Mersin Miras Ortaklığı Avukatı | Miras Uyuşmazlıkları

Miras Ortaklığında Elbirliği Mülkiyeti Ne Anlama Gelir?: Mersin Miras Ortaklığı Avukatı |

Mirasbırakanın ölümüyle tereke, başka bir devir işlemine gerek olmadan mirasçılara bir bütün hâlinde geçer. Birden fazla mirasçı varsa TMK m.640 gereğince paylaşmaya kadar miras ortaklığı doğar. Bu ortaklıkta her mirasçının tek tek mallar üzerinde belirli bir payı değil, terekenin bütünü üzerinde miras payı vardır. Tapu kaydında oranların görünmesi, paylaşma gerçekleşmeden her mirasçının taşınmazın belirli bir odasının, katının veya bölümünün tek başına maliki olduğu anlamına gelmez.

Elbirliği mülkiyetinin uygulamadaki sonucu, terekeye ait bir taşınmazın satılması, üzerinde ipotek kurulması veya kira ilişkisinin esaslı biçimde değiştirilmesi gibi tasarruflarda kural olarak mirasçıların birlikte hareket etmesidir. Bir mirasçı kendi başına bütün terekeyi bağlayan işlem yapamaz. Buna karşılık tereke malını korumaya yönelik acil önlem isteme hakkı her mirasçıya tanınmıştır; sağlanan koruma bütün ortaklığa yarar.

Miras Ortaklığı Nasıl Yönetilir?

Ortaklığın günlük yönetiminde ilk tercih mirasçıların yazılı ve denetlenebilir bir karar düzeni kurmasıdır. Taşınmazların kim tarafından kullanılacağı, kiraların hangi hesaba yatırılacağı, vergi ve bakım giderlerinin nasıl ödeneceği ile belgelerin kimde tutulacağı açıkça belirlenmelidir. Sözlü mutabakat, özellikle kira geliri veya işletme hesabı bulunan terekelerde kısa sürede ispat sorununa dönüşebilir.

Bir mirasçı bilgi vermiyor, gelirleri kişisel hesabında topluyor veya zorunlu giderlerin ödenmesini engelliyorsa; hesap ve belge talebi, ihtar, koruma önlemi ya da temsilci atanması seçenekleri olayın özelliğine göre değerlendirilir. Amaç, her uyuşmazlığı doğrudan satış davasına çevirmek değil, tereke değerinin kaybolmasını önleyip karar mekanizmasını işler hâle getirmektir.

Tereke Temsilcisi Hangi Durumlarda Atanabilir?

TMK m.640, mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hukuk mahkemesinin paylaşmaya kadar miras ortaklığına temsilci atayabilmesini düzenler. Temsilci atanması, miras paylarını değiştirmez ve temsilciyi terekenin sahibi yapmaz. Temsilcinin görevi, mahkeme kararında çizilen sınırlar içinde terekenin yönetilmesi ve ortaklığın dış ilişkilerde temsil edilmesidir.

Uzun süren anlaşmazlık, mirasçılardan birine ulaşılamaması, çok sayıda taşınmaz veya kiracının bulunması, şirket payları ve işletme faaliyetinin devam etmesi ya da tereke gelirlerinin korunamaması temsilci ihtiyacını güçlendirebilir. Ancak yalnız “kardeşler anlaşamıyor” demek yeterli bir dosya planı değildir. Hangi malın neden yönetilemediği, hangi işlemin geciktiği ve terekenin ne tür zarara uğradığı belgelerle açıklanmalıdır.

• Güncel ve açıklamalı nüfus kayıt örneği
• Mirasçılık belgesi
• Tapu, banka, şirket ve araç kayıtları
• Kira ve gelir belgeleri
• Mirasçılar arasındaki ihtar ve yazışmalar
• Acil yönetim ihtiyacını gösteren somut belgeler

Paylaşma İstemi ve Paylaşma Sözleşmesi

TMK m.642 uyarınca mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. “Her zaman” ifadesi, dosyada hiçbir süre veya usul sorunu bulunmayacağı anlamına gelmez. Tenkis, muris muvazaası, denkleştirme, mirasın reddi, tereke borçları ve geçerli bir paylaşmayı erteleme sözleşmesi gibi başlıklar ayrıca incelenebilir.

Mirasçılar anlaşabiliyorsa paylaşma sözleşmesiyle hangi malın kime verileceğini, denkleştirme bedellerini, borçların nasıl karşılanacağını ve devir masraflarını belirleyebilir. TMK m.676 gereğince mirasçılar arasında paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Taşınmazların tescili, veraset ve intikal vergisi işlemleri ve üçüncü kişilerin hakları bakımından yalnız imzalı bir metinle yetinilmeyip uygulama adımları da tamamlanmalıdır.

Anlaşma Olmazsa Hangi Dava veya Başvuru Gündeme Gelir?

“Miras davası” tek bir dava türü değildir. Talep, uyuşmazlığın gerçek nedenine göre seçilmelidir. Terekeye ait taşınmazın ortaklığının sona erdirilmesi, miras payının belirlenmesi, tapu kaydının düzeltilmesi veya mirasbırakanın sağlığında yaptığı bir devrin geçersizliğinin ileri sürülmesi farklı hukuki sebeplere ve farklı görev kurallarına tabidir.

