İstanbul Kasten Öldürme Suçu ve Savunma Hazırlığı

Ölüm sonucu ile öldürme kastı aynı tespit değildir

TCK m.21/1, kastı suçun kanuni unsurlarının bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olarak tanımlar. M.21/2’de olası kast, unsurun gerçekleşebileceği öngörülmesine rağmen fiilin işlenmesi üzerinden düzenlenir. TCK m.22/3’teki bilinçli taksirde ise öngörülen netice istenmez. Bu ayrım, sadece failin sonradan kullandığı “istememiştim” ifadesiyle çözülemez; olayın bütün koşulları değerlendirilir.

Öldürmeye yönelen iradenin araştırılmasında saldırının biçimi, kullanılan araç, hedef alınan bölge, hareketlerin devamı, olay öncesi ve sırasındaki davranışlar ile eylemin neden sona erdiği birlikte incelenir. Bunların hiçbiri bütün dosyalar için tek başına kesin sonuç veren matematiksel bir ölçüt değildir. Teknik bulgunun gösterdiği fiziksel sonuç ile mahkemenin yapacağı kast değerlendirmesi birbirinden ayrılır.

TCK m.87/4’te ölümle sonuçlanan kasten yaralama, öldürme kastından farklı bir hukuki yapıdır. Yaralama fiili ve ölüm bakımından TCK m.23’te aranan en az taksir düzeyi araştırılır. Taksirle ölüme neden olma ise m.85’in konusudur. Ölüm bulunan bütün olayları m.81’e veya yalnız yaralama savunmasına dayanarak bütün dosyaları m.87/4’e yerleştirmek doğru değildir.

TCK m.82’de hangi koşullar ağırlaştırılmış müebbet gerektirir?

Kanun tasarlamayı, canavarca his veya eziyet çektirmeyi, sayılan tehlikeli yöntemleri, belirli yakınlara yönelmeyi, çocuğa veya kendisini savunamayacak kişiye karşı işlemeyi, kadına karşı işlemeyi, kamu görevi nedeniyle hedef almayı, başka bir suçla bağlantılı özel amaçları, kan gütmeyi ve töre saikiyle işlemeyi ayrı bentlerde düzenler.

M.82/1-f’nin güncel metni kadına karşı öldürmedir. Hüküm yalnız gebe olduğu bilinen kadınla sınırlı eski metin gibi aktarılamaz. Yakınlık bendinde üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş ve kardeş sayılmıştır. Hangi bendin uygulandığı iddianame ve hükümde somut olgularla gösterilmelidir.

Tasarlama, önceden tanışıklık veya herhangi bir geçmiş anlaşmazlıkla aynı şey değildir. Canavarca his ile eziyet çektirme de yalnız ölümün ağır sonucundan çıkarılamaz. Kanunda sayılan amaç veya saikin bulunduğu ileri sürülüyorsa bunu destekleyen olaylar gerekçelendirilir. Aynı fiilde birden fazla nitelikli koşulun bulunması, her bent için ayrı öldürme suçu yaratmaz; mağdur ve fiil sayısı ayrıca incelenir.

TCK m.35’in 4 Haziran 2025 sonrası ceza aralıkları

Teşebbüs için kastedilen suça elverişli hareketlerle doğrudan başlanması ve suçun failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamaması gerekir. Hazırlık hareketi, tehdit ve doğrudan icra birbirinden ayrılır. Mağdurun tedaviyle yaşaması tek başına suçun yaralama olduğu anlamına gelmez; failin kastı ve icra hareketi yine belirlenir.

7550 sayılı Kanun’la değişen m.35/2 uyarınca teşebbüste ağırlaştırılmış müebbet yerine 14–21 yıl, müebbet yerine 10–18 yıl hapis öngörülür. Eski metindeki 13–20 ve 9–15 yıllık aralıklar güncel ceza olarak kullanılamaz. Ancak değişiklik öncesindeki fiiller için TCK m.7 uyarınca lehe kanun karşılaştırması zorunludur.

TCK m.36’da gönüllü vazgeçme, icra hareketlerinden gönüllü dönmeyi veya kişinin kendi çabasıyla suçun tamamlanmasını ya da neticeyi önlemesini düzenler. Üçüncü kişinin müdahalesiyle durdurulmak veya saldırıya devam edememek, kendiliğinden gönüllü vazgeçme değildir. Şartlar gerçekleştiğinde teşebbüsten ceza verilmez; tamamlanmış kısım başka bir suç oluşturuyorsa o suçtan sorumluluk sürer.

TCK m.83: Her yardım etmeme, kasten öldürme değildir

İhmali davranışla öldürmede kişinin yerine getirmediği yükümlülüğün icrai davranışa eşdeğer olması gerekir. M.83/2 bunu kanun veya sözleşmeden kaynaklanan belirli davranış yükümlülüğü ya da kişinin önceki davranışıyla başkasının yaşamı bakımından tehlikeli durum oluşturması üzerinden düzenler. Bu özel yükümlülük açıklanmadan her hareketsizlik m.83’e bağlanamaz.

Yükümlülüğün varlığı yanında yapılmayan davranış, ölüm sonucu ve kast incelenir. M.83/3, koşullarına göre ağırlaştırılmış müebbet yerine 20–25 yıl, müebbet yerine 15–20 yıl, diğer hâllerde 10–15 yıl temel ceza belirlenmesine imkân verir; indirim yapılmaması da mümkündür. Bu düzenleme bütün ihmali fiillerde otomatik bir indirim oranı değildir.

Meşru savunma ile haksız tahrikin şartları farklıdır

TCK m.25/1, kendisinin veya başkasının hakkına yönelen, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak haksız saldırıyı o andaki koşullara göre zorunlu ve orantılı biçimde defetmeyi düzenler. Geçmişte yaşanıp sona ermiş her saldırı, sonraki karşılığın meşru savunma sayılmasını sağlamaz. Olayın başlangıcı, devamı ve tehlikenin sona erip ermediği belirlenir.

TCK m.29 ise haksız fiilin oluşturduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisinde suç işlenmesine ilişkin indirimdir. Ağırlaştırılmış müebbet yerine 18–24, müebbet yerine 12–18 yıl hapis öngörür. Bu hüküm saldırıya karşı zorunlu savunmayla aynı değildir; tahrik oluşturan haksız fiil ve etkisi gerekçelendirilir. Salt husumet veya kabul edilmeyen kişisel tercih, kendiliğinden kanuni indirim sebebi değildir.

TCK m.27’deki sınırın aşılması ve m.32’deki akıl hastalığı hükümleri de kendi koşullarıyla incelenir. Bir tanı adı veya tartışmanın şiddeti, kusur yeteneği hakkında gereken uzman ve hukuki değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz. Bu açıklamalar şiddete izin vermek için değil, yargılamada uygulanacak hukuki ölçütleri göstermek içindir.

Otopsi ölüm nedenini, diğer deliller fail ve kastı aydınlatır

CMK m.86 ölünün kimliğinin belirlenmesini ve adli muayeneyi; m.87 otopsiyi düzenler. Otopsi kural olarak savcı huzurunda iki hekimle yapılır; zorunluluk nedeniyle tek hekimle yapılması raporda açıklanmalıdır. Müdafi veya vekilin getirdiği hekim de otopside hazır bulunabilir. Otopsi raporu ölümün tıbbi nedeni ve bulguları açısından incelenir; failin kastı hakkında mahkemenin değerlendirmesinin yerine geçmez.

Silahın teknik incelemesi, olay yeri bulguları, yaraların özellikleri ve tedavi kayıtları aynı olay zinciri içinde karşılaştırılır. Balistik eşleşme belirli silahla bağlantıyı aydınlatır; silahı hangi kişinin kullandığı ayrı sorudur. Mevcut görüntünün zaman uyumu ve kesintileri, tanığın görüş konumu ve önceki beyanları da denetlenir.

Birden fazla kişinin bulunduğu olayda müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme TCK m.37–39 kapsamında ayrılır. Arkadaşlık veya aynı araçta bulunma bütün kişilere aynı kast ve hareketi yüklemek için yeterli değildir. Ancak bilerek sağlanan katkı da yalnız asıl hareketi başkasının yaptığı gerekçesiyle inceleme dışı bırakılamaz.

18 Ağustos 2026 değişikliği: Yaş indirimi otomatik hesap değildir

7593 sayılı Kanun, TCK m.31’in çocuk failler bakımından ceza aralıklarını değiştirmiştir. Yeni dördüncü fıkra, özellikle m.81–82 ile m.87/2 ve 4 için kusurun ağırlığı, amaç ve saik, işleniş biçimi ve önceki kasıtlı suçtan hapis mahkûmiyeti gibi kanuni ölçütleri esas alır.

Bu hüküm kapsamında mahkeme, 15–18 yaş grubunda üçüncü fıkrayı uygulamayabilir; ceza sorumluluğu bulunan 12–15 yaş grubunda ikinci fıkra yerine üçüncü fıkrayı uygulayabilir. Bu, her çocuk için zorunlu yetişkin cezası veya bütün suçlara uygulanacak genel yaş indirimi kaldırılması değildir. Belirtilen suçlar, sorumluluk koşulları ve gerekçe birlikte aranır. Ağırlaştırıcı yeni hükümler geçmiş fiillere TCK m.7’ye aykırı biçimde yürütülemez.

İstanbul’da ağır ceza dosyasının usul çerçevesi

Kasten öldürme ve nitelikli öldürme 5235 sayılı Kanun m.12 uyarınca ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Çocuk yargılaması ve diğer özel hükümler saklıdır. CMK m.150/3 gereğince alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmadan müdafi görevlendirilir. Suçtan zarar görenlerin katılma hakları CMK m.237 ve devamında düzenlenir.

Tutuklama incelemesi, mahkûmiyet hükmünden ayrı bir koruma tedbiridir. CMK m.100–101’in şartları ve gerekçe yükümlülüğü korunur. Hükme karşı istinaf ve temyiz yolları kendi hükümleriyle değerlendirilir. İstanbul içindeki yer yetkisi CMK m.12 ve devamına göre belirlenir; yalnız ikamet adresine bakılarak mahkeme seçilmez.