Güveni Kötüye Kullanma Suçu: TCK 155, Ceza ve Aldatma Farkı

Güveni kötüye kullanma suçu, başkasına ait malın muhafaza veya belirli kullanım amacıyla zilyetliği kendisine bırakılan kişinin, kendisi ya da başkası yararına teslim amacının dışında tasarruf etmesi veya teslimi inkâr etmesidir. TCK m.155’te düzenlenir. Dolandırıcılıkta ise malın teslimini başlangıçtaki hile sağlar. Her ödenmeyen borç bu suçlardan biri değildir.

İçerik güncellemesi: 28 Eylül 2026

Güveni kötüye kullanma ile aldatma arasındaki fark nedir?

Gündelik dilde “beni aldattı” denmesi suçun adını belirlemez. Önce malın veya paranın nasıl teslim edildiğine bakılır. Teslim gerçek bir saklama, kullanım veya hizmet ilişkisine dayanmış; kişi sonradan bu ilişkiye aykırı davranmışsa TCK m.155 değerlendirilir. Teslim en baştan hileyle sağlanmışsa dolandırıcılık hükümleri gündeme gelebilir.

Örneğin tamir amacıyla bırakılan bir eşyanın izinsiz satılması ile satılmış eşyanın bedelinin vadesinde ödenmemesi aynı değildir. İlkinde teslim amacı, ikincisinde mülkiyet ve borç ilişkisi farklıdır. Ayrıntılı karşılaştırma için dolandırıcılık suçları rehberini inceleyebilirsiniz.

TCK 155 cezası kaç yıl?

Taşıt artırımı 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir. Olayın tarihi ve lehe kanun değerlendirmesi yapılmadan yeni artırımı geçmişteki her olaya uygulamak doğru değildir. Tablo kanuni çerçeveyi gösterir; somut sonuç ceza, uygulanan fıkra ve diğer hükümlere göre hesaplanır.

Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ne demek?

TCK m.155/2’de ilişki ile malın teslimi arasında bağ aranır. Yalnız tarafların çalışan ve işveren olması yeterli açıklama değildir. Kişiye hangi görev kapsamında hangi mal veya para teslim edildiği, kullanma yetkisinin sınırı ve ileri sürülen amaç dışı işlem belirlenmelidir.

Teslim tutanağı, iş tanımı, kasa veya stok kaydı, tahsilat yetkisi ve hesap hareketleri birlikte incelenebilir. Muhasebe farkının varlığı ile bu farktan belirli bir kişinin suçlu olduğu sonucu ayrı konulardır. Birden fazla kişinin erişimi olan sistemlerde işlem ve kullanıcı bağlantısı ayrıca araştırılır.

Şikâyet süresi ve uzlaştırma nasıl uygulanır?

Temel hâl olan m.155/1 şikâyete bağlıdır; TCK m.73’teki altı aylık süre, fiil ve failin öğrenilmesiyle birlikte değerlendirilir. Nitelikli hâllerde başvuru rejimi ayrıca belirlenir. “Her güveni kötüye kullanmada aynı şikâyet süresi var” genellemesi yapılmamalıdır.

Uzlaştırmada önemli ayrım: Güncel CMK m.253, üçüncü fıkra hariç TCK m.155’i kapsamda sayar. Bu nedenle m.155/2’yi sırf şikâyete bağlı olmadığı için bütünüyle uzlaştırma dışında göstermek doğru değildir. Taşıtla ilgili m.155/3 ise açık istisnadır. Birlikte işlenen başka suç ve geçiş hükümleri somut dosyada ayrıca incelenir.

Şikâyet veya savunma için hangi belgeler gerekir?

1. Teslim: Malın kime, ne zaman ve hangi amaçla verildiğini gösteren belgeyi bulun.
2. Yetki: Sözleşme, görev tanımı veya yazışmayla kullanım sınırını gösterin.
3. İddia edilen işlem: Satış, devir, para transferi veya inkârın tarihini belirleyin.
4. İade talebi ve cevap: Tarihli yazışmayı, ihtarı ve verilen açıklamayı saklayın.
5. Zarar: Talep edilen tutarın hesabını belgeleyin; tahmin ile kayıtlı bedeli ayırın.

Dilekçede yalnız suç adı yazmak yerine olay sırasını kurun: teslim, anlaşılmış amaç, aykırı işlem, öğrenme ve başvuru. Mevcut olmayan belgeyi ek listesinde göstermeyin. Biçim için güveni kötüye kullanma şikâyet dilekçesi kullanılabilir.

Mal veya para geri verilirse dosya kapanır mı?

İade, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma ve etkin pişmanlık farklı kurumlardır. Zararın giderilmesi TCK m.168 kapsamındaki şartlarla ceza indirimi sağlayabilir; bu her durumda otomatik beraat veya dosyanın kapanması demek değildir. Ödemenin zamanı, tamamı mı bir kısmı mı olduğu ve mağdurun tutumu hukuki değerlendirmede önem taşır.

• Kovuşturma başlamadan önce: Suç tamamlandıktan sonra bizzat pişmanlık gösterilerek zarar tamamen giderilmişse, m.168/1 kapsamında cezada üçte ikiye kadar indirim söz konusu olabilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra, hükümden önce: M.168/2 kapsamındaki indirim üst sınırı yarıdır.
• Kısmi geri verme veya tazmin: Etkin pişmanlık için ayrıca mağdurun rızası aranır; yalnız bir kısmının ödenmesi yeterli sayılmaz.

İndirim oranları otomatik uygulanacak sabit oranlar değildir. Ödemenin tarihini, hangi zararı karşıladığını ve tam ya da kısmi olduğunu belgeleyin. Sırf malın geri bulunması ile kişinin pişmanlık göstererek zararı gidermesi aynı değerlendirme değildir.

Sık sorulan sorular

Borç para ödenmezse güveni kötüye kullanma olur mu?

Sadece vadesinde ödeme yapılmaması yeterli değildir. Paranın mülkiyetinin mi yoksa belirli amaçla zilyetliğinin mi devredildiği ve suçun diğer unsurları araştırılır.

Sözlü teslimde şikâyet edilebilir mi?

Yazılı sözleşme bulunmaması tek başına başvuruya engel değildir. Teslimi ve amacını gösteren hukuka uygun diğer deliller açıklanmalıdır.

Aldatma ile TCK 155 aynı şey mi?

Hayır. Gündelik aldatma ifadesiyle ceza hukukundaki hile aynı kavram değildir. Teslimin nasıl sağlandığı ve sonraki davranış esas alınır.

Hukuki dayanaklar

• TCK m.155, 73 ve 168: suç, şikâyet ve etkin pişmanlık; 7571 sayılı Kanun m.18 ve 24.
• CMK m.253: güncel uzlaştırma kapsamı.

Genel hukuki bilgilendirmedir. Somut belgelerin ve olay tarihinde uygulanacak mevzuatın incelenmesi gerekir.