İstanbul İş Kazası Tazminat Davası ve SGK Süreci 2026

İstanbul İş Kazası Tazminat Davası ve SGK Süreci: Hukuki Çerçeve

1. Önce olayın iş kazası niteliği belirlenir

5510 sayılı Kanun m.13’te sayılan hâllerden birinde meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olay sosyal güvenlik hukuku bakımından iş kazasıdır. İşverenin kusuru, olayın iş kazası sayılmasının kurucu şartı değildir; kusur tazminat ve SGK rücu aşamasında ayrıca incelenir.

2. SGK bildirimi ile tazminat davası farklı süreçlerdir

4/a sigortalısının iş kazası işveren tarafından kolluğa derhal, SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Bildirim yapılmaması olayın gerçek iş kazası niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşçi veya hak sahibi SGK’ya başvurarak olayın incelenmesini isteyebilir.

3. Sağlık kaybı doğru kavramla belirlenir

Geçici iş göremezlik dönemi ile kalıcı meslekte kazanma gücü kaybı birbirinden ayrıdır. 5510 m.19 kapsamında sürekli iş göremezlik geliri için Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azaldığının tespiti gerekir. Bu oran, işverenin kusur oranı değildir.

4. Tazminatta kusur, zarar ve gerçek kazanç ayrı incelenir

Maddi tazminatta geçici veya sürekli çalışma gücü kaybı, gerçek ücret, bakım ihtiyacı, kusur, uygun illiyet bağı ve SGK ödemelerinin hukuki niteliği birlikte değerlendirilir. Manevi tazminat ise olayın özellikleri ve bedensel/ruhsal zararın ağırlığına göre ayrıca talep edilir.

5. Asıl-alt işveren ve üçüncü kişiler ayrıştırılır

İstanbul’daki sanayi, lojistik, inşaat ve tersane işlerinde aynı çalışma alanında birden fazla işveren bulunabilir. Bordrodaki işveren, asıl işveren, alt işveren, ekipman sorumlusu ve kazaya etkisi bulunan üçüncü kişilerin görev ve kusurları somut çalışma organizasyonuna göre ayrı ayrı belirlenir.

İstanbul’da Görev, Yetki ve Uygulama

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında iş mahkemeleri görevlidir. 7036 sayılı Kanun m.6 uyarınca davalının yerleşim yeri veya işin ya da işlemin yapıldığı yer yanında, kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri de yetki bakımından değerlendirilir. İstanbul’da iş kazası olmuş olması her dosyanın aynı adliyede görüleceği anlamına gelmez.

7036 m.3/3 gereğince iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi-manevi tazminat ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. Aynı olaydan doğan ücret, kıdem, ihbar, fazla çalışma veya işe iade talepleri varsa bu taleplerin arabuluculuk şartları ayrıca değerlendirilir.

Tuzla tersaneleri, İkitelli ve diğer sanayi bölgeleri, şantiyeler, depolar ve lojistik merkezlerinde çok işverenli çalışma modeli görülebilir. Bu nedenle asıl-alt işveren ilişkisi, ortak alan riskleri ve ekipman kontrolü yalnız şirket unvanına bakılarak değil fiili iş organizasyonu üzerinden incelenir.

Kamera kayıtlarının saklama süresi kısa olabileceğinden görüntüler, turnike/kart verileri ve dijital ekipman kayıtları için gecikmeden koruma talebi yapılmalıdır. Hastane, kolluk, SGK ve savcılık kayıtları aynı olay zaman çizelgesinde birleştirilir.

Delil Dosyası ve İspat Planı

İstanbul iş kazası tazminat davasında belge çokluğu değil, her belgenin hangi maddi olguyu kanıtladığı önemlidir. Deliller olay, işveren ilişkisi, İSG yükümlülüğü, sağlık kaybı ve gerçek kazanç başlıklarında sınıflandırılır.

• Sağlık kayıtları: Acil servis kaydı, epikriz, ameliyat, görüntüleme, istirahat ve sağlık kurulu belgeleri.
• Olay kayıtları: İşveren tutanağı, kolluk ve savcılık dosyası, olay yeri fotoğrafı ve video.
• SGK belgeleri: İş kazası bildirgesi, işe giriş bildirgesi, hizmet dökümü, işyeri sicili ve Kurum inceleme dosyası.
• Kamera ve dijital kayıtlar: Kamera görüntüsü, turnike/kart, vardiya, araç GPS’i, makine veya sistem logları.
• İSG belgeleri: Risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi, KKD teslimi, iş ekipmanı bakım ve periyodik kontrolleri.
• İşveren ilişkisi: Asıl-alt işveren sözleşmeleri, hizmet alımı, görevlendirme ve talimat kayıtları.
• Ücret ve çalışma: Bordro, banka ödemesi, puantaj, emsal ücret ve gerçek kazancı gösteren hukuka uygun kayıtlar.
• Tanıklar: Olayı gören veya çalışma düzenini bilen kişilerin doğrudan gözlemleri.

Kamera ve dijital kayıtlar kısa sürede silinebileceği için korunmaları geciktirilmemelidir. Sonradan düzenlenen tutanak ve belgelerin gerçek düzenleme tarihi saklanmalı; olay günü hazırlanmış gibi gösterilmemelidir.

Adım Adım Başvuru ve Takip Planı

1. Sağlık ve güvenliği sağlayın: İlk tıbbi kayıtta olayın iş sırasında veya iş nedeniyle gerçekleştiğini doğru anlatın.
2. Delilleri koruyun: Kamera, fotoğraf, tanık, vardiya, ekipman ve dijital kayıtların silinmesini önleyin.
3. İşveren ilişkisini belirleyin: Bordrodaki işveren, asıl-alt işveren ve üçüncü kişilerin fiili görev alanlarını çıkarın.
4. Bildirimleri kontrol edin: Kolluk ve SGK bildirim tarihlerini belgeleyin.
5. SGK dosyasını takip edin: İş kazası kabulü, geçici ödenek ve sağlık kurulu işlemlerini izleyin.
6. İSG incelemesini yapın: Risk değerlendirmesi, eğitim, ekipman, bakım ve denetim belgelerini kazanın oluş biçimiyle eşleştirin.
7. Sağlık kaybını doğru belirleyin: Geçici iş göremezlik ile kalıcı meslekte kazanma gücü kaybını ayırın.
8. Tazminatı hesaplayın: Gerçek kazanç, kusur, çalışma gücü kaybı, bakım ihtiyacı ve SGK ödemelerini birlikte değerlendirin.
9. Görev ve yetkiyi kontrol edin: 7036 m.6 bağlantı noktalarına göre doğru iş mahkemesini belirleyin.
10. Kanun yolu ve tahsili planlayın: Bilirkişi raporu, karar, istinaf/temyiz ve icra aşamalarını ayrı takvimde izleyin.

Sık Hatalar ve Koruyucu Kontroller

• Kazayı yalnız işveren iç tutanağına bırakmak: İlk sağlık, kolluk, SGK ve bağımsız delillerle olay doğrulanmalıdır.
• Kamera kaydını geç istemek: Otomatik silme süresi nedeniyle görüntü ve dijital kayıtlar için gecikmeden koruma talebi yapılmalıdır.
• Gerçek ücreti yalnız bordroyla sınırlamak: Banka kayıtları, emsal ücret ve fiili çalışma düzeni hukuka uygun delillerle ayrıca araştırılmalıdır.
• Asıl-alt işveren ilişkisini araştırmamak: Ortak alan, ekipman, talimat ve risk kontrolünün kimde olduğu belirlenmeden taraf sorumluluğu kurulamaz.
• Kusur ile sağlık kaybını aynı oran sanmak: Kusur kazanın meydana gelmesindeki sorumluluğu; meslekte kazanma gücü kaybı ise sağlık/mesleki kaybı gösterir.
• SGK gelirini özel hukuk tazminatıyla aynı saymak: Sosyal sigorta yardımları ile işverene karşı gerçek zarar hesabı farklı hukuki kurallara tabidir.
• Arabuluculuğu iş kazası tazminatında zorunlu sanmak: 7036 m.3/3 kapsamındaki iş kazası ve meslek hastalığı tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur.

İstanbul’dan Örnek Olay Analizi

Örneğin Tuzla’daki bir bakım-onarım sahasında alt işveren çalışanının iskeleden düştüğü olayda yalnız çalışanın alt işveren bordrosunda görünmesi yeterli değildir. İskeleyi kimin kurduğu ve kontrol ettiği, ortak saha güvenliğini kimin yönettiği, yüksekte çalışma eğitimi ve kişisel koruyucu sistemlerin kim tarafından sağlandığı, çalışma izninin kimce verildiği ve asıl işveren-alt işveren koordinasyonu incelenir.

İlk sağlık kaydı, kamera, iskele kontrol formu, vardiya, iş emri, risk değerlendirmesi ve tanık anlatımları aynı zaman çizelgesinde karşılaştırılır. Kusur raporu bu somut yükümlülükleri açıklamadan yalnız yüzdelik oran veriyorsa teknik itiraz gerekebilir.

Dosyada Son Hukuki Kontrol

Dava veya SGK başvurusu yapılmadan önce olayın 5510 m.13 kapsamı, bildirim tarihleri, sigortalılık ve işveren ilişkisi, sağlık kayıtları, meslekte kazanma gücü kaybı, kusur delilleri, gerçek ücret ve tazminat kalemleri aynı dosya özeti üzerinde kontrol edilmelidir.

İş kazası tazminatı bakımından 7036 m.3/3 arabuluculuk istisnası; görev ve yetki bakımından m.5-6; SGK yönünden 5510 sayılı Kanunun iş kazası, iş göremezlik ve rücu hükümleri ayrı ayrı uygulanır. Ceza soruşturması varsa maddi olay anlatımının diğer dosyalarla tutarlı olması sağlanır.

İç Bağlantılar ve Resmî Kaynaklar

İş kazası SGK bildirim süresi · İş kazası tazminat davası ve zamanaşımı · SGK’nın işverene rücuu · Tuzla tersane iş kazası.

• SGK — İş Kazası
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
• ÇSGB — İSG ve asıl/alt işveren koordinasyonu

İstanbul İş Kazası Tazminat Davası: Kanuni Dayanak

5510 m.13: İş kazasının sosyal güvenlik hukuku bakımından kapsamını ve temel bildirim sistemini düzenler.

5510 m.18-19: Geçici iş göremezlik ödeneği ile sürekli iş göremezlik gelirinin şartlarını düzenler; kalıcı gelir bakımından meslekte kazanma gücünde en az yüzde 10 azalma aranır.

5510 m.21: İşverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılığı nedeniyle Kurumun rücu hakkını düzenler.

6331 m.4 ve ilgili ikincil mevzuat: İşverenin risklerin önlenmesi, eğitim, organizasyon, araç-gereç ve denetim yükümlülüğünün temelini oluşturur.

TBK m.417 ve bedensel zarar hükümleri: İşverenin işçiyi gözetme borcu ile maddi-manevi zarar kalemlerinin özel hukuk temelini oluşturur.

7036 m.3/3 ve m.6: İş kazası tazminatında dava şartı arabuluculuk istisnasını ve özel yetki bağlantılarını düzenler.