Dava Üçüncü Kişiye Nasıl İhbar Edilir? HMK 61–64 Davanın İhbarı Rehberi 2026

Davanın İhbarı Nedir?

Davanın ihbarı, görülmekte olan bir hukuk davasının, sonucu ile hukuki bağlantısı bulunan üçüncü kişiye bildirilmesidir. Kurumun temel dayanağı HMK m.61–64’tür. İhbar, yeni bir dava açılması değildir; mevcut yargılamanın üçüncü kişiye bildirilmesidir.

İhbarın hukuki gerekçesi rücu ihtimalidir. Taraflardan biri davayı kaybettiğinde üçüncü kişiye karşı rücu hakkı doğabileceğini düşünüyorsa veya tam tersine üçüncü kişinin kendisine rücu edebileceği bir ilişki varsa, asıl davanın üçüncü kişinin bilgisi ve mümkünse katkısıyla yürütülmesini sağlayabilir. Böylece üçüncü kişi, kendisini ileride etkileyebilecek uyuşmazlıktan haberdar olur ve hukuki yararı bulunan taraf yanında davaya katılma imkânını kullanabilir.

İhbarın usul hukuku bakımından amacı üçüncü kişinin asıl yargılamaya yardımcı olabilmesidir. Maddi hukuk bakımından önemi ise sonraki rücu veya tazminat ilişkisinde, asıl davanın nasıl yürütüldüğüne ve hangi sonuca bağlandığına ilişkin tartışmaları sınırlandırmasıdır.

HMK 61’e Göre Davanın İhbarı Şartları Nelerdir?

1. Görülmekte olan bir dava bulunmalıdır

Davanın ihbarı için öncelikle derdest bir dava bulunmalıdır. Ortada henüz açılmış bir dava yoksa HMK 61 anlamında “davanın ihbarı” yapılamaz. Üçüncü kişiye gönderilen genel bir ihtar veya sorumluluk bildirimi, HMK 61–64 sonuçlarını kendiliğinden doğurmaz.

2. İhbar eden kişi asıl davanın tarafı olmalıdır

HMK 61, ihbar hakkını davanın taraflarına tanır. Davacı veya davalı, kanundaki diğer şartlar varsa ihbar yapabilir. Dava kendisine ihbar edilen üçüncü kişi de aynı şartlarda bir başka kişiye ihbarda bulunabilir; kanun buna ihbarın tevali etmesi imkânını verir.

3. Üçüncü kişiyle rücu bağlantısı bulunmalıdır

İhbar keyfî bir bilgi verme işlemi değildir. İhbar eden taraf, davayı kaybederse üçüncü kişiye rücu edeceğini veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünmelidir. Bu bağlantı; sözleşme, garanti, sigorta, alt yüklenici ilişkisi, tazmin sorumluluğu veya başka bir maddi hukuk ilişkisine dayanabilir.

4. İhbar üçüncü kişiye yönelmelidir

İhbar olunan kişi, asıl davanın taraflarından farklı bir üçüncü kişi olmalıdır. Zaten taraf sıfatıyla yargılamada bulunan kişiye HMK 61 anlamında ihbar yapılması söz konusu değildir.

5. Tahkikat sonuçlanmadan yapılmalıdır

Kanun son zamanı açıkça belirler: ihbar, tahkikat sonuçlanıncaya kadar yapılabilir. Tahkikat bittikten sonra HMK 61 kapsamında yeni ihbar yoluna gidilmesi mümkün değildir.

Dava Ne Zamana Kadar İhbar Edilebilir?

HMK m.61’in açık hükmü gereğince ihbarın son zamanı tahkikatın sonuçlanmasıdır. Bu nedenle “karar kesinleşinceye kadar her zaman ihbar yapılabilir” şeklindeki bilgi yanlıştır. Kanun, hüküm anını veya kanun yolu aşamasını değil, tahkikatın bitimini esas alır.

İhbar ihtiyacı dava başında biliniyorsa işlemin geciktirilmemesi gerekir. Çünkü HMK m.69/2, sonraki rücu ilişkisinde ihbar olunan kişinin “zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katıldığını” ileri sürebilmesine imkân tanır. Yani kanuni son sınır tahkikat sonu olsa da, stratejik olarak ihbarın makul olan en erken aşamada yapılması önemlidir.

İhbar sebebi sonradan ortaya çıkmışsa, bu sebep öğrenildiğinde ve tahkikat hâlâ devam ederken yazılı ihbar yapılmalıdır. İhbarın geciktirilmesinin savunma imkânlarını etkileyip etkilemediği sonraki rücu uyuşmazlığında önem taşıyabilir.

Davanın İhbarı Nasıl Yapılır?

HMK m.62/1 ihbarın şekli konusunda nettir: ihbar yazılı olarak yapılır. Yazıda iki unsur ayrıca bulunmalıdır. Birincisi ihbar sebebinin gerekçeleriyle birlikte açıklanması, ikincisi yargılamanın hangi aşamada olduğunun belirtilmesidir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 27 Mayıs 2025 tarihli kararında da davanın ihbarının yazılı yapılacağı; mahkemeye dilekçe verilmesi, iadeli taahhütlü mektup veya noter yolunun kullanılabileceği açıklanmıştır. Mahkemeye ihbar dilekçesi verilmesi hâlinde dilekçenin ihbar olunana tebliği ile ihbar işlemi tamamlanır.

İhbar yazısında yalnız “dava size ihbar edilmektedir” denilmesi yeterli içerik değildir. Rücu bağlantısının hangi hukuki ilişkiden kaynaklandığı, asıl davadaki uyuşmazlığın konusu, dosya bilgileri ve yargılamanın aşaması açıkça belirtilmelidir. Böylece üçüncü kişi davaya katılıp katılmayacağına gerçek bilgi üzerinden karar verebilir.

İhbar nedeniyle duruşma ertelenir mi?

HMK m.62/2’ye göre davanın ihbarı sebebiyle yargılama başka güne bırakılamaz. İhbarın tevali etmesi gibi zorunlu durumlar dışında süre de verilemez. Bu hüküm, ihbar kurumunun davayı gereksiz yere uzatmak amacıyla kullanılmasını engeller.

İhbar Olunan Kişi Davaya Nasıl Katılır?

HMK m.63’e göre dava kendisine ihbar edilen kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir. Katılımın usul çerçevesi HMK m.66–68’deki fer’î müdahale hükümleriyle birlikte değerlendirilir.

Fer’î müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve dayanaklarını belirten dilekçeyle mahkemeye başvurur. Müdahale dilekçesi taraflara tebliğ edilir; mahkeme gerekirse tarafları ve üçüncü kişiyi dinleyerek talep hakkında karar verir.

Müdahale talebi kabul edilen kişi davayı bulunduğu noktadan itibaren takip eder. Yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma araçlarını ileri sürebilir; fakat bu tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı usul işlemi yapamaz.

Dava İhbar Edilen Kişi Otomatik Olarak Davalı Olur mu?

Hayır. Davanın ihbarı, ihbar olunan kişiyi kendiliğinden davacı veya davalı hâline getirmez. İhbar olunan üçüncü kişi taraf sıfatı kazanmaz. Fer’î müdahil olarak katılırsa da asıl taraf değil, yanında katıldığı tarafa yardımcı üçüncü kişi konumundadır.

HMK m.69/1 açıkça, fer’î müdahilin yer aldığı asıl davada hükmün taraflar hakkında verileceğini düzenler. Bu nedenle yalnız “dava kendisine ihbar edildi” gerekçesiyle üçüncü kişi hakkında asıl davada doğrudan mahkûmiyet hükmü kurulamaz. Üçüncü kişinin doğrudan sorumluluğu ayrı bir talep veya dava konusu olacaksa usulüne uygun taraf teşkili gerekir.

Bu nokta uygulamada sık karıştırılır. İhbar, taraf değişikliği değildir; mecburi dava arkadaşlığı değildir; yeni bir davalı ekleme işlemi değildir. Asıl işlevi üçüncü kişiyi bilgilendirmek ve rücu ilişkisi bakımından kanuni sonuç yaratmaktır.

Davanın İhbarının Sonraki Rücu Davasına Etkisi Nedir?

HMK m.64, ihbar edilen davada verilen hükmün ihbar eden kişiyle ilişkideki etkisi bakımından HMK m.69/2’nin kıyasen uygulanacağını düzenler. Bu hüküm, ihbar kurumunun en önemli sonucudur.

HMK m.69/2’ye göre fer’î müdahil, yanında katıldığı tarafla sonraki rücu ilişkisinde asıl davadaki uyuşmazlık hakkında “yanlış karar verildi” iddiasını kural olarak ileri süremez. Ancak kanun üç önemli savunma alanı bırakır: zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katılma; yanında katıldığı tarafın iddia ve savunma imkânlarını kullanmasını engellemesi; üçüncü kişi tarafından bilinmeyen iddia veya savunma imkânlarının tarafın ağır kusuru nedeniyle kullanılamaması.

Bu sistem, asıl davanın sonucunun sonraki rücu ilişkisinde her yönüyle kesin hüküm teşkil ettiği anlamına gelmez. İhbarın etkisi, kesin hüküm ile aynı kurum değildir. Kanun, rücu ilişkisinde asıl davanın yanlış yürütüldüğü iddialarını belirli ölçüde sınırlar; fakat m.69/2’deki istisnaları açıkça korur.

Davanın İhbarı Zamanaşımını Keser mi?

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 27 Mayıs 2025 tarihli kararında açıklandığı üzere, davanın ihbarı ihbar olunan yönünden zamanaşımını kesmez. Bu nedenle üçüncü kişiye karşı ayrı bir alacak veya rücu talebinin zamanaşımı yaklaşmışsa yalnızca HMK 61 uyarınca ihbar yapılıp zamanaşımının korunduğu varsayılmamalıdır.

Zamanaşımını kesen sebepler, ilgili maddi hukuk hükümlerine göre belirlenir. Rücu hakkının doğum anı, uygulanacak özel zamanaşımı hükmü ve kesilme-durma sebepleri ayrı değerlendirilmelidir. İhbarın usul hukuku sonucu ile alacağın zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır.

İhbar Olunan Davaya Katılmazsa Ne Olur?

İhbar olunan kişinin fer’î müdahil olarak davaya katılması zorunlu değildir. Üçüncü kişi ihbarı aldıktan sonra katılmayabilir. Katılmaması asıl davanın görülmesini durdurmaz ve HMK m.62/2 gereğince sırf ihbar nedeniyle yargılama ertelenemez.

Ancak ihbarın sonraki rücu ilişkisine etkisi bakımından HMK m.64 ve m.69/2 dikkate alınır. Üçüncü kişi kendisine zamanında ihbar yapıldığı hâlde davaya katılmamışsa, sonraki uyuşmazlıkta asıl davadaki sonucun yanlışlığına ilişkin itiraz alanı kanundaki ihbar etkisi nedeniyle sınırlanabilir.

Bu nedenle ihbar alınması “hiçbir işlem yapmadan beklenebilecek önemsiz bir tebligat” olarak görülmemelidir. Dosya, rücu riski, zamanaşımı ve müdahale yararı birlikte incelenmelidir.

İhbar Talebi Mahkemece Dikkate Alınmazsa Ne Olur?

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2025/2216 sayılı kararında, usulüne uygun davanın ihbarı talebinin dikkate alınmamasının savunma hakkını kısıtlayabileceği ve kararın kaldırılması/bozulması bakımından önem taşıdığı belirtilmiştir. Mahkeme, kanuni şartları taşıyan ihbar işlemini yok saymamalıdır.

Bununla birlikte ihbar talebinin varlığı davanın her durumda ertelenmesini gerektirmez. HMK m.62/2 tam tersine, ihbar yüzünden yargılamanın başka güne bırakılmayacağını düzenler. Mahkemenin görevi ihbar işlemini usulüne uygun yürütmek, fakat yargılamayı gereksiz gecikmeye bırakmamaktır.

İdari Yargıda Davanın İhbarı Aynı mı?

İdari yargıda farklı bir özellik vardır. İYUK m.31, davanın ihbarı bakımından HMK hükümlerine atıf yaparken, idari yargı mercilerinde ihbarın Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından resen yapılacağını düzenler. Bu nedenle hukuk mahkemesindeki taraf ihbarı sistemi ile idari yargı uygulaması birebir aynı değildir.

2026 tarihli akademik çalışmalarda da güncel Danıştay içtihadı çerçevesinde bu fark özellikle vurgulanmaktadır. İdari yargıda üçüncü kişinin davaya katılması ve ihbarın usulü, İYUK’un özel yapısı ile birlikte ele alınmalıdır.

HMK 61 ile Fer’î Müdahale Arasındaki Fark

Davanın ihbarı üçüncü kişiye yapılan bildirimdir; fer’î müdahale ise üçüncü kişinin hukuki yararı bulunan taraf yanında davaya katılma talebidir. İhbar yapılmış olması müdahalenin otomatik gerçekleştiği anlamına gelmez. Üçüncü kişi müdahale etmek istiyorsa HMK m.67’deki dilekçe ve inceleme usulü işletilir.

İhbar olmadan da kanuni şartları bulunan üçüncü kişi HMK m.66 kapsamında fer’î müdahil olmayı talep edebilir. Bu nedenle iki kurum birbirinin zorunlu ön şartı değildir. İhbar, üçüncü kişinin uyuşmazlıktan haberdar edilmesine ve rücu etkisine; fer’î müdahale ise aktif biçimde davaya yardımcı olarak katılmasına ilişkindir.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

HMK 61–64 Türkiye genelindeki hukuk mahkemelerinde aynı kanuni çerçevede uygulanır. Mersin’de asliye hukuk, sulh hukuk, iş, tüketici, aile ve ticaret mahkemelerinde görülmekte olan davalarda da ihbar için rücu bağlantısı, yazılı şekil ve tahkikatın sona ermemiş olması şartları aranır.

Mersin bakımından farklı bir ihbar süresi yoktur. Dosyada önemli olan üçüncü kişiyle maddi hukuk ilişkisinin doğru kurulması ve ihbarın geç kalmadan yapılmasıdır. İhbar dilekçesi hazırlanırken dosya esas numarası, ihbarın sebebi ve yargılamanın aşaması açık biçimde yazılmalıdır.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

• İhbar olunan kişiyi otomatik davalı zannetmek.
• İhbarın sözlü yapılabileceğini düşünmek.
• İhbar sebebini ve yargılamanın aşamasını yazmamak.
• Tahkikat bittikten sonra HMK 61’e dayanmak.
• İhbar nedeniyle yargılamanın zorunlu olarak erteleneceğini düşünmek.
• İhbarın zamanaşımını otomatik kestiğini varsaymak.
• İhbar ile fer’î müdahaleyi aynı işlem olarak kabul etmek.
• Üçüncü kişi hakkında sırf ihbar edildi diye asıl davada hüküm kurulabileceğini düşünmek.
• Rücu ilişkisi bulunmadan üçüncü kişilere keyfî ihbar yapmak.
• İhbarın sonraki rücu davasındaki HMK 69/2 etkisini göz ardı etmek.

Sık Sorulan Sorular

1. Davanın ihbarı ne demektir?

Görülmekte olan davanın, davanın sonucuna bağlı rücu ilişkisi bulunan üçüncü kişiye HMK 61–64 uyarınca bildirilmesidir.

2. Dava ne zamana kadar ihbar edilebilir?

HMK 61 gereğince tahkikat sonuçlanıncaya kadar ihbar yapılabilir.

3. İhbar yazılı olmak zorunda mı?

Evet. HMK 62 açıkça yazılı şekli, ihbar sebebinin gerekçeleriyle açıklanmasını ve yargılamanın aşamasının belirtilmesini şart koşar.

4. İhbar olunan kişi davalı olur mu?

Hayır. İhbar üçüncü kişiyi kendiliğinden taraf yapmaz. Hukuki yararı bulunan taraf yanında fer’î müdahil olarak katılabilir.

5. İhbar nedeniyle duruşma ertelenir mi?

Hayır. HMK 62/2’ye göre sırf ihbar nedeniyle yargılama başka güne bırakılamaz; yalnız kanundaki zorunlu durumlarda süre verilebilir.

6. Dava ihbar edilince zamanaşımı kesilir mi?

Hayır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararında davanın ihbarının ihbar olunan yönünden zamanaşımını kesmediği belirtilmiştir.

7. İhbar olunan davaya katılmak zorunda mı?

Hayır. Üçüncü kişi katılmayabilir; ancak sonraki rücu ilişkisinde HMK 64 ve 69/2’deki ihbar etkisi doğabilir.

8. İhbar olunan kişi başkasına ihbar yapabilir mi?

Evet. HMK 61/2 aynı şartlarla ihbarın bir başka üçüncü kişiye devam ettirilmesine izin verir.

9. İdari yargıda ihbarı taraf mı yapar?

İYUK m.31 gereğince idari yargıda davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından resen yapılır.

10. İhbar ile fer’î müdahale aynı şey mi?

Hayır. İhbar bildirim işlemidir; fer’î müdahale üçüncü kişinin hukuki yararı bulunan taraf yanında davaya katılma talebidir.

İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu

Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul

İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.

İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →

İSTANBUL · MERSİN · ÇEVRİM İÇİ

Hukuki görüşme talebi

Konunuzu kısaca paylaşın. Görüşme için tercih ettiğiniz ofisi veya çevrim içi seçeneğini belirtebilirsiniz.

* İşaretli alanlar zorunludur.

Ad soyad *
E-posta *
Telefon (isteğe bağlı)
Görüşme tercihi (isteğe bağlı)Tercihinizi seçinİstanbul — Maslak · Polaris PlazaMersin — Akdeniz · Merkez ofisÇevrim içi görüşme

Konunuzu kısaca anlatın * En fazla 1.000 karakter.

Mesaj uzunluğu0 / 1000

Kalan karakter: 1000Boşluklar dahildir.Sınıra yaklaşıyorsunuz.1.000 karakter sınırına ulaştınız.

Kimlik numarası, banka bilgisi veya hassas belge paylaşmayın. KVKK Aydınlatma Metni

İlk iletişim tek başına avukatlık ilişkisi kurmaz ve yasal süreleri durdurmaz. Acil süreli konularda telefonla ulaşın.

Δ