Paydaşlıktan Çıkarma Dava Dilekçesi 2026 | TMK 696 Word

Tek olay değil ağır ihlal ve çekilmezlik gösterilir

İhlaller tarih sırasıyla, hangi ortaklık yükümlülüğünü bozduğu ve diğer paydaşlara etkisiyle yazılır. Payın aynen ayrılması veya bedel karşılığı devri bakımından taşınmazın bölünebilirliği ve pay yapısı ayrıca değerlendirilir.

TMK m.696-697

TMK m.696 Paydaşlıktan Çıkarma İçin Hangi Şartları Arar?

TMK m.696’ya göre bir paydaş, kendi tutum ve davranışlarıyla veya malın kullanılmasını bıraktığı ya da fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin davranışlarıyla diğer paydaşların tamamına veya bir kısmına karşı yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal eder ve bu yüzden onlar için paylı mülkiyet ilişkisinin devamını çekilmez hâle getirirse mahkeme kararıyla paydaşlıktan çıkarılabilir. Basit anlaşmazlık, tek seferlik küçük ihlal veya kişisel uyuşmazlık tek başına bu ağır yaptırım için yeterli değildir.

Dilekçede iki unsur ayrı gösterilmelidir: hangi paydaşlık yükümlülüğünün ağır biçimde çiğnendiği ve bu ihlalin diğer paydaşlar bakımından ortaklığı neden sürdürülemez hâle getirdiği. Olaylar tarih, yer ve delille somutlaştırılmalıdır.

Dava Açılması İçin Pay ve Paydaş Çoğunluğu

TMK m.696, aksi kararlaştırılmış olmadıkça davanın açılmasını pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesine bağlar. Bu nedenle tek paydaşın diğer bütün paydaşların iradesinden bağımsız biçimde her durumda çıkarma davası açabileceği varsayılmamalıdır. Davacı grubun hem kişi sayısı hem pay oranı yönünden çoğunluğu sağladığı gösterilmelidir.

Dava öncesi alınan karar, paydaş listesi ve tapudaki pay oranları dosyaya eklenmelidir. Pay devri olmuşsa eski oranlar kullanılmamalı, güncel tapu kaydı esas alınmalıdır. Aksi yönde geçerli bir anlaşma varsa bu belge ayrıca incelenir.

Ağır Yükümlülük İhlali Nasıl Somutlaştırılır?

Paylı mülkiyet ilişkisinde paydaşlar yönetim giderleri, kullanım, koruma ve diğer ortak yükümlülükler bakımından TMK m.689-695 sistemine tabidir. Çıkarma davasında ihlal edilen yükümlülüğün ne olduğu açıkça gösterilmelidir. Ortak malı sürekli tahrip etme, diğer paydaşların kullanımını ağır biçimde engelleme, ortak kararları sistematik olarak ihlal ederek ciddi zarar doğurma veya sorumlu olduğu kişilerin benzer ağır davranışlarına göz yumma gibi olaylar somut koşullarıyla değerlendirilir.

Dilekçede “uyumsuz biridir” gibi kişisel değerlendirme yerine gerçekleşen davranışlar yazılmalıdır. Her olayın ortak mala veya diğer paydaşların haklarına etkisi açıklanmalı ve delili belirtilmelidir.

Çekilmezlik Ayrı Bir Şarttır

Ağır ihlalin varlığı yanında paylı mülkiyet ilişkisinin devamının diğer paydaşlar bakımından çekilmez hâle gelmesi gerekir. Mahkeme, ortaklığın sürdürülebilirliğini etkileyen olayların ağırlığını ve sürekliliğini değerlendirir. Tek bir tartışma, kişisel husumet veya ekonomik anlaşmazlık otomatik çekilmezlik yaratmaz.

Çekilmezlik iddiası, ortak malın kullanılamaması, yönetimin fiilen kilitlenmesi, sürekli zarar, güvenlik sorunu veya benzeri somut sonuçlarla açıklanmalıdır. İhtar, tutanak, kolluk kaydı, fotoğraf, zarar tespiti veya tanık anlatımları bu sonucu destekleyebilir.

Sorumlu Olduğu Kişilerin Davranışları da Dikkate Alınır

TMK m.696 yalnız paydaşın kendi fiillerini saymaz; malın kullanılmasını bıraktığı veya fiillerinden sorumlu olduğu kişilerin davranışlarını da kapsar. Örneğin paydaşın kullanımına bıraktığı kişi ortak malda ağır ihlaller yaratıyorsa paydaşın hukuki sorumluluğu somut ilişkiye göre değerlendirilir.

Dilekçede üçüncü kişinin kim olduğu, paydaşla bağlantısı ve hangi davranışların gerçekleştiği açıkça gösterilmelidir. Sırf başka biri taşınmazda bulundu diye paydaşın çıkarılması istenemez; kanundaki sorumluluk ve ağır ihlal bağlantısı kurulmalıdır.

Pay Aynen Ayrılabiliyorsa Ne Olur?

Hâkim çıkarma istemini haklı bulur ve çıkarılacak paydaşın payını karşılayacak kısmın maldan ayrılması mümkünse, bu kısmı ayırarak çıkarılan paydaşa özgüler. Böylece ortak malın tamamının satılması yerine çıkarılan paydaşın payına denk bölüm ayrılabilir.

Taşınmaz bakımından bu ayrımın imar, parsel büyüklüğü, tarımsal arazi sınırlamaları ve teknik bölünebilirlik yönünden mümkün olup olmadığı bilirkişi ve ilgili idare kayıtlarıyla incelenir. Dilekçede göz kararıyla “pay ayrılabilir” sonucu yazılmamalıdır.

Pay Aynen Ayrılamıyorsa Devir Talebi Dava ile Birlikte Yapılmalıdır

TMK m.696 açık hükümle, maldaki pay aynen ayrılamıyorsa bu payın dava tarihindeki değeriyle kendilerine devrini isteyen paydaş veya paydaşların bu istemlerini paydaşlıktan çıkarma talebiyle birlikte ileri sürmek zorunda olduklarını düzenler. Bu nedenle devir talebi dava açıldıktan sonra ilk kez son aşamada eklenmesi planlanan tali bir istek değildir.

Hâkim hükümden önce re’sen belirleyeceği uygun süre içinde pay değerinin ödenmesine veya tevdiine karar verir. Bedel yatırılır ve dava kabul edilirse payın istemde bulunan adına tesciline hükmolunur.

Payı Devralmak İsteyen Paydaş Yoksa Ne Olur?

Payı karşılayacak bölüm maldan aynen ayrılamıyor ve payı devralmak isteyen paydaş da bulunmuyorsa hâkim davalıya payını devretmesi için bir süre verir. Bu süre içinde pay devredilmezse payın açık artırmayla satışına karar verilir. Satış cebri icra yoluyla paraya çevirmeye ilişkin hükümler uyarınca gerçekleştirilir.

Bu aşama ortaklığın giderilmesi davasındaki bütün malın satışıyla aynı değildir. Burada çıkarılması gereken paydaşın payının tasfiyesi söz konusudur. Dilekçede iki kurumun talepleri karıştırılmamalıdır.

Ortaklığın Giderilmesi ile Paydaşlıktan Çıkarma Farkı

TMK m.698-699’daki ortaklığın giderilmesi, paylı mülkiyet ilişkisinin paylaşma yoluyla sona erdirilmesine yöneliktir ve kural olarak ağır kusur gerektirmez. TMK m.696’daki paydaşlıktan çıkarma ise belirli bir paydaşın ağır yükümlülük ihlali ve çekilmezlik nedeniyle ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin özel yaptırımdır.

Davacının amacı tüm ortaklığı sona erdirmekse m.698-699; ağır ihlal yapan paydaşın payını tasfiye etmekse m.696 çerçevesi değerlendirilir. Yanlış dava türü seçmek gereksiz süre ve masraf doğurur.

Dava Şartı Arabuluculuk

Uyuşmazlığın taşınır veya taşınmaz ortaklığı ve paydaşlar arasındaki özel hukuk ilişkisi niteliğine göre 6325 sayılı Kanun m.18/B’deki ortaklığın giderilmesi ve komşuluk/taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin dava şartı arabuluculuk düzenlemesi ayrıca kontrol edilmelidir. Paydaşlıktan çıkarma talebinin somut hukuki niteliği ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği alan belirlenmeden otomatik sonuç yazılmamalıdır.

Dava öncesi arabuluculuk şartı uygulanıyorsa bütün gerekli taraflar sürece dahil edilmeli ve son tutanak dava dosyasına eklenmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Davanın görevli mahkemesi uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Taşınmaz paydaşlığında ayni hak ve tescil sonucu doğuran talepler bakımından asliye hukuk mahkemesi görevi ve HMK m.12’deki taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkisi özellikle değerlendirilir. Dava yalnız taşınır ortak mala ilişkinse genel görev ve yetki hükümleri uygulanır.

Dilekçenin başlığı taşınmazın adresi ve hukuki talebin niteliği kontrol edilmeden şablondan kopyalanmamalıdır.

Pay Değerinin Tespiti

TMK m.696, aynen ayrılamayan payın devir talebinde dava tarihindeki değer ölçütünü kullanır. Mahkeme taşınmaz veya malın değerini bilirkişi incelemesiyle belirler. Payın nominal yüzdesi ile ekonomik değeri aynı şey değildir; malın niteliği, konumu, imar durumu ve varsa yapılar değerlemeye etki eder.

Dava tarihindeki değer esasına göre yapılacak hesapta bilirkişi raporunun hangi tarih verilerini kullandığı kontrol edilmelidir.

Delil Dosyası

• Güncel tapu veya mülkiyet kayıtları.
• Pay ve paydaş çoğunluğu kararını gösteren belge.
• İhlallerin tarihli kronolojisi.
• Noter ihtarları ve yazılı uyarılar.
• Ortak kullanım veya yönetim tutanakları.
• Fotoğraf, hasar tespiti, fatura ve diğer maddi kayıtlar.
• Hukuka uygun yazışmalar.
• Tanık listesi.
• Payın aynen ayrılabilirliği için imar ve teknik kayıtlar.
• Devir isteniyorsa dava tarihindeki değerin tespiti için bilirkişi talebi.

Uygulamada En Sık Hatalar

• Basit kişisel anlaşmazlığı ağır ihlal ve çekilmezlik gibi sunmak.
• Pay ve paydaş çoğunluğunu sağlamadan dava açmak.
• Çıkarma ile ortaklığın giderilmesini aynı dava türü sanmak.
• Pay aynen ayrılamıyorsa devir talebini dava ile birlikte ileri sürmemek.
• Pay değerinde kanunun dava tarihi ölçütünü gözden kaçırmak.
• Payı devralmak isteyen yoksa uygulanacak açık artırma aşamasını yanlış açıklamak.
• Üçüncü kişinin davranışıyla paydaşın sorumluluğu arasındaki bağı kurmamak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.696 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de taşınmaz paydaşlığından çıkarma taleplerinde güncel tapu, çoğunluk kararı, ihlal delilleri ve pay değerlemesi dosyanın merkezindedir.

Tarım arazisi, arsa veya üzerinde yapı bulunan taşınmazlarda aynen ayrılabilirlik Mersin’in ilgili belediye ve kadastro kayıtlarıyla incelenmelidir. Mut, Tarsus, Erdemli, Silifke ve Anamur’daki tarımsal taşınmazlarda özel bölünme sınırlamaları ayrıca kontrol edilmelidir.

İlgili İçerikler

Bütün ortaklığın sona erdirilmesi için TMK m.698-699 ortaklığın giderilmesi dilekçesi, ortak kullanım ihlalleri için komşuluk hukukuna aykırılık dilekçesi ve tapu kaydı sorunları için tapu sicili düzeltme dilekçesi incelenebilir.

Pay ve Paydaş Çoğunluğu Dava Öncesinde Nasıl Hesaplanır?

TMK m.696 bakımından dava açma kararında yalnız davacı sayısının fazla olması yeterli değildir; aksi kararlaştırılmamışsa hem pay hem paydaş çoğunluğu birlikte kontrol edilmelidir. Güncel tapu kaydında her paydaşın pay oranı çıkarılır, dava açılmasına katılan paydaşların toplam payı hesaplanır ve kişi sayısı ayrıca gösterilir. Pay devri, miras intikali veya haciz gibi sonradan ortaya çıkan kayıtlar varsa eski tapu oranlarıyla karar alınmamalıdır.

Kararın nasıl alındığı mümkün olduğunca yazılı belgeye bağlanmalıdır. Toplantı tutanağı, imzalı karar veya dava açma iradesini açıkça gösteren belge, sonradan “çoğunluk oluşmadı” itirazını önler. Paydaşlardan biri küçük veya kısıtlıysa temsil ve vesayet hükümleri de ayrıca dikkate alınır.

Ağır İhlal ile Olağan Paydaş Uyuşmazlığı Nasıl Ayrılır?

Paydaşlıktan çıkarma, ortaklığın devamını çekilmez hâle getiren ağır ihlal için öngörülmüş istisnai bir yaptırımdır. Yönetim kararına bir kez katılmamak, masrafa ilişkin sıradan hesap anlaşmazlığı veya kişisel tartışma tek başına bu sonucu doğurmaz. Dava dilekçesinde ihlalin tekrarı, ortak mal üzerindeki somut etkisi, diğer paydaşların kullanımını nasıl engellediği ve önceki uyarılara rağmen devam edip etmediği tarih sırasıyla gösterilmelidir.

Örneğin ortak malın sürekli tahribi ileri sürülüyorsa her zarar olayı, onarım faturası, fotoğraf ve tutanakla eşleştirilmelidir. Kullanımın engellendiği iddia ediliyorsa hangi paydaşın hangi tarihte hangi hakkını kullanamadığı açıklanmalıdır. Böylece dava soyut kişilik değerlendirmesinden çıkar ve TMK m.696’daki ağır ihlal ölçütüne bağlanır.

Payın Aynen Ayrılması Mümkün mü?

Mahkemenin çıkarma talebini haklı bulması hâlinde tasfiye biçimi ayrıca incelenir. Çıkarılacak payı karşılayan bölüm maldan aynen ayrılabiliyorsa teknik ve hukuki bölünebilirlik araştırılır. Taşınmazlarda imar planı, asgari parsel büyüklüğü, yol cephesi, tarım arazilerindeki özel bölünme sınırlamaları ve kadastro durumu dikkate alınır. Salt matematik olarak pay oranına denk metrekare bulunması, aynen ayırmanın hukuken mümkün olduğunu göstermez.

Bilirkişi raporunda ayrılabilecek bölümün konumu ve değeri ile pay oranı karşılaştırılmalıdır. Ayrılan bölümün ekonomik değeri payın gerçek karşılığını ciddi biçimde aşmamalı veya azaltmamalıdır. Teknik ayrım mümkün değilse kanundaki pay devri veya açık artırma aşamasına geçilir.

Payın Devri Talebi Neden Dava ile Birlikte Kurulmalıdır?

TMK m.696, aynen ayırma mümkün değilse payı dava tarihindeki değeriyle devralmak isteyen paydaşların bu isteklerini çıkarma talebiyle birlikte ileri sürmelerini arar. Bu nedenle dilekçede yalnız “davalı çıkarılsın” denilip payın nasıl tasfiye edileceğinin tamamen sonraya bırakılması risklidir. Devralma talebi varsa hangi davacının hangi oranla payı almak istediği açıkça yazılmalıdır.

Mahkeme pay değerini belirledikten sonra uygun süre içinde bedelin ödenmesine veya tevdiine karar verir. Bu nedenle davacıların ekonomik olarak pay bedelini karşılayabilecek durumda olup olmadığı dava stratejisinde baştan değerlendirilmelidir. Bedelin yatırılmaması hâlinde devir mekanizmasının sonuçları farklılaşır.

Çıkarma Davasında İspat Dosyası Nasıl Kurulur?

İspat dosyası dört bölümde hazırlanmalıdır: mülkiyet ve çoğunluk belgeleri, ağır ihlal kronolojisi, çekilmezlik sonucunu gösteren kayıtlar ve tasfiye için teknik/değerleme belgeleri. Güncel tapu, yönetim veya kullanım kararları, ihtarlar, fotoğraf ve videolar, zarar faturaları, kolluk veya belediye tutanakları, hukuka uygun yazışmalar ve tanık listesi birlikte değerlendirilir.

Tanık beyanı kullanılacaksa tanığın hangi somut olaya şahit olduğu belirtilmelidir. “Davalı sorun çıkarıyor” türündeki genel anlatım yerine tarih, davranış ve sonuç açıklanmalıdır. Teknik zarar veya sınır meselesi varsa bilirkişi ve keşif talebi ayrıca kurulmalıdır.

Dava Talebinde Üç Ayrı Sonuç Birbirinden Ayrılmalıdır

• Davalı paydaşın TMK m.696 şartları nedeniyle paydaşlıktan çıkarılması.
• Payın aynen ayrılması mümkünse hangi bölümün özgülenmesinin istendiği.
• Aynen ayırma mümkün değilse payın dava tarihindeki değer üzerinden devri veya kanundaki sonraki tasfiye mekanizmasının uygulanması.

Bu ayrım, çıkarma kararı ile payın ekonomik tasfiyesinin aynı şey olmadığını gösterir. Hüküm fıkrasının tapuda ve icrada uygulanabilmesi için talep sonucu açık ve teknik olarak belirlenebilir olmalıdır.

Hükmün Tapuda Uygulanabilirliği

Taşınmaz payı hakkında devir veya aynen ayırma kararı isteniyorsa hüküm sonucunun tapu müdürlüğünde uygulanabilecek açıklıkta kurulması gerekir. Ada, parsel, pay oranı, devralacak kişi ve gerekiyorsa bilirkişiyle belirlenen bölüm tereddütsüz gösterilmelidir. Paydaşlıktan çıkarma kararının ekonomik tasfiye kısmı eksik bırakılırsa kararın sicilde uygulanması yeni uyuşmazlık yaratabilir. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken yalnız ağır ihlal değil, kabul hâlinde payın hangi kanuni yöntemle tasfiye edileceği de baştan planlanmalıdır.

Son kontrol: Güncel tapu ve çoğunluk hesabı dosyaya eklenmelidir.

SSS