Ticari Defter Zayi Belgesi Dilekçesi 2026 | TTK 82 Word

Ticari Defter Zayi Belgesi Nedir?

Ticari defter zayi belgesi, tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde iradesi dışında ortadan kalktığını veya kullanılmaz hâle geldiğini mahkeme kararıyla tespit ettirdiği belgedir. Dayanak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.82/7’dir. Düzenleme, yalnız defterleri değil, tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari belgeleri de kapsar.

Zayi belgesinin amacı taciri kayıt tutma ve saklama yükümlülüğünden peşinen kurtarmak değildir. Mahkeme, olayın gerçekten meydana gelip gelmediğini, kaybın tacirin kusurlu davranışıyla bağlantısını, zayi olduğu ileri sürülen kayıtların belirli olup olmadığını ve talebin kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığını inceler. Bu nedenle dilekçede “defterler kayboldu” şeklindeki soyut bir anlatım yeterli değildir.

Zayi Belgesi İçin Süre 30 Gündür

TTK m.82/7’deki başvuru süresi zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gündür. 7417 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce süre 15 gündü. Güncel başvurularda 30 günlük süre esas alınmalıdır.

Sürenin başlangıcı olay tarihinden her zaman otomatik olarak başlamaz; kanun “zıyaı öğrendiği tarihten itibaren” ifadesini kullanır. Örneğin arşivdeki defterlerin su baskınında zarar gördüğü olay 1 Eylül’de meydana gelmiş ancak işletme yetkilisi bu durumu 4 Eylül’de tespit etmişse, öğrenme tarihinin somut delillerle 4 Eylül olduğu açıklanmalıdır. Buna karşılık olay aynı gün öğrenilmişse süre o tarihe göre değerlendirilir.

Bu süre uygulamada hak düşürücü nitelikte kabul edildiğinden son güne bırakılmamalıdır. Dilekçede olay tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı yazılmalı; tutanak, itfaiye raporu, polis başvurusu, sigorta eksper raporu, bina yönetimi kaydı, fotoğraf/video veya servis raporu gibi belgelerle desteklenmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Ayrı Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkili mahkeme ise TTK m.82/7 uyarınca tacirin ticari işletmesinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Başvuru hasımsızdır. Bu nedenle dilekçede klasik anlamda bir davalı gösterilmez. “Karşı taraf: Yoktur (hasımsız)” ifadesi kullanılabilir. Talep eden gerçek kişi tacir ise kendi adına; şirket ise şirket tüzel kişiliği adına başvurulur. Şirket adına başvuruda temsil ve imza yetkisi de dosyada açıkça gösterilmelidir.

Hangi Hallerde Zayi Belgesi Alınabilir?

Kanun yangın, su baskını, yer sarsıntısı ve hırsızlığı açıkça örnek olarak sayar. Bu liste sınırlı değildir; tacirin iradesi dışında gerçekleşen ve defter veya belgeleri gerçekten erişilemez, yok olmuş ya da kullanılmaz hâle getiren benzeri olaylar da değerlendirilebilir.

Her kayıp zayi sayılır mı?

Hayır. Tacir TTK m.18/2 gereğince ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmek zorundadır. Defter ve belgelerin gelişigüzel saklanması, arşiv düzeninin bulunmaması veya “nerede olduğunu bilmiyorum” biçimindeki açıklamalar zayi belgesi için yeterli görülmeyebilir. Olayın öngörülemez veya önlenemez niteliği ve tacirin makul koruma önlemlerini alıp almadığı önemlidir.

Zayi Belgesi Talebinde Hangi Deliller Sunulur?

Dilekçenin güçlü olması için hangi defter veya belgelerin zayi olduğunun tür, dönem ve mümkünse tasdik bilgileriyle belirlenmesi gerekir. “Şirket evrakları zayi oldu” biçimindeki geniş ifade yerine örneğin “2025 hesap dönemine ait yevmiye defteri, envanter defteri, kebir kayıtlarının fiziki çıktıları ve Ocak–Haziran 2025 dönemine ait alış faturaları” şeklinde somutlaştırma yapılmalıdır.

• Yangın için itfaiye raporu ve olay yeri tutanağı,
• Su baskını için fotoğraflar, tesisat/servis raporları ve bina yönetimi tutanağı,
• Hırsızlık için kolluk müracaatı, soruşturma numarası ve olay tutanağı,
• Doğal afet için resmî hasar veya afet kayıtları,
• Sigorta varsa eksper raporu ve hasar dosyası,
• Defter tasdik bilgileri ve noter kayıtları,
• Şirketin ticaret sicili ve temsil belgeleri,
• Defterlerin saklandığı yeri ve olaydan önce mevcut olduğunu gösteren kayıtlar,
• Elektronik yedek veya kopya bulunup bulunmadığına ilişkin teknik kayıtlar.

E-Defter ve Elektronik Kayıtlarda Zayi

Elektronik defterlerde değerlendirme fiziki defterlerden farklıdır. E-defterin teknik olarak kaybolduğu iddia ediliyorsa yalnız bilgisayarın bozulması veya diskin zarar görmesi yeterli açıklama değildir. Beratlar, GİB sistem kayıtları, saklama hizmeti, yedekleme altyapısı, mali mühür/e-imza süreçleri ve verilerin yeniden temin edilip edilemeyeceği incelenmelidir.

Elektronik kayıtların başka bir sistemden geri getirilebilmesi mümkünse “zayi” kavramının şartları oluşmayabilir. Bu nedenle e-defter dosyaları için teknik servis raporu, yedekleme kayıtları, bulut/saklama sağlayıcısı cevapları ve GİB üzerindeki mevcut veriler başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Ticari Defter Zayi Belgesi Dilekçesi Word Dosyası

Aşağıdaki Word örneği; süre, yetki, zayi olayı, defterlerin tek tek belirtilmesi, deliller ve sonuç-talep bölümleriyle gerçek başvuruda uyarlanabilecek şekilde hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar somut dosya bilgileriyle doldurulmalıdır.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

1. Zayi olduğu ileri sürülen her defter ve belge türü ayrı ayrı belirlendi mi?
2. Olay tarihi ile zıyaın öğrenildiği tarih ayrı yazıldı mı?
3. 30 günlük hak düşürücü süre kontrol edildi mi?
4. Ticari işletmenin bulunduğu yer mahkemesine mi başvuruluyor?
5. Başvuru hasımsız olarak mı hazırlandı?
6. Yangın, su baskını, hırsızlık veya diğer olay somut delillerle desteklendi mi?
7. Tacirin defterleri korumak için aldığı önlemler açıklandı mı?
8. Elektronik kayıtların geri getirilebilir olup olmadığı araştırıldı mı?
9. Defter tasdik ve dönem bilgileri dilekçede yer alıyor mu?
10. Sonuç kısmında hangi defter ve belgeler için zayi belgesi istendiği açık mı?

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
• T.C. Resmî Gazete
• Hukuki Bilgilendirme ve güncel hukuk rehberleri