme işlemini, başka ülkeye çocuk nakli bulunmaksızın 1993 Sözleşmesine doğrudan sokmak doğru değildir. İşlem yalnız İsviçre içinde yürütülmüş olabilir; bu durumda Sözleşmenin m.2 kapsamındaki sınır aşan evlat edinme bağlantısı ayrıca araştırılır. Aynı biçimde çocuğun Türkiye vatandaşlığı bulunması tek başına m.2 kapsamına girdiğini kanıtlamaz; mutad mesken ve ülke değiştirme unsurları belirleyicidir.

Bu ayrım yapılmadan Lahey m.23 sertifikası istendiğinde, makam ilgili işlemin Sözleşme rejimine girmediğini bildirebilir. Bu bir evlat edinmenin mutlaka geçersiz olduğu anlamına gelmez; yalnız uluslararası tanıma rejiminin farklı bir hükme dayanması gerektiğini gösterebilir. 1993 Lahey Evlat Edinme Sözleşmesi m.2’nin tam metni bu ayrımın temel kaynağıdır.

3. Türkiye ve İsviçre 1993 Lahey Evlat Edinme Sözleşmesine ne zaman taraf oldu?

HCCH resmî taraflık tablosu, İsviçre bakımından Sözleşmenin 1 Ocak 2003’te; Türkiye bakımından 1 Eylül 2004’te yürürlüğe girdiğini gösterir. Türkiye sözleşmenin onaylanmasını 5049 sayılı Kanunla uygun bulmuştur. Yürürlük tarihleri, 2026’da iki ülkenin taraf olduğuna ilişkin temel hukuki bilgidir. Bununla birlikte çok eski bir işlemin hangi uluslararası kurala tabi olduğunu belirlerken ilgili evlat edinme veya ülkelerarası nakil sürecinin tarihlerine de bakılmalıdır.

Sözleşmenin m.41’i, belirli usulî başvurular yönünden yürürlükten sonraki uygulama zamanını düzenler. Bir kararın yalnız 2026 yılında Türkiye’de ileri sürülmesinden hareketle yıllar önceki bütün işlemlerinin 1993 Sözleşmesine uygun gerçekleştiği varsayılamaz. Dosyada çocuğun nakli, merkezî makamların işlemleri ve nihai evlat edinme kararının tarihi birlikte kontrol edilir.

Resmî taraf listesi HCCH 1993 Sözleşmesi taraflık tablosunda yayımlanır. Türkiye’deki Türkçe onay metnine ve Sözleşme hükümlerine Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü resmî metninden erişilebilir. Taraflık kontrolünde özel internet sitelerinin tarihlerinden ziyade sözleşmeyi yöneten kuruluşun tablosu esas alınmalıdır.

4. Lahey m.23 sertifikası: Kendiliğinden tanıma tam olarak ne demektir?

1993 Lahey Sözleşmesi m.23/1, Sözleşmeye uygun olarak yapılan evlat edinmenin, evlat edinmenin gerçekleştiği devletin yetkili makamı tarafından sertifikayla belgelenmesi durumunda diğer taraf devletlerde kanun gereği tanınacağını düzenler. Sertifika ayrıca Sözleşme m.17/c uyarınca verilmesi gereken onayların ne zaman ve kimler tarafından verildiğini belirtir. Her İsviçre mahkemesi kararına veya nüfus kayıt belgesine kendiliğinden m.23 sertifikası niteliği yüklenmemelidir.

Bu tanıma mekanizması, Sözleşmenin aradığı işlemlerin gerçekten yapılmış olduğunu teyit eden yetkili makam belgesine dayanır. Karar metninde “adoption” veya “Adoption” yazması, m.23 kapsamındaki tanımayı tek başına kanıtlamaz. Başvuruda çocuğun menşe devleti, kabul devleti, merkezî makam onayları ve sertifikanın düzenleyen kurumu açıkça belirlenmelidir. Belgenin hangi Sözleşmeye göre verildiği, üzerinde dayandığı maddeden anlaşılmalıdır.

Kendiliğinden tanıma, belirli bir yabancı karar için ayrıca genel MÖHUK tanıma hükmü kullanmaya gerek bırakmayan uluslararası sonuçtur. Bununla beraber Türk aile kütüğünde doğru kaydın oluşturulabilmesi için belge ibrazı, kimlik eşleştirmesi, kayıt makamına başvuru ve belgenin kullanılabilir biçimde sunulması gerekebilir. Hukukî tanıma ile kayıt işleminin ayrılması, Sözleşmenin tanıma hükmünü etkisiz kılmadan idari kayıt gerekliliklerinin yerine getirilmesini sağlar.

5. Lahey m.24: Kamu düzeni istisnası ne zaman dikkate alınır?

1993 Lahey Sözleşmesi m.24, Sözleşme kapsamında tanınması gereken evlat edinmenin tanınmasının ancak çocuğun üstün yararı da dikkate alınarak talep edilen devletin kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde reddedilebileceğini düzenler. Madde, iki hukuk sisteminin bütün ayrıntılarının aynı olmasını şart koşmaz. Sözleşmeye uygun gerçekleşmiş bir evlat edinmenin yalnız İsviçre hukukundaki usul Türk kanunundan farklı diye otomatik olarak reddedileceği sonucuna ulaşılamaz.

Bu güvenceyi, her durumda kamu düzeni incelemesi yapılmadan kayıt oluşturulacağı şeklinde de okumamak gerekir. Sözleşmenin m.2 kapsamına girip girmediği, m.23 sertifikasının bulunup bulunmadığı ve çocuğun üstün yararı bakımından özel bir sorun ortaya çıkıp çıkmadığı ayrı aşamalardır. Aile hukuku ilişkilerinin uluslararası tanınmasında çocuk yararı ilkesinin etkisi, somut hukuki işlemin niteliğine göre değerlendirilmektedir.

Başvuruda belgenin geçersiz olduğunu ileri süren taraf varsa hangi somut nedenin m.24’teki yüksek kamu düzeni eşiğiyle ilgili olduğu açıklanmalıdır. Her genel itirazın Sözleşme uyarınca tanımayı durduracağı varsayılmamalıdır. Sözleşmenin m.23–24 hükümleri bu tartışmanın normatif temelidir.

6. 1993 Sözleşmesi kapsamına girmeyen İsviçre evlat edinme kararı nasıl incelenir?

Çocuğun iki taraf devlet arasında evlat edinme amacıyla nakledilmesine dayanan bağlantı bulunmuyorsa, İsviçre’de verilen kararın Türkiye’deki etkisi bakımından genel yabancı karar rejimi gündeme gelebilir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.30/1, yabancı yetkili makamlar önündeki evlat edinme işlemlerinin aslî koşullar bakımından Türk mevzuatına uygun olmaları şartıyla Türkiye’de de geçerli olduğunu düzenler. M.30/2 ise yabancı adlî veya idarî makamların evlat edinme kararları ve belgelerinin Türkiye’de icrası için yetkili Türk mahkemesinden tanıma veya tenfiz kararı alınmasını öngörür.

Bu hüküm okunurken Türkiye’nin taraf olduğu 1993 Lahey Sözleşmesinin m.23 ile kurduğu özel rejim dışarıda bırakılamaz. 5718 sayılı MÖHUK m.1/2, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle 5490 m.30/2’nin bütün Lahey m.23 sertifikalı evlat edinmeler için istisnasız ikinci bir tanıma davası gerektirdiği yönündeki genel ifade doğru değildir. Önce Sözleşmenin kapsama ve belge şartları incelenmelidir.

Lahey m.23’e dayanmayan bir İsviçre kararı için Türk mahkemesinde genel tanıma talebi değerlendirildiğinde MÖHUK m.50–54 ve m.58 kuralları önem taşır. Yabancı kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşme veya kesin hüküm gibi sonuç doğurma durumu, tanıma şartları, kamu düzeni ve diğer usulî gereklilikler somut dosya üzerinden belirlenir. Yabancı evlat edinme kararlarının Türkiye’de tanınması başlıklı mevcut rehber bu genel yolu ayrıca açıklar.

7. 5490 m.29 ve m.30: Türkiye nüfus kütüğünde hangi kayıt değişiklikleri yapılır?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.29, Türk mahkemesi tarafından verilen evlat edinme kararının on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirilmesini ve evlat edinme olayıyla ilgili aile kütüğü işlemlerini düzenler. Bu on günlük mahkeme bildirimi, İsviçre mahkemelerinin tüm kararlarını kendiliğinden Türk nüfus müdürlüğüne on gün içinde ileteceği anlamına gelmez. Yabancı kararın Türkiye’de kullanılmasına ilişkin usul m.30 ve ilgili uluslararası kurallarla birlikte ele alınır.

Türk nüfus kaydında evlat edinenin kimliği, çocuğun kimliği, doğum bilgileri, evlat edinmenin hukuki sonucu ve varsa önceki aile kayıtları doğru biçimde eşleştirilmelidir. İsviçre kararında yer alan ad ve soyadın Türk nüfusundaki yazılışından farklı olması, tek başına bambaşka bir çocuk bulunduğu anlamına gelmez; belge zinciri üzerinden kimlik eşleştirmesi yapılır. Özellikle çok dilli kanton belgelerinde kişi adları ve yer isimleri farklı biçimde yer alabilir.

Türkiye’deki kayıt makamına sunulacak belge, Lahey m.23 sertifikası veya diğer durumda kesinleşmiş evlat edinme kararı olarak belirlendikten sonra, uygulanacak belge tasdik ve tercüme rejimi ayrıca kontrol edilir. Bir idari kayıt tamamlanmadan mirasçılık veya diğer haklara ilişkin uyuşmazlık doğmuşsa, başvuru sahibinin ilgili hukukî ilişkiyi belgeyle ortaya koyabilmesi gerekir. Resmî kanun kaynağı 5490 sayılı Kanun m.29–30 TBMM metnidir.

8. 5718 sayılı MÖHUK m.18: Evlat edinme şartları ve sonuçlarına hangi hukuk uygulanır?

5718 sayılı MÖHUK m.18/1, evlat edinme ehliyeti ve şartlarının tarafların her birinin evlat edinme anındaki millî hukukuna tabi olduğunu düzenler. M.18/2, evlat edinmeye veya edinilmeye diğer eşin rızasında eşlerin millî hukuklarının birlikte uygulanacağını; m.18/3 evlat edinmenin sonuçlarının evlat edinenin millî hukukuna, eşler birlikte evlat edinmişse evlenmenin genel hükümlerini düzenleyen hukuka tabi olduğunu belirtir.

Bu ayrım, evlat edinen Türk vatandaşı ama İsviçre’de ikamet ediyor diye bütün maddî koşullara kendiliğinden İsviçre hukukunun uygulanamayacağını gösterir. Aynı şekilde yabancı hukuk bağlantısı bulunuyorsa Türk hukuku bütün meselelerde tek başına esas alınmaz. Tarafların evlat edinme anındaki vatandaşlıkları, ikamet statüleri, evliliği ve çocuğun durumu ayrı kayıtlarla belirlenir. Çifte vatandaşlıkta MÖHUK m.4’teki vatandaşlık bağlama kuralları incelenmelidir.

Bununla beraber, MÖHUK m.18’in sonuçları ile 1993 Lahey Sözleşmesinin m.23 uyarınca uluslararası tanınması aynı düzlemdeki sorular değildir. Özel Sözleşme tanıma rejimini düzenler; millî hukuka ilişkin bağlama kuralları ise Sözleşmenin kapsamına ve ortaya çıkan somut uyuşmazlığa göre devreye girebilir. MÖHUK m.1/2 gereği taraf olunan uluslararası düzenleme öncelikle göz önünde bulundurulur. TBMM’de yayımlanan 5718 sayılı Kanun metni için m.1, 4, 18 ve 58 önemlidir.

9. İsviçre kararında hangi makam, hüküm ve belge türü aranır?

İsviçre’deki evlat edinme evrakında kararın düzenlendiği kanton veya yetkili makam, karar tarihi, karar numarası, çocuğun kimliği, evlat edinen kişi veya eşler ve kararın hüküm sonucu tespit edilir. Bir kanton kayıt belgesi, evlat edinmeye karar veren makamın kararı ve Lahey m.23 sertifikası farklı belgelerdir. Hepsi aynı dosyada bulunabilir; ancak birinin varlığı diğerinin her zaman bulunduğunu göstermez.

İsviçre Medenî Kanunu ZGB m.264, küçüğün evlat edinilmesinde çocuğun yararı ve evlat edinecek kişilerce bakım ve gözetim koşulları gibi esasları içerir. İsviçre’de evlat edinmenin maddî geçerliliği tartışılıyorsa federal mevzuat ve uygulanacak yetki kuralları ayrıca değerlendirilir. Türk makamının yabancı kararın içeriğini anlaması için kararın tam hüküm bölümü ve usulî statüsü önem taşır.

Almanca Adoption, Fransızca adoption veya İtalyanca karşılıkları farklı yazılsa da belgenin niteliği karar içeriğinden anlaşılır. Sertifika üzerinde özellikle 1993 Lahey Sözleşmesi m.23’e yapılan atıf ve m.17/c onaylarının gösterilmesi beklenir. Yabancı belgenin yalnız özet çevirisiyle başvurmak yerine kararın tam metni ve gerekli kayıtları birlikte incelemek, eksik belge sebebiyle yeniden başvuru ihtiyacını azaltır.

10. Türk vatandaşı evlat edinen, çifte vatandaşlık ve çocuğun kimlik bilgileri

İsviçre’de yaşayan evlat edinen kişinin Türk veya İsviçre vatandaşı olması, çocukla ilgili tanıma ve kayıt sürecindeki bağlantıları etkiler. Türk vatandaşının kendi nüfus kaydı üzerinde değişiklik yapılması talebiyle yabancı kişinin Türkiye’de yalnız mirasçılık durumunu ileri sürmesi aynı idari aşamaları gerektirmeyebilir. Evlat edinme ilişkisinin tanınması, çocuğun otomatik olarak Türk vatandaşlığı kazanacağı anlamına da gelmez.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.17, bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişinin millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel hâli bulunmamak şartıyla karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanmasına ilişkin hüküm içerir. Ancak somut olayda kararın hangi devlet usulüne göre verildiği ve Türkiye yönünden hukuken hangi tarihte sonuç doğurduğu ayrıca değerlendirilmelidir. Evlat edinme kaydı ile vatandaşlığın kazanılmasının tek belge üzerinden otomatik kabul edilmesi doğru değildir.

Bu başlık daha önce yayımlanan Türk vatandaşı yabancı çocuğu evlat edinirse vatandaşlık rehberiyle tamamlanabilir. Bu makale vatandaşlık başvurusunun bütün şartlarını tekrar etmek yerine İsviçre kararının doğru tanıma rejimine alınmasına odaklanır. Belgelerde kimlik, doğum tarihi, ana-baba ve karar bilgileri arasındaki tutarlılık ayrı kontrol edilir.

11. TMK m.314: İsviçre’de evlat edinilen çocuk Türkiye’de mirasçı olur mu?

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.314, evlat edinmenin sonuçları arasında evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olmasını açıkça düzenler. Ana ve babaya ait hak ve yükümlülüklerin evlat edinene geçmesi ve aile kütükleri arasında bağ kurulması da aynı maddede yer alır. Ancak yabancı ülkede gerçekleşmiş evlat edinme ilişkisinin Türkiye’de ileri sürülmesi bakımından öncelikle tanıma rejiminin belirlenmesi gerekir.

İsviçre’de evlat edinilmiş kişinin Türkiye’deki mirasçılık belgesi başvurusunda, evlat edinme işlemi hukuken belgelendiğinde mirasbırakanla olan bağın mirasçı sıfatına etkisi değerlendirilir. Bir çocuk yalnız İsviçre’deki aile kütüğünde görünmüyor diye otomatik olarak miras hakkını kaybetmiş sayılmaz; fakat belgenin Türkiye’de hangi usulle kabul edileceği ve miras hukukunun kapsamı ayrıca incelenmelidir. Mirasçılık belgesi ile tapu tescili de farklı işlemlerdir.

Türk Medenî Kanunu m.314’te evlatlıkla ilgili nüfus bilgileri, aile kütükleri arasındaki bağlantı ve evlat edinmeye ilişkin kayıtların açıklanması konusunda özel hükümler bulunur. Çocuğun kişisel bilgilerinin korunması hukuki değerlendirmede gözetilmelidir. Mirasçılık hakkı ileri sürüldüğünde gereksiz özel çocuk bilgileri kamuya açık dilekçe veya web içeriğine taşınmamalıdır. 4721 sayılı Kanun m.314 resmî metni temel kaynaktır.

12. Türkiye’deki daire, arsa ve banka hesabı mirasında İsviçre kararı

Evlat edinenin Türkiye’de konutu, arsası, şirket payı veya banka hesabı bulunabilir. Ölümden sonra mirasçılık ilişkisi incelenirken 5718 sayılı MÖHUK m.20’nin miras için getirdiği bağlama kuralları ve Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağına ilişkin m.20/1 hükmü dikkate alınır. Ancak bu, evlat edinme ilişkisinin tanınması sorusunu m.20’nin tek başına çözebileceği anlamına gelmez.

Önce İsviçre kararının Türkiye’deki aile hukuku ilişkisi bakımından etkisi tespit edilir; daha sonra mirasbırakanın kimliği, mirasın açılması, mirasçılık belgesi ve taşınmazın tescili ele alınır. İsviçre’de verilmiş ve m.23 kapsamında kendiliğinden tanınabilen evlat edinme ile genel yabancı karar tanımasına ihtiyaç duyulan karar arasında belgeler farklı olacaktır. Mirasçılık belgesinde kayıt eksikliği varsa hangi belgenin aile ilişkisini ispatladığı anlaşılır biçimde sunulmalıdır.

Bir mirasçının sadece Türkiye’deki taşınmazdan yararlanmak istemesiyle yabancı evlat edinmenin hukuken tanınması birbirinden kopuk işlemler olarak görülmemelidir. Evlatlık sıfatı miras iddiasının temelidir. Türkiye’de miras hukuku bakımından yurt dışında ölen kişinin Türkiye’deki miras davasında mahkeme yetkisi ve yurt dışındaki kişilerin Türkiye’de miras işlemleri yazıları tamamlayıcı kaynaklardır.

13. İsviçre’den Türkiye’ye gelmeden tanıma ve kayıt süreci yürütülür mü?

İsviçre’de ikamet eden ilgili kişi, Türk hukuku bakımından uygun temsil yetkisiyle bazı idari ve yargısal işlemlerini Türkiye’deki avukat aracılığıyla yürütebilir. Yabancı kararın tanınmasına yönelik dava, nüfus kayıtlarına ilişkin başvuru, mirasçılık belgesi işlemi ve tapu başvurusu aynı temsil yetkisini otomatik olarak gerektirmez. İşlem öncesinde hangi kararın, sertifikanın ve vekâletnamenin gerekli olduğu ayrı belirlenir.

İsviçre’deki Türk konsolosluğu üzerinden vekâletname düzenlenmesi veya İsviçre’de düzenlenen belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi, evlat edinmenin hukuki niteliğinden ayrı bir belgelendirme meselesidir. Yetkili makamın düzenlediği belgenin aslı, resmî örneği ve Türkçe tercümesi hazırlandıktan sonra dosyanın hangi makama sunulacağı belirlenir. İsviçre Türk konsoloslukları ve vekâletname rehberimiz belge kullanımı açısından yardımcıdır.

Türkiye genelindeki başvurular Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden koordine edilebilir. Ancak adlî ya da idari işlemin niteliğine göre ilgili mahkemenin veya kurumun kişisel katılım istemesi ihtimali ayrıca değerlendirilmelidir. İsviçre’de alınan kararın varlığını gösteren her evraka aynı noter veya apostil şartını uygulamak yerine belge türünün tasdik kuralları tespit edilir. Çocuğun kimlik ve aile bilgileri gerektiği ölçüde ve gizlilik gözetilerek işleme alınır.

14. İsviçre evlat edinme dosyasında 2026 kontrol listesi ve hatalar

1. Çocuğun evlat edinme öncesindeki mutad mesken ülkesini belirleyin.
2. Evlat edinme sebebiyle iki taraf devlet arasında ülke değiştirme bağlantısı bulunup bulunmadığını denetleyin.
3. İşlemin 1993 Lahey m.2 kapsamına girip girmediğini açıkça belirleyin.
4. Kapsama giriyorsa Lahey m.23 sertifikasını ve m.17/c onay kayıtlarını araştırın.
5. Sertifika yoksa yalnız yabancı karar başlığından otomatik tanıma sonucu çıkarmayın.
6. Kapsam dışı kararda 5490 m.30 ve MÖHUK m.50–58 genel rejimini inceleyin.
7. Türk nüfus kaydı ile İsviçre kararındaki kişi bilgilerinin uyuşmasını sağlayın.
8. Yabancı kararın verildiği tarih, kesinleşme veya kesin hüküm etkisini belgeleyin.
9. MÖHUK m.18’e göre kişilerin vatandaşlık ve rıza koşullarını dosyadan belirleyin.
10. Çocuğun Türk vatandaşlığı iddiasını 5901 m.17 uyarınca ayrı inceleyin.
11. Türkiye’deki miras ve tapu işlemlerine geçmeden evlatlık sıfatının hukuki dayanağını açıklayın.
12. Yalnız gerekli kişisel verileri paylaşarak belge gizliliğini koruyun.

En yaygın hata, “İsviçre kararı varsa 1993 Lahey m.23 her zaman uygulanır” demektir. İkinci hata, sözleşmeye uygun sertifikalı evlat edinmede bile sırf 5490 m.30/2 var diye otomatik olarak yeni bir tanıma davası gerektiğini düşünmektir. Üçüncü hata, nüfus kaydının tamamlanmasını hukuki tanınmayla eşitlemektir. Dördüncü hata, evlat edinme ile Türk vatandaşlığını kazanmayı aynı işlem sanmaktır. Beşinci hata, Türkiye’de mirasçı olmak ile Türk nüfus kütüğünde mutlaka aynı tür kayıt bulunması zorunluluğunu her somut olaya ayrım yapmaksızın uygulamaktır.

15. İsviçre evlat edinme kararı hakkında sık sorulan 12 soru

1. İsviçre’de evlat edinilen çocuk Türkiye’de tanınır mı?

1993 Lahey m.2 kapsamında ve m.23 sertifikalı evlat edinme diğer taraf devletlerde kendiliğinden tanınır. Kapsam dışı kararlar için 5490 m.30 ve MÖHUK uygulanır.

2. İsviçre’deki bütün evlat edinmeler 1993 Lahey kapsamına girer mi?

Hayır. M.2, evlat edinme amacıyla taraf devletler arasında çocuğun nakledilmesi bağlantısını arar; yalnız İsviçre’de gerçekleşen her işlem bu kapsama girmez.

3. Lahey m.23 belgesi nedir?

Yetkili makamın evlat edinmenin 1993 Sözleşmesine uygun yapıldığını ve m.17/c onaylarını gösterdiğini belgeleyen sertifikadır.

4. Türkiye 1993 Lahey Evlat Edinme Sözleşmesine taraf mı?

Evet. HCCH kayıtlarında Türkiye için 1 Eylül 2004, İsviçre için 1 Ocak 2003 yürürlük tarihi gösterilmektedir.

5. Sertifikalı evlat edinme için her durumda Türk mahkemesinde tanıma davası gerekir mi?

Hayır. Lahey m.23 kendiliğinden tanımayı düzenler; nüfus kayıt işleminin belgeleri bundan ayrı belirlenir.

6. Lahey kapsamında değilse hangi madde uygulanır?

5490 sayılı Kanun m.30, 5718 sayılı MÖHUK m.18 ve yabancı kararın tanınmasına ilişkin m.58 dâhil ilgili hükümler incelenir.

7. İsviçre kararı Türkiye nüfus kaydına kendiliğinden işlenir mi?

Hukuki tanıma ile nüfus kütüğündeki tescil farklı aşamalardır; doğru belge ve kimlik kaydıyla ilgili makama işlem yapılır.

8. Evlat edinilen çocuk Türk vatandaşı olur mu?

5901 sayılı Kanun m.17, Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişi için belirli koşullarla vatandaşlık kazanılmasını düzenler.

9. İsviçre’de evlat edinilen çocuk Türkiye’de mirasçı sayılır mı?

TMK m.314, evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olacağını düzenler; yabancı evlat edinme ilişkisinin Türkiye’deki hukuki etkisi belirlenmelidir.

10. Türkiye’deki evin tapusu doğrudan evlatlığa geçer mi?

Hayır. Evlatlık sıfatı, mirasçılık belgesi, tereke ve tapu tescili birbirinden ayrı hukuki aşamalardır.

11. İsviçre’nin hangi kantonundan karar alındığı önemli mi?

Kararı veren yetkili makam ve evrak dili bakımından önemlidir; uluslararası tanıma hükümlerinin kapsamı kararın kanton adına göre otomatik değişmez.

12. İsviçre’den avukat aracılığıyla işlem yapılabilir mi?

İşleme uygun temsil yetkisiyle belirli başvurular yapılabilir. Belgeler, yetki ve kişisel katılım gerekliliği işlem türüne göre kontrol edilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →