Bono İptali Dava Dilekçesi 2026 | Word Örneği

Bono iptali davası nedir?

Bono, içindeki hakkın senede bağlı olduğu bir kıymetli evraktır. Hak kural olarak senet ibraz edilmeden talep edilemez. Senet hak sahibinin elinden iradesi dışında çıkınca, hakkın sırf fiziksel belgenin kaybı yüzünden kullanılamaması ve belgenin üçüncü kişi tarafından tahsil edilmesi riski doğar.

TTK m.651, kıymetli evrakın zayi hâlinde mahkemece iptal edilebileceğini düzenler. Bonolar için TTK m.778/1-ı, poliçenin iptaline ilişkin m.757-765 hükümlerine gönderme yapar. Mahkemenin iptal kararı, kayıp belgenin kıymetli evrak niteliğini ortadan kaldırır; temel alacağı kendiliğinden yaratmaz veya borcun varlığını kesin hükümle belirlemez.

Bono hangi durumlarda zayi olmuş sayılabilir?

Bononun kaybolması, çalınması, yangın veya selde yok olması, okunamayacak ve ibraz edilemeyecek ölçüde tahrip olması ziya iddiasına konu olabilir. Belgenin nerede olduğunu bilmemek tek başına yeterli görülmeyebilir; bononun başvurucunun elindeyken hangi olayla iradesi dışında çıktığı makul bir kronolojiyle açıklanmalıdır.

Senedin yalnız fotokopisinin kaybolması, aslın güvenli yerde bulunması veya bononun bilinen bir kişiye rızayla teslim edilip geri alınamaması aynı kategori değildir. Rızayla teslim edilen senedin kimde olduğu biliniyorsa, zayi iptali yerine teslim ilişkisinden doğan iade ve gerekiyorsa ihtiyati koruma yolları değerlendirilir.

Bono iptali davasını kim açabilir?

Başvuru hakkı, bono zayi olduğunda senet üzerinde hak sahibi olan ve senedi iradesi dışında elinden çıkan kişiye aittir. Bu kişi lehtar veya geçerli ciro zinciriyle bonoyu devralmış son hamil olabilir. Başvurucu, senet elindeyken zayi olduğunu ve hak sahipliğini inandırıcı biçimde göstermelidir.

Bonoyu düzenleyen borçlu, sırf kendi imzaladığı senet kayboldu diye her durumda iptal talep edemez; çünkü iptal kurumu senetten alacak hakkı bulunan hamili korur. Düzenleyen, boş veya imzalı senedin rızası dışında elinden çıktığını ileri sürüyorsa sahtecilik, menfi tespit, icra takibinde borca/imzaya itiraz ve geçici hukuki koruma seçeneklerini somut olaya göre değerlendirmelidir. Hamil örneği, borçlu tarafından aynen kullanılmamalıdır.

Yetkili hamil sıfatı nasıl ispatlanır?

Bononun fotokopisi, teslim bordrosu, tahsil cirosu, fatura, sözleşme, banka kaydı, muhasebe kaydı, e-posta yazışması, kargo belgesi ve senedi gören tanıklar birlikte değerlendirilebilir. Fotokopi yoksa TTK m.759/2 uyarınca bononun esas içeriği açıklanmalıdır.

Düzenleyen, lehtar, cirantalar, avalist, bedel, düzenleme tarihi ve yeri, vade, ödeme yeri, seri veya portföy numarası bilindiği ölçüde yazılmalıdır. “Bir adet senedim kayboldu” şeklindeki soyut anlatım ilan yapılacak bonoyu ayırt etmeye yetmeyebilir.

Bono iptalinde görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. TTK m.757/1 uyarınca ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine başvurulabilir. Ayrı asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerde, asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla iş görebilir; tevzi ve yerel adliye yapılanması başvuru tarihinde kontrol edilmelidir.

Bonoda ödeme yeri açıkça yazılmamışsa TTK m.777/3 uyarınca düzenleme yeri ödeme yeri ve düzenleyenin yerleşim yeri sayılır. Düzenleme yeri de bulunmuyorsa düzenleyenin adının yanında yazılı yer m.777/4 kapsamında önem kazanır. Yetki belirlenirken fotokopi veya bonoya ilişkin kayıtlar dikkatle incelenmelidir.

Bono iptali çekişmeli dava mı, çekişmesiz yargı işi mi?

Kıymetli evrakın iptali HMK m.382 kapsamında çekişmesiz yargı işi olarak yürütülür. Dilekçede “davacı” yerine “talep eden” yazılması ve hasım gösterilmemesi uygulamayla daha uyumludur. Sayfa başlığındaki “dava” ifadesi yaygın arama biçimidir; işlemin teknik niteliği çekişmesiz yargı talebidir.

Senedi elinde bulunduran kişi ortaya çıkar veya baştan beri biliniyorsa uyuşmazlık çekişmeli hâle gelir. Mahkeme, TTK m.758 veya m.763 uyarınca talep edene uygun süre vererek senedi elinde bulundurana karşı iade davası açmasını ister. Süre içinde dava açılmazsa ödeme yasağı kaldırılabilir.

Hasım gösterilir mi?

Zayi nedeniyle iptal talebi, senedi elinde bulunduran kişinin bilinmediği varsayımına dayanır ve kural olarak hasımsızdır. Düzenleyen, cirantalar veya avalist “davalı” olarak yazılmaz. Bunların isimleri senedin tanımlanması ve ödeme yasağı kararının uygulanması için ilgili olarak belirtilir.

Belirli kişinin senedi haksız tuttuğu biliniyorsa, bu kişiyi davalı göstererek sırf “iptal” istenmesi yanlış hukuki yol seçimine neden olabilir. İade davası ile iptal talebi arasındaki ayrım baştan yapılmalıdır.

Ödeme yasağı nasıl istenir?

TTK m.757, bonoyu iradesi dışında kaybeden kişiye ödeme yeri veya kendi yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden ödeme yasağı isteme imkânı verir. Talepte düzenleyenin, avalistin ve ödeme yeri bilgilerinin eksiksiz verilmesi kararın uygulanmasını kolaylaştırır.

Mahkeme teminat isteyebilir. Teminatın türü ve miktarı dosyanın riski, bono bedeli ve iyiniyetli üçüncü kişinin uğrayabileceği zarar gözetilerek belirlenir. “Teminatsız” talep kurulabilir; ancak mahkemenin teminat takdirini ortadan kaldıran genel bir kural yoktur. Karar alındığında ilgili kişilere usulünce tebliği takip edilmelidir.

İlan süreci ne kadar sürer?

Mahkeme ziya açıklamasını inandırıcı bulursa bonoyu elinde bulunduranı belirli sürede mahkemeye getirmeye davet eder. TTK m.761 uyarınca getirme süresi en az üç ay, en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş bonoda süre ilk ilan gününden; vadesi gelmemiş bonoda vadenin gelmesinden itibaren işler.

TTK m.762 uyarınca ilan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde üç defa yapılır; mahkeme olayın özelliğine göre başka ilan önlemleri de belirleyebilir. İlan masrafı ve gider avansı zamanında yatırılmazsa dosya gecikebilir veya usulî sonuç doğabilir. Güncel tutar mahkeme veznesi ve UYAP ekranından öğrenilmelidir.

Bono ilan süresinde mahkemeye sunulursa ne olur?

Senet ilan üzerine mahkemeye sunulursa doğrudan iptal kararı verilmez. TTK m.763 gereğince talep edene, bonoyu sunan kişiye karşı iade davası açması için uygun süre verilir. İade davasında ciro zinciri, zilyetlik, iyiniyet ve tarafların temel ilişkisi çekişmeli olarak incelenebilir.

Verilen süre içinde iade davası açılmazsa mahkeme bonoyu sunana geri verir ve ödeme yasağını kaldırır. Bu nedenle UYAP ve tebligat takibi, ilk dilekçeyi vermek kadar önemlidir.

İptal kararı hangi sonucu doğurur?

Bono verilen sürede mahkemeye sunulmazsa TTK m.764 uyarınca iptal kararı verilebilir. Karar kesinleştikten sonra hak sahibi, bonodan doğan hakkını senet aslı olmadan ileri sürebilir. Mahkeme ayrıca ödeme veya tevdi konusunda teminat mekanizması uygulayabilir.

İptal kararı, senet borcunun mutlaka var olduğunu veya miktarını maddi anlamda kesin hükümle belirlemez. Temel borç, ödeme, takas, zamanaşımı veya imza gibi savunmalar ayrı uyuşmazlıkta ileri sürülebilir. Gerçek senet daha sonra ortaya çıkarsa iyiniyetli üçüncü kişinin hakları ve iptal kararının etkisi somut koşullara göre değerlendirilir.

Bono iptali borca veya imzaya itiraz yerine geçer mi?

Hayır. Borçluya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ödeme emri tebliğ edilmişse, borca ve imzaya itiraz ile senedin kambiyo vasfına ilişkin şikâyet için İcra ve İflas Kanunu’ndaki kısa süreler uygulanır. Bono iptal talebi açmak bu süreleri durdurmaz.

Takibe maruz kalan borçlu için senet icraya verilirse ödeme emri ve itiraz yolları rehberi daha uygun başlangıçtır. Zayi iptal örneği, “bu borcu kabul etmiyorum” amacıyla kullanılmamalıdır.

Hangi belgeler dilekçeye eklenmelidir?

• Bononun ön ve arka yüz fotokopisi veya taraması,
• Fotokopi yoksa senedin esas içeriğini gösteren kayıtlar,
• Hamil sıfatını gösteren ciro, teslim ve tahsil belgeleri,
• Fatura, sözleşme, cari hesap veya muhasebe kaydı,
• Kayıp, hırsızlık, yangın ya da kargo olayına ilişkin tutanak,
• Kolluk başvurusu, kargo araştırması ve yazışmalar,
• Düzenleyen ve diğer senet borçlularının iletişim bilgileri,
• Varsa yaklaşan vade ve kötüye kullanım riskini gösteren belgeler.

Ceza soruşturmasına başvurmak iptal dosyasının yerine geçmez. Buna karşılık hırsızlık veya sahte kullanım şüphesi varsa kolluk/savcılık kaydı, olayın tarihini ve ziya iddiasını destekleyebilir.

Bono iptali dava dilekçesi Word indir

Aşağıdaki Word örneği, bonoyu düzenleyen borçlu için değil, bono elindeyken zayi olan yetkili hamil için hazırlanmıştır. Köşeli parantezli bölümleri gerçek senet ve olay bilgileriyle değiştirin. Senedi elinde bulunduran kişi biliniyorsa iptal metnini kullanmayın; iade davası değerlendirin.

Bono zayi nedeniyle iptal talep dilekçesi örneği

[YETKİLİ YER] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE

TALEP EDEN: [Ad Soyad / Ticaret Unvanı, T.C. veya vergi numarası, adres]

VEKİLİ: [Varsa avukat bilgisi]

İLGİLİLER: Düzenleyen [ad/unvan/adres]; avalist ve bilinen diğer bono borçluları [bilgiler]

KONU: İradem dışında elimden çıkan bononun TTK m.757 ve m.778 yollamasıyla m.759-765 uyarınca ödemeden menine ve zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Talep konusu bono; [düzenleyen] tarafından [lehtar] emrine, [düzenleme tarihi ve yeri], [vade], [ödeme yeri] ve [bedel] bilgileriyle düzenlenmiştir. Bono fotokopisi Ek-1’dedir / fotokopi bulunmadığından esas içeriği destekleyen kayıtlar Ek-1 ila Ek-[…]’dedir.
2. Bono [ciro/teslim işlemi] ile tarafıma geçmiş; böylece ziya anında yetkili hamil sıfatını taşımaktaydım. Hak sahipliğim [teslim bordrosu, fatura, sözleşme, muhasebe kaydı ve yazışmalar] ile sabittir.
3. Bono [tarih] tarihinde [kayıp, hırsızlık, kargo, yangın veya tahrip olayının somut anlatımı] sonucu iradem dışında elimden çıkmıştır. Tüm araştırmalara rağmen bulunamamış, senedi elinde bulunduran kişi tespit edilememiştir.
4. Vade [tarih] olup bononun üçüncü kişi tarafından ibraz veya takibe konulması riski vardır. Hak kaybının önlenmesi için öncelikle ödeme yasağı kararı verilmesi zorunludur.
5. TTK m.778/1-ı uyarınca bonolara uygulanan m.757-765 hükümleri gereğince, senedi elinde bulunduranın ilanla mahkemeye davet edilmesi ve süresinde ibraz edilmezse bononun iptali gerekir.

HUKUKİ NEDENLER: 6102 sayılı TTK m.651, 757-765, 776-778; 6100 sayılı HMK m.382-383 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Bono fotokopisi veya içerik kayıtları; ciro/teslim belgeleri; fatura ve sözleşme; muhasebe kayıtları; kargo/kolluk/olay tutanakları; yazışmalar; tanık; bilirkişi; ticari defter ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) talep konusu bonoya ilişkin TTK m.757 uyarınca ödeme yasağı konulmasına ve kararın düzenleyen ile ilgili bono borçlularına bildirilmesine, (2) senedi elinde bulunduranın TTK m.760-762 uyarınca ilanla mahkemeye davet edilmesine, (3) süresinde ibraz edilmezse bononun zayi nedeniyle iptaline, (4) yargılama giderlerinin talep eden üzerinde bırakılmasına karar verilmesini saygıyla arz ederim. [Tarih]

Talep Eden / Vekili
[Ad Soyad]
[İmza]

EKLER: Bono fotokopisi/içerik kayıtları; hamil sıfatı belgeleri; ziya olayı belgeleri; düzenleyen ve ilgililerin bilgileri; vekâletname [varsa].

Başvurudan önce son kontrol

• Başvurucu bononun alacaklı hamili mi, düzenleyen borçlu mu?
• Senedi elinde bulunduran kişi gerçekten bilinmiyor mu?
• Bedel, vade, düzenleme ve ödeme yeri doğru mu?
• Ön ve arka yüz fotokopisi mevcut mu?
• Hamil sıfatını gösteren ciro ve teslim belgeleri var mı?
• Ödeme yasağı açıkça istendi mi?
• Yetki ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerine göre kuruldu mu?
• İlan ve gider avansı bildirimleri takip edilecek mi?

Bono iptali sürecinde sık yapılan hatalar

• Borçlu olduğu hâlde hamil için hazırlanmış örneği kullanmak,
• Bilinen senet zilyedine karşı iptal talebi açmak,
• Bonoyu ayırt edecek bedel, vade ve taraf bilgilerini yazmamak,
• Ciro zinciri veya teslim belgesiyle hak sahipliğini göstermemek,
• Ödeme yasağını ayrıca talep etmemek,
• İlan masrafı ve mahkemenin verdiği süreleri takip etmemek,
• Bono iptalinin icra takibindeki itiraz süresini durdurduğunu sanmak.

Kıymetli evrak dosyalarında yanlış yol, kısa süre veya ödeme riski doğurabilir. Ticari uyuşmazlıkların belge düzeni için ticaret hukuku ve kıymetli evrak uyuşmazlıkları sayfası incelenebilir.

Resmî hukuki kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• Adalet Bakanlığı: Kıymetli Evrak Hukuku eğitim kaynağı
• Adalet Bakanlığı: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP içtihat: Kıymetli evrak iptalinde talep eden sıfatı örneği

Son mevzuat kontrolü: 14 Eylül 2026. Mahkemenin ilan, teminat ve gider avansı yönündeki ara kararları dosyaya göre değişebilir.