Danimarka Separation Kararı Türkiye’de Boşanma Olarak Tescil Edilir mi? | 5490 m.27/A

Kısa ve Net Cevap

Danimarka’da verilen separation (hukukî ayrılık) kararı Türkiye’de boşanma olarak nüfusa tescil edilemez. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A yabancı boşanma, evliliğin butlanı, iptali ve mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararları kapsar; yalnız separation kararı bu kararlarla eş anlamlı değildir. Danimarka’daki skilsmisse ayrı bir boşanma kararıdır. MÖHUK m.14 uygulanacak hukuku, m.50–59 yabancı ilamların tanınmasını, TMK m.167 ve m.170–172 Türk hukukunda ayrılığı düzenler.

Güncel Kanun Maddeleri

5490 m.27/A: Yabancı boşanma ve evlilik statüsü kararlarının tescili. MÖHUK m.14: Boşanma ve ayrılık sebeplerinde uygulanacak hukuk. MÖHUK m.50–59: Yabancı ilamların tanınması ve tenfizi. TMK m.167: Ayrılık veya boşanma istemi. TMK m.170–172: Türk ayrılık kararı ve süresi. HMK m.224: Yabancı resmî belgelerin tasdiki. NVI Tescil Yönetmeliği m.6–7 ve 9: Başvuru, belgeler ve diğer hükümlerin ayrılması.

Danimarka separation belgesi boşanma kararından nasıl ayrılır?

Danimarka aile hukukunda separation, evlilik birliğinin sona ermesinden önce verilen ve eşlerin belirli hukukî ilişkilerini yeniden düzenleyen bir ayrılık statüsüdür. Danimarka’nın resmî aile kurumu Familieretshuset, separation sırasında eşlerin hâlâ evli olduklarını ve boşanmanın otomatik gerçekleşmediğini açıkça belirtir. Skilsmisse ise evliliğin sona erdirilmesini ifade eder. Türkiye’deki nüfus kaydı yönünden ilk sorun, yabancı belgenin hangi karara karşılık geldiğini saptamaktır. Ayrılık belgesini boşanma ilamı gibi çevirerek başvuru yapmak gerçek hukuki statüyü değiştirmez.

Yabancı resmî belgelerde kararın başlığı kadar hüküm bölümü, veren makam, tarihi, imza ve kesinleşme bilgileri de önemlidir. Separationbevilling, bevilling til separation, skilsmissebevilling ve mahkeme kararları aynı evrak türü değildir. Belgede ayrılık statüsü yanında nafaka veya ortak evde oturma hakkı hakkında bir düzenleme bulunması, evliliğin hukuken ortadan kalktığını göstermez. Türkçe tercümede bu sonuçlar farklı kalemlerde belirtilmelidir.

Örneğin Danimarka’da separation kararı alan Türk eş, Türkiye’ye gelip nüfus kaydında hâlen evli göründüğünde bunun mutlaka bir kayıt hatası olduğunu düşünmemelidir. Danimarka hukukunda separation ile evlilik bağının korunması, Türkiye’deki evli kaydıyla bağdaşabilir. Daha sonra gerçekten boşanma kararı alındıysa ve kanuni koşullar sağlandıysa, tescil başvurusu o ikinci karar üzerinden yapılır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A hangi yabancı kararları kapsar?

5490 sayılı Kanun m.27/A, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarının boşanma, evliliğin butlanı, iptali yahut evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararlarının Türkiye’de nüfus kütüğüne tescilini düzenler. Maddede yalnızca eşlerin ayrı yaşamasını veya ayrılık statüsüne geçmesini sağlayan bir separation kararı, boşanma kararının eş anlamlısı olarak sayılmamıştır. Bu nedenle separation kararını tek başına yabancı boşanma kararı başlığı altında sunmak kanunun konu koşulunu karşılamaz.

Kanun ayrıca yabancı makamın karar konusunda yetkili olmasını, kararın verildiği devlet hukukuna göre usulen kesinleşmesini ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasını arar. Başvuru usulü bakımından tarafların birlikte başvurması, taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı diğer tarafın tek başına başvurabilmesi gibi ayrımlar bulunmaktadır. Yetkili dış temsilcilik veya nüfus müdürlüğü, belgenin hukukî niteliği üzerinde ayrıca durur.

27/A kapsamındaki tescil yalnız medeni hal kaydı yönünden sonuç doğurur. Aynı belgede velayet, iştirak nafakası veya mal rejimi hükümleri bulunması, bu fer’î hükümler bakımından Türkiye’de doğrudan icra yetkisi vermeyecektir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı uygulama yönetmeliğinin 9. maddesi de tescil ile tenfize konu hükümler arasındaki ayrımı açıkça kurar.

Familieretshuset belgesindeki Danimarkaca terimler neden aynen korunmalıdır?

Danimarka kararında separation sözcüğünün Türkçe karşılığı hukukî ayrılık; skilsmisse sözcüğünün karşılığı boşanmadır. Familieretshuset aile konularında işlem yapan Danimarka resmî makamıdır. Taraflara e-Boks üzerinden bildirim gönderilmesi, bildirilen belgenin nihai boşanma kararı olduğu anlamına gelmez. Dosyaya eklenen evrakın başlığı, ek sayfaları ve karar kısmının tamamı birlikte okunmalıdır.

Tercüme yapan kişinin belgeyi günlük dilde ‘eşlerden ayrılma’ olarak yorumlaması, 5490 m.27/A’da aranan karar türünü değiştiremez. Nüfus müdürlüğüne sunulacak tercümede özgün Danimarkaca terimin parantez içinde tutulması, özellikle ayrılık ve boşanma arasında ayrım yapılmasına yardımcı olur. Kimlik numarası, doğum tarihi, evlilik tarihi ve soyadı farklılıkları da yanlış kişi hakkında tescil riskini artırır.

Belgede hem önceki separation hem sonraki skilsmisse tarihleri varsa, Türk nüfus kayıtlarında boşanma tarihinin hangisi olduğu ayrıca belirlenir. NVI’nin resmî açıklamasına göre yabancı boşanma kararında boşanma tarihi kural olarak kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşme tarihidir. Separation’ın başlangıcının bu tarihle karıştırılmaması gerekir.

Danimarka’daki altı aylık separation süresi boşanmayı kendiliğinden oluşturur mu?

Familieretshuset açıklamasına göre eşler separation kararı sonrasında boşanmada anlaşırsa altı aylık sürenin dolmasını beklemeden boşanmak için başvurabilirler. Anlaşma yoksa taraflardan biri altı aylık separation sonrasında boşanma hakkına kavuşur. Ancak bu hak otomatik bir nüfus olayı değildir. Ayrı bir boşanma başvurusu ve sonucu gerekir. Eşler boşanma talebinde bulunmadıkları müddetçe separation statüsü devam edebilir.

Türk Medenî Kanunu m.167, boşanma davası açma hakkı bulunan eşin ayrılık da isteyebileceğini düzenler. TMK m.170 ayrılık kararı ile boşanma kararı arasındaki seçimi; TMK m.171 ise ayrılık süresinin bir yıldan üç yıla kadar olmasını düzenler. Danimarka hukukundaki altı ay ile Türk mahkemesinin hükmedebileceği ayrılık süresini aynı saymak doğru değildir. Her süre kendi kanunî kurumunun sonucudur.

Separation kararından sonraki beşinci ayda Türkiye’de yeni bir evlilik planlayan kişinin yalnız takvime bakması yeterli değildir. Danimarka hukukunda henüz boşanma meydana gelmediği için önce boşanma süreci tamamlanmalıdır. Altı ayın dolması ise kişiyi kendiliğinden boşanmış yapmaz. Yurt dışından alınan kesinleşmiş skilsmisse belgesi ayrıca Türk nüfus kayıtları bakımından incelenir.

Separation sürerken evlilik bağı ve yeniden evlenme hakkı ne durumdadır?

Danimarka’nın resmî aile hukuku rehberi, separation sırasında eşlerin evli kalmaya devam ettiğini açıkça söyler. Bu dönemde başka biriyle evlenme hakkı yoktur. Separation kararının bazı malvarlığı veya miras sonuçlarını değiştirmesi, kişilerin evlilik bağının bütün sonuçlarıyla sona erdiği anlamına gelmez. Nüfus kaydının ‘evli’ görünmesiyle Danimarka’daki hukuki ayrılık statüsü birbiriyle çelişmek zorunda değildir.

Evlilik bağının sona erdiği karar ile ayrılık kararı farklı olduğundan, Türkiye’de yeniden evlenmek isteyen kişinin medeni halinin tescili, elinde bulunan belgenin gerçek içeriğine göre yürütülmelidir. Yalnız separation kararına dayanılarak ‘boşanmış’ kaydına geçildiği varsayımı üzerine yeni bir evlilik töreni planlamak, geçerlilik ve işlem güvenliği bakımından sakıncalıdır. Kararın kesinleşmesi ile tercümenin yapılması da farklı olaylardır.

Separation statüsünün ortadan kalkması da mümkündür. Familieretshuset, eşlerin evlilik ilişkisini yeniden sürdürmeye karar vermeleri veya birlikte yaşamaya başlamaları halinde separation’ın sona erebileceğini açıklamaktadır. Dolayısıyla tarafların hâlâ separation statüsünde olup olmadığının değerlendirilmesi güncel Danimarka kayıtlarıyla desteklenmelidir. Tarafların yalnız eski bir yazışmasını görerek kesin hukukî sonuç çıkarmak yeterli değildir.

MÖHUK m.14 Danimarka-Türkiye aile uyuşmazlığına nasıl uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.14/1, boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümlerini eşlerin müşterek millî hukukuna bağlar. Eşlerin ayrı vatandaşlıkta bulunması hâlinde müşterek mutad mesken hukuku; bunun da bulunmaması hâlinde Türk hukuku uygulanır. MÖHUK m.4 ise kişinin birden fazla vatandaşlığı bulunmasında bağlama kurallarının uygulanmasına ilişkin hükümler içerir. Bu nedenle sırf çift Danimarka’da oturuyor diye her uyuşmazlık otomatik Danimarka hukuku kapsamına girmez.

Uygulanacak maddî hukuk ile yabancı kararın Türkiye’de medeni hal kaydına etkisi farklı hukuki katmanlardır. Danimarka makamınca separation kararı verilmiş olması, m.14’ün kanunlar ihtilâfı kuralı nedeniyle kendiliğinden boşanma kararı sayılmasını sağlamaz. 5490 m.27/A’nın karar konusu ve tescil koşulları ayrı incelenir. Bu ayrım özellikle iki Türk vatandaşı eş, biri Türk diğeri Danimarka vatandaşı eş veya çifte vatandaş eş dosyalarında önemlidir.

Bir dosyada tarafların evlenme tarihindeki millî hukukları, Danimarka’ya taşınma zamanları, mutad meskenleri ve varsa sonradan kazanılan vatandaşlık ayrı satırlarda gösterilmelidir. Türk hukukunda açılacak ayrılık veya boşanma davasının maddî hukuku bu verilerle belirlenebilir. Fakat Türk nüfus kütüğüne işlenecek yabancı boşanma kararının kendisi ayrıca yetkili kurum ve kesinleşme şartları yönünden değerlendirilir.

Yabancı kararın tanınması ve nüfus tescili arasındaki fark nedir?

MÖHUK m.50–59, yabancı mahkeme ilamlarının Türkiye’de tenfizi ve tanınması koşullarını düzenler. Tanımada yabancı ilamın belirli hukukî etkileri, tenfizde zorla icra edilebilir sonuçları tartışılır. Buna karşılık 5490 m.27/A, maddede sayılan ve şartları sağlayan yabancı adlî veya idarî kararların aile kütüğüne tescilini mümkün kılan özel bir yoldur. Her yabancı idari yazıya m.50–59 uyarınca mahkeme ilamı niteliği verilemez.

27/A/3 uyarınca tescil istemi koşullar karşılanmadığı için reddedilmiş olan kararların Türkiye’de tanınması MÖHUK hükümleri üzerinden ele alınır. Fakat hukuken yalnız ayrılık kararı olan belge, sırf tescil reddedildi diye kendiliğinden yabancı boşanma ilamına dönüşmez. Kararın konusu, kesinliği, veren makamı ve Türkiye’de istenen hukukî etki dosyada ayrı tanımlanmalıdır.

Yabancı kararda nafaka, velayet, tazminat ya da eşler arası mal paylaşımı hakkında hükümler bulunması da önemlidir. Nüfus tescil komisyonunun kararının bunları otomatik olarak icra edilebilir kılmadığı NVI’nin resmî tescil yönetmeliğinde belirtilmiştir. Dolayısıyla ‘nüfusa işlendi’ ile ‘para hükmünü icraya koyabilirim’ aynı hukukî iddia değildir. Separation konusunda hazırlanan başvuru dosyası bu ayrımı açık göstermelidir.

Danimarka separation belgesi apostilli olursa Türkiye’de boşanma olur mu?

1961 Lahey Apostil Sözleşmesi, yabancı resmî belgelerin belirli imza, mühür ve makam bilgilerinin doğrulanmasını kolaylaştırır. 6100 sayılı HMK m.224 yabancı devlet makamınca düzenlenen resmî belgelerin Türkiye’de resmî belge niteliği kazanmasında tasdik esasını ve milletlerarası sözleşmelerin saklı olduğunu öngörür. Apostil, belgeye yeni bir maddî hukukî karar içeriği eklemez. Separation belgesi üzerinde apostil bulunması onun Türk nüfus kayıtlarında boşanma hükmü olarak değerlendirilmesini sağlamaz.

Belgenin üzerinde Danimarka makamı, elektronik doğrulama verisi veya apostil bulunduğu halde içeriği ayrılıkla sınırlı kalabilir. Uygulamada hata, belgenin şeklen doğrulanmasını kararın Türkiye’de istenen sonuç için yeterli olduğuyla karıştırmaktır. Kimlik, yetki, karar konusu ve kesinleşme evrakı ayrı inceleme başlıklarıdır. Bunlardan yalnız tasdik başlığının tamamlanması işlemin tümünü tamamlamaz.

Gerçek boşanma kararının nüfusa tescili için ise NVI yönetmeliğinin 7. maddesi başvuru formu, kararın aslı, usule uygun onay ve tercüme, gerekliyse kesinleşme belgesi ve temsil durumuna ilişkin belgeler aramaktadır. Belgelerin yalnız dijital fotoğrafını göndermek hazırlık aşamasında yararlı olsa da resmî başvuruda kanunen aranan asıl veya usulüne uygun onaylı örnek şartını kaldırmaz.

Separation’ın Türkiye’deki miras ve mal rejimi üzerindeki sonuçları nasıl ayrılır?

Danimarka makamının resmî bilgilendirmesine göre separation, evlilik sürerken eşlerin bazı malvarlığı ve miras hakları bakımından önemli sonuçlar doğurabilir. Ancak bu durum Türkiye’deki her malın, tapu kaydının veya miras payının otomatik Danimarka hukukuna tabi olduğu anlamına gelmez. MÖHUK m.15 evlilik mallarının tasfiyesi, m.20 miras ve m.21 taşınmaz üzerindeki aynî haklar için ayrı bağlama kuralları oluşturur. Bir aile uyuşmazlığının birden fazla hukuki sorusu olabilir.

Türkiye’de evin eşlerden biri adına kayıtlı bulunması, diğer eşin mal rejiminden bir alacağı olup olmadığını tek başına çözmez. Danimarka’da separation öncesi ve sonrası malvarlığı dönemi farklı hukukî sonuçlar doğurabiliyorsa, evin iktisap tarihi ve uyuşmazlık tarihiyle birlikte değerlendirilmeli, Türk taşınmaz tescil kuralları da uygulanmalıdır. Yalnız ‘separation aldım, evin yarısı benim’ gibi iddialar hukukî hesap için yeterli değildir.

Eşlerden birinin separation döneminde ölmesi halinde mirasçılık konusu daha da önem kazanır. Yabancı hukukta separation’ın sağ kalan eşin miras hakkına etkisi ve Türkiye’deki taşınmazlarda uygulanacak hukuk ayrı ayrı incelenir. Bu durumda Danimarka belgelerinin içeriği, Türk nüfus kaydı, ölüm ve evlilik tarihi, vasiyetname ve gerektiğinde Türk mirasçılık belgesi birlikte ele alınmalıdır.

Çocuk, velayet ve nafaka separation’dan bağımsız değerlendirilebilir mi?

Danimarka’da separation veya boşanma başvurusu, çocuk hakkında kişisel ilişki, velayet ya da nafakaya ilişkin ayrı bir anlaşma veya makam kararını gerektirebilir. Türk hukukunda MÖHUK m.14/3 velayetle ilişkili sorunlara, m.14/2 boşanmış eşlerin nafaka taleplerine, m.19 ise nafaka yükümlülüğüne ilişkin bağlantı kuralları içermektedir. Uluslararası sözleşmeler de uygun konularda dikkate alınır. Bu alanların yalnız nüfus kaydını güncellemekle tamamlandığı varsayılamaz.

Örneğin Danimarka makamı separation ile birlikte çocuğun hangi ebeveynde yaşayacağını düzenlemişse, bu düzenlemenin Türkiye’de nasıl etki doğuracağı başlı başına değerlendirilir. Yabancı kararın tanıma veya tenfiz gerektirip gerektirmediği, çocuğun yerleşim yeri, kararın niteliği ve ilgili uluslararası anlaşmalar tespit edilmeden otomatik kabul ya da ret sonucu çıkarılmaz.

Türk mahkemesinde görülen ayrılık veya boşanma davasında geçici önlemler de gerekebilir. Türk Medenî Kanunu m.169, devam eden davada barınma, geçim, çocukların bakımı gibi alanlarda geçici önlemleri düzenler. Danimarka’daki separation yazısında aynı konularda bilgi bulunması, Türk hâkiminin kendi yetki ve görevini ortadan kaldırmaz. Somut dava ve yabancı karar birlikte değerlendirilmelidir.

Belge kontrolü ve yanlış karar türüne dayalı başvurular nasıl önlenir?

Öncelikle evlilik kaydıyla tarafların nüfus ve kimlik belgeleri karşılaştırılır. İkinci olarak Danimarka evrakı arasında yalnız separation kararı mı, sonradan verilen skilsmisse kararı da mı bulunduğu tespit edilir. Üçüncü olarak kararın nihai niteliği, makamı, tarihi ve kesinleşme bilgisi kontrol edilir. Dördüncü olarak 5490 m.27/A başvuru koşulları, gerekli temsil yetkisi ve NVI yönetmeliğinin 6–7. maddelerindeki belge ve başvuru kuralları uygulanır.

Yabancı eşin bulunması, iki Türk vatandaşı eşin ayrı başvuru yapması veya eşlerden birinin ölmesi aynı başvuru usulüne tabi değildir. Yönetmelik, tarafların ayrı zamanlarda başvurabilmesini ve bu başvurular arasındaki süreyi ayrıca düzenler. Bu nedenle yalnız ‘tek eş başvursun’ ya da ‘mutlaka aynı gün iki kişi gelsin’ biçiminde genel kural kurulamaz. İlgili somut duruma uygun usul resmî kaynaktan belirlenmelidir.

Yanlış belgenin nüfusa verilmesi başvurunun reddi ve yeniden tercüme, tasdik, temsil gideri doğurur. En önemli önleyici işlem, özgün kararın hüküm bölümüne bakarak separation ile skilsmisseyi ayırmaktır. Sonradan Türk hukukunda açılacak bir tanıma veya başka dava için de bu nitelendirme önceden yapılmalıdır. Karar niteliği belirlenmeden kesin sonuç vaat edilmesi hukukî güvenliğe uygun değildir.

Danimarka’dan Türkiye’ye gelmeden hangi işlemler yürütülebilir?

Danimarka’daki kişi Türkiye’de nüfus işlemi için önce elindeki belgelerin taranmış kopyalarını avukata inceletebilir. Ardından gerçekten boşanma kararı varsa ve 5490 m.27/A koşulları sağlanıyorsa dış temsilcilik veya yetkili nüfus müdürlüğü nezdindeki başvuru yolu planlanır. Yabancı mahkeme kararının tanınması gibi ayrı bir iş varsa, buna uygun dava temsil yetkisi ve ilgili usul hükümleri incelenir. Hazırlık amacıyla dijital belge kullanılması resmî tasdik gereğini ortadan kaldırmaz.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Danimarka’daki Türk vatandaşlarının yabancı separation ve skilsmisse belgelerinin karşılaştırılması, başvuru öncesi belge kontrolü, gerektiğinde Türkiye’deki yargı süreçleri Mersin’den Türkiye geneline koordine edilir. Başvuruyu kimin yapacağı, hangi yetkinin vekâletnameye yazılması gerektiği ve hangi kararın nüfusa tescilinin isteneceği dosya özelinde netleştirilir.

Son kontrol listesinde kararın asli Danimarkaca adı, eşlerin kimlik bilgileri, usulî kesinleşme ve apostil/tercüme durumu ayrı satırlarda tutulmalıdır. İlgili kararda nafaka veya velayet hükümleri varsa bunların Türkiye’deki etkisine dair ayrı değerlendirme eklenmelidir. Bu yöntem bir idari başvuruyu gereksiz bir tanıma davasına dönüştürme ya da boşanma olmayan belgeyle nüfus tescili isteme riskini azaltır.

Yazar ve Hukukî Bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472, Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Türkiye’de Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir; ülke genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir. Danimarka’daki hukukî ayrılık, boşanma tescili ve yabancı karar incelemesi hakkında +90 552 224 43 66 üzerinden iletişim kurulabilir.

Bu metin kişiye özgü hukukî mütalaa değildir. Kanunların ilgili hükümleri somut tarih, taraf vatandaşlığı, karar niteliği ve resmî belge durumuyla birlikte uygulanır.

Mersin Ofisimiz

İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den koordine edilir.