İhale Kararı Kaç Günde Onaylanır? 4734 m.40’a Göre 5 İş Günü

İhale Kararı Kaç Günde Onaylanır?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.40, tekliflerin değerlendirilmesinden sonra ihale komisyonunca alınan kararın ihale yetkilisine sunulmasını ve ihale yetkilisinin bu karar üzerinde yapacağı işlemi açık biçimde düzenler. Kanunun temel kuralı, ihale yetkilisinin karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ya kararı onaylaması ya da gerekçesini açıkça belirterek iptal etmesidir. Bu süre, idarenin karar aşamasını belirsiz biçimde uzatmasını önleyen kanuni bir zaman sınırıdır.

İhale komisyonu ile ihale yetkilisi aynı organ değildir. Komisyon teklifleri inceler, değerlendirir ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirleyen kararı oluşturur. İhale yetkilisi ise komisyon kararını onaylama veya gerekçeli olarak iptal etme yetkisini kullanır. Bu ayrım, beş iş günlük sürenin hangi işlem için öngörüldüğünü anlamak bakımından önemlidir.

Beş İş Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

Kanun, sürenin “karar tarihini izleyen” günden itibaren hesaplanacağını düzenler. Bu nedenle komisyon kararının verildiği gün süreye dahil edilmez; izleyen iş günü ilk gün olarak dikkate alınır. Hafta sonları ve resmi tatiller iş günü hesabına katılmaz. Süre hesabında 4734 sayılı Kanun m.64’teki süre kuralları ile ihale mevzuatındaki iş günü kavramı birlikte gözetilir.

Örneğin ihale komisyonu kararı pazartesi günü alınmışsa ve arada resmi tatil yoksa salı günü birinci iş günüdür. Cuma günü dördüncü iş günü, izleyen pazartesi beşinci iş günü olur. Bu örnek yalnız takvim mantığını göstermek içindir; gerçek dosyada resmi tatil, idari izin veya mevzuatın özel süre hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

İhale Yetkilisi Kararı Onaylamak Zorunda mı?

Hayır. İhale yetkilisi komisyon kararını otomatik olarak onaylayan bir makam değildir. 4734 m.40, iki seçenek tanır: kararın onaylanması veya gerekçesi açıkça belirtilerek iptal edilmesi. Ancak iptal keyfi olamaz. İptal kararının hukuken denetlenebilir, somut ve ihale süreciyle bağlantılı bir gerekçeye dayanması gerekir.

İhale yetkilisi komisyonun yerine geçerek teklif değerlendirmesini baştan yapmaz; buna karşılık kararın hukuka uygunluğu, ihale dokümanı, tekliflerin değerlendirilmesi ve kamu yararı yönlerinden dosyayı inceleyebilir. Tespit ettiği hukuka aykırılık veya ihalenin sürdürülmesini engelleyen nedenler varsa gerekçeli iptal yoluna gidebilir.

Onaydan Önce Yasaklılık Teyidi Zorunlu mudur?

Evet. 4734 m.40 kapsamında ihale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı teyit edilir. Yasaklılık teyidi, sözleşmeye davet ve sözleşmenin kurulması aşamasına geçilmeden önce yapılması gereken kritik bir kontroldür.

Yasaklı olduğu anlaşılan istekli üzerinde ihale bırakılamaz. Yasaklılık yalnız şirket unvanı düzeyinde değil, kanunun tüzel kişiler ve ortaklık yapıları için öngördüğü sonuçlar dikkate alınarak incelenir. İhalenin üzerinde kaldığı tüzel kişinin ortaklık ve yönetim yapısına göre 4734 m.58’in uygulanması ayrıca gündeme gelebilir.

İhale Yetkilisinin İptal Kararı Nasıl Olmalıdır?

İptal kararında gerekçe bulunması zorunludur. “Uygun görülmemiştir” gibi denetlenebilirlik sağlamayan soyut ifadeler yerine, hangi hukuki veya fiili nedenle ihalenin onaylanmadığı ortaya konulmalıdır. Gerekçenin ihale işlem dosyasındaki bilgi ve belgelere dayanması, eşit muamele ve saydamlık ilkeleriyle çelişmemesi gerekir.

İhale iptal edildiğinde idarenin sonraki adımları, iptalin hangi aşamada ve hangi nedenle gerçekleştiğine göre değişir. İptal işlemi de idari işlem niteliğinde olduğundan, ihale mevzuatındaki başvuru yolları ve sonrasında idari yargı denetimi gündeme gelebilir.

Onaydan Sonra Ne Olur?

İhale yetkilisinin onayıyla ihale kararı kesinleşme sürecine girer. Kesinleşen ihale kararının isteklilere bildirilmesi 4734 m.41’de ayrıca düzenlenmiştir. Bildirim yalnız ihale üzerinde kalan istekliye yapılmaz; ihaleye teklif veren istekliler bakımından da gerekçeli sonuç bilgisi önem taşır.

Bildirimden sonra sözleşmeye hemen geçilmez. 4734 m.41’deki bekleme süreleri ve varsa ihale sürecine yönelik başvuruların sonuçları dikkate alınır. Ardından 4734 m.42 kapsamında sözleşmeye davet yapılır. Bu nedenle m.40’taki beş iş günü, sözleşmenin imzalanacağı süre değil; komisyon kararının ihale yetkilisi tarafından onay veya iptal edileceği süredir.

Beş İş Günlük Süre Şikâyet Süresini Değiştirir mi?

İhale kararının onay süresi ile ihaleye yönelik şikâyet süreleri farklıdır. İdareye şikâyet başvurusu 4734 m.55, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet 4734 m.56 çerçevesinde değerlendirilir. Başvuru süresinin başlangıcı, şikâyete konu işlemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihe göre belirlenir.

Bu nedenle “ihale yetkilisinin beş iş günü dolmadan şikâyet yapılamaz” şeklinde genel bir kural yoktur. Başvuru hakkı ve süresi şikâyete konu işlemin niteliğine göre ayrıca hesaplanmalıdır. İhaleye şikâyet süresi için İhaleye Şikâyet Süresi, KİK aşaması için İtirazen Şikâyet Süresi rehberleri kullanılabilir.

İhale Dosyasında Kontrol Edilecek Belgeler

İhale komisyonu kararı, karar tarihi, ihale yetkilisinin onay veya iptal tarihi, yasaklılık teyit kayıtları, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine ilişkin teyit, EKAP kayıtları ve bildirim evrakı birlikte incelenmelidir. Süre hesabı yalnız Word veya PDF üzerindeki tarih esas alınarak değil, elektronik kayıt ve tebligat verileriyle karşılaştırılarak yapılmalıdır.

İhale üzerinde kalan istekli bakımından sözleşmeye davet aşamasına geçmeden önce geçici teminat, kesin teminat, yasaklılık, vergi ve sosyal güvenlik borcu yönünden istenen belgeler ile dokümanda belirlenen diğer şartlar ayrıca kontrol edilir. Geçici teminat için Geçici Teminat Rehberi, sözleşmeye davet için İhale Sözleşmesi İmza Süresi başlıklı içerikler ayrıntılı bilgi verir.

Kanuni Dayanak ve Resmî Kaynak

Bu yazının temel dayanağı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40, 41, 42, 54, 55, 56, 58, 64 ve 65. maddeleridir. Güncel mevzuat kontrolünde Mevzuat Bilgi Sistemi ve Kamu İhale Kurumu kaynakları esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. İhale komisyonu kararı kaç günde onaylanır?

Kararı izleyen en geç beş iş günü içinde ihale yetkilisince onaylanır veya gerekçeli olarak iptal edilir.

2. Beş gün mü, beş iş günü mü?

Kanun beş iş günü öngörür.

3. Karar günü süreye dahil midir?

Hayır. Süre karar tarihini izleyen günden başlar.

4. İhale yetkilisi komisyon kararını değiştirebilir mi?

Kanun onay veya gerekçeli iptal yetkisi tanır; teklif değerlendirmesinin keyfi biçimde yeniden kurulması ayrı hukuka uygunluk denetimine tabidir.

5. Yasaklılık teyidi ne zaman yapılır?

İhale kararının onaylanmasından önce ihale üzerinde kalan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi yönünden teyit yapılır.

6. Yasaklı çıkan istekliyle sözleşme yapılır mı?

Hayır. Yasaklılık, ihale üzerinde bırakma ve sözleşme aşamasında kanuni sonuç doğurur.

7. Onaydan sonra hemen sözleşme imzalanır mı?

Hayır. m.41 bildirim ve bekleme süreci ile m.42 sözleşmeye davet kuralları uygulanır.

