Ara Dinlenmesi Kaç Dakika? İş Kanunu 68’e Göre 15 Dakika, 30 Dakika ve 1 Saat Mola 2026

“8 saat çalışan kaç dakika mola yapar?”, “öğle arası çalışma süresinden sayılır mı?”, “12 saat çalışan işçinin mola süresi ne kadar?” ve “işveren mola vermeyebilir mi?” sorularının temel hükmü İş Kanunu m.68’dir. Ara dinlenmesi, işçinin günlük çalışma süresi içinde dinlenmesi ve temel ihtiyaçlarını karşılaması için verilen kanuni kesintidir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Ara dinlenmesinin doğru hesaplanmasında en önemli nokta, işçinin işyerinde bulunduğu toplam süre ile fiilî çalışma süresini birbirinden ayırmaktır. Örneğin işçi 09.00-18.00 arasında işyerinde bulunuyor ve bir saat ara dinlenmesi kullanıyorsa toplam dokuz saatlik zaman diliminin sekiz saati çalışma, bir saati ara dinlenmesidir. Mola gerçekten serbestçe kullanılmıyorsa durum ayrıca değerlendirilir.

Ara dinlenmesi nedir?

Ara dinlenmesi, günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında işçiye verilen ve işçinin çalışmadan dinlenmesine ayrılan süredir. İş Kanunu m.68, ara dinlenmesinin günlük çalışma süresine göre asgari miktarlarını belirler.

Bu süre işverenin isteğe bağlı sosyal hakkı değildir. Kanunun emredici asgari dinlenme düzeninin parçasıdır. İşveren işin yoğun olduğunu, personel eksik bulunduğunu veya işçinin molaya ihtiyaç duymadığını ileri sürerek kanuni ara dinlenmesini tamamen kaldıramaz.

Ara dinlenmesi, yıllık izin veya hafta tatili gibi günlük çalışma dışındaki dinlenmelerden farklıdır. Aynı iş günü içindeki çalışma bloklarını böler ve işçinin kesintisiz çalışmasını sınırlar.

Dört saat veya daha kısa çalışan işçinin molası kaç dakikadır?

İş Kanunu m.68’e göre dört saat veya daha kısa süreli işlerde ara dinlenmesi en az 15 dakikadır. Örneğin günlük 4 saat çalışan kısmi süreli işçiye en az 15 dakika ara dinlenmesi verilmelidir.

Kanun “en az” süre belirler. İşveren 20 veya 30 dakika mola verebilir. Ancak çalışma programında daha uzun mola verilmesi, ücret ve çalışma süresi hesabında gerçek fiilî çalışma saatleriyle birlikte değerlendirilir.

Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar çalışan işçinin molası ne kadar?

Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar süreli işlerde asgari ara dinlenmesi 30 dakikadır. “Yedi buçuk saate kadar” ifadesi 7,5 saatlik çalışmayı da bu gruba dahil eder.

Örneğin günlük fiilî çalışma 6 saat ise en az 30 dakika; tam 7 saat 30 dakika ise yine en az 30 dakika ara dinlenmesi gerekir. Fiilî çalışma 7 saat 31 dakikaya çıktığında ise üçüncü grup olan bir saatlik asgari süre gündeme gelir.

Yedi buçuk saatten fazla çalışan işçinin molası ne kadar?

İş Kanunu m.68’e göre yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde ara dinlenmesi en az bir saattir. Sekiz, dokuz, on veya daha uzun günlük çalışma programlarında kanuni asgari ara dinlenmesi bir saattir.

Bu hüküm, on iki saatlik vardiyada yalnız bir saat mola verilmesinin diğer çalışma süresi sınırlarını otomatik olarak hukuka uygun kıldığı anlamına gelmez. İş Kanunu m.63 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği uyarınca günlük çalışma süresi kural olarak on bir saati aşamaz. Gece çalışmasında m.69’daki özel 7,5 saat sınırı ve istisnaları ayrıca uygulanır.

8 saat çalışan işçinin mola süresi kaç dakikadır?

Fiilî çalışma süresi sekiz saat ise yedi buçuk saati aştığı için İş Kanunu m.68 uyarınca en az bir saat ara dinlenmesi verilmelidir. Burada “8 saat çalışma” ifadesinin işyerinde bulunma süresi mi yoksa mola hariç fiilî çalışma mı olduğu önemlidir.

Örneğin 09.00-17.00 arasında toplam sekiz saat işyerinde bulunan ve bir saat mola kullanan işçi fiilen yedi saat çalışır. Bu durumda günlük çalışma süresi yedi saattir ve m.68’deki 30 dakikalık asgari sınırın üzerindedir; işveren fiilen bir saat vermiştir. Buna karşılık sekiz saat net çalışma yaptırılıyorsa en az bir saat mola ayrıca verilmelidir.

12 saat vardiyada mola ne kadar olmalıdır?

Bir işçinin işyerinde toplam 12 saat bulunması ile 12 saat net çalışması aynı değildir. İş Kanunu m.63 uyarınca günlük fiilî çalışma süresi genel olarak 11 saati aşamaz. Bu nedenle 12 saatlik vardiya planında ara dinlenmesi düşüldükten sonra net çalışma süresinin ayrıca hesaplanması gerekir.

Örneğin 12 saatlik zaman diliminde toplam 1 saat 30 dakika gerçek ara dinlenmesi varsa net çalışma 10 saat 30 dakikadır. M.68 bakımından asgari mola bir saattir; ancak işveren daha uzun mola verebilir. Buna karşılık 12 saat kesintisiz veya net çalışma, günlük azami süre kuralına aykırılık doğurur.

Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılır mı?

Hayır. İş Kanunu m.68’in son fıkrası ara dinlenmelerinin çalışma süresinden sayılmayacağını açıkça düzenler. Bunun nedeni, gerçek ara dinlenmesinde işçinin iş görme borcundan serbest olmasıdır.

Ancak işçi “mola” adı verilen sürede fiilen çalışmaya devam ediyor, tezgâhı başından ayrılamıyor, telefon veya müşteri hizmetini kesintisiz sürdürmek zorunda kalıyor ya da işverenin talimatıyla çalışma için hazır bekliyorsa bunun gerçekten ara dinlenmesi olup olmadığı somut olayda incelenir.

İşveren yalnız bordroda bir saat mola yazarak fiilî çalışmayı azaltamaz. Ara dinlenmesinin gerçek olarak kullandırılması gerekir.

Ara dinlenmesi ücretli midir?

Kanun ara dinlenmesini çalışma süresinden saymadığı için saat ücretinin çalışma süresi üzerinden hesaplandığı sistemde bu süre kural olarak çalışma ücreti doğuran süre değildir. Aylık maktu ücretli işçilerde ise aylık ücret sözleşme kapsamında ödenir; günlük ücret kesintisi ayrıca sözleşme ve ücret sistemine göre değerlendirilir.

İşçi mola sırasında çalıştırılmışsa bu süre artık gerçek ara dinlenmesi değildir ve fiilî çalışma olarak hesaba katılır. Haftalık 45 saatin aşılması veya diğer fazla çalışma şartları gerçekleşirse zamlı ücret gündeme gelir.

Ara dinlenmesi tek seferde mi verilmelidir?

İş Kanunu m.68’e göre ara dinlenmeleri kural olarak aralıksız verilir. Ancak iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmelerle aralıklı kullandırılabilir. Toplam süre kanuni asgari miktarın altına düşmemelidir.

Örneğin işin niteliği gereği bir saatlik dinlenmenin iki adet 30 dakikalık bölüm hâlinde kullanılması sözleşmesel düzenlemeyle mümkün olabilir. Buna karşılık işverence çok sayıda birkaç dakikalık kesintiye bölünüp işçinin gerçek dinlenme imkânının ortadan kaldırılması m.68’in amacına aykırı olur.

İşveren molayı günün başında veya sonunda kullandırabilir mi?

M.68 ara dinlenmesinin çalışma süresinin ortalama bir zamanında ve o yerin gelenekleri ile işin gereğine göre ayarlanmasını öngörür. Bu nedenle ara dinlenmesini işçinin işe daha geç gelmesi veya daha erken çıkması biçiminde tamamen çalışma gününün başına ya da sonuna eklemek, gerçek ara dinlenmesi amacını karşılamaz.

İşçi dört-beş saat kesintisiz çalıştırılıp gün sonunda “bir saat erken çık, molanı kullanmış sayalım” denildiğinde günlük çalışma içindeki dinlenme gerçekleşmemiş olur. Mola çalışma bloklarını bölecek bir zamanlamada kullanılmalıdır.

Mola sırasında işçi çalıştırılırsa ne olur?

İşçi ara dinlenmesi boyunca iş görmeye devam ediyorsa bu süre çalışma süresine dahil edilir. İşverenin vardiya çizelgesinde “mola” yazması fiilî durumu değiştirmez. Özellikle tek çalışanlı mağaza, güvenlik noktası, çağrı merkezi veya üretim hattında işçinin gerçekten görevden ayrılıp ayrılamadığı incelenir.

Mola süresi çalışmaya eklendiğinde haftalık toplam çalışma 45 saati aşabilir ve İş Kanunu m.41 uyarınca fazla çalışma ücreti doğabilir. Günlük 11 saat sınırının aşılması da ayrıca iş sağlığı ve çalışma süresi ihlali oluşturur.

İşçi mola sırasında işyeri dışına çıkabilir mi?

Ara dinlenmesinin temel özelliği işçinin iş görme borcundan serbest olmasıdır. Ancak iş sağlığı, güvenlik, işyerinin niteliği ve makul işyeri düzeni nedeniyle işveren belirli kurallar koyabilir. İşçinin molayı gerçekten serbestçe kullanabilmesi esastır.

Maden, güvenlikli tesis, havaalanı, hastane veya erişimi kontrollü işyerlerinde fiziken işyeri sınırlarından çıkışın kısıtlanması tek başına her durumda molayı çalışma süresine dönüştürmez. İşçinin bu sürede iş yapmak zorunda olup olmadığı ve işverenin emrine ne ölçüde bağlı kaldığı belirleyicidir.

Sigara ve çay molaları kanuni ara dinlenmesine dahil edilir mi?

İş Kanunu ayrıca “sigara molası” veya “çay molası” adı altında bağımsız asgari süre belirlemez. İşyerinde verilen kısa molalar toplam ara dinlenmesi düzeninin parçası olarak planlanabilir. Ancak toplam gerçek dinlenme m.68’deki asgari sürenin altına düşemez.

İşveren bütün işçilere uygulanan mola politikasını eşit davranma borcuna uygun düzenlemelidir. Sigara kullanan ve kullanmayan işçiler arasında çalışma süresini sistematik biçimde dengesizleştiren uygulamalar çalışma düzeninde sorun yaratabilir.

Ara dinlenmesi fazla mesai hesabını nasıl etkiler?

Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmadığı için haftalık 45 saat hesabından düşülür. Örneğin işçi beş gün boyunca işyerinde günde on saat bulunuyor ve her gün bir saat gerçek ara dinlenmesi kullanıyorsa fiilî çalışma günlük dokuz, haftalık 45 saattir. Başka fazla çalışma sebebi yoksa sırf işyerinde 50 saat bulunmuş olması 5 saat fazla çalışma anlamına gelmez.

Buna karşılık bordroda mola gösterildiği hâlde işçi fiilen çalışmışsa bu süre çalışma süresine eklenir. Haftalık toplam bu nedenle 45 saati aşarsa fazla çalışma ücreti hesaplanır.

Ara dinlenmesi gece çalışmasında nasıl uygulanır?

Gece çalışan işçi de m.68 kapsamındaki ara dinlenmesi hakkına sahiptir. Ancak gece çalışmasının süresi İş Kanunu m.69’da ayrıca sınırlandırılmıştır. Genel kural olarak gece çalışması yedi buçuk saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmetleri ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri gibi kanunda sayılan işlerde işçinin yazılı onayıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.

Gece çalışmasının yedi buçuk saat olması hâlinde m.68’e göre asgari ara dinlenmesi 30 dakikadır; çalışma yedi buçuk saati aşıyorsa en az bir saat gerekir. Sitedeki Gece Çalışması En Fazla Kaç Saat? rehberi m.69’u ayrıntılı ele alır.

Ara dinlenmesi kullandırılmazsa işçi ne talep edebilir?

İşçi kullandırılmayan ara dinlenmesi süresinde fiilen çalışmışsa bu süre çalışma süresine dahil edilir. Bunun sonucunda normal çalışma süresi, fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma alacağı doğabilir. Ayrıca çalışma sürelerine ilişkin idari yükümlülükler bakımından işveren sorumluluğu gündeme gelir.

“Mola parası” adıyla bağımsız ve otomatik bir tazminat türü yoktur. Hukuki sonuç, fiilen çalışılan sürenin çalışma süresine eklenmesi ve buna bağlı ücret haklarının hesaplanması üzerinden belirlenir.

Ara dinlenmesi nasıl ispatlanır?

Vardiya çizelgeleri, puantaj kayıtları, kartlı geçiş sistemleri, kamera kayıtlarının kanuni koşullarda kullanılabilen bölümleri, işyeri prosedürleri, bordrolar, elektronik çalışma kayıtları ve tanık anlatımları değerlendirilir. İşverenin çalışma sürelerini düzenli ve gerçeğe uygun kaydetmesi önemlidir.

İmzalı bordroda çalışma süresi ve fazla mesai kaydı bulunması ispat bakımından önem taşısa da ara dinlenmesinin fiilen kullandırılıp kullandırılmadığı somut delillerle tartışılabilir. İşçi, “mola sırasında da görev yerinden ayrılamıyordum” iddiasını iş organizasyonuyla birlikte ortaya koymalıdır.

İşveren için örnek vardiya hesabı

Tablodaki örnekler yalnız m.68’deki ara dinlenmesi ve net çalışma hesabını gösterir. Gece çalışması, günlük 11 saat sınırı, haftalık 45 saat, denkleştirme ve özel işlerdeki çalışma süreleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Pratik kontrol listesi

• Günlük net çalışma süresini mola hariç hesaplayın.
• Dört saate kadar en az 15 dakika dinlenme verin.
• Dört saatten fazla 7,5 saate kadar en az 30 dakika verin.
• 7,5 saatten fazla çalışmada en az bir saat verin.
• Molayı çalışma gününün ortalama bir zamanına yerleştirin.
• Aralıklı kullandırma varsa sözleşme ve işin niteliğini kontrol edin.
• Mola sırasında iş yaptırmayın.
• Vardiya ve puantajda mola süresini gerçeğe uygun gösterin.
• Günlük 11 saat ve gece çalışması sınırlarını ayrıca kontrol edin.
• Fazla çalışma hesabında yalnız gerçek ara dinlenmesini düşürün.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

İş Kanunu m.68 Türkiye genelindeki İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinde uygulanır. Mersin’de üretim, lojistik, mağaza, ofis, turizm, güvenlik ve diğer işyerlerinde de ara dinlenmesi günlük net çalışma süresine göre aynı kanuni tabana sahiptir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu işçilik alacağı ve çalışma süresi uyuşmazlıklarını Türkiye genelinde İstanbul ve Mersin ofislerinden takip eder.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →