Trafik Kazasında Sürekli İş Göremezlik Tazminatı ve Maluliyet Hesabı 2026
Sürekli iş göremezlik dosyalarında en sık yapılan hata, hastane veya sağlık kurulu raporundaki engellilik oranını doğrudan gelir kaybı oranı kabul etmektir. Tıbbi oran bedensel kaybın ölçümüdür; ekonomik zarar ise bu kaybın kişinin çalışma ve kazanma gücüne etkisini ifade eder. Aynı oran, farklı mesleklerde farklı ekonomik sonuç yaratabilir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Tazminatın doğru kurulabilmesi için önce yaralanmanın trafik kazasıyla illiyet bağı, tedavinin tamamlanıp kalıcı durumun oluştuğu tarih ve doğru mevzuata göre düzenlenen sağlık raporu belirlenir. Sonra kişinin olay öncesi gelir ve meslek verileriyle gelecekteki ekonomik etkisi hesaplanır. Geçici iş göremezlik dönemi ayrıca ayrılır; aynı dönem sürekli kayıp hesabına ikinci kez eklenmez.
Sürekli iş göremezlik tazminatı nedir?
Sürekli iş göremezlik, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zararın tedavi sonrasında tamamen iyileşmemesi ve kalıcı işlev kaybı bırakmasıdır. Bu kayıp kişinin çalışma kapasitesini, iş bulma ihtimalini, mesleğini sürdürebilmesini veya aynı geliri elde edebilmesini azaltıyorsa maddi tazminat doğar.
TBK m.54’te “çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar” açıkça bedensel zarar kalemi olarak sayılmıştır. Kalıcı kayıp, yalnız kişinin mevcut işinden ayrılması hâlinde ortaya çıkmaz. Kişi aynı işte çalışmaya devam etse dahi bedensel kısıt gelecekteki çalışma ve kazanç kapasitesini objektif olarak azaltıyorsa zarar doğabilir.
Öte yandan her kalıcı sağlık bulgusu otomatik olarak ekonomik kayıp oluşturmaz. Tazminat için kaza ile sağlık sonucu arasında uygun illiyet bağı ve kalıcı sonucun ekonomik etkisi ortaya konulmalıdır.
Hangi kanun maddeleri uygulanır?
TBK m.49 haksız fiil sorumluluğunun genel temelidir. TBK m.54 çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kaybı bedensel zarar olarak tanımlar. TBK m.55 bedensel zararların hesap ilkelerini düzenler. TBK m.51-52 tazminatın belirlenmesi ve zarar görenin katkısının etkisini gösterir.
Trafik kazasında KTK m.85 işletenin sorumluluğunu; KTK m.90 maddi tazminatın Borçlar Kanununun haksız fiil hükümleri çerçevesinde belirlenmesini; KTK m.97 sigortacıya yazılı ön başvuruyu; KTK m.109 zamanaşımını düzenler.
2026 yılında bedensel zarar hesabında TBK m.55’in güncel metni esas alınmalıdır. Olay tarihinde ve hesap tarihinde yürürlükte olan mevzuat kontrol edilmeden eski aktüerya şablonunun otomatik uygulanması doğru değildir.
Maluliyet veya kalıcı işlev kaybı raporu nasıl değerlendirilir?
Sağlık raporu kazaya bağlı kalıcı anatomik ve fonksiyonel kaybı tıbben ortaya koymalıdır. Raporda teşhis, tedavi süreci, sekel bulgular, hareket kısıtlılığı, nörolojik kayıp, organ fonksiyonu ve kullanılan cetvel açık olmalıdır. Sadece sonuç yüzdesi yazan, hangi bulguya hangi oran verildiğini göstermeyen rapor denetlenebilir değildir.
Raporun zamanlaması da önemlidir. Tedavi devam ederken veya kırık kaynaması, sinir iyileşmesi ya da rehabilitasyon sonucu henüz belirginleşmeden kalıcı oran verilmesi erken olabilir. Kalıcı durumun tıbben stabil hâle geldiği tarih uzman değerlendirmesiyle saptanır.
Trafik tazminatı, sosyal güvenlik ve engelli hakları için kullanılan rapor amaçları birbirinden farklı olabilir. Dosyanın türüne uygun mevzuatın kullanılıp kullanılmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış cetvel veya yanlış tarih, hesaplanan tazminatı doğrudan etkiler.
Engellilik oranı ile tazminat oranı aynı mıdır?
Hayır. Sağlık kurulu oranı bedensel kaybı tıbbi ölçekle gösterir; ekonomik çalışma gücü kaybı ise kişinin mesleği ve kazanç kapasitesi bakımından değerlendirilir. Örneğin aynı el fonksiyon kaybı, yoğun el becerisi gerektiren bir meslek ile masa başı bir iş üzerinde aynı ekonomik etkiyi yaratmayabilir.
Bilirkişi tıbbi raporu ekonomik verilerle birlikte okumalıdır. Kişinin yaşı, eğitim durumu, mesleği, yaptığı somut iş, işin fiziksel gereklilikleri ve olay öncesi kariyer seyri dosyada gösterilmelidir. Bu veriler olmadan yalnız “%10 maluliyet × gelir” şeklindeki mekanik hesap gerçek zararı açıklamayabilir.
Kişi kaza sonrasında aynı ücreti almaya devam ediyorsa da gelecekte iş piyasasındaki rekabet gücü veya meslekte ilerleme imkânı etkilenmiş olabilir. Bu durumda TBK m.54’teki çalışma gücü kaybı ile ekonomik geleceğin sarsılması kalemleri mükerrer olmayacak şekilde ayrıştırılır.
Gelir nasıl belirlenir?
Ücretli çalışan bakımından bordro, banka hareketleri, SGK prime esas kazanç, iş sözleşmesi ve düzenli yan ödemeler incelenir. Bordro ile gerçek ödeme arasında fark varsa banka kayıtları ve işyeri belgeleriyle gerçek ücret ortaya konulmalıdır.
Serbest meslek sahibi veya esnaf için vergi beyannameleri, faturalar, POS hareketleri, banka kayıtları ve iş hacmi kullanılır. Ciro ile net kazanç aynı değildir; işletme giderleri ayrıştırılır. Şirket ortağının şirket kârından aldığı pay ile kişisel emeğine bağlı kazancı da birbirine karıştırılmamalıdır.
Gelir geleceğe taşınırken varsayımsal ve belgesiz terfi, prim veya olağanüstü kazanç artışı kullanılmaz. Buna karşılık kanıtlanabilir mesleki ilerleme ve ekonomik geleceğin sarsılması ayrıca değerlendirilir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesapta kişinin kaza tarihindeki yaşı, kalıcı bedensel kaybı, gerçek geliri, aktif çalışma dönemi, pasif dönem, kusur oranı, yaşam olasılığı ve güncel kanuni hesap kuralları birlikte kullanılır. 2026 itibarıyla TBK m.55’in güncel metni esas alınır ve raporda kullanılan parametreler açıkça gösterilir.
Tazminat hesabı bir “tek yüzde” işlemi değildir. Önce zarar dönemi oluşturulur, sonra her dönem için gelir ve çalışma gücü etkisi belirlenir. Bilinen ve bilinmeyen dönemlerin ayrımı, faiz ve değerleme kuralları güncel mevzuata uygun olmalıdır.
Geçici iş göremezlik dönemi, sürekli kayıp döneminden ayrılır. Örneğin kişi ilk dört ay tamamen çalışamamış, beşinci aydan sonra %15 kalıcı işlev kaybıyla işine dönmüşse ilk dört ayın kazanç kaybı ayrı; kalıcı dönemin çalışma gücü kaybı ayrı hesaplanır. Aynı aylar iki kez yazılmaz.
Kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?
Zarar görenin kazaya katkısı varsa tazminat TBK m.52 ve trafik sorumluluğu hükümlerine göre azaltılır. Tam kusurlu sürücü, karşı taraftan kendi bedensel zararına ilişkin tazminat isteyemez. Kısmi kusurda ise gerçek zarar üzerinden kusur indirimi uygulanır.
Kask veya emniyet kemeri gibi koruyucu önlemlerin kullanılmaması da her dosyada otomatik indirim sebebi değildir. İndirim için davranış ile zararın artması arasında somut nedensellik kurulmalıdır. “Kemer takmamış olabilir” biçimindeki varsayım tazminat indirimi için yeterli değildir.
SGK ve diğer ödemeler tazminattan düşülür mü?
TBK m.55 uyarınca kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarar veya tazminattan indirilemez. Bu nedenle dosyada her ödeme kaynağı ve hukuki niteliği tek tek belirlenmelidir.
SGK gelirinin rücuya tabi bölümü, özel sigorta ödemesi, işveren yardımı ve zorunlu trafik sigortası ödemesi aynı hukuki sonuca tabi değildir. Mahsup yapılacaksa hangi zarar kaleminin hangi ödeme ile karşılandığı raporda gösterilmelidir.
Sigorta şirketine başvuru nasıl yapılır?
Zorunlu trafik sigortacısına yöneltilecek talepte KTK m.97 gereğince dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu öncesinde yazılı başvuru yapılır. Başvuru yalnız “maluliyet tazminatı istiyorum” cümlesinden ibaret olmamalı; kaza evrakı, sağlık raporları, gelir belgeleri, kusur kayıtları ve hesaplanabilen talepler eklenmelidir.
Sigortacının cevap vermemesi veya ödemenin talebi karşılamaması hâlinde şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya görevli mahkeme yolu açılır. Poliçe limiti ve kapsamı olay tarihindeki düzenlemeye göre kontrol edilir. Sürücü ve işletenin sorumluluğu ayrıca devam eder.
Faiz ve zamanaşımı
Haksız fiil sorumluları bakımından faiz kural olarak olay tarihinden talep edilir. Sigortacı yönünden temerrüt tarihi, KTK ve sigorta mevzuatındaki başvuru süreci üzerinden belirlenir. Aynı dava içinde her davalı için faiz başlangıcı ayrı yazılmalıdır.
KTK m.109 uyarınca maddi tazminat talepleri zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı şartları oluştuğunda uygulanır.
Dosyada bulunması gereken temel deliller
- Kaza tespit ve kolluk evrakı.
- Ceza soruşturması veya dava dosyası.
- Kamera, fotoğraf ve kusur raporları.
- Acil servis, epikriz, ameliyat ve kontrol kayıtları.
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon belgeleri.
- Kalıcı durumu gösteren sağlık kurulu raporu.
- İş sözleşmesi, bordro, banka ve SGK gelir kayıtları.
- Serbest çalışan için vergi ve ticari kayıtlar.
- SGK ve özel sigorta ödeme kayıtları.
- Zorunlu trafik sigortasına yapılan başvuru ve cevap.
Rapora itiraz ne zaman gerekir?
Rapor yanlış mevzuata dayanıyorsa, kaza ile ilgisiz hastalıkları orana katıyorsa, kazaya bağlı teşhisi dışarıda bırakıyorsa, muayene bulgularını açıklamıyorsa veya tedavi tamamlanmadan kalıcı oran veriyorsa itiraz somut başlıklarla yapılmalıdır. Sadece “oran düşük” veya “oran yüksek” denilmesi yeterli değildir.
İtiraz dilekçesinde eksik teşhis, yanlış cetvel, yanlış yaş hesabı, çelişkili hareket ölçümü ve illiyet problemi tek tek gösterilmeli; gerekiyorsa yeniden muayene ve uzman kurul raporu talep edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Sürekli iş göremezlik için yüzde kaç maluliyet gerekir?
Kanunda her dosya için tek bir asgari yüzde yoktur. Kalıcı bedensel kaybın ekonomik çalışma gücüne etkisi somut olarak değerlendirilir.
Çalışmaya devam edersem tazminat alamaz mıyım?
Çalışmaya devam etmek tek başına talebi ortadan kaldırmaz. Kalıcı kaybın gelecekteki kazanç kapasitesine etkisi ayrıca incelenir.
Engelli raporu tazminat için yeterli midir?
Tek başına yeterli değildir. Raporun trafik tazminatı bakımından doğru mevzuata, doğru tarihe ve kaza ile illiyet bağına dayanması gerekir.
Geçici iş göremezlik ayrıca istenir mi?
Evet. İyileşme dönemindeki kazanç kaybı, kalıcı dönemden ayrı hesaplanır.
SGK geliri tamamen düşülür mü?
Hayır. TBK m.55 uyarınca ödemenin rücu niteliği ve hangi zararı karşıladığı belirlenmeden mahsup yapılamaz.
Sigortaya önce başvuru gerekir mi?
Evet. Sigorta şirketine karşı dava veya tahkim öncesinde KTK m.97 yazılı başvuru şartı uygulanır.
Kusur oranı tazminatı azaltır mı?
Evet. Zarar görenin kazaya katkısı ölçüsünde indirim yapılır.
Tazminat hesabında hangi gelir esas alınır?
Kaza olmasaydı elde edilecek gerçek ve ispatlanabilir ekonomik kazanç esas alınır.
Zamanaşımı kaç yıldır?
KTK m.109’daki iki ve on yıllık süreler esastır; suç varsa daha uzun ceza zamanaşımı koşulları ayrıca uygulanabilir.
Manevi tazminat ayrıca istenir mi?
Evet. Bedensel zarar nedeniyle manevi tazminat TBK m.56 kapsamında maddi tazminattan ayrı talep edilir.
Bedensel zararın tüm kalemleri için TBK 54 bedensel zarar rehberi; geçici dönem için trafik kazasında geçici iş göremezlik rehberi birlikte kullanılabilir.
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