8. İptal kararında gerekçe gerekir mi?

Evet. m.40 gerekçenin açıkça belirtilmesini zorunlu kılar.

9. Beş iş günü geçerse sözleşme otomatik kurulmuş olur mu?

Hayır. Sözleşme m.46 çerçevesindeki şekil ve imza işlemleriyle kurulur.

10. İhale kararı onay süresi şikâyet süresini bekletir mi?

Hayır. Şikâyet süreleri m.55 ve m.56’ya göre ayrıca hesaplanır.

11. EKAP kaydı süre hesabında önemli midir?

Evet. Elektronik işlem ve bildirim tarihleri süre hesabında temel delillerdendir.

12. İhale kararı iptal edilirse dava açılabilir mi?

İhale mevzuatındaki zorunlu idari başvuru yolları tamamlandıktan sonra idari yargı yolu gündeme gelir.

4734 m.40 Hangi Aşamada Uygulanır?

4734 sayılı Kanun m.40, tekliflerin değerlendirilmesi tamamlandıktan ve ihale komisyonu gerekçeli kararını oluşturduktan sonraki aşamayı düzenler. Bu nedenle beş iş günlük süre, tekliflerin ilk kez incelenmesi için öngörülmüş bir değerlendirme süresi değildir. Süre, komisyon kararının oluşmasından sonra ihale yetkilisinin önüne gelen karar bakımından işler. İhale işlem dosyasında komisyon karar tarihi ile ihale yetkilisinin onay veya iptal tarihi bu nedenle ayrı ayrı gösterilmelidir.

İhale komisyonunun görevi 4734 m.6 ve devamındaki sistem içinde tekliflerin açılması, belgelerin değerlendirilmesi, yeterlik ve teklif unsurlarının incelenmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesine yönelik kararın oluşturulmasıdır. İhale yetkilisinin m.40 kapsamındaki görevi ise komisyon kararını onaylamak veya gerekçesini açıkça göstermek suretiyle iptal etmektir. Yetki ayrımı, hukuki sorumluluğun ve süre hesabının doğru kurulması açısından önem taşır.

Beş İş Gününün Hukuki Niteliği

Kanunda açıkça “en geç beş iş günü içinde” ifadesi kullanıldığı için idare bu aşamayı belirsiz süreyle bekletemez. İş günü hesabında karar tarihi sayılmaz; onu izleyen ilk iş günü birinci gündür. Cumartesi, pazar ve resmî tatiller iş günü hesabına katılmaz. Sürenin son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde hesabın kanundaki genel süre hükümlerine göre yapılması gerekir.

Bu süre ile ihale sürecindeki diğer süreler karıştırılmamalıdır. İdareye şikâyet süresi 4734 m.55, itirazen şikâyet süreci m.56, kesinleşen ihale kararının bildirimi m.41 ve sözleşmeye davet m.42’de farklı kurallara bağlanmıştır. Bir ihalede birden fazla kanuni süre arka arkaya veya farklı başlangıç tarihlerinden itibaren işleyebilir. Bu sebeple tek bir “ihale süresi” hesabı yapmak hukuken doğru değildir.

İhale Yetkilisi Onaydan Önce Neleri Kontrol Eder?

İhale yetkilisinin önündeki dosyada yalnız fiyat sıralaması bulunmaz. Komisyon kararının gerekçesi, tekliflerin değerlendirilme biçimi, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenme yöntemi, varsa fiyat dışı unsurlar, yeterlik belgeleri, yasaklılık teyitleri ve ihale dokümanına uygunluk birlikte değerlendirilir. İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi hakkında yasaklılık teyidi yapılmadan sözleşme aşamasına geçilemez.

Yasaklılık kontrolü, ihalenin güvenilirliğini koruyan zorunlu denetimlerden biridir. 4734 m.58 ve ilgili hükümler, yasaklama kararlarının kapsamını ve sonuçlarını düzenler. İhale işlem dosyasındaki kişi, ortaklık veya tüzel kişi yapısı ile yasaklılık kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğunda bunun ihale sonucu üzerinde doğrudan etkisi doğar.

İhale Yetkilisi Komisyon Kararını Hangi Gerekçeyle İptal Eder?

4734 m.40, iptal seçeneğini kabul eder ancak gerekçenin açıkça belirtilmesini zorunlu tutar. Bu nedenle iptal işlemi soyut, belirsiz veya denetlenemez bir ifadeye dayandırılamaz. İhale işlem dosyasındaki somut hukuka aykırılık, rekabeti veya eşit muameleyi bozan işlem, dokümana aykırılık, teklif değerlendirmesindeki belirleyici hata veya ihalenin sürdürülmesini hukuken engelleyen neden açık biçimde ortaya konulmalıdır.

İptal gerekçesinin sonradan tamamen farklı bir sebebe dönüştürülmesi de hukuki denetimde sorun yaratır. İdari işlemin sebep unsuru, işlemin tesis edildiği anda mevcut olmalıdır. Bu nedenle idare, iptal kararını oluştururken karar dosyasındaki maddi olguları ve ilgili mevzuat maddesini açık şekilde eşleştirmelidir.

Onaylanan İhale Kararı Kesin Sonuç mu Doğurur?

İhale yetkilisinin onayı, ihale komisyonu kararının idare içinde onaylanmasıdır; bu işlem sözleşmenin kurulması anlamına gelmez. Onaydan sonra 4734 m.41 uyarınca kesinleşen ihale kararı isteklilere bildirilir. Bildirim sonrasında kanunda öngörülen bekleme ve başvuru süreçleri işler. Ardından 4734 m.42 kapsamında sözleşmeye davet aşamasına geçilir ve sözleşme m.46 çerçevesinde imzalanır.

Bu zincirde her aşamanın ayrı hukuki sonucu vardır: komisyon kararı teklif değerlendirmesini sonuçlandırır; ihale yetkilisi onayı idarenin ihale sonucuna ilişkin iradesini oluşturur; m.41 bildirimi başvuru süreleri bakımından önem taşır; m.42 daveti sözleşme öncesi yükümlülükleri başlatır; m.46 kapsamındaki imza ise sözleşmenin kurulmasını sağlar.

Kesinleşen İhale Kararı Bildirimi Neden Önemlidir?

4734 m.41 uyarınca kesinleşen ihale kararının bildirimi, ihaleye katılan isteklilerin hangi teklifin neden uygun bulunduğunu veya kendi tekliflerinin hangi gerekçeyle değerlendirme dışı bırakıldığını öğrenmesini sağlar. Bildirim, hukuki başvuru hakkının etkili kullanılabilmesi için açık ve denetlenebilir bilgi içermelidir. Özellikle değerlendirme dışı bırakılan istekliler bakımından gerekçenin hangi belgeye veya hangi mevzuat hükmüne dayandığı önem taşır.

Bildirim tarihinin doğru tespiti, şikâyet ve itirazen şikâyet sürelerinin hesabını doğrudan etkiler. EKAP üzerinden yapılan elektronik tebligatlarda elektronik kayıtlar; diğer bildirim şekillerinde tebliğ belgesi ve teslim tarihi esas alınır. Süre hesabında varsayıma değil, resmî tebligat kaydına dayanılmalıdır.

Şikâyet ve İtirazen Şikâyet Bağlantısı

4734 m.54, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem ve eylemlere karşı idari başvuru sisteminin temelini kurar. İdareye şikâyet m.55, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet m.56 kapsamında yürütülür. Başvurunun süresi, hangi işlemin şikâyet edildiğine ve bu işlemin farkına varıldığı tarihe göre belirlenir. İhale kararının beş iş günü içinde onaylanması kuralı bu başvuru sürelerinin yerine geçmez.

Başvuru dilekçesinde ihale kayıt numarası, başvuru sahibinin sıfatı, şikâyet edilen işlem, öğrenme tarihi, hukuka aykırılık nedenleri ve talep sonucu açıkça gösterilmelidir. İhale hukukunda süreler kısa ve hak kaybına elverişli olduğundan tebligat tarihi ile başvuru tarihi aynı dosyada belgelendirilmelidir.

Sözleşmeye Davet Aşamasında Kontrol

4734 m.42 kapsamındaki sözleşmeye davet, ihale kararının onaylanmasından sonraki ayrı aşamadır. İhale üzerinde bırakılan istekli, kanunda ve ihale dokümanında belirtilen belgeleri ve kesin teminatı süresinde sunmakla yükümlüdür. Sözleşme imzasından önce yasaklılık durumu yeniden önem taşır ve sözleşmenin usulüne uygun kurulması için idarenin belge kontrolünü tamamlaması gerekir.

Kesin teminat 4734 m.43 ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümleriyle bağlantılıdır. İhalenin onaylanmış olması, kesin teminat ve sözleşme öncesi belge yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan istekli, “karar onaylandı” bilgisini sözleşmenin kurulduğu şeklinde yorumlamamalıdır.

İhale Kararı Dosyasında Tutulması Gereken Kayıtlar

Sağlıklı bir hukuki denetim için en az şu kayıtlar birlikte incelenmelidir: ihale ilanı veya davet belgesi, idari ve teknik şartname, zeyilnameler, teklif açma ve değerlendirme tutanakları, yeterlik inceleme kayıtları, ihale komisyonu kararı, karar tarihi, ihale yetkilisinin onay veya iptal işlemi, yasaklılık teyit çıktıları, kesinleşen ihale kararı bildirimi, elektronik tebligat kayıtları, şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçeleri, Kurum kararları ve sözleşmeye davet belgesi.

Bu belgelerden yalnız birine bakılarak sürecin tamamı hakkında sonuç çıkarılmamalıdır. Örneğin ihale komisyonu karar tarihi, bildirim tarihi değildir; bildirim tarihi de sözleşmeye davet tarihi değildir. Her tarih farklı hukuki sürenin başlangıç noktası olabilir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, beş iş günlük sürenin takvim günü olarak hesaplanmasıdır. İkinci hata, komisyon karar tarihinin süreye birinci gün olarak dahil edilmesidir. Üçüncü hata, ihale yetkilisinin onayını sözleşmenin kurulmasıyla aynı işlem saymaktır. Dördüncü hata, yasaklılık teyidinin yalnız ihale üzerinde kalan istekli yönünden yapılıp ikinci teklif sahibinin gözden kaçırılmasıdır. Beşinci hata, iptal kararında hukuken denetlenebilir gerekçe gösterilmemesidir.

Altıncı hata, şikâyet süresinin ihale yetkilisinin beş iş günlük onay süresine göre hesaplanmasıdır. Yedinci hata, EKAP tebligat kayıtlarının dosyaya alınmamasıdır. Sekizinci hata, m.41 bildirim süreci tamamlanmadan sözleşmeye davet işlemlerine geçilmesidir. Dokuzuncu hata, kesin teminat ve sözleşme öncesi belgelerin son tarihinin yanlış hesaplanmasıdır. Onuncu hata, ihale mevzuatındaki özel süreler yerine genel idari süre kurallarının doğrudan uygulanmasıdır.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

4734 sayılı Kanun ülke genelinde aynı şekilde uygulanır. İhalenin Mersin’deki bir belediye, kamu kurumu, üniversite, hastane veya başka bir idare tarafından yapılması m.40’taki beş iş günlük kuralı değiştirmez. Yerel idarenin iç işleyişi kanundaki azami süreyi uzatamaz.

Mersin’de yürütülen bir ihale uyuşmazlığında da öncelikle EKAP kayıtları, komisyon kararı, ihale yetkilisinin onay veya iptal tarihi, kesinleşen ihale kararı bildirimi ve başvuru süreleri incelenir. Uyuşmazlığın KİK aşamasından sonra idari yargıya taşınması halinde görev ve yetki ayrıca 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve özel ihale hükümleri çerçevesinde belirlenir.

Başvuru Öncesi Son Kontrol

• Komisyon kararının tarihini belge üzerinden doğrulayın.
• Beş iş günlük sürede hafta sonu ve resmî tatilleri ayırın.
• İhale yetkilisinin işleminin onay mı iptal mi olduğunu belirleyin.
• İptal varsa gerekçenin açık, somut ve dosya ile bağlantılı olup olmadığını kontrol edin.
• Yasaklılık teyitlerinin iki istekli yönünden yapıldığını inceleyin.
• Kesinleşen ihale kararı bildirim tarihini EKAP veya tebligat kaydından alın.
• Şikâyet süresini m.55’e, itirazen şikâyeti m.56’ya göre ayrıca hesaplayın.
• Sözleşmeye davet ve kesin teminat aşamasını m.42-43 hükümleriyle ayrı değerlendirin.
• Sözleşmenin kurulup kurulmadığını m.46’daki imza işlemi üzerinden tespit edin.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →