İstanbul Ceza İstinaf Başvurusu: İki Haftalık Süre ve Dilekçe 2026

CMK m.272: Her ceza kararı istinaf edilir mi?

İlk derece mahkemesi hükümlerine karşı temel kanun yolu istinaftır. Bununla birlikte CMK m.272/3 kesinlik istisnaları getirir. Hapis cezasından çevrilenler hariç, doğrudan hükmedilen 15.000 Türk lirası veya daha az adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükümleri bu düzenleme kapsamında istinaf edilemez. Hapis cezasının adli para cezasına çevrildiği hükme, yalnız sonuç tutarı düşük diye aynı istisna uygulanmaz.

Aynı fıkrada, üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri ve kanunda kesin olduğu yazılı diğer hükümler de gösterilir. İlk örnekte hükmedilen para tutarı, beraat örneğinde ise suçun kanuni cezasındaki gün sınırı esas alınır. Bu iki ölçüt karıştırılmamalıdır. Kesinlik incelemesinde kararın tarihi ve uygulanacak kanun metni de kontrol edilir.

CMK m.272/1, on beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümlerin bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenmesini öngörür. Kendiliğinden inceleme, savunmanın gerekçeli dilekçe sunmasını gereksiz kılmaz. Mahkemenin belirli hatalarının ve taleplerin dosyada görünür olması için somut başvuru hazırlanır.

Hükümden önce verilmiş, hükme esas teşkil eden veya başka kanun yolu bulunmayan kararlar da m.272/2 koşullarıyla hükümle birlikte denetlenir. Buna karşılık tutuklama ve adli kontrol gibi ayrı itiraza tabi ara kararlar, yalnız hüküm istinafı var diye kendi başvuru düzenlemelerinden bağımsız hâle gelmez.

İki hafta gerekçeli hükmün tebliğinden başlar

CMK m.273/1’deki güncel kural, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Duruşmada kısa kararın açıklanması ile gerekçeli kararın usulüne uygun tebliği farklı işlemlerdir. Kararın yazıldığı günü veya UYAP’a yüklenme zamanını otomatik olarak tebliğ tarihi kabul etmek doğru değildir.

CMK m.39/2 uyarınca haftalık süre, son haftada tebliğ gününün isim olarak karşılığı olan günde sona erer. Çarşamba tebliğ edilen bir hükümde olağan hesap iki hafta sonraki çarşambadır. Son günün tatile rastlaması ve elektronik başvurunun tamamlandığı zaman, m.39 ve 38/A çerçevesinde ayrıca kontrol edilir. Elektronik tebligatın delil kaydı, yalnız gelen mesajın görüntüsünden daha belirleyicidir.

Geçiş kuralı önemlidir: CMK geçici m.6, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar ile daha önce verilen kararlar arasında ayrım yapar. Eski tarihli hüküm yakın zamanda tebliğ edildi diye yeni iki haftalık rejimin kendiliğinden uygulanacağı varsayılmamalıdır. Önce hüküm tarihi, ardından o hükme uygulanan geçiş düzenlemesi belirlenir.

Kusursuz bir engel nedeniyle süre kaçırılmışsa CMK m.40–42’deki eski hâle getirme koşulları incelenir. Engelin kalkma tarihi, mazeretin dayanağı ve kaçırılan başvurunun aynı anda yapılması önemlidir. Mazeret talebinin verilmesi tek başına sürenin durduğu veya başvurunun kabul edildiği anlamına gelmez.

Dilekçe nereye verilir, kim başvurur?

İstinaf dilekçesi, incelemeyi yapacak bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere hükmü veren ilk derece mahkemesine sunulur. Dosyanın esas ve karar numaraları ile kararın tarihi açıkça yazılır. İstanbul’daki hükme karşı yeni bir suç duyurusu açmak veya başka bir savcılığa olay anlatmak, istinaf başvurusunun yerine geçmez.

CMK m.260–262; savcı, sanık, katılan ve kanunda belirtilen diğer suçtan zarar görenlerin başvuru haklarını, avukatın başvurma yetkisini ve eş ile kanuni temsilcinin durumunu düzenler. Katılma talebinin reddedilmiş ya da karara bağlanmamış olması, başvuru hakkının m.260 kapsamındaki değerlendirmesini gerektirir. Her üçüncü kişi, yalnız sonucu beğenmediği için kanun yoluna başvuramaz.

Başvuru yazılı dilekçeyle veya zabıt kâtibine yapılan beyanın tutanağa geçirilip hâkime onaylatılmasıyla yapılır. Tutuklu kişi bakımından CMK m.263, kurum müdürüne veya zabıt kâtibine beyan ve dilekçe yolunu ayrıca düzenler. Kayıt ve tutanak örneği, işlemin süresinde tamamlandığının izlenmesi bakımından saklanır.

CMK m.264, kabul edilebilir başvuruda kanun yolu veya merci adının yanlış belirlenmesinin hakkı ortadan kaldırmayacağını söyler. Bu güvence, süreyi kaçırmanın veya hiç başvuru yapmamanın yerine geçmez. Dilekçe baştan doğru karar ve makama yöneltilmelidir.

İstinaf nedenleri nasıl yazılır?

CMK m.273/4, maddede sayılan sanık ve katılan tarafın başvurusunda nedenlerin gösterilmemesinin incelemeye engel olmayacağını düzenler. Cumhuriyet savcısı bakımından m.273/5 neden gösterme yükümlülüğü getirir. Savunma için nedenlerin bulunmaması her durumda usulden ret sonucu doğurmasa da, boş bir başvuru metni dosyadaki belirli hataları anlatmaz.

İlk başlık maddi olay değerlendirmesidir. Mahkemenin hangi olayı sabit kabul ettiği ve bunun hangi kayıtla çeliştiği belirtilir. Tanığın olayın tamamını değil yalnız sonrasını gördüğü ileri sürülüyorsa, duruşma tutanağındaki açıklaması gösterilir. Kamera kaydının farklı saati kapsadığı iddia ediliyorsa ilgili kayıt ve zaman bilgisi açıklanır.

İkinci başlık usul ve delilin elde edilmesidir. Hukuka aykırı arama, savunma için önemli talebin gerekçesiz reddi veya gerekli ek savunmanın verilmemesi ayrı gerekçelerdir. Delilin içeriğine katılmamak ile delilin hukuka aykırı elde edildiğini ileri sürmek aynı itiraz değildir. CMK m.206, 217, 225–226 ve 230 gibi ilgili hükümler somut işlemle ilişkilendirilir.

Üçüncü başlık hukuki nitelendirme ve yaptırımdır. Fiilin hangi unsurunun gerçekleşmediği, temel ve nitelikli hâl ayrımı, artırım ve indirim sırası, adli para cezasının gün ve birim tutarı ya da müsadere kararı ayrı incelenir. “Ceza fazladır” yerine hangi hesap adımının neden yanlış olduğu gösterilir.

Eklerde gerekçeli karar, tebligat kaydı, ilgili duruşma tutanakları ve tartışılan belgeler esas alınır. Dosyada bulunan evrakın tarih ve sayfasına açıklayıcı atıf yapılır. İstinaf süresini banka hareketinden veya şirket defterinden hesaplayan ilgisiz belge listeleri kullanılmaz; her belge belirli bir itirazı desteklemelidir.

Bölge adliye mahkemesi neye karar verir?

CMK m.279’daki ön incelemede görevli daire, süre, başvurma hakkı ve kararın istinafa açıklığı kontrol edilir. Esas incelemesi m.280 çerçevesinde yapılır. Kanunda belirtilen şartlarla başvurunun esastan reddi, düzeltilerek esastan ret, hükmün bozulup dosyanın gönderilmesi veya davanın yeniden görülmesi seçenekleri vardır.

25 Aralık 2025 değişikliği: 7571 sayılı Kanunla m.280/1-e değiştirilmiş; CMK m.289’daki hukuka kesin aykırılık hâllerine ilişkin eski (g) ve (h) istisnası kaldırılmıştır. Gerekçenin bulunmaması ve hüküm için önemli konularda savunma hakkının mahkeme kararıyla sınırlandırılması bakımından eski metin kullanılmamalıdır. Güncel düzenlemede m.289’daki hâller, ilgili bozma ve gönderme hükmü kapsamında değerlendirilir.

Yeniden yargılama gereken durumda bölge adliye mahkemesi duruşma hazırlığı yapar. CMK m.281–282 kapsamında gerekli tanık veya bilirkişiler dinlenir ve deliller tartışılır. Dolayısıyla istinaf, yalnız dilekçenin biçimine bakılan bir inceleme değildir. Hangi delilin yeniden incelenmesi istendiği ve bunun sonucu nasıl etkileyeceği açıklanmalıdır.

Kararda “bozma” yazılması tek başına beraat anlamına gelmez. Dosyanın geri gönderilmesi, yeniden duruşma açılması veya yeni hüküm kurulması farklı aşamalar yaratır. Sonuç bölümü, gerekçe ve sonraki işlem birlikte takip edilir.

İstinafta ceza artar mı?

CMK m.283’ün güvencesi, istinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuş olmasıdır. Bu durumda yeniden verilen hüküm önceki cezadan daha ağır olamaz. Koruma, dosyada sanık aleyhine savcı veya katılan başvurusu da varken aynı şekilde varsayılamaz. Bütün başvuruların yönü ve kapsamı görülmelidir.

CMK m.282/1-f, usulüne uygun çağrılan kişilerin gelmemesine rağmen belirli koşullarla duruşmaya devamı düzenler; ancak m.195 saklı kalmak üzere, önceki hükümden daha ağır ceza verilecekse sanığın dinlenmesini ister. Duruşma davetiyesi bu nedenle göz ardı edilmemelidir. Dilekçe verilmiş olması, sonraki bütün duruşmalardan muafiyet sağlamaz.

Lehe sonuç diğer sanıklara da uygulanabilecek nitelikteyse m.280/3 değerlendirilir. Bir sanığın kişisel mazeretine dayalı sonuçla bütün sanıkların delil durumunu etkileyen sonuç aynı değildir. Başvurmayan diğer kişinin kendiliğinden her sonuçtan yararlanacağı söylenemez.

İlk derece mahkemesi istinafı reddederse

CMK m.276, süresinden sonra başvuru, istinafa kapalı hüküm veya başvurma hakkı bulunmaması nedeniyle ilk derece mahkemesinin ret kararını düzenler. Başvuran, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden bu konuda karar verilmesini isteyebilir. Bu, ilk hükme karşı başvuru süresinin yeniden başlaması değildir.

Bu ret incelemesi başvurusu cezanın infazını kendiliğinden ertelemez. Dilekçede reddin nedeni ele alınır: Tebliğ tarihi yanlış mı esas alınmıştır, hapis cezasından çevrilen para cezası doğrudan para cezasıyla mı karıştırılmıştır, başvuranın sıfatı mı yanlış değerlendirilmiştir? Esas savunmayı tekrar etmek yerine ret gerekçesi somut kayıtla cevaplanır.

Bölge adliye mahkemesinin m.279 kapsamındaki ön inceleme kararlarında ise aynı maddenin itiraz düzenlemesi kontrol edilir. İlk derece mahkemesinin ret kararı ile bölge adliye mahkemesinin usul kararı aynı başvuru yoluna tabiymiş gibi ele alınmamalıdır.

Kesinleşme, tutukluluk ve temyiz ayrı konulardır

CMK m.275 gereğince süresindeki istinaf, hükmün kesinleşmesini engeller. Buna karşılık tutukluluğun devamı veya tahliye kendi koşullarıyla değerlendirilir. Hükmün kesinleşmemesi, kişi hakkında mevcut bütün koruma tedbirlerinin otomatik sona erdiğini göstermez.

Bölge adliye mahkemesinin her kararı Yargıtaya taşınamaz. CMK m.286’daki hüküm türü, ceza sınırı ve özel suç istisnaları birlikte incelenir. İstinaftaki inceleme ile temyizdeki hukuka aykırılık denetimi farklıdır; ceza temyizi rehberi bu ayrımı açıklar.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, basit yargılama ve seri muhakeme kararlarında özel kanun yolu hükümleri ayrıca okunmalıdır. Özellikle HAGB bakımından karar tarihi, CMK m.231 ve geçici m.6; basit yargılamada m.252; seri muhakemede m.250 belirleyicidir. Her belgenin başlığında “karar” yazması, doğrudan bu rehberdeki olağan hüküm istinafının uygulanmasını sağlamaz.

İstanbul dosyasında başvuru düzeni

İstanbul, İstanbul Anadolu veya Bakırköy mahkemesinin hükmüne ilişkin dilekçede kararı veren mahkeme ve dosya numarası esas alınır. İstinaf aşamasında yeni başvuru mercii, başvuranın ikametgâhından veya suçun işlendiği sokaktan yeniden türetilmez. Bölge adliye mahkemesindeki ceza dairesi, geçerli görev ve iş bölümü kurallarıyla belirlenir.

Karşı tarafın başvurusu tebliğ edilirse CMK m.277’deki iki haftalık cevap süresi ayrıca takip edilir. Gönderim evrakı ve bölge adliye mahkemesi dosya numarası kaydedilir. İlgili diğer yollar için tutuklamaya itiraz, kesinleşmiş hükümde yargılamanın yenilenmesi ve ceza yargılamasının aşamaları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Dayanak maddeler ve resmî metin

CMK m.38/A, 39–42, 260–264, 272–286 ve geçici m.6 başlıca dayanaklardır. Bozma nedenlerinde 7571 sayılı Kanunla değiştirilen m.280/1-e ayrıca dikkate alınmıştır. Adalet Bakanlığının yayımladığı Ceza Muhakemesi Kanunu resmî metnine başvurulabilir. İçerik denetimi: 8 Eylül 2026. Kişiye özel süre hesabında karar ve tebligatın tamamı esas alınmalıdır.