Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenir? 2-4-6 Yıl Kuralı | 2026

Risk Değerlendirmesinde 2-4-6 Yıl Kuralı Nedir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10 işverene risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak yükümlülüğü getirir. Yenileme periyotları ise İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 12. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Buna göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerleri için azami süreler sırasıyla iki, dört ve altı yıldır.

Bu süreler “belge o kadar yıl geçerlidir ve hiçbir işlem yapılmaz” anlamına gelmez. Yönetmelik m.12/2’de sayılan değişiklikler veya olaylar meydana gelirse normal periyot beklenmeden değerlendirme yenilenir. Bu nedenle risk değerlendirmesinin güncelliği takvimden çok işyerindeki gerçek değişikliklerle bağlantılıdır.

İşverenin yapması gereken, hem azami yenileme tarihini takip etmek hem de işyerinde riskleri etkileyen değişiklikler için erken yenileme tetikleyicisi oluşturmaktır. Yalnız takvim hatırlatıcısına güvenmek, yeni makine veya kazadan sonra yıllarca eski belgeyi kullanmaya yol açabilir.

Risk Değerlendirmesi Yenileme Süresi Ne Zaman Başlar?

Normal yenileme süresi, geçerli risk değerlendirmesinin tamamlandığı tarih esas alınarak takip edilir. Belgenin hazırlanma, ekip tarafından değerlendirilme ve imzalanma tarihi kayıt altında olmalıdır. Daha sonra kısmi veya tam yenileme yapıldığında güncel dokümanın tarihi ayrıca izlenir.

İşyerinin faaliyete yeni başlaması durumunda “ilk iki-dört-altı yıl sonunda risk analizi yaparım” yaklaşımı yanlıştır. Risk değerlendirmesi işe başlamadan veya faaliyetin başlangıcında mevcut riskleri kapsayacak şekilde yapılmalı; iki-dört-altı yıllık süre daha sonra yenileme için uygulanmalıdır.

İşyerinde aynı dokümanın farklı tarihlerde küçük değişikliklerle güncellendiği durumlarda versiyon kontrolü yapılmalıdır. Hangi değişikliğin kısmi, hangisinin tüm değerlendirmeyi yenileyen nitelikte olduğu açıkça gösterilmelidir. Eski versiyonlar denetim ve geçmiş risk takibi bakımından saklanabilir; ancak sahada hangi versiyonun güncel olduğu belirsiz bırakılmamalıdır.

Çok Tehlikeli İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenir?

Çok tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesi en geç iki yılda bir yenilenir. “En geç” ibaresi, iki yılın zorunlu bekleme süresi değil üst sınır olduğunu gösterir. İşyerinde m.12/2 kapsamında değişiklik veya olay varsa iki yıl dolmadan yenileme yapılır.

Çok tehlikeli işyerlerinde risklerin sonucu ağır olabileceği için değişiklik yönetimi özellikle önemlidir. Yeni üretim hattı, patlayıcı veya yanıcı madde kullanımı, kazı derinliğinin değişmesi, maden işletmesinde çalışma bölgesinin değişmesi, yeni kimyasal proses veya makine kurulması gibi değişiklikler mevcut risk değerlendirmesini etkileyebilir.

6331 m.25 ayrıca bazı çok tehlikeli faaliyetlerde risk değerlendirmesi hiç yapılmamışsa işin durdurulmasını öngörür. Bu nedenle çok tehlikeli işyerinde güncel ve sahayı yansıtan değerlendirme yalnız idari evrak değil faaliyet güvenliğinin temel koşuludur.

İki yıllık periyot boyunca alınan tedbirlerin uygulanması ayrıca izlenmelidir. Risk değerlendirmesi güncel olsa dahi düzeltici faaliyetler tamamlanmamışsa işverenin m.4’teki tedbir alma ve denetim yükümlülüğü devam eder.

Tehlikeli İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenir?

Tehlikeli işyerlerinde normal azami yenileme süresi dört yıldır. İşyerinin NACE kodunun güncel Tehlike Sınıfları Tebliğinde “tehlikeli” karşılığına sahip olması halinde bu süre uygulanır.

Dört yıl, işyerinde hiçbir değişiklik olmadığı varsayımına dayanır. Makine parkı, kimyasallar, üretim yöntemi, bina düzeni veya çalışanların maruziyeti değişmişse eski değerlendirmenin dört yıl boyunca aynen kullanılmasına izin vermez.

Örneğin işyerinde solvent bazlı yeni bir ürün kullanılmaya başlanması, kaynak hattının kurulması, forklift güzergâhının değiştirilmesi veya vardiya sisteminin riskleri etkileyecek şekilde değişmesi hâlinde değerlendirme güncellenmelidir. Değişiklik yalnız bir bölümü etkiliyorsa kısmi yenileme mümkündür.

Tehlikeli işyerinde B veya A sınıfı iş güvenliği uzmanı görev yapabilir; ancak risk değerlendirmesinin sorumluluğu yalnız uzmana ait değildir. İşveren süreçten sorumludur ve Yönetmelikte öngörülen ekip katılımını sağlar.

Az Tehlikeli İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Bir Yenilenir?

Az tehlikeli işyerlerinde normal azami yenileme süresi altı yıldır. Bu süre, az tehlikeli işyerlerinde risk değerlendirmesinin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Büro, hukuk bürosu, danışmanlık veya benzeri faaliyetlerde yangın, elektrik, deprem, ergonomi, ekranlı araç, kayma-düşme, acil durum ve psikososyal riskler bulunabilir.

Altı yıllık süre boyunca işyerinin adresi, çalışan sayısı, çalışma düzeni veya ekipmanı değişebilir. Ofisin farklı binaya taşınması, iç mimari değişiklikle acil çıkışların farklılaşması, yeni elektrik altyapısı, arşiv yükünün artması veya çalışma sisteminin değişmesi riskleri etkiliyorsa değerlendirme erken yenilenir.

Az tehlikeli işyerlerinde 50’den az çalışan bulunması risk değerlendirmesini ortadan kaldırmaz. İşverenin profesyonel İSG hizmeti yükümlülüğünde küçük işyerlerine ilişkin özel yöntemler bulunabilir; fakat risk değerlendirmesi ayrıca yapılır.

Altı yıllık sürenin bitimine yakın “eski belgeyi tarih değiştirerek” yeniden imzalamak yeterli değildir. Saha yeniden incelenmeli, mevcut kontrollerin etkinliği ve yeni tehlikeler değerlendirilmelidir.

Hangi Hallerde 2-4-6 Yıl Süresi Beklenmeden Yenileme Yapılır?

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği m.12/2 erken yenilemeyi gerektiren durumları açıkça sayar. Yeni risklerin işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkileyip etkilemediğine göre değerlendirme tamamen veya kısmen yenilenir:

1. İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması.
2. Uygulanan teknoloji, kullanılan madde veya ekipmanlarda değişiklik olması.
3. Üretim yönteminde değişiklik yapılması.
4. İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi.
5. Çalışma ortamına ait sınır değerlere ilişkin mevzuat değişikliği olması.
6. Çalışma ortamı ölçümü veya sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerekli görülmesi.
7. İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması.

Bu liste uygulamada “değişiklik yönetimi” sisteminin temelidir. İşveren satın alma, bakım, yatırım, bina değişikliği ve yeni ürün süreçlerinde İSG ekibine otomatik bildirim sağlayarak risk değerlendirmesinin güncelliğini koruyabilir.

Risk Değerlendirmesi Kısmen Yenilenebilir mi?

Evet. Yönetmelik, yeni riskin işyerinin tamamını veya yalnız belirli bir bölümünü etkileyip etkilemediğini dikkate alarak değerlendirmenin tamamen veya kısmen yenilenmesine izin verir. Küçük bir bölümde yapılan değişiklik için bütün işyerinin risk analizini baştan yazmak her zaman gerekli değildir.

Örneğin büyük bir fabrikanın yalnız paketleme bölümüne yeni makine kurulmuşsa ve diğer bölümlerin riskleri değişmemişse ilgili bölüm, makine, çalışanlar ve bağlantılı süreçler bakımından kısmi yenileme yapılabilir. Ancak yeni makine enerji altyapısını, forklift trafiğini, yangın yükünü veya tüm tesisteki üretim temposunu etkiliyorsa daha geniş kapsam gerekir.

Kısmi yenilemede önceki dokümana hangi bölümün eklendiği veya değiştirildiği açıkça işaretlenmeli, tarih ve ekip imzaları güncellenmelidir. Versiyon yönetimi yapılmazsa denetimde hangi risk kontrolünün ne zaman değiştiği anlaşılamaz.

Kısmi güncelleme, sadece bir sayfaya yeni satır eklemek değildir; değişiklikten doğan yeni risklerin analiz edilmesi, tedbirlerin belirlenmesi ve uygulamanın izlenmesidir.

İş Kazası veya Ramak Kala Olaydan Sonra Risk Değerlendirmesi Yenilenir mi?

Evet. Yönetmelik m.12/2-ç, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesini erken yenileme sebebi olarak açıkça sayar. Olayın nedenleri incelenir ve mevcut risk değerlendirmesinin olayı neden öngöremediği ya da mevcut tedbirin neden yetersiz kaldığı değerlendirilir.

İş kazasının mutlaka ağır yaralanmayla sonuçlanması gerekmez. Ramak kala olay, yaralanma meydana gelmeden riskin somut biçimde ortaya çıktığını gösterir. Forkliftin yayaya birkaç santimetreyle çarpmaması, yükün çalışanın yanına düşmesi veya elektrik arızasının yangına dönüşmeden fark edilmesi gibi olaylar gelecekteki kazanın habercisidir.

Yenileme sırasında yalnız “çalışan dikkatsizdi” sonucuna varmak yeterli değildir. İş organizasyonu, eğitim, ekipman güvenliği, koruyucu sistemler, çalışma hızı, bakım, gözetim ve fiziksel düzen birlikte incelenmelidir.

Alınan yeni tedbirlerin ardından risk seviyesi yeniden hesaplanmalı ve çalışanlar değişen güvenli çalışma yöntemi konusunda bilgilendirilmelidir.

Ortam Ölçümü veya Sağlık Gözetimi Sonucu Risk Değerlendirmesini Değiştirir mi?

Evet. Gürültü, toz, kimyasal, titreşim veya diğer maruziyet ölçümleri beklenenden yüksek risk gösteriyorsa değerlendirme m.12/2 gereği yenilenir. Aynı şekilde işyeri hekiminin sağlık gözetiminde çalışanlarda ortak bir maruziyet bulgusu saptaması, risk değerlendirmesinin yeniden ele alınmasını gerektirebilir.

Ölçüm sonucu sınır değerin altında olsa bile çalışma süresi, hassas çalışanlar ve birden fazla maruziyetin birleşik etkisi dikkate alınır. Risk değerlendirmesi yalnız yasal sınır değer kontrolü değildir; önleme ilkelerine göre sağlık ve güvenliği iyileştirmeyi hedefler.

Sağlık gözetiminde kişisel veriler gizli tutulur. Risk değerlendirmesine belirli çalışanın tanısı yerine işyeri için gerekli genel koruyucu tedbir ve maruziyet bilgisi aktarılır.

Ölçüm ve sağlık gözetimi sonuçlarının değerlendirme ekibine düzenli ulaşması, risk dokümanının sahadaki gerçek durumla bağlantısını korur.

Faaliyet veya NACE Kodu Değişirse Yenileme Süresi Ne Olur?

İşyerinin ana faaliyeti değişirse tehlike sınıfı da değişebilir. Bu durum yalnız takvim süresini değil İSG sisteminin tamamını etkiler. Az tehlikeli işyeri tehlikeli sınıfa geçtiğinde risk değerlendirmesi yeni süreç ve riskleri kapsayacak şekilde yenilenmeli; normal azami yenileme periyodu da yeni sınıfa göre izlenmelidir.

Tehlikeli sınıftan çok tehlikeli sınıfa geçişte A sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirmesi, sağlık gözetimi, eğitim ve diğer yükümlülükler de yeniden kontrol edilir. Mevcut değerlendirme eski faaliyeti esas aldığı için yalnız yeni NACE kodunu kapağa yazmak yeterli değildir.

Faaliyet kısmen değişmiş ve ana iş aynı kalmışsa tehlike sınıfı değişmeyebilir; ancak yeni ekipman veya üretim yöntemi m.12/2 kapsamında risk değerlendirmesinin kısmi yenilenmesini gerektirebilir.

Risk Değerlendirmesi Süresinde Yenilenmezse Ne Olur?

İşverenin risk değerlendirmesi yapma ve güncel tutma yükümlülüğü 6331 m.4 ve m.10’dan doğar. Süresi dolmuş veya işyerinin mevcut durumunu yansıtmayan doküman, fiilen yükümlülüğün gereği gibi yerine getirilmediğini gösterebilir. İş müfettişi tespitine göre 6331 m.26 kapsamındaki idari yaptırımlar uygulanabilir.

Risk değerlendirmesinin hiç bulunmaması, özellikle m.25’te belirtilen çok tehlikeli işyerlerinde işin durdurulmasına sebep olabilir. Güncel olmayan değerlendirmenin işin durdurulmasına etkisi ise somut hayati tehlike ve mevzuat koşullarına göre incelenir.

Bir iş kazası sonrasında eski risk değerlendirmesinde kazaya yol açan makine veya sürecin hiç bulunmadığının görülmesi, işverenin riskleri takip etmediğini gösterebilir. Hukuki tazminat, SGK rücu ve ceza sorumluluğu değerlendirmelerinde bu eksiklik önem kazanır.

Bu nedenle süre takibi yalnız ceza riskinden kaçınmak için değil, işyerindeki değişiklikleri güvenli biçimde yönetmek için yapılmalıdır.

2026 Risk Değerlendirmesi Takip Takvimi

• Çok tehlikeli: son tam değerlendirme tarihinden itibaren en geç 2 yıl.
• Tehlikeli: son tam değerlendirme tarihinden itibaren en geç 4 yıl.
• Az tehlikeli: son tam değerlendirme tarihinden itibaren en geç 6 yıl.
• Her sınıfta: Yönetmelik m.12/2’deki değişiklik veya olay varsa süre beklenmeden tam/kısmi yenileme.

İşveren, bu tarihleri İSG yıllık çalışma planına ve kurumsal takvime eklemeli; ancak erken yenileme sebeplerini ayrıca takip etmelidir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• ÇSGB risk değerlendirmesi yayınları
• Risk değerlendirmesi zorunlu mu?
• İşyeri tehlike sınıfı nasıl belirlenir?