Kısa cevap: Motorlu araç kazasından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanununda daha uzun dava zamanaşımı bulunuyorsa KTK m. 109/2 gereğince uzun süre uygulanır. Tazminat yükümlülerinin birbirlerine rücu hakkı ise m. 109/4’teki özel 2 yıllık süreye tabidir.
Hak kaybını önleyen temel yöntem, işlemi kronolojik olarak belgelemek ve kanuni süreyi ilk günden hesaplamaktır. Bu nedenle trafik kazası zamanaşımı başlığında sonuç; aşağıdaki kanun hükümleri, süre ve belgeler üzerinden belirlenir.
Trafik Kazası Tazminatında Zamanaşımı Kaç Yıldır? KTK 109 Rehberi
Zamanaşımı her talep, sorumlu ve zarar türü için başlangıç olayıyla birlikte değerlendirilir. Ceza davasının açılıp açılmaması değil, fiilin suç oluşturması ve uygulanacak ceza zamanaşımı belirleyicidir. KTK m. 97 uyarınca sigortacıya başvuru dava ön şartıdır; bu başvuru tek başına TBK m. 154 anlamında zamanaşımını kesmez. Sigortacının borcu açıkça tanıması, dava, icra takibi veya hakeme başvuru keser. Arabuluculukta geçen süre ise 6325 sayılı Kanun m. 16/2 gereğince zamanaşımı hesabına katılmaz. İnceleme sırasında işlem veya olay tek bir cümleyle nitelendirilmez; tarafların sıfatı, belgenin tarihi, tebliğ veya teslim şekli ve varsa ön başvuru birlikte ele alınır. Böylece hem yanlış görevli yere başvuru hem de eksik talep sonucu riski ortadan kaldırılır.
Kanuni dayanaklar
| Mevzuat | Madde | Bağlayıcı kural |
|---|---|---|
| 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu | m. 109 | Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıl; suçta daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır. Sorumluların birbirine rücu hakkı m. 109/4’teki özel 2 yıllık süreye tabidir. |
| 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu | m. 72 | Haksız fiil tazminatında öğrenme, her hâlde süre ve ceza zamanaşımı bağlantısı genel olarak düzenlenir. |
| 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu | m. 154-156 | Zamanaşımını kesen nedenler ve kesilmeden sonra yeni sürenin başlaması düzenlenir. |
trafik kazası zamanaşımı değerlendirmesinde tablodaki hükümler birlikte uygulanır. Özel hüküm bulunan yerde genel hükme göre değil, özel düzenlemenin kapsam ve şartlarına göre işlem yapılır. Süre hesabında karar, tebliğ, öğrenme, teslim veya ihlal tarihi birbirinin yerine kullanılamaz; başlangıç anı ilgili maddede gösterilen olaya göre belirlenir.
Şartlar ve sonuçları
1. Kısa süre iki yıldır
Zarar gören hem zararın varlığını ve esaslı kapsamını hem sorumlu kişiyi öğrendiğinde iki yıllık süre başlar.
2. Üst süre on yıldır
Fiil için daha uzun ceza zamanaşımı öngörülmemişse, öğrenme daha geç olsa bile kaza tarihinden itibaren on yıllık üst süre uygulanır.
3. Suçta uzun ceza süresi uygulanır
Kaza yaralama veya ölüm gibi suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa tazminat istemine de uzun süre uygulanır.
4. Her sorumlu yönünden inceleme yapılır
İşleten, sürücü, sigortacı ve diğer sorumlulara karşı talebin dayanağı ve süre etkisi ayrı belirlenir.
5. Kesilme belgesi korunur
Dava, icra takibi, borç ikrarı veya kanuni kesilme nedeni tarih ve kapsamıyla ispatlanır.
Zamanaşımını kesen ve durduran işlemler
KTK m. 97’deki sigortacıya yazılı başvuru, sigortacıya dava açmanın ön şartıdır; başvuru tek başına TBK m. 154’te sayılan kesilme nedenlerinden değildir. Borçlunun borcu açıkça tanıması, dava veya icra takibi başlatılması ve hakeme başvuru zamanaşımını keser. Kesilme sonrasında TBK m. 156 uyarınca yeni süre başlar.
6325 sayılı Kanun m. 16/2 uyarınca arabuluculuk sürecinin başlangıcından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre zamanaşımı hesabına katılmaz. KTK m. 109/4’teki rücu süresi farklıdır: tazminat yükümlüsünün borcunu tamamen ifa ettiği ve rücu edeceği kişiyi öğrendiği tarihten itibaren 2 yıldır.
Adım adım başvuru ve takip yolu
- 1. adım — Kaza tarihini ve suçu belirleyin: Tutanak, soruşturma ve ceza dosyasından fiilin hukuki niteliğini çıkarın.
- 2. adım — Öğrenme tarihini saptayın: Zararın kalıcı niteliği, maluliyet ve sorumlunun kimliği bakımından ilk kesin bilgiyi belgeleyin.
- 3. adım — Sorumluları listeleyin: Sürücü, işleten, sigortacı, işveren ve yol kusuru bulunan idareyi ayrı değerlendirin.
- 4. adım — Kesilme işlemlerini kontrol edin: İhtar ve sigortacı başvurusunun tek başına kesme sonucu doğurmadığını; borç ikrarı, dava, icra ve hakeme başvurunun TBK m. 154 uyarınca zamanaşımını kestiğini belge tarihleriyle belirleyin.
- 5. adım — En erken sona eren süreye göre hareket edin: Tartışmalı başlangıçlarda daha kısa ihtimali esas alarak başvuruyu gecikmeden yapın.
trafik kazası zamanaşımı başvurusunda olay özeti, hukuki neden, deliller ve talep sonucu ayrı başlıklarla yazılır. Birbiriyle çelişen talepler açıklanmadan aynı metne eklenmez. Harç, gider avansı veya zorunlu ön başvuru bulunuyorsa işlem açılmadan önce tamamlanır. Elektronik başvuruda gönderim makbuzu; fizikî başvuruda evrak kayıt numarası alınır.
Belge ve delil kontrol listesi
- Kaza tespit ve ceza soruşturması evrakı: Bu belge trafik kazası zamanaşımı bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
- Hastane ve maluliyet kayıtları: Bu belge trafik kazası zamanaşımı bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
- Araç ve poliçe bilgileri: Bu belge trafik kazası zamanaşımı bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
- Öğrenme tarihini gösteren rapor ve yazışmalar: Bu belge trafik kazası zamanaşımı bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
- İhtar, başvuru, icra ve dava belgeleri: Bu belge trafik kazası zamanaşımı bakımından maddi olayı, tarihi veya taraf sıfatını doğrular. Belge elektronik ortamdaysa kaynağı ve doğrulama bilgisi; fizikîyse okunaklı tam örneği dosyaya eklenir.
trafik kazası zamanaşımı için hazırlanan delil listesi yalnızca belge adlarından oluşmamalıdır. Her delilin hangi vakıayı ispatladığı gösterilir. Kişisel veri içeren belgelerde uyuşmazlıkla ilgisiz bilgiler ölçülülük ilkesi gereği kapatılır; belgenin ispat gücünü ortadan kaldıracak değişiklik yapılmaz.
Süre, görev ve yetki
Süre: KTK m. 109 uyarınca öğrenmeden itibaren iki yıl ve her hâlde kazadan itibaren on yıl uygulanır; suç için daha uzun ceza zamanaşımı varsa uzun süre esas alınır.
Başvuru veya yargı yeri: KTK m. 110 uyarınca trafik sorumluluğu davaları adli yargıda görülür. Yetki; sigortacının merkez veya şubesi, sözleşmeyi yapan acente, kaza yeri ve HMK’daki diğer yetki seçeneklerine göre belirlenir. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigortacı yönünden yargı dışı alternatif yoldur.
Sorumlu veya sigortacı zamanaşımı savunması yaparsa öğrenme tarihi, ceza zamanaşımı ve kesilme belgeleri somutlaştırılarak itiraz edilir. Süreye bağlı işlemde son gün beklenmez. Tebligat parçası, elektronik tebligat kayıtları ve başvuru makbuzu aynı dosyada saklanır. Görev ve yetki kamu düzenine ilişkin olduğu ölçüde merci tarafından kendiliğinden incelenir; diğer hâllerde tarafın süresinde itirazı gerekir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
- 1. hata: Her trafik kazasında yalnız iki yıl olduğunu sanmak.
- 2. hata: On yıllık üst süreyi öğrenme tarihinden başlatmak.
- 3. hata: Ceza davası yoksa uzamış sürenin uygulanmayacağını kabul etmek.
- 4. hata: Tüm sorumlular için aynı hukuki başlangıcı varsaymak.
- 5. hata: Basit yazışmayı otomatik kesilme nedeni saymak.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
Bu yazıdaki maddi hukuk kuralları Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de yapılacak adliye, idare, tapu, tüketici, sigorta veya şirket işlemlerinde de aynı kanuni şartlar geçerlidir. Yerel uygulama yalnızca yetkili birim, dosya tevzii, randevu ve fizikî teslim adımlarını etkiler; kanunda yazılı süreyi veya hakkın kapsamını değiştirmez. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; yetki ve usul kuralları çerçevesinde Türkiye genelindeki dosyalar Mersin’den yönetilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Zamanaşımı hesabının doğrudan dayanakları 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun resmî metnindeki m. 109, kesilme sebepleri bakımından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî metnindeki m. 154 ve arabuluculukta geçen sürenin hesaba katılmaması bakımından 6325 sayılı Kanun’un m. 16/2 hükmüdür. Sigortacıyla uyuşmazlıkta başvuru usulü Sigorta Tahkim Komisyonunun resmî sitesinden kontrol edilir.
Somut takvim hazırlanırken sürücü ve işleten yönünden trafik kazasında faiz başlangıcı, sigortacıya sunulacak evrak bakımından bedenî zarar sigorta başvurusu ve kalıcı zarar iddiasında maluliyet raporuna itiraz rehberleri birlikte değerlendirilir.
Trafik Kazası Tazminatında Zamanaşımı Kaç Yıldır? KTK 109 Rehberi İçin Hukuki Değerlendirme
trafik kazası zamanaşımı bakımından kanuni şartlar, süreler, görevli ve yetkili merci ile hukuka uygun deliller somut belgeler üzerinden birlikte incelenmelidir. Genel bilgi, dosyaya özgü hukuki değerlendirmenin yerine geçmez.
Hukuki Değerlendirme Talep Edin →Sık sorulan sorular
Trafik kazası tazminatında temel zamanaşımı kaç yıldır?
KTK m. 109 uyarınca süre, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır.
Ceza zamanaşımı ne zaman uygulanır?
Kazaya neden olan fiil suç oluşturuyor ve ilgili ceza kanunu daha uzun dava zamanaşımı öngörüyorsa, KTK m. 109/2 gereğince tazminat talebinde bu daha uzun süre uygulanır.
Ceza davası açılmamışsa uzamış süre uygulanır mı?
Evet. Belirleyici olan ceza davasının açılması veya mahkûmiyet değil, somut fiilin suç oluşturması ve ceza kanunundaki zamanaşımının daha uzun olmasıdır.
Bedensel zararda öğrenme tarihi nasıl belirlenir?
Zararın gelişen nitelikte olduğu durumda 2 yıllık süre, sağlık durumunun ve sürekli zararın tıbben belirlenebilir hâle geldiği tarihten başlar; kesin zarar miktarının hesaplanmış olması aranmaz.
Sigortacıya yazılı başvuru zamanaşımını keser mi?
Hayır. KTK m. 97 başvurusu dava ön şartıdır; tek başına TBK m. 154’teki kesilme nedenlerinden değildir. Sigortacının borcu açıkça tanıması, dava, icra takibi veya hakeme başvuru kesilme sonucunu doğurur.
Arabuluculuk zamanaşımını keser mi?
Arabuluculuk başvurusundan son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre 6325 sayılı Kanun m. 16/2 gereğince zamanaşımı hesabına katılmaz; süreç yeni bir süre başlatmaz.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru zamanaşımını keser mi?
Evet. Hakeme başvuru TBK m. 154/2’de sayılan kesilme nedenidir; kesilmeden sonra TBK m. 156 uyarınca yeni süre işlemeye başlar.
Rücu talebinde süre kaç yıldır?
KTK m. 109/4 uyarınca tazminat yükümlülerinin birbirlerine rücu hakkı, yükümlülüğün tamamen yerine getirildiği ve rücu edilecek kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıldır.
Sigortacıya başvuru için kaza tarihinden sonra 15 gün mü vardır?
Hayır. KTK m. 97’deki 15 gün, eksiksiz başvurudan sonra sigortacının cevap süresidir; tazminat zamanaşımı KTK m. 109’a göre hesaplanır.
Trafik tazminatı davasında yetkili mahkeme neresidir?
KTK m. 110/2 uyarınca sigortacının merkez veya şubesinin ya da sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer veya kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde dava açılır; HMK’daki diğer yetki seçenekleri saklıdır.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgidir. Somut dosyada sözleşme, tebligat, karar ve deliller incelenmeden süre veya talep sonucu belirlenmemelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Yazar ve Hukuki İnceleme
Bu içerik Trafik Kazası Tazminatında Zamanaşımı Kaç Yıldır? KTK 109 Rehberi konusu bakımından Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış; Av. Emirhan Keskin tarafından güncel mevzuat, resmî kaynaklar ve hukuki terminoloji yönünden incelenmiştir.
- Hazırlayan
- Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
- İnceleyen
- Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
- Hukuk alanı
- Trafik ve Sigorta Hukuku
- Son kontrol
İçerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın sonucu; belgeler, yürürlükteki mevzuat ve hukuka uygun deliller üzerinden belirlenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