Görevli ve yetkili mahkeme talebe göre değişir. Ortaklığın giderilmesi ve terekenin korunmasına ilişkin bazı işler sulh hukuk mahkemesinde; tapu iptali, tenkis ve alacak niteliğindeki bazı çekişmeli talepler asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bu nedenle aynı olayda birden çok talebin bulunması, hepsinin tek dilekçede ve tek mahkemede ileri sürülebileceği anlamına gelmez.

Ortaklığın Giderilmesi Davasından Önce Arabuluculuk

1 Eylül 2023 tarihinden itibaren taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması usulden sonuç doğurabilir. Arabuluculukta anlaşma zorunlu değildir; zorunlu olan, dava öncesinde usulüne uygun başvurunun yapılması ve son tutanağın alınmasıdır.

Miras ortaklığı dosyasında arabuluculuğa yalnız “satış olsun veya olmasın” ikilemiyle gidilmemelidir. Taşınmazların güncel değerleri, miras payları, kullanım durumu, kira gelirleri, borçlar, denkleştirme bedeli ve devir takvimi önceden çalışılırsa aynen paylaşma veya bir mirasçının diğerlerinin payını devralması gibi çözümler gerçekçi hâle gelir.

Bir Mirasçı Tereke Malını Tek Başına Kullanıyorsa

Miras kalan evde, dükkânda veya tarım arazisinde yalnız bir mirasçının bulunması otomatik olarak her olayda aynı miktarda tazminat doğurmaz. Kullanımın ne zaman başladığı, diğer mirasçıların rızası, taşınmazın niteliği, yararlanma talebinin iletilip iletilmediği ve fiilen gelir elde edilip edilmediği araştırılır. Uygulamada “intifadan men” olarak ifade edilen, diğer mirasçının yararlanma isteğinin engellenmesi şartı ve bu şartın istisnaları somut olay bakımından önem taşır.

Bu nedenle yalnız tanık anlatımına güvenmek yerine noter ihtarı, mesajlar, anahtar teslim talepleri, kira ilanları, banka kayıtları, abonelikler ve belediye kayıtları birlikte korunmalıdır. Talebin başlangıç tarihi, ispatlanan engelleme veya tahsilat tarihine göre değişebileceğinden gecikme doğrudan alacak miktarını etkileyebilir.

Tereke Borçları ve Mirasçıların Sorumluluğu

Miras ortaklığı yalnız mallardan oluşmaz; mirasbırakanın borçları da terekeye dâhildir. TMK m.641 uyarınca mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur. Banka kredisi, vergi borcu, icra takibi, apartman aidatı, işletme borcu ve üçüncü kişilerin alacakları belirlenmeden yalnız aktif malvarlığını paylaşmak ciddi risk yaratır.

Borç şüphesi bulunan dosyalarda ölüm tarihi, mirasın reddi süresi, terekenin resmî defterinin tutulması veya resmî tasfiye imkânları gecikmeden değerlendirilmelidir. Mirasın reddinde genel kural üç aylık süredir; ancak sürenin başlangıcı ve özel durumlar dosyaya göre belirlenir. “Borcu bilmiyordum” açıklaması tek başına her zaman süreyi yeniden başlatmaz.

Mersin’de Yetki, Adliye ve Dosya Hazırlığı

Mirasın paylaşılması, tenkis ve miras sebebiyle istihkak davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri özel yetki kuralı bakımından önemlidir. Taşınmazın aynına veya zilyetliğine ilişkin taleplerde taşınmazın bulunduğu yer kuralı ayrıca değerlendirilir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri Mersin ise, talebin niteliğine göre Mersin Sulh Hukuk veya Asliye Hukuk mahkemeleri gündeme gelebilir; ilçelerde ise yargı çevresi ayrıca kontrol edilmelidir.

Başvuru öncesinde yalnız e-Devlet ekran görüntüsüyle yetinilmemelidir. Nüfus kayıtları, veraset ilamı, güncel ve tarihçeli tapu kayıtları, banka ve şirket bilgileri, araç kayıtları, vasiyetname veya miras sözleşmesi, önceki devir belgeleri ve tereke borçları bir dosya çizelgesinde birleştirilmelidir.

• Mirasbırakanın ölüm ve son yerleşim yeri bilgisi
• Tüm mirasçıları gösteren mirasçılık belgesi
• Aktif ve pasif tereke envanteri
• Taşınmazların güncel tapu ve imar durumu
• Gelir, kullanım ve gider belgeleri
• Devir, bağış ve satış işlemlerinin tarihçesi
• İhtarlar, yazışmalar ve arabuluculuk belgeleri
• İstenen sonucun açık biçimde belirlenmesi

Miras Ortaklığında Yönetim ve Paylaşma Ayrımı

Miras ortaklığında tereke henüz paylaşılmadan önce malvarlığının korunması ve yönetimi ile nihai paylaşma işlemi aynı şey değildir. Kiralama, ürün toplama, borç ödeme, banka işlemi veya taşınmaz tasarrufu için gerekli irade ve yetki ayrı değerlendirilmelidir.

Mirasçıların kimlik ve pay bilgileri, tereke borçları, devam eden davalar ve malvarlığı listesi netleştirilmeden paylaşma planı yapılmamalıdır. Uzlaşma, temsilci atanması, pay devri veya dava seçenekleri her malın niteliği ve mirasçıların somut durumuna göre karşılaştırılmalıdır.