Yurt Dışında Ölen Kişinin Türkiye’de Miras Davası Hangi Mahkemede Açılır? MÖHUK 43 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Yurt dışında ölen bir kişinin Türkiye’de mirasa ilişkin davasında yetkili Türk mahkemesi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 43. maddesine göre belirlenir. MÖHUK m.43 hükmü nettir: mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde; son yerleşim yeri Türkiye’de değilse terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
Bu madde, hangi ülke miras hukukunun uygulanacağını düzenlemez. Uygulanacak hukuk MÖHUK m.20’ye göre; davanın Türkiye’de hangi yerde açılacağı ise m.43’e göre belirlenir. Mirasçılık belgesi verilmesi ise çekişmesiz yargı işi olduğundan dava niteliğindeki m.43 kuralıyla karıştırılmamalı; TMK m.598, HMK’nın çekişmesiz yargı hükümleri ve Noterlik Kanunu birlikte değerlendirilmelidir.
MÖHUK 43’ün Açık Kuralı Nedir?
5718 sayılı Kanun m.43, milletlerarası unsurlu miras davalarında Türk mahkemelerinin yer itibarıyla yetkisini özel olarak düzenler. Kanun iki basamak kurar. Birinci basamak, ölen kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeridir. İkinci basamak ise son yerleşim yerinin Türkiye’de bulunmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yerdir.
Bu özel hüküm varken yalnız HMK’daki genel yetki kuralından hareket edilmez. Miras uyuşmazlığının uluslararası bağlantısı, ölümün yurt dışında gerçekleşmesi, murisin yurt dışında yaşaması, mirasçıların yabancı ülkede bulunması veya tereke mallarının birden fazla ülkede yer alması m.43’ün önemini artırır. Ancak maddenin bağlantı noktaları yine Türkiye’deki son yerleşim yeri ve Türkiye’deki tereke malıdır.
Yargıtay uygulamasında da yurt dışında yaşayan muris bakımından Türkiye’deki tereke mallarının bulunduğu yer bağlantısı yetki tespitinde kullanılmaktadır. Dolayısıyla “muris Almanya’da, Fransa’da, Hollanda’da veya ABD’de yaşıyordu; Türkiye’de dava açılamaz” sonucu hukuken doğru değildir. Türkiye’de tereke malı varsa m.43’ün ikinci basamağı Türk mahkemesi bağlantısını kurar.
Hangi Uyuşmazlıklar Miras Davasıdır?
MÖHUK m.43 “mirasa ilişkin davalar” ifadesini kullanır. Bu kavram, mirasçılık sıfatı, ölüme bağlı tasarruflar, saklı pay, tereke malları ve mirasın paylaşılmasıyla doğrudan bağlantılı çekişmeli uyuşmazlıkları kapsar. Vasiyetnamenin iptali, tenkis, miras sebebiyle istihkak, miras paylaşımı ve terekeye ilişkin bazı çekişmeli talepler bu başlık altında değerlendirilir.
Davanın adı tek başına yeterli değildir. Talebin hukuki niteliği belirlenir. Tapu iptal ve tescil talebi miras bırakanın muvazaalı devrine, vasiyetnameye veya miras hakkına dayanıyorsa hem miras hukuku hem taşınmazın aynına ilişkin görev/yetki kuralları birlikte incelenir. MÖHUK m.43’ün varlığı, taşınmaz davalarındaki münhasır yetki veya özel görev kurallarını görmezden gelme sonucu doğurmaz.
Mirasın reddi, terekenin resmî defteri, resmî tasfiye ve tereke tedbirleri de miras hukukuna ait olmakla birlikte her kurumun Türk Medeni Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiş başvuru yeri ve usulü vardır. Bu nedenle m.43 genel bir “bütün miras işlemlerini istediğim şehirde yaparım” yetkisi vermez.
Ölenin Türkiye’deki Son Yerleşim Yeri Nasıl Belirlenir?
MÖHUK m.43’ün ilk tercihi ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri, Türk Medeni Kanunu m.19 anlamında bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Nüfusa kayıtlı olunan il, doğum yeri veya Türkiye’de taşınmaz bulunan şehir tek başına yerleşim yeri değildir.
Muris uzun yıllardır yurt dışında yaşıyor olsa bile ölümden önce Türkiye’de hukuken belirlenebilir bir son yerleşim yeri mevcutsa ilk basamak uygulanır. Adres kayıtları, yerleşim yeri belgeleri, nüfus kayıtları ve dosyadaki resmi bilgiler bu tespitte kullanılır. Son yerleşim yeri Türkiye’de belirlenmişse yalnız mirasçının kendi ikametgâhına bakılarak başka şehir seçilmez.
Yetki tespiti dava açıldığı anda dosyaya açıkça yazılmalıdır. “Muris yurt dışında vefat etmiştir” ifadesi tek başına yeterli değildir. Ölümden önceki son yerleşim yeri Türkiye’de miydi, değil miydi; Türkiye’de değilse hangi tereke malları hangi yerde bulunuyor soruları cevaplandırılır.
Son Yerleşim Yeri Yurt Dışındaysa Türkiye’deki Malın Bulunduğu Yer
Ölenin son yerleşim yeri Türkiye’de değilse MÖHUK m.43 ikinci bağlantı noktasını devreye sokar: terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi. Bu mal bir taşınmaz, banka hesabı, araç, şirket payı veya Türkiye’de bulunan başka bir tereke unsuru olabilir. Malın hukuki niteliği, açılacak davanın görevini ve bazı hâllerde özel yetkiyi ayrıca etkiler.
Türkiye’de hiç tereke malı bulunmuyorsa m.43’ün ikinci bağlantısı kurulmaz. Bu durumda açılmak istenen talebin başka bir Türk mahkemesi yetkisi doğurup doğurmadığı MÖHUK’un genel ve özel yetki sistemi üzerinden incelenir. Sırf mirasçılardan birinin Türk vatandaşı olması m.43’te yazmayan yeni bir yer bağlantısı yaratmaz.
Türkiye’deki tereke malının dava konusu miras uyuşmazlığıyla bağlantısı da dosyada açıklanır. Tereke malı bilgisi tapu kaydı, banka yazısı, araç sicili, ticaret sicili, MKK kaydı veya başka resmi veriyle desteklenir. Yalnız soyut “Türkiye’de malı vardı” beyanı üzerine yetki stratejisi kurulmaz.
Tereke Malları Farklı Şehirlerdeyse Hangi Mahkeme Yetkilidir?
Muris Türkiye’de son yerleşim yeri bırakmamış ve terekeye dâhil mallar farklı şehirlerde bulunuyorsa m.43’ün “malların bulunduğu yer” bağlantısı birden fazla yeri gündeme getirir. Hangi dava bakımından hangi yer mahkemesinin yetkili olduğu, talebin konusu ve varsa münhasır yetki kuralıyla birlikte belirlenir.
Taşınmazın aynına ilişkin dava HMK m.12’deki münhasır yetki rejimine tabidir. Miras uyuşmazlığının sonucu doğrudan taşınmaz üzerindeki ayni hakkı etkileyecekse taşınmazın bulunduğu yer kuralı ayrıca uygulanır. Buna karşılık terekenin para alacağı veya şirket payı gibi farklı unsurlarına ilişkin taleplerde dava türüne göre değerlendirme yapılır.
Bu nedenle farklı şehirlerde mal bulunması hâlinde “en çok malın bulunduğu şehir” veya “en değerli malın bulunduğu şehir” şeklinde kanunda olmayan bir ölçüt kullanılmaz. Dava konusu hak, malın niteliği ve özel yetki hükmü birlikte okunur.
Mirasçılık Belgesi MÖHUK 43 Kapsamındaki Bir Dava mıdır?
Mirasçılık belgesi verilmesi, HMK bakımından çekişmesiz yargı işidir. Bu nedenle çekişmeli “miras davası” kavramıyla aynı tutulmaz. Mirasçılık belgesi için TMK m.598, HMK’nın çekişmesiz yargı hükümleri ve noterlerin yetkisine ilişkin düzenlemeler uygulanır.
Özellikle yabancılık unsuru bulunan dosyalarda noterlikten mirasçılık belgesi verilmesinin sınırları ayrıca önemlidir. Yabancı mirasçı veya yabancı hukuk bağlantısı bulunduğunda mahkeme başvurusu gerekebilir. Yabancı ülkeden alınmış bir Erbschein, certificate of inheritance veya benzeri belgenin Türkiye’de otomatik olarak Türk mirasçılık belgesi yerine geçtiği kabul edilmez.
Yabancı miras belgesi, belgenin niteliğine göre apostil/tasdik, tercüme ve gerektiğinde tanıma etkisi bakımından incelenir. Türkiye’de tapu, banka veya şirket işlemi yapılacaksa kurumun aradığı Türk hukukuna uygun mirasçılık belgesi ayrıca temin edilir.
MÖHUK 20 ile MÖHUK 43 Arasındaki Fark
MÖHUK m.20 mirasa uygulanacak hukuku; m.43 ise miras davasının Türkiye’de hangi yerde görüleceğini düzenler. Bu iki madde birbirinin alternatifi değildir. Aynı dosyada ikisi birlikte uygulanır.
MÖHUK m.20’ye göre miras ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Türkiye’de bulunan taşınmazın miras yoluyla intikali, saklı pay, ölüme bağlı tasarruf ve diğer meselelerde m.20’nin fıkraları ayrı ayrı incelenir. MÖHUK m.43 ise bu maddi hukuk sorununu çözmez; mahkemenin yerini belirler.
Bu ayrım özellikle Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika, Avusturya, İsviçre, İngiltere, Kanada ve ABD’de yaşayan kişilerin Türkiye’deki miraslarında önem taşır. “Türk mahkemesi yetkili” sonucu, bütün terekeye mutlaka Türk maddi hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. Tersine “yabancı hukuk uygulanıyor” sonucu da Türk mahkemesinin yetkisiz olduğu anlamına gelmez.
Yetki ve Uygulanacak Hukuk Kuralları Birbirinden Nasıl Ayrılır?
| Kural | Belirlediği konu | Dosyada cevapladığı soru |
|---|---|---|
| MÖHUK m.20 | Mirasa uygulanacak hukuk | Uyuşmazlığın esasına hangi ülke hukuku uygulanacak? |
| MÖHUK m.43 | Mirasa ilişkin davalarda Türkiye’de yer itibarıyla milletlerarası yetki bağlantısı | Dava Türkiye’de hangi yer mahkemesinde açılacak? |
| HMK m.12 ve diğer özel yetki hükümleri | Talebin niteliğine bağlı özel veya münhasır yetki | Dava doğrudan taşınmazın aynına veya başka özel bir yetki kuralına giriyor mu? |
Aynı dosyada bu kurallardan birden fazlası birlikte incelenir. Türk mahkemesinin yetkili olması, uyuşmazlığın esasına mutlaka Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez; yabancı hukukun uygulanması da Türk mahkemesini kendiliğinden yetkisiz kılmaz.
Tenkis, Vasiyetnamenin İptali, Miras Sebebiyle İstihkak ve Paylaşma
Tenkis davası: Saklı payı ihlal edilen mirasçı, TMK m.560 ve devamı hükümlerine göre tenkis talep eder. Milletlerarası unsurlu dosyada uygulanacak hukuk MÖHUK m.20, Türk mahkemesinin milletlerarası ve yer itibarıyla yetkisi ise m.43 ve ilgili özel kurallarla belirlenir.
Vasiyetnamenin iptali: TMK m.557’deki iptal sebeplerine dayanan çekişmeli dava mirasa ilişkin dava niteliğindedir. Yabancı ülkede düzenlenmiş vasiyetnamenin şekli, ehliyet ve uygulanacak hukuk ayrıca MÖHUK hükümlerine göre ele alınır.
Miras sebebiyle istihkak: Mirasçının tereke malını mirasçı olmayan veya üstün hakka sahip bulunmayan kişiden istemesi TMK m.637 ve devamına dayanır. Dava konusu malın niteliği ve bulunduğu yer yetki tespitinde önem taşır.
Paylaşma: Mirasçılardan her biri kural olarak paylaşmayı isteyebilir. TMK m.642 ve devamı uygulanır. Taşınmazların bulunduğu yer, ortaklığın giderilmesi talebinin niteliği ve görev/yetki hükümleri m.43 ile birlikte kontrol edilir.
Yabancı Ölüm Belgesi ve Miras Belgeleri Türkiye’de Nasıl Kullanılır?
Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse ölüm belgesi, nüfus kayıt işlemleri ve dava dosyası için usulüne uygun hale getirilir. Belgenin verildiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesine tarafsa sözleşmenin kapsamına giren resmi belgelerde apostil kullanılır. Taraf değilse ilgili tasdik zinciri ve Türk dış temsilciliği onayı gündeme gelir.
HMK m.223 gereğince yabancı dildeki belgenin Türkçe tercümesi sunulur. HMK m.224 yabancı resmi belgelerin Türkiye’de resmi belge niteliğini düzenler ve milletlerarası sözleşme hükümlerini saklı tutar. Apostil yalnız tasdik işlevi görür; belgenin içeriğinin maddi doğruluğuna veya miras paylarının Türk hukukuna uygunluğuna karar vermez.
Yabancı mahkemenin verdiği mirasa ilişkin kararın Türkiye’de kesin hüküm veya icra etkisi doğurması isteniyorsa MÖHUK m.50 ve devamındaki tanıma-tenfiz rejimi ayrıca incelenir. Apostil ile tanıma/tenfiz aynı işlem değildir.
Yurt Dışından Vekâletle Miras Davası Yürütülür mü?
Yurt dışında yaşayan mirasçı, usulüne uygun vekâletnameyle Türkiye’de avukat aracılığıyla dava ve tereke işlemlerini yürütebilir. Vekâletnamenin kapsamı yapılacak işleme göre hazırlanır. Dava açma ve takip yetkisi ile taşınmaz satışı, miras payı devri, sulh, feragat, ibra veya tahsil gibi özel nitelikli işlemler aynı yetki değildir.
Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletname Türkçe hazırlanır. Yabancı ülke noterinde düzenlenen vekâletnamede ülkenin apostil sözleşmesine taraf olup olmadığı, tasdik zinciri, fotoğraf ve düzenleme şekli gibi şartlar işlem türüne göre kontrol edilir. Tapu işlemi de yapılacaksa TKGM’nin yurt dışında düzenlenen vekâletnameler hakkındaki özel şartları ayrıca yerine getirilir.
Miras davası için vekâletname hazırlanırken yalnız genel “her türlü işlem” ifadesine güvenilmez. HMK m.74’te açık yetki aranan işlemler ve dosyada planlanan sulh/feragat/tahsil yetkileri ayrı yazılır.
Yurt Dışından Miras Davası Açmadan Önce 12 Kontrol
- Ölüm tarihi ve ölüm ülkesi kesin mi?
- Ölenin vatandaşlığı veya vatandaşlıkları tespit edildi mi?
- Ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri var mı?
- Son yerleşim yeri Türkiye’de değilse Türkiye’de hangi tereke malları var?
- Dava konusu mal taşınmazsa HMK m.12 kontrol edildi mi?
- Talep tenkis, iptal, istihkak, paylaşma veya başka hangi dava türü?
- MÖHUK m.20 uyarınca hangi hukuk uygulanacak?
- MÖHUK m.43 uyarınca hangi yer mahkemesi yetkili?
- Görevli mahkeme sulh hukuk mu, asliye hukuk mu, başka bir mahkeme mi?
- Yabancı ölüm ve miras belgeleri tasdik ve tercüme edildi mi?
- Yabancı mahkeme kararı varsa tanıma/tenfiz gereği incelendi mi?
- Vekâletname dosyada yapılacak özel işlemleri kapsıyor mu?
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
MÖHUK m.43 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri Mersin ise mirasa ilişkin dava bakımından ilk bağlantı Mersin’dir. Son yerleşim yeri Türkiye’de değil ve terekeye dâhil mal Mersin’de bulunuyorsa m.43’ün ikinci basamağı Mersin bağlantısını gündeme getirir. Bununla birlikte taşınmazın aynına ilişkin münhasır yetki veya dava türüne özgü başka bir kural varsa bu hüküm ayrıca uygulanır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki miras dosyaları Mersin’den yönetilir. Yetki, ofisin bulunduğu yere göre değil; MÖHUK m.43 ve talebe uygulanacak özel yetki hükümlerine göre belirlenir.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
- 5718 sayılı MÖHUK – Mevzuat Bilgi Sistemi
- MÖHUK 20: Mirasbırakan yurt dışındaysa hangi miras hukuku uygulanır?
- Yurt dışındaki mirasçı için tenkis ve saklı pay davası
- Yurt dışındaki mirasçı için miras sebebiyle istihkak davası
Sık Sorulan Sorular
Muris yurt dışında öldüyse Türkiye’de miras davası açılabilir mi?
Evet. MÖHUK m.43 uyarınca Türkiye’deki son yerleşim yeri veya bu yoksa tereke mallarının bulunduğu yer bağlantısı üzerinden Türk mahkemesi yetkili olur.
Muris Almanya’da yaşadıysa hangi Türk mahkemesi yetkilidir?
Türkiye’de son yerleşim yeri yoksa Türkiye’deki tereke mallarının bulunduğu yer mahkemesi m.43 uyarınca yetkilidir.
Mirasçının yaşadığı şehir yetkili midir?
MÖHUK m.43 mirasçının yaşadığı yeri bağımsız yetki ölçütü olarak kabul etmez. Ölenin son yerleşim yeri ve tereke mallarının yeri esas alınır.
Türkiye’de birden fazla şehirde taşınmaz varsa ne yapılır?
Dava konusu taşınmaz ve HMK m.12’deki münhasır yetki kuralı dikkate alınır; davanın konusu belirlenmeden şehir seçilmez.
Veraset ilamı MÖHUK 43’e göre mi alınır?
Mirasçılık belgesi çekişmesiz yargı işidir. TMK m.598, HMK çekişmesiz yargı hükümleri ve noterlik düzenlemeleri uygulanır.
MÖHUK 20 ile 43 arasındaki fark nedir?
MÖHUK m.20 mirasa uygulanacak hukuku; m.43 ise miras davasının Türkiye’de hangi yerde görüleceğini düzenler.
Yabancı ölüm belgesine apostil gerekir mi?
Belgenin düzenlendiği ülke ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeye göre apostil veya başka tasdik zinciri uygulanır. Türkçe tercüme de hazırlanır.
Yabancı mirasçılık belgesi Türkiye’de tapuda doğrudan kullanılır mı?
Yabancı belgenin niteliği, tasdiki, tercümesi ve Türkiye’de doğuracağı hukuki etki ayrıca incelenir; yabancı belge otomatik olarak Türk mirasçılık belgesi yerine geçmez.
Türkiye’ye gelmeden miras davası yürütülebilir mi?
Usulüne uygun ve gerekli özel yetkileri içeren vekâletnameyle avukat aracılığıyla dava ve bağlantılı işlemler yürütülür.
MÖHUK 43 görevli mahkemeyi de belirler mi?
Hayır. Madde yer itibarıyla milletlerarası yetkiyi düzenler; görev dava türüne göre ayrıca belirlenir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu içerik MÖHUK m.20 ve m.43, Türk Medeni Kanunu’nun miras hükümleri, HMK’nın yetki ve çekişmesiz yargı hükümleri ile yabancı resmi belge kuralları birlikte incelenerek hazırlanmıştır.
Yurt Dışı Miras İşlemleri İçin İletişim
Son mevzuat kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
