Vekâlet Sözleşmesi Nasıl Kurulur? TBK 503 ve Sessiz Kabul Kuralı 2026

TBK 503 vekâlet sözleşmesinin kurulması hakkında ne düzenler?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 503. maddesi vekâlet sözleşmesinin kurulmasına ilişkin özel bir kabul kuralı getirir. Maddeye göre kendisine bir işin görülmesi önerilen kişi, o işi görme konusunda resmî sıfata sahipse veya işi yapmak mesleğinin gereğiyse ya da bu gibi işleri kabul edeceğini duyurmuşsa, öneriyi hemen reddetmediği takdirde vekâlet sözleşmesi kurulmuş sayılır. Kanun burada belirli mesleki ve kurumsal ilişkilerde öneriyi alan kişinin sessiz kalmasına sonuç bağlamıştır.

Bu hükmün doğru anlaşılması için ilk olarak TBK 502’deki vekâlet tanımına dönmek gerekir. Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. TBK 503 ise bu sözleşmenin belirli durumlarda nasıl kurulmuş sayılacağını açıklar. Dolayısıyla ortada vekâlet niteliğinde bir iş görme önerisi bulunmalıdır. Bir malın satılması, bir taşınmazın kiralanması veya bir eser meydana getirilmesi gibi başka sözleşme tiplerine ilişkin tekliflerin TBK 503’e dayanılarak vekâlet sözleşmesine dönüştürülmesi mümkün değildir.

TBK 503’ün temel amacı, işi mesleği veya resmî görevi gereği kabul eden ya da piyasaya bu işleri kabul ettiğini duyuran kişinin öneriyi belirsiz süre cevapsız bırakmasının karşı tarafta oluşturacağı güvensizliği önlemektir. Kanun, bu özel konumdaki kişiye açık bir davranış yükü yükler: işi kabul etmeyecekse öneriyi gecikmeden reddetmelidir.

Sessizliğin kabul sayıldığı üç hâl

Madde üç ayrı durumu sayar ve bunların dışında genel bir sessiz kabul sistemi kurmaz. Birinci durum, işi görme konusunda resmî sıfata sahip olmaktır. Kişinin kanundan, atamadan veya resmî statüden kaynaklanan bir iş görme konumu bulunuyorsa ve yapılan öneri bu sıfatın kapsamına giriyorsa TBK 503 değerlendirilir. Resmî sıfatın bulunması tek başına yeterli değildir; teklif edilen iş ile bu sıfat arasında bağlantı olmalıdır.

İkinci durum, işin yapılmasının kişinin mesleğinin gereği olmasıdır. Profesyonel olarak belirli iş görme hizmetini sunan kişiye tam da o mesleki faaliyet kapsamında bir öneri yöneltildiğinde, teklifin hemen reddedilmemesi kanunun öngördüğü sonucu doğurur. Burada da her meslek mensubunun kendisine yöneltilen her işi kabul etmiş sayılacağı sonucuna varılamaz. Önerinin, kişinin gerçekten sunduğu mesleki faaliyetin alanında olması gerekir.

Üçüncü durum, kişinin bu gibi işleri kabul edeceğini duyurmuş olmasıdır. Bir işletmenin, danışmanın veya hizmet sunucusunun internet sitesi, ilanı, tarifesi, başvuru kanalı veya başka bir açıklamasıyla belirli tür işleri kabul ettiğini kamuya duyurması buna örnektir. Duyurunun kapsamı da önem taşır. Yalnız belirli şehir, konu, dönem veya müşteri grubuna hizmet verileceği açıkça duyurulmuşsa bunun dışında kalan bir öneri sırf sessiz kalındığı için kabul edilmiş sayılmaz.

Bu üç hâlin ortak noktası, öneriyi alan kişinin işi kabul etmeye elverişli ve dışarıya bu yönde güven veren özel bir konumda bulunmasıdır. Kanun bu nedenle normal hayattaki sıradan sessizliğe değil, belirli nitelikteki sessizliğe hukuki sonuç bağlar.

“Hemen reddetme” ne anlama gelir?

TBK 503 belirli bir saat veya gün sayısı vermez; “hemen reddetme” ölçütünü kullanır. Bu ifade, önerinin ve iletişim yönteminin niteliğine göre gereksiz gecikme olmaksızın ret açıklaması yapılmasını gerektirir. Kanun burada sabit bir 24 saat, üç gün veya yedi gün süresi koymamıştır. Bu nedenle internette yer alan “TBK 503’e göre teklif şu kadar gün içinde reddedilmezse kabul edilir” şeklindeki sabit süre anlatımları kanun metnine dayanmaz.

Hemen ret değerlendirilirken önerinin ne zaman ulaştığı, işin aciliyeti, teklifin incelenmesi için zorunlu bilgi miktarı, iletişim kanalının olağan kullanım biçimi ve taraflar arasındaki önceki ilişki dikkate alınır. Aynı gün içinde yapılması gereken acil bir başvuruyla birkaç ay sonra başlayacak uzun süreli bir danışmanlık işi aynı zaman ölçüsüne tabi tutulamaz. Ancak işi kabul etmeyen kişinin belirsizlik yaratmadan ret iradesini bildirmesi gerekir.

Ret açık olmalıdır. “Bakarız”, “şimdilik dosyayı gönderin” veya “daha sonra dönerim” gibi ifadeler, somut bağlama göre ret olarak kabul edilmeyebilir. İşi üstlenmek istemeyen kişinin, “bu işi kabul etmiyorum”, “bu konuda vekâlet ilişkisi kurmuyorum” veya aynı açıklıkta bir ifade kullanması ispat sorununu azaltır.

Ret bildiriminin ulaşması da önemlidir. Bildirimin yalnız hazırlanmış olması değil, makul bir iletişim kanalı üzerinden karşı tarafa yöneltilmesi gerekir. E-posta, kayıtlı elektronik posta, kurumsal mesaj sistemi veya daha önce kullanılan yazışma kanalı, somut ilişkiye göre ispat kolaylığı sağlayabilir.

TBK 503 genel sözleşme kurallarıyla nasıl birlikte uygulanır?

Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümlerinde sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur. Kural olarak susma kabul değildir. TBK 503 bu genel yaklaşımın vekâlet ilişkisine özgü istisnai bir görünümüdür. Madde şartları oluştuğunda kanun, hemen reddedilmeyen öneriyi kabul edilmiş sayar.

Bu nedenle önce şu sırayla inceleme yapılmalıdır: Ortada vekâlet niteliğinde bir iş görme önerisi var mı? Önerinin temel unsurları belirlenebilir mi? Öneri karşı tarafa ulaştı mı? Öneriyi alan kişi TBK 503’teki üç kategoriden birine giriyor mu? Kişi öneriyi hemen reddetti mi? Bu sorulara göre sözleşmenin kurulup kurulmadığı belirlenir.

Öneri esaslı unsurlar bakımından belirsizse ayrıca sorun çıkar. “Bir gün işlerime bakar mısınız?” biçimindeki sosyal nitelikte veya içeriği belirlenemez ifade ile belirli dosyanın belirli işlemlerinin takip edilmesi önerisi aynı değildir. Kanunun sözleşme kurulmuş saymasına bağladığı sonuç, tarafların ne üzerinde anlaştığının belirlenebilir olmasını gerektirir.

Ücret meselesi de kuruluş meselesinden ayrıdır. TBK 502/3’e göre vekil, sözleşme veya teamül varsa ücrete hak kazanır. TBK 503 kapsamında sözleşmenin sessizlik nedeniyle kurulmuş sayılması, ücretin her durumda otomatik olarak kararlaştırıldığı anlamına gelmez. Ücret hakkı ve miktarı ayrıca sözleşme, mesleki düzenleme, tarife veya teamül üzerinden incelenir.

Vekâlet sözleşmesinin kurulduğu nasıl ispat edilir?

TBK 503 bakımından en önemli ispat konusu, iş görme önerisinin içeriği ve önerinin ne zaman ulaştığıdır. Yazılı teklif, e-posta, mesaj, başvuru formu, kayıtlı elektronik posta, kurumsal müşteri sistemi veya teslim tutanağı bu nedenle önem taşır. Sözlü görüşmede yapılan öneri de hukuken mümkün olmakla birlikte, sonradan önerinin içeriğini ve zamanını ispat etmek daha güç olabilir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi elektronik ortamdaki verileri de belge kavramına dahil eder. Bu nedenle e-posta ve mesaj kayıtları somut uyuşmazlıkta belge niteliği taşıyabilir. Bununla birlikte elektronik kaydın kimden geldiği, bütünlüğü, bağlamı ve karşı tarafın itirazı ayrıca değerlendirilir. Ekran görüntüsünün tek başına her uyuşmazlığı kesin biçimde ispatlayacağı şeklinde bir kural yoktur.

Öneriyi alan kişinin ret bildirimi açısından da kayıt tutulmalıdır. Ret e-postasının gönderim tarihi, mesaj sistemindeki teslim bilgisi veya yazılı cevap, TBK 503’teki “hemen reddetme” şartının yerine getirildiğini gösterebilir. Mesleki hizmet sunan kişi veya kurumların gelen talepler için standart ret/kabul süreci oluşturması, sonradan doğacak uyuşmazlık riskini azaltır.

Taraflar arasında sözleşmenin açık biçimde kurulduğu hâllerde TBK 503’e başvurmaya zaten gerek kalmaz. Yazılı sözleşme imzalanmış, ücret ve iş kapsamı kararlaştırılmış veya taraflar açık kabul beyanında bulunmuşsa kuruluş normal irade açıklamalarıyla gerçekleşir. TBK 503 esas olarak açık kabul açıklamasının bulunmadığı hâllerde önem kazanır.

Vekâlet sözleşmesinin kurulması için noter vekâletnamesi şart mı?

Hayır. Vekâlet sözleşmesinin kurulması ile temsil yetkisini gösteren vekâletname farklı konulardır. TBK 503, vekâlet sözleşmesinin nasıl kurulacağını düzenler ve genel olarak noter vekâletnamesini sözleşmenin kurucu şartı yapmaz. Ancak vekilin gerçekleştireceği belirli işlem için özel şekil veya özel yetki aranıyorsa gerekli temsil belgesi ayrıca düzenlenmelidir.

Örneğin TBK 504 bazı işlemleri özel yetkiye bağlar. Dava açmak, sulh olmak, hakeme başvurmak, kambiyo taahhüdünde bulunmak, bağışlama yapmak, kefil olmak, taşınmaz devretmek veya taşınmazı bir hakla sınırlamak bu kapsamdadır. Ayrıca usul kanunları ve özel kanunlar da belirli işlemler için özel yetki veya şekil arayabilir. Bu nedenle “sözleşme kuruldu” sonucu ile “vekil her işlemi yapabilir” sonucu birbirine karıştırılmamalıdır.

Noter vekâletnamesi bulunmasına rağmen iç ilişkide işin hiç üstlenilmemiş olması da mümkündür. Vekâletname temsil yetkisini gösterir; vekil ile vekâlet verenin birbirlerine karşı borçlarının kapsamı ise sözleşme ve talimatlarla belirlenir. Uygulamada her iki ilişkinin yazılı ve uyumlu tutulması en güvenli yöntemdir.

TBK 503 hangi uygulama örneklerinde önem kazanır?

Bir profesyonelin internet sitesinde belirli danışmanlık hizmetlerini kabul ettiğini açıkça duyurduğunu düşünelim. Müşteri bu kapsamda belirli bir işi ve gerekli bilgileri profesyonele iletmiş, profesyonel de talebi almasına rağmen işi kabul etmediğini hemen bildirmemiş olsun. TBK 503’teki şartlar oluşmuşsa sözleşmenin kurulmuş sayılması gündeme gelir. Ancak internet sitesinde yalnız genel tanıtım bulunması ve “her talep ayrıca kabul onayına tabidir” şeklinde açık bir sistem kurulması hâlinde somut öneri ve kabul ilişkisi bu kayıtlar çerçevesinde değerlendirilir.

Başka bir örnekte, kişi mesleği gereği belirli işi görmektedir ancak önerilen iş kendi faaliyet alanının dışındadır. Bu durumda yalnız meslek mensubu olmak TBK 503’ü uygulamak için yeterli değildir. Önerinin, mesleğin gereği olan iş ile bağlantısı bulunmalıdır.

Acil bir işte teklifin gecikmeden reddedilmemesi daha hızlı sonuç doğurabilir. Son günü yaklaşan bir başvuru, teslim saati bulunan bir işlem veya aynı gün yapılması gereken bir iş bakımından “hemen” kavramı dar yorumlanır. Uzun vadeli, çok belgeli ve kapsamı belirlenmesi gereken bir hizmette ise önerinin anlaşılması için makul inceleme süresi gerekebilir. Yine de kabul edilmeyecek işin gereksiz biçimde bekletilmesi TBK 503’ün amacıyla bağdaşmaz.

Taraflar arasında önceki sürekli iş ilişkisi de bağlamı etkiler. Her ay belirli işlerin aynı şekilde gönderilip kabul edildiği bir ilişkide yeni talebin anlamı ile ilk kez iletişim kuran iki kişi arasındaki belirsiz mesajın anlamı aynı değildir. Ancak önceki ilişki, kanunda olmayan sınırsız bir kabul karinesi yaratmaz; her somut talebin kapsamı ve tarafların davranışı ayrıca incelenir.

Uyuşmazlığı önlemek için hangi kayıtlar tutulmalıdır?

Mesleki hizmet sunanlar gelen her talebi tarih ve içerik itibarıyla kaydetmelidir. İş kabul ediliyorsa kabul tarihi, kapsamı, ücret koşulları, sorumlu kişi ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır. Kabul edilmiyorsa ret açıklaması gecikmeden ve ispatlanabilir kanaldan gönderilmelidir. Böylece TBK 503 kapsamında “sessizlik kabul müydü?” tartışması önemli ölçüde önlenir.

Hizmet talep eden kişi açısından da yalnız “dosyayı gönderdim” düşüncesi yeterli değildir. İşin gerçekten üstlenildiği, yapılacak işlemler, süreler ve ücret konuları yazılı olarak netleştirilmelidir. Özellikle hak düşürücü veya kesin süre bulunan işlerde açık kabul alınmadan işlemin takip edildiği varsayılmamalıdır.

Sözleşmede iletişim kanalı belirlenmesi yararlıdır. Hangi e-posta adresinin resmi bildirim kanalı olduğu, mesai dışı iletilerin ne zaman alınmış sayılacağı, acil taleplerin hangi yöntemle gönderileceği ve yeni işlerin ancak yazılı kabulden sonra başlayacağı düzenlenebilir. Bu hükümler, emredici kanun hükümlerini ortadan kaldırmaz; ancak tarafların davranış standardını somutlaştırır.

İş kabul edildikten sonra TBK 504–508’deki kapsam, talimat, şahsen ifa, sadakat, özen ve hesap verme borçları devreye girer. Kuruluş aşamasındaki kayıtların düzgün tutulması, sonraki aşamadaki sorumlulukların sınırını da belirlemeye yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

Susmak her zaman vekâlet sözleşmesini kabul etmek midir?

Hayır. TBK 503 yalnız resmî sıfat, mesleğin gereği veya bu tür işleri kabul edeceğini duyurma hâllerinde ve önerinin hemen reddedilmemesi durumunda özel sonuç bağlar.

TBK 503’te kaç günlük ret süresi vardır?

Kanun sabit bir gün sayısı belirlememiştir. Madde “hemen reddetme” ifadesini kullanır; süre somut işin niteliğine ve iletişim koşullarına göre değerlendirilir.

Telefonla yapılan iş teklifi geçerli midir?

Vekâlet sözleşmesi için genel bir yazılı şekil şartı yoktur. Ancak sözlü önerinin içeriği ve zamanı bakımından ispat güçlüğü ortaya çıkabilir.

E-posta ile vekâlet sözleşmesi kurulabilir mi?

Evet. Özel bir şekil şartı gerektirmeyen vekâlet ilişkilerinde elektronik irade açıklamaları sözleşme kurulmasında kullanılabilir. Yapılacak belirli işlem için özel şekil gerekiyorsa o şart ayrıca yerine getirilir.

Noter vekâletnamesi olmadan TBK 503 uygulanır mı?

Evet. Vekâlet sözleşmesinin kurulması ile noter vekâletnamesı ayrı konulardır. Temsil belgesi gereken işlem için vekâletname ayrıca düzenlenir.

İşi reddettiğimi nasıl ispatlarım?

Ret açıklamasını tarih ve içeriği ispatlanabilir bir kanal üzerinden göndermek gerekir. E-posta, KEP veya kayıtlı kurumsal sistem bu açıdan işlevseldir.

Teklif belirsizse sözleşme kurulmuş sayılır mı?

Sözleşmenin konusu ve temel içeriği belirlenebilir olmalıdır. Belirsiz sosyal bir soru, tek başına belirli bir iş görme borcu doğurmaz.

Ücret konuşulmadıysa vekil ücret isteyebilir mi?

TBK 502/3’e göre sözleşme veya teamül varsa ücret hakkı doğar. Sözleşmenin TBK 503 uyarınca kurulmuş sayılması ücretin miktarını otomatik belirlemez.

İşi kabul ettikten sonra vazgeçilebilir mi?

TBK 512’ye göre taraflar vekâlet sözleşmesini her zaman tek taraflı sona erdirebilir; ancak uygun olmayan zamanda sona erdiren tarafın doğan zararı giderme yükümlülüğü vardır.

Web sitesindeki “hizmet veriyoruz” açıklaması otomatik kabul anlamına gelir mi?

Her durumda değil. Duyurunun kapsamı, somut önerinin içeriği, hizmet kabul sistemi ve ret davranışı birlikte incelenir.

Resmî dayanak ve ilgili içerikler

Temel dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.502–503’tür. Güncel kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Vekâletin kapsamı için Vekâlet Sözleşmesi Nedir? başlıklı rehber de incelenebilir.

İşin kabulü tartışmalıysa teklifin ulaştığı tarih, ret veya kabul mesajı, tarafların sonraki davranışları ve işe fiilen başlanıp başlanmadığı birlikte kronolojik ve doğrulanabilir biçimde kaydedilmelidir. Özellikle süreli işlerde yalnız sessizliğe güvenmek yerine açık yazılı kabul alınması uygulamada daha güvenlidir.

Hukukçu incelemesi: Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde TBK 502–503 ve sözleşmelerin kurulmasına ilişkin genel hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Kanunda bulunmayan sabit bir “sessizlik süresi” oluşturulmamıştır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →