Mersin Tazminat Avukatı Hangi Durumlarda Dava Açar?

Tazminat davasının temel şartları nelerdir?

Haksız fiil sorumluluğunda kural olarak hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve fiille zarar arasındaki uygun illiyet bağı aranır. Kanunun kusursuz sorumluluk öngördüğü hâllerde kusur şartı değişebilir. Sözleşmeye aykırılıkta ise borç hiç veya gereği gibi ifa edilmemiş olmalı; borçlu kusursuzluğunu ispatlayamadıkça doğan zarardan sorumlu olabilir.

Tazminat bir zenginleşme aracı değildir; amaç zararı mümkün olduğu ölçüde gidermektir. Maddi zarar hesapla, manevi zarar ise ihlalin ağırlığı ve somut olayın etkisiyle belirlenir. Talep edilen yüksek rakam tek başına mahkemenin o miktara hükmedeceği anlamına gelmez.

Hangi durumlarda tazminat davası açılabilir?

Görev yanlış seçilirse dosya yıllarca uzayabilir. Özellikle trafik sigortası, özel/kamu hastanesi ve kamu görevlisinin eylemi gibi alanlarda aynı zarar için farklı yargı kolları veya dava şartları gündeme gelir.

Maddi ve manevi tazminatta hangi zararlar istenir?

Bedensel zarar

TBK m.54 uyarınca tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması/yitirilmesinden doğan kayıp ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar istenebilir. Protez, rehabilitasyon, bakıcı ve gelecekteki tedavi giderleri tıbben gerekli ve olayla bağlantılıysa hesaba katılabilir.

Ölüm hâli

TBK m.53 kapsamında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma gücü kayıpları ile ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir. Destek ilişkisi yalnız mirasçılığa bağlı değildir; düzenli fiilî desteğin varlığı araştırılır.

Malvarlığı zararı

Onarım bedeli, araç değer kaybı, kullanım/iş kaybı, yeniden temin masrafı ve sözleşmenin ihlalinden doğan ispatlanabilir kâr kaybı gündeme gelebilir. Aynı zarar iki kez tahsil edilemez; sigorta veya üçüncü kişi ödemeleri mahsup/rücu yönünden incelenir.

Manevi tazminat

Bedensel bütünlüğün veya kişilik hakkının ağır ihlalinde, ölümde ölenin yakınları lehine olayın ağırlığına uygun manevi tazminat belirlenebilir. Manevi tazminat otomatik değildir; ihlalin niteliği, tarafların durumu, kusur ve olayın kişi üzerindeki etkisi değerlendirilir. Ayrıntılar için manevi tazminat davası şartları rehberine bakılabilir.

Trafik kazası tazminatı

Trafik kazasında sürücü, işleten, araç sahibi, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ve diğer sorumluların hukuki durumu ayrı incelenir. Kusur oranı, kaza tespit tutanağıyla sınırlı değildir; kamera, tanık, olay yeri, araç hasarı ve bilirkişi incelemesiyle değişebilir.

Sigortacıya dava açmadan önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru gerekir. Sigortacı talebi 15 gün içinde yazılı cevaplamaz veya verilen cevap talebi karşılamazsa dava ya da şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonu yolu değerlendirilebilir. Eksik belge, başvuru tarihini ve faiz başlangıcını etkileyebilir.

Bedensel zararda maluliyet/meslekte kazanma gücü, gelir, aktif-pasif dönem, kusur ve destek süresi aktüeryal hesapta önemlidir. Araç dosyasında onarım, değer kaybı, pert farkı, ikame/kullanım mahrumiyeti ve poliçe kapsamı ayrılır. Mersin’e özgü pratik yol için trafik kazası tazminat ve değer kaybı rehberi incelenebilir.

İş kazası, meslek hastalığı ve mobbing

İş kazası

İş kazasında SGK bildirim/tahkikat süreci ile işverene karşı tazminat davası aynı şey değildir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma borcu, işçinin ve üçüncü kişilerin kusuru, kaçınılmazlık, sürekli iş göremezlik oranı ve SGK’nın bağladığı gelir birlikte değerlendirilir.

İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat ile bunların tespiti ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk istisnasındadır; görevli mahkeme İş Mahkemesidir. Olay tutanağı düzenlenmemesi hak aramayı otomatik ortadan kaldırmaz. Dava yapısı için iş kazası maddi ve manevi tazminat rehberi kullanılabilir.

Mobbing ve işverenin kişiliği koruma borcu

Mobbing; tek bir kaba davranıştan ziyade sistematik, yıldırma amacı/etkisi taşıyan ve kişilik değerlerini zedeleyen süreç olarak değerlendirilir. Görev dışı işler, izolasyon, sürekli küçük düşürme, gerçekçi olmayan hedefler ve ayrımcı uygulamalar; e-posta, mesaj, tanık, performans kaydı, doktor raporu ve şikâyetlerle bütün hâlinde ispatlanır.

Mobbing tazminatı ve işçilik alacağı davalarında kural olarak dava şartı arabuluculuk gerekir. İşverenin TBK m.417’deki kişiliği koruma borcu ile İş Kanunu m.5’teki eşit davranma borcu birbirinden farklı talepler doğurabilir.

Doktor hatası ve hastane tazminatı

Olumsuz tedavi sonucu tek başına malpraktis değildir. Müdahale tarihindeki tıbbi standart, doğru teşhis ve tetkik, uygun tedavi, aydınlatılmış onam, komplikasyon yönetimi ve takip yükümlülüğü incelenir. Hasta dosyası, görüntüler, epikriz, onam formu ve sonraki tedavi kayıtları gecikmeden temin edilmelidir.

Kamu hastanesindeki sağlık hizmetinden doğan zarar kural olarak idareye karşı tam yargı yolunda ileri sürülür. İYUK m.13’teki genel rejimde zarar ve eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvuru gerekir; ret veya zımni ret sonrası dava süresi ayrıca hesaplanır.

Özel hastane/hekim dosyasında tüketici, vekâlet/eser veya haksız fiil hükümleri; taraf sıfatı ve müdahalenin niteliğine göre değerlendirilir. Görev, arabuluculuk ve zamanaşımı bu nitelendirmeye bağlıdır. Süreleri karşılaştırmak için doktor hatası tazminatında 10 kritik süre rehberi incelenebilir.

Sözleşmeye aykırılık ve tüketici zararları

Satış, eser, hizmet, vekâlet, taşıma veya kira sözleşmesinin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi maddi zarara yol açabilir. Önce talebin aynen ifa, bedel indirimi, onarım, sözleşmeden dönme/fesih veya tazminattan hangisi olduğu belirlenir. Zarar görenin makul önlemlerle zararı artırmama yükümlülüğü de hesaba katılır.

Tüketici işleminde Tüketici Hakem Heyeti parasal sınırı, tüketici mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk; ticari işte Asliye Ticaret Mahkemesi ve para alacağı/tazminat için ticari arabuluculuk; adi işte Asliye Hukuk Mahkemesi gündeme gelebilir. Tarafların “şirket” olması tek başına her uyuşmazlığı ticari dava yapmaz; işlemin niteliği araştırılır.

Tazminat zamanaşımı ve özel başvuru süreleri

Bu tablo genel yön gösterir; olay aynı zamanda suç, tüketici işlemi, iş kazası, sigorta veya uluslararası unsur içeriyorsa özel süre uygulanabilir. Süre hesabı zarar tarihinden değil bazen öğrenme, kesinleşme, tebligat veya başvuru tarihinden başlar.

Tazminat dosyasında delil kontrol listesi

• Olay tutanağı, kolluk ve kurum kayıtları
• Tüm sağlık kayıtları, epikriz ve raporlar
• Fotoğraf, video, kamera ve konum verileri
• Fatura, dekont, bordro ve vergi kayıtları
• Sözleşme, teklif, yazışma ve ihtarlar
• Tanıkların kimliği ve gördükleri olaylar
• SGK, sigorta ve iş güvenliği belgeleri
• Hasar/ekspertiz ve bilirkişi incelemeleri

Deliller kronolojik dosyalanmalı, kaynağı belirsiz ekran görüntüsü yerine doğrulanabilir kayıt saklanmalıdır. Sağlık zararında tedavi kesilmemeli; yeni raporlar ile olay arasındaki bağ korunmalıdır. Maddi talep mümkün olduğunca belgeye, gelecekteki kayıp ise tıbbi ve aktüeryal veriye dayandırılmalıdır.