Bilgisayarda Arama, Kopyalama ve Elkoyma Şartları Nelerdir? CMK 134 Rehberi 2026
CMK 134’e Göre Bilgisayar Aramasının İki Temel Şartı
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.134, bilişim sistemleri üzerindeki arama ve kopyalama işlemlerini sıradan aramadan ayırır. Çünkü bilgisayarlar yalnız soruşturma konusu dosyayı değil; kişinin yıllara yayılan özel hayatını, haberleşmesini, fotoğraflarını, ticari kayıtlarını ve üçüncü kişilere ait verileri de içerir.
Birinci şart, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunmasıdır. Genel tahmin veya soyut ihbar tek başına m.134 tedbirini haklı kılmaz. Kararda, kuvvetli şüphenin hangi somut delillere dayandığı dosya bağlamında değerlendirilmelidir.
İkinci şart, başka surette delil elde etme imkânının bulunmamasıdır. Bu koşul dijital aramayı “ilk seçenek” olmaktan çıkarır. Aynı delil banka kaydı, kurum yazısı, tanık, sunucu kaydı veya başka daha sınırlı yöntemle elde edilebiliyorsa bilgisayarın tüm içeriğine müdahale edilmesi ölçülülük bakımından ayrıca sorgulanır.
Bilgisayarda Arama Kararını Kim Verir?
CMK m.134/1 uyarınca hâkim kararı esastır. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Bu özel karar sistemi, genel arama hükümlerinden farklıdır ve dijital verinin geniş kapsamı nedeniyle doğrudan m.134 üzerinden değerlendirilmelidir.
Savcının karar verebilmesi için gerçekten gecikmesinde sakınca bulunan bir hâl olmalıdır. Verinin uzaktan silinebileceği, cihazın kısa sürede ortadan kaldırılabileceği veya hâkim kararını beklemenin delili kaybettireceği somut olgular önemlidir. Yalnız “acil” ibaresi kullanılması yeterli bir maddi gerekçe değildir.
Kararda hangi cihaz veya bilişim sisteminde, hangi suç nedeniyle, hangi veri türüne yönelik işlem yapılacağı mümkün olduğunca belirli olmalıdır. Dijital arama kararı, kişinin tüm dijital yaşamı üzerinde sınırsız araştırma yetkisi olarak yorumlanamaz.
Savcı Kararı Kaç Saatte Hâkim Onayına Sunulur?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısı tarafından verilen CMK m.134 kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim de kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Bu iki süre, savcı kararının kalıcı ve denetimsiz bir dijital arama yetkisine dönüşmesini engelleyen yargısal kontroldür.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde elde edilen kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl yok edilir. Bu sonuç, sonradan alınacak başka bir karar varmış gibi önceki hukuka aykırı kopyaların saklanmasına izin vermez.
Dosya incelemesinde savcı kararının tarihi ve saati, hâkime sunulma zamanı ve hâkim kararının zamanı karşılaştırılmalıdır. UYAP evrak kayıtları bu kronolojinin belirlenmesinde önemlidir.
Bilgisayar veya Dijital Cihaza Ne Zaman Elkonulabilir?
CMK m.134/2’ye göre bilgisayar, bilgisayar programı veya bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesi nedeniyle girilememesi, gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması ya da işlemin uzun sürecek olması hâlinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için araç ve gereçlere elkonulabilir.
Bu hüküm, cihazı fiziksel olarak alma yetkisini belirli teknik ihtiyaçlara bağlar. Şifrenin olay yerinde çözülebildiği, gerekli veri kopyasının makul biçimde alınabildiği durumda cihazın aylarca tutulmasının gerekliliği ayrıca açıklanmalıdır.
Elkoyma sırasında cihazın marka, model, seri numarası, fiziksel durumu ve aksesuarları tutanağa yazılmalıdır. Arama sonunda eşya listesi hakkı bakımından CMK 121 rehberi önemlidir.
Bilgisayar ve Telefon Ne Zaman İade Edilir?
CMK m.134/2, şifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması hâlinde elkonulan cihazların gecikme olmaksızın iade edilmesini düzenler. Bu hüküm, yalnız dijital veri incelemesi amacıyla cihazın tutulduğu durumlarda son derece önemlidir.
Cihazın ayrıca suçun konusu, suçta kullanılan araç veya müsadere edilebilir eşya olduğu ileri sürülüyorsa iade değerlendirmesi CMK m.131 ve TCK müsadere hükümleriyle birlikte yapılır. Dolayısıyla “kopya alındı” her dosyada tek başına mutlak iade sonucu doğurmaz; elkoymanın başka bağımsız hukuki sebebi olup olmadığı kontrol edilir.
Elkonulan eşyanın genel iade şartları için CMK 131 Eşya İadesi rehberi kullanılabilir.
Elkoyma Sırasında Yedekleme ve Şüpheliye Kopya Verilmesi
CMK m.134/3, bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklenmesini öngörür. Bu yedek, orijinal verinin sonradan değiştirilmediğinin ve incelemenin hangi veri seti üzerinde yapıldığının denetlenebilmesi bakımından önemlidir.
Üçüncü fıkraya göre alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır. Bu hüküm savunmanın adli bilişim incelemesini karşılaştırabilmesini sağlayan önemli bir güvencedir.
Kanun ayrıca bilgisayara el koymaksızın sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyasının alınmasına da imkân verir. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak durum tutanağa kaydedilir ve ilgililerce imza altına alınır. Günümüzde teknik uygulamada dijital imaj ve hash değerleri de bütünlük denetiminde kullanılır.
Cep Telefonu CMK 134 Kapsamında Değerlendirilebilir mi?
Akıllı telefonlar teknik olarak bilgisayar benzeri veri işleme ve depolama fonksiyonlarına sahiptir. Ceza soruşturmalarında telefonun fiziksel cihaz olarak elkoyması, içindeki dijital verilerin incelenmesi, iletişimin geçmiş trafik verilerinin elde edilmesi ve geleceğe yönelik iletişimin dinlenmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.
Telefonun içindeki fotoğraf, mesaj dosyası, uygulama verisi veya cihaz belleği üzerinde yapılacak adli bilişim incelemesi ile telekomünikasyon şirketinden HTS/iletişim tespiti istenmesi aynı değildir. İletişimin tespiti ve dinlenmesi CMK m.135; cihaz üzerindeki dijital arama ise m.134 çerçevesinde değerlendirilir.
Bu ayrım önemlidir; çünkü şartlar, karar makamı, katalog suç sınırlaması ve süreler farklıdır. Dosyada hangi verinin hangi koruma tedbiriyle elde edildiği açıkça belirlenmelidir.
Dijital Aramanın Kapsamı Nasıl Sınırlandırılmalıdır?
Bir bilgisayarda milyonlarca dosya bulunabilir. Arama kararı belirli bir suç ve belirli delil amacıyla verilmişse inceleme de bu amaçla bağlantılı olmalıdır. Tarih aralığı, dosya türü, kullanıcı hesabı, anahtar kelimeler ve klasörler gibi teknik sınırlamalar ölçülülüğü sağlayabilir.
Şirket bilgisayarlarında diğer çalışanlara ve müşterilere ait kişisel veriler; avukat bürosu bilgisayarında farklı müvekkillere ait mesleki sırlar; aile bilgisayarında üçüncü kişilere ait hesaplar bulunabilir. Soruşturma konusu dışındaki bu verilerin sınırsız kopyalanması ayrıca hukuka uygunluk sorununa yol açar.
Avukat bürosundaki dijital materyal bakımından CMK m.130’un özel güvenceleri de uygulanır. Ayrıntılar için Avukat Bürosunda Arama CMK 130 rehberi incelenebilir.
CMK 134’e Aykırı Elde Edilen Dijital Veri Kullanılabilir mi?
Hâkim veya savcı kararı bulunmadan, kuvvetli şüphe ve başka yolla delil elde edememe şartları tartışılmadan ya da savcı kararı süresinde hâkim onayına sunulmadan yapılan dijital inceleme hukuka uygunluk bakımından itiraz konusu olur.
CMK m.206/2-a hukuka aykırı elde edilmiş delilin reddini; m.217/2 ise yüklenen suçun hukuka uygun şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini düzenler. Müdafi, dijital delilin içeriğinden önce elde ediliş zincirini incelemelidir.
Karar, elkoyma tutanağı, adli bilişim imaj alma tutanağı, hash kayıtları, yedek kopya teslim tutanağı, bilirkişi raporu ve cihazın iade tarihi birlikte incelendiğinde işlemin CMK m.134’e uygunluğu daha sağlıklı denetlenir.
Bulut Verileri ve Uzak Sunucular
Bilgisayar aramasında cihazın kendisinde olmayan, bulut hesabı veya uzak sunucuda bulunan verilerle karşılaşılabilir. Bu durumda verinin nerede bulunduğu, kimin kontrolünde olduğu ve hangi hukuki yolla elde edildiği ayrıca belirlenmelidir. Cihazda açık oturum bulunması, tüm uzak hesabın sınırsız incelenmesi için kendiliğinden yeterli kabul edilmemelidir.
Yurt dışındaki hizmet sağlayıcılar bakımından adli yardımlaşma, şirketin Türkiye’deki temsil sistemi veya başka yasal veri talep yolları gündeme gelebilir. Dijital delilin sınır ötesi niteliği, CMK m.134’ün temel güvencelerini ortadan kaldırmaz.
Her veri türünde en önemli soru “bu bilgi hangi yasal tedbirle ve hangi karara dayanılarak elde edildi?” sorusudur.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
CMK m.134 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mersin’de yapılan bilgisayar veya telefon incelemesinde de kuvvetli şüphe, başka yolla delil elde edememe, karar ve hâkim onayı bakımından farklı yerel kural yoktur.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Dijital delil, bilgisayar/telefon elkoyma, adli bilişim raporları ve cihaz iadesi uyuşmazlıkları Mersin’den takip edilir; Türkiye genelindeki dosyalarda usul ve vekâlet kuralları çerçevesinde hukuki çalışma yürütülür.
Güncel CMK metni için Adalet Bakanlığı CMK metni esas alınmalıdır.
CMK 134 Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. Polis bilgisayarı doğrudan inceleyebilir mi?
CMK m.134’teki kuvvetli şüphe, başka yolla delil elde edememe ve karar şartları yerine getirilmelidir.
2. Bilgisayar arama kararını kim verir?
Hâkim; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı karar verebilir.
3. Savcı kararı ne zaman hâkime sunulur?
Yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim yirmi dört saat içinde karar verir.
4. Hâkim onaylamazsa kopyalar ne olur?
Sürenin dolması veya hâkimin aksine karar vermesi hâlinde kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhâl yok edilir.
5. Şifre çözülemezse bilgisayara elkonabilir mi?
Evet. Şifrenin çözülememesi, gizlenmiş bilgiye ulaşılamaması veya işlemin uzun sürecek olması hâlinde gerekli çözüm ve kopya için elkoyma yapılabilir.
6. Şifre çözülünce cihaz iade edilir mi?
Gerekli kopyalar alındıktan sonra yalnız bu nedenle elkonulan cihaz gecikmeksizin iade edilir.
7. Şüpheliye veri yedeği verilir mi?
Elkoyma sırasında alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir ve tutanağa geçirilir.
8. Cihaza el koymadan veri kopyalanabilir mi?
Evet. CMK m.134/5 buna açıkça imkân verir.
9. Telefon dinleme de CMK 134’e mi tabidir?
Hayır. Telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi CMK m.135 ve devamında düzenlenir.
10. Hukuka aykırı dijital delile itiraz edilebilir mi?
Evet. Karar ve elde ediliş yöntemi CMK m.206 ve m.217 kapsamında delil hukuku yönünden tartışılır.
Dijital Kopya Alınırken Bütünlük Nasıl Korunur?
CMK m.134 uygulamasında amaç yalnız bilgisayarı fiziksel olarak almak değildir; dijital verinin delil niteliğini koruyacak şekilde kopyalanması ve incelenmesidir. Bu nedenle kopya alma işleminin hangi cihazdan, hangi tarih ve saatte, hangi yöntemle yapıldığı tutanakla gösterilmelidir. Uygulamada dijital kopyanın sonradan değişmediğini denetlemek için hash değeri gibi bütünlük doğrulama yöntemleri kullanılır. Ceza dosyasında incelemeye esas kopya ile ilk alınan imajın aynı veri setini temsil edip etmediği denetlenebilmelidir.
Şüpheli veya müdafi açısından yalnız “bilgisayarda suç unsuru bulundu” cümlesi yeterli değildir. Elkonulan cihazın seri numarası, depolama birimi, alınan kopyanın kapsamı, incelemeyi yapan birim ve bilirkişi raporunun hangi kopya üzerinde çalıştığı dosyada birbirini izlemelidir. Delil zincirindeki kopukluk, bulunan verinin aidiyeti ve değiştirilmezliği konusunda tartışma yaratır.
Bilgisayarın Tamamına Elkonulması Her Dosyada Zorunlu mu?
CMK m.134, dijital delilin elde edilmesi için arama, kopyalama ve gerektiğinde elkoyma araçlarını birlikte düzenler. Fakat cihazın tamamının uzun süre fiziksel olarak tutulması tedbirin amacıyla ve ölçülülük ilkesiyle bağlantılıdır. Gerekli kopya alınabildiğinde ve cihazın muhafazasına artık ihtiyaç kalmadığında iade konusu ayrıca değerlendirilmelidir.
Bir işletmenin tüm muhasebe bilgisayarının veya kişinin mesleğini yürüttüğü cihazın gereksiz biçimde uzun süre tutulması, soruşturma amacı dışında ağır sonuçlar yaratabilir. Bu nedenle “hangi veriye ihtiyaç var?” ve “bu veri cihaz tutulmadan güvenli biçimde kopyalanabilir mi?” soruları tedbirin ölçülülük denetiminin parçasıdır.
Bulut Hesabı ve Haricî Disk CMK 134 Kapsamında Nasıl Değerlendirilir?
Bilgisayar araması sırasında cihazla bağlantılı haricî disk, USB bellek veya yerel veri depolarında bulunan kayıtlar dijital aramanın konusu olabilir. Bulut hizmetlerinde ise erişimin hangi hesap, cihaz ve yetkilendirme üzerinden sağlandığı; verinin Türkiye’de mi yoksa yabancı ülkedeki sunucuda mı bulunduğu ayrıca önem taşır. Bir cihazın açık olması, kullanıcının bütün çevrim içi hesaplarına sınırsız arama yetkisi verildiği anlamına gelmez.
Kararın kapsamı, aranacak dijital sistem ve soruşturulan suçla bağlantılı veri alanı belirlenmelidir. Başka kişilere ait hesaplar veya soruşturmayla ilgisi bulunmayan özel verilerle karşılaşıldığında özel hayat ve kişisel veri koruması yönünden ayrıca değerlendirme gerekir.
Avukat-Müvekkil Yazışmaları Bilgisayar Aramasında Çıkarsa Ne Olur?
Dijital cihazda müdafi ile şüpheli veya sanık arasındaki savunma ilişkisine ait yazışmalar bulunabilir. Avukatlık meslek sırrı ve savunmanın gizliliği, dijital arama yapılmış olması nedeniyle ortadan kalkmaz. Arama sırasında mesleki sır niteliğindeki verilerle karşılaşıldığında CMK’nın avukat bürosu ve meslek sırrına ilişkin koruyucu hükümleri ile savunma hakkı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle şirket bilgisayarlarında çok sayıda çalışanın, müşterinin veya üçüncü kişinin verileri aynı cihazda bulunabilir. Soruşturma makamı, karar kapsamını aşan ve suçla ilgisiz kişisel verileri dosyaya taşımamalıdır. İnceleme raporunda hangi klasör ve veri setlerinin araştırıldığı açıkça gösterilmelidir.
Silinmiş Dosyanın Kurtarılması Delil Olabilir mi?
Dijital inceleme araçları, kullanıcı tarafından silinmiş ancak depolama ortamında teknik olarak kalan verileri kurtarabilir. Bir verinin silinmiş olması tek başına onun hukuka aykırı delil olduğu anlamına gelmez. Belirleyici olan aramanın ve kopyalamanın CMK m.134’e uygun karara dayanması, verinin soruşturulan suçla bağlantısının kurulması ve dijital bütünlüğünün gösterilmesidir.
Bununla birlikte silinmiş dosyanın kim tarafından, ne zaman oluşturulduğu veya silindiği her zaman doğrudan anlaşılamaz. Bilirkişi raporu oluşturulma, değiştirilme, erişim ve silme zamanlarına ilişkin teknik sınırlamaları açıkça göstermelidir. Cihazı birden fazla kişi kullanıyorsa dosyanın yalnız cihaz sahibine ait kabul edilmesi yeterli değildir.
Rapor denetimi: Bilirkişi incelemesinde cihazın marka-modeli, seri numarası, imaj alma yöntemi ve incelemeye esas kopyanın kimliği raporda gösterilmelidir. Teknik raporun yalnız sonuç cümlesi değil, sonuca ulaşmak için izlenen yöntem de savunmanın denetimine açık olmalıdır. Dijital delilin aidiyeti, bütünlüğü ve soruşturulan olayla ilgisi ayrı ayrı kurulmalıdır.
Bu unsurlar tutanak ve raporlarla kronolojik biçimde doğrulanmalıdır.
Kopya bütünlüğü ayrıca korunmalıdır.
Belge saklanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
