Mersin Miras Davalarında Arabuluculuk Avukatı

Hangi miras uyuşmazlığında arabuluculuk dava şartıdır?

Başvurunun zorunlu olup olmadığını belirleyen unsur, tarafların akraba olması değil, ileri sürülen talebin hukuki niteliğidir. Miras kalan daire, tarla veya aracın paylaştırılması ile bu mallar üzerindeki ortaklığın giderilmesi, m.18/B/1-b kapsamındadır. Bu dava şartı 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bir miras dosyasında farklı talepler bulunuyorsa her talep kendi başvuru şartı, görevli mahkemesi ve süresiyle değerlendirilir.

Kanunun izin verdiği ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf ettiği uyuşmazlıklarda ihtiyari arabuluculuk da ayrı bir seçenektir. Buna karşılık tarafların anlaşması, kanunun mahkeme veya sicil makamına bıraktığı işlemleri ortadan kaldırmaz. Özellikle taşınmaz devri, mirasçılık sıfatı ve temsil yetkisi tek bir anlaşma başlığı altında birbirine karıştırılmamalıdır.

Ortaklığın mahkeme yoluyla sona erdirilmesi hakkında ortaklığın giderilmesi rehberi; mirasçıların birlikte hareket etmesi hakkında miras ortaklığı açıklamaları ayrıca incelenmelidir.

Arabulucu, avukat ve mirasçıların görevleri

Arabulucu tarafsızdır; mirasçılardan birinin avukatı gibi hareket etmez ve hangi taşınmazın kime bırakılacağına karar vermez. Tarafların uyuşmazlığı anlamasına, seçenekleri görüşmesine ve üzerinde anlaştıkları hususları belirlemesine yardımcı olur. Mirasçının avukatı ise kendi müvekkilinin haklarını, sürelerini, delillerini ve teklifin sonuçlarını değerlendirir. Arabulucunun bulunması, taraf vekilinin yapacağı hukuki incelemenin yerine geçmez.

Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde paylaşmaya kadar tereke üzerinde miras ortaklığı oluşur. TMK m.640’taki birlikte hak sahipliği dikkate alınmadan, diğer mirasçıların hakları üzerinde yalnız bir kişinin imzasıyla tasarruf yapılmaz. Başvuruda uyuşmazlıkla ilgili bütün mirasçılar ve varsa diğer paydaşlar belirlenir. Katılmayan veya usulüne uygun temsil edilmeyen kişinin hakkı, diğerlerinin yaptığı anlaşmayla ortadan kaldırılamaz.

Görüşmeye avukatla katılımda arabuluculuk ve alternatif uyuşmazlık çözümüne ilişkin özel yetki kontrol edilir. Anlaşma ayrıca sulh, feragat, taşınmaz devri veya bedel tahsili içeriyorsa bu işlemlerin gerektirdiği yetkiler de ayrı incelenir. Yurt dışında bulunan mirasçı için belge temini, tasdik ve tercüme aşamaları baştan planlanır. Çocuk veya kısıtlı mirasçı bulunduğunda temsil, menfaat çatışması ve gereken izinler değerlendirilmeden imza aşamasına geçilmez.

Miras Arabuluculuğunda Uyuşmazlık ve Teklif Haritası

Mersin miras davalarında arabuluculuk öncesinde bütün mirasçılar, malvarlığı kalemleri, pay oranları ve ihtilaflı işlemler tek listede gösterilmelidir. Tapu, banka, şirket payı veya borç gibi kalemlerin eksik bırakılması kalıcı çözümü zorlaştırabilir.

Her teklifin devir, satış, ödeme takvimi, vergi, harç ve masraf sonuçları değerlendirilmelidir. Anlaşma metni açık, uygulanabilir ve gerekli şekil şartlarıyla uyumlu olmalı; üzerinde uzlaşılmayan konular da tereddüde yer vermeyecek biçimde ayrılmalıdır.

Miras arabuluculuğuna başvuru ve belge hazırlığı

Dava şartı başvurusu, uyuşmazlık bakımından yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro bulunmayan yerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğü başvuruyu alır. Büro, ilgili listeden arabulucu görevlendirir; tarafların listedeki bir arabulucuda anlaşması hâlinde bu kişi görevlendirilir. Dava şartı dosyasının açılması ile aile içinde yapılan özel görüşme aynı işlem değildir. Başvuru belgesi ve dosya numarası saklanmalıdır.

1. Tarafları belirleyin: Mirasçılık belgesini, kimlik bilgilerini, güncel adres ve iletişim bilgilerini karşılaştırın. Sonradan ölen mirasçının mirasçılarını ve taşınmazdaki diğer paydaşları gözden kaçırmayın.
2. Malları ve borçları listeleyin: Tapu kayıtları, banka bilgileri, araç kaydı, şirket payı belgeleri ve bilinen borçları ayrı satırlarda gösterin. Malın kimin kullanımında olduğunu, kira ve gider kayıtlarını ekleyin.
3. Uyuşmazlığı sınırlandırın: Yalnız bir taşınmazın paylaşılması mı, bütün terekenin paylaşılması mı, yoksa geçmiş gelir ve gider hesabı mı görüşülecek? Başvurudaki talep ve görüşme kapsamını buna göre yazın.
4. Temsil ve süreleri kontrol edin: Vekâletname, temsil belgesi ve gereken izinleri inceleyin. Ret, tenkis, vergi beyanı ve ayrı dava sürelerini arabuluculuk dosyasından bağımsız bir takvimde izleyin.
5. Teklifleri karşılaştırın: Malın bir mirasçıya bırakılması, bedel ödenmesi veya satış seçeneklerinin değerleme, vergi, teminat ve teslim sonuçlarını ayrı ayrı hesaplayın.

Bu liste görüşmeye hazırlık içindir; bütün belgelerin her başvuruda kanunen aynı şekilde zorunlu olduğu anlamına gelmez. Mirasçılık belgesi henüz alınmamışsa başvuru imkânı ile taraf ve payların sağlıklı biçimde belirlenmesi ayrı değerlendirilir. Anlaşma, kimliği ve hakkı belirlenmemiş mirasçıları yok sayacak şekilde düzenlenmemelidir.

Toplantı süresi, ücret ve katılım

6325 sayılı Kanun m.18/A/9 kapsamında arabulucu, görevlendirilmesinden itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta ek süre kullanır. Bu süre, tapu tescilinin veya sonradan açılacak davanın aynı zamanda biteceği anlamına gelmez. Dava şartı başvurusunda başvuru ücreti alınmaz; görüşme sonunda doğan arabuluculuk ücreti ise anlaşma durumu, görüşme süresi ve yürürlükteki tarifeye göre ayrıca belirlenir. Avukatlık ücreti, arabuluculuk ücretinden farklıdır.

Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmama nedeniyle süreç sona ererse m.18/A/11’deki gider sonuçları uygulanır. Katılmayan taraf davada haklı çıksa dahi karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; lehine belirlenen vekâlet ücretinin de yarısına hükmedilir. Bu nedenle anlaşmayı reddetme hakkı ile toplantıya mazeretsiz katılmamanın sonucu birbirine karıştırılmamalıdır. Resmî başvuru, ücret ve katılım açıklamaları.

Anlaşma belgesi, mahkeme şerhi ve tapu işlemi

Anlaşmada taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve gerekiyorsa bağımsız bölüm bilgileri; tarafların payları; devredilecek hak; ödeme tutarı, vadesi ve yöntemi; teslim tarihi; teminat ve gider paylaşımı açıkça yazılmalıdır. Mevcut ipotek, haciz, kullanım hakkı veya üçüncü kişinin hakkı, taraflar anlaşmış diye kendiliğinden ortadan kalkmaz. Tarım arazilerindeki özel sınırlamalar ve diğer tescil koşulları ayrıca incelenir.

6325 sayılı Kanun m.18/B kapsamındaki anlaşma belgesi için icra edilebilirlik şerhi zorunludur. Taşınmazla ilgili anlaşmada şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden; diğer anlaşmalarda arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Bütün tarafların, avukatların ve arabulucunun imzasının bulunması, kanunun bu özel şerh zorunluluğunu kaldırmaz. Genel imza kuralı ile zorunlu şerh gerektiren hâller aynı değildir.

Mahkeme, anlaşmanın arabuluculuğa ve cebrî icraya uygunluğunu; taşınmaz bakımından kanuni sınırlamalara, usule ve esaslara uyulmasını inceler. Belirsiz bir gelecek görüşmesi, açık bir ödeme veya devir yükümlülüğü gibi değerlendirilmez. İcra İşleri Dairesi Başkanlığının anlaşma belgesinin icrası hakkındaki açıklaması bu ayrımı ortaya koyar.

Taşınmazın devrine veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmada, m.18/B/5 uyarınca şerhten sonra anlaşmanın taraflarından biri tapu müdürlüğünden tescil talep eder. Tapu müdürlüğü gerekli mevzuat incelemesini yapar; bu özel yol kapsamında resmî senet düzenlenmeden tescil gerçekleştirilir. Yalnız anlaşma imzalanması, tapu kaydının aynı anda değiştiği anlamına gelmez.

Arabuluculuk dışında mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesinin yazılı şekil şartı TMK m.676’da düzenlenir. Bu sözleşmeyle arabuluculuk sonunda düzenlenen ve özel şerh kurallarına tabi anlaşma belgesi birbirinden ayrılmalıdır. Kısmi anlaşmada, hangi mal ve alacakların çözüldüğü ile hangi taleplerin kapsam dışında bırakıldığı tek tek gösterilir.

Mirasın reddi, tenkis ve arabuluculuğun sürelere etkisi

Dava şartı arabuluculukta büroya başvuru ile son tutanak tarihi arasındaki dönemde, ilgili uyuşmazlık yönünden zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez; dayanak m.18/A/15’tir. Bu kural, aile içindeki her konuşmanın veya yalnız paylaşım için yapılan başvurunun başka bütün taleplerin sürelerini durdurduğu anlamına gelmez. Başvuru tarihi, uyuşmazlığın kapsamı ve son tutanak ayrı kaydedilmelidir.

Mirasın gerçek reddinde genel süre üç aydır. TMK m.606 uyarınca yasal mirasçı için kural ölümün öğrenildiği tarihtir; mirasçılığın daha sonra öğrenildiği ispatlanırsa bu tarih esas alınır. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı için başlangıç, tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihtir. Üç ay, sabit doksan gün değildir. Paylaşım arabuluculuğuna güvenilerek ret beyanı ertelenmemelidir. Hükmen ret, terekenin yazımı ve önemli sebeple süre verilmesi ayrı hükümlere tabidir.

Tenkis davasında TMK m.571, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık süre öngörür. On yıllık üst süre vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından başlar. Tenkis iddiasının def’i yoluyla ileri sürülmesi ise aynı maddede ayrıca düzenlenir. Bu nedenle ret, tenkis ve paylaşma için tek bir ortak son tarih belirlenmez. TMK m.571, m.605–610 ve m.615.

Anlaşma olmazsa hangi dava açılır?

Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler. Dava şartına tabi talep için açılacak davada, anlaşamama tutanağının aslı veya arabulucunun onayladığı örneği dilekçeye eklenir. Başvuru yapılmışken tutanağın eklenmemesi ile arabulucuya hiç başvurmadan dava açılması farklıdır: ilk durumda m.18/A/2’deki bir haftalık kesin süre gündeme gelir; hiç başvuru yapılmamışsa dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararı verilir.

Taşınır veya taşınmaz malın paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi davasında görevli mahkeme HMK m.4/1-b uyarınca sulh hukuk mahkemesidir. Tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali gibi talepler aynı dava türü değildir. Görev ve yer bakımından yetki, talebe göre ayrı belirlenir; mirasçıların Mersin’de yaşaması her miras davasında Mersin mahkemelerini yetkili yapmaz. 6100 sayılı HMK.

Geçerli arabuluculuk anlaşmasında çözülen hususlar hakkında taraflar yeniden dava açamaz; dayanak 6325 sayılı Kanun m.18/5’tir. Anlaşma dışında bırakılan talepler, anlaşmanın geçerliliğine ilişkin uyuşmazlık ve üstlenilen edimin yerine getirilmemesi ise birbirinden ayrı değerlendirilir. Bu nedenle imza öncesinde yalnız alınacak bedel değil, sona eren taleplerin kapsamı da okunmalıdır.